(102) Plan voor uitvoering van Ligt op Groen beleid

Ligt op Groen – plan Z474466/D474464 Januari 2026 Inhoud 1. 2. 3. 4. 5.

1.

Inleiding Bestemming van de aanwezige middelen in de reserve Ligt op Groen Toelichting op verbetering van onze groenblauwe dooradering en biodiversiteit Toelichting op (inwoners)initiatieven die bijdragen aan groene omgevingswaarden Toewerken naar geactualiseerde werkwijze vanuit de nieuwe Omgevingsvisie

Inleiding Naar aanleiding van de motie ‘Voorwaarden inzet geld uit Ligt op Groen’, door de raad aangenomen op 19 juni 2025, heeft het college de regels waar projecten aan moeten voldoen om geld te krijgen uit het fonds Ligt op Groen geëvalueerd. Tegelijkertijd is beschreven waar we staan wat betreft het Ligt op Groen beleid: verleden, heden en toekomst. Zie document nummer D474463, bijlage 4. Op grond hiervan is dit plan opgesteld, waarin ook is meegenomen de oproep van de motie ‘Staffelen bijdrage Ligt op Groen fonds’ van 6 november 2025 om een voorstel voor een staffelbijdrage aan het Ligt op groenfonds verder uit te werken, waarin de bijdrage afhankelijk wordt gemaakt van de prijsklasse of het woningsegment.

2.

Bestemming van de aanwezige middelen in de reserve Ligt op Groen De bestemmingsreserve bevat € 747.000, stand 31 december 2024 (zie jaarstukken). We beschouwen de oproep van de raad als een vraag om een uitvoeringsgericht plan, dat ook toegankelijk is voor projecten en plannen die binnen de Ligt op Groen doelstelling vallen en door een impuls vanuit de reserve door kunnen gaan. Voorstel is om € 700.000 van de Ligt op Groen middelen gericht in te zetten conform onderstaande tabel. De resterende ruimte is voor bestaande projecten zoals: 21.000 bomen actie en Landschapscontract. Daarnaast komt weer nieuwe financiële ruimte beschikbaar uit toekomstige woningbouw, mits de raad deze werkwijze door middel van de Omgevingsvisie en daaraan gekoppelde investeringslijsten voortzet (zie paragraaf 5). Dit stelt de raad in staat om meer/andere impulsen te geven aan het doel waarvoor Ligt op Groen is ontwikkeld. Besteding verbetering van onze groenblauwe dooradering en biodiversiteit (inwoners)initiatieven die bijdragen aan groene omgevingswaarden bestaande projecten als: 21.000 bomen actie en Landschapscontract

Bedrag € 600.000 € 100.000 € 47.000

Toelichting op verbetering van onze groenblauwe dooradering en biodiversiteit: zie par. 3. Toelichting op (inwoners)initiatieven die bijdragen aan groene omgevingswaarden: zie par. 4.

3.

Toelichting op verbetering van onze groenblauwe dooradering en biodiversiteit Op dit moment wordt gewerkt aan het biodiversiteitsplan. Op 5 februari wordt het concept aan de raad gepresenteerd. Een van de belangrijkste maatregelen voor bescherming en uitbreiding van biodiversiteit is de extra aanleg en verbetering van de groenblauwe dooradering in ons buitengebied. Voor de uitvoering daarvan zijn nog geen middelen beschikbaar.

1

Ligt op Groen – plan Z474466/D474464 Januari 2026

Als bijlage 1 bij onderhavig Ligt op Groen plan is toegevoegd het ecologisch adviesrapport voor de realisatie van groenblauwe dooradering in het kader van biodiversiteitsherstel in de onze gemeente (D474643). In bijlage 2 is een schema voor prioritering in de realisatie van groenblauwe dooradering opgenomen (D474645). Bijlage 3 bevat een raming voor de aanleg van groenblauwe dooradering en de verbetering van de leefomgeving voor de kamsalamander en de knoflookpad (D474644). Ambitieniveau Het ecologisch adviesrapport gaat uit van een ambitieniveau dat zich - financieel vertaald - beweegt tussen de waarden van € 400.000 en € 600.000. In dit plan gaan we uit van de bovengrens wat betreft het ambitieniveau, gelet op het grote belang van biodiversiteit in de leefomgeving, ook voor de mens. De inzet van € 600.000 euro voorziet in de realisatie plus 12 jaar lang onderhoud van de volgende landschapselementen: • 5.044 m2 aan poelen • 6.426 m2 aan struweel • 35.700 m2 aan kruidenrijke akkerranden • 18 bomen Deze berekening volgt door de genoemde oppervlaktes op pagina 24 van bijlage 4 in de regel van de tabel ‘Gecombineerd’ te vermenigvuldigen met 3,57. 3,57 staat in paragraaf 3.3 op pagina 25. Een indeling naar jaarschijven is nog moeilijk aan te geven, aangezien dit ook afhankelijk is van de planning bij meewerkende grondeigenaren.

Die planning en het overleg daarover moeten zorgvuldig gedaan worden. Belangrijk hierbij is dat er ook andere financieringsbronnen van andere overheden en wellicht ook private partijen, die kunnen bijdragen. In het ecologisch adviesrapport is ook aangegeven wat mogelijk is als de beschikbare middelen dankzij cofinanciering zouden groeien tot € 1 miljoen. Inzet van € 1 miljoen voorziet in de realisatie en 12 jaar land onderhoud van de volgende landschapselementen: - 8.421 m2 aan poelen - 10.728 m2 aan struweel - 59.600 m2 aan kruidenrijke akkerranden - 30 bomen Deze berekening volgt door de genoemde oppervlaktes op pagina 24 van bijlage 4 in de regel van de tabel ‘Gecombineerd’ te vermenigvuldigen met 5,96. 5,96 aan gecombineerde habitats van knoflookpad en kamsalamander staat in paragraaf 3.3 op pagina 25. Overigens kunnen we aan de hand van de bijlagen 1 tot en met 3 ook middelen besteden die in de toekomst vanuit financiële bijdragen op grond van de Omgevingsvisie beschikbaar komen. Robuuste Natuur in de Zuidelijke IJsselvallei In het kader van het biodiversiteitsplan leggen we alle beschikbare informatie van aanwezigheid van bijzondere dier- en plantensoorten, ambitiekaarten voor de aanleg van nieuwe natuur bij elkaar. De belangrijkste bron die we hiervoor gebruiken is het rapport ‘Robuuste Natuur in de Zuidelijke IJsselvallei.

Een Masterplan voor realisatie van duurzame populaties kamsalamander, knoflookpad en meer’ van Natuurmonumenten (hierna Masterplan). Op basis van dit Masterplan hebben we een adviesrapport en prioritering uit laten werken waar het beste groenblauwe dooradering aangelegd kan worden. Zie hiervoor bijlagen 1 en 2. Ook hebben we uit laten rekenen hoeveel hectare groenblauwe dooradering we aan kunnen leggen met behulp van inzet uit de Ligt op Groen reserve. Zie hiervoor bijlage 6. Locaties en grondeigenaren Zo weten we nu potentiële locaties waar groenblauwe dooradering de meeste impact zal hebben en hoeveel hectare aan groenblauwe dooradering we hier kunnen aanleggen met het huidige budget uit het Ligt op Groenfonds. We kunnen dan contact leggen met de grondeigenaren om op die 2

Ligt op Groen – plan Z474466/D474464 Januari 2026

locaties de aanleg van groenblauwe dooradering voor ze te financieren met behulp van onder andere het Ligt op Groenfonds. Kanttekening is dat we afhankelijk zijn van de mate waarin en momenten waarop grondeigenaren op die locaties openstaan voor aanleg van groenblauwe dooradering. Dat onderstreept het belang van het opzetten van een goede regeling, met passende voorzieningen voor deelnemers. Landschapsnetwerk Brummen en Voedselnetwerk IJsselmarke Landschapsnetwerk Brummen heeft Voedselnetwerk IJsselmarke opgezet. Wij als gemeente ondersteunen dit. Een agrariër die mee wil doen maakt afspraken met IJsselmarke / Landschapsnetwerk Brummen over de aanleg van 10% groenblauwe dooradering. Wij als gemeente kunnen extra steun voor dit mooie initiatief bieden, door met het Ligt op Groenfonds deze groenblauwe dooradering voor deze agrariërs te financieren. Omdat deze agrariërs meedoen met IJsselmarke, zullen ze naar verwachting openstaan voor de aanleg van groenblauwe dooradering. We laten als gemeente op die manier duidelijk merken dat we initiatieven zoals IJsselmarke en natuurinclusieve landbouw ondersteunen waar we kunnen. Met bijlagen 1-3 kunnen we nu bepalen welke IJsselmarke boeren met hun gronden ook hoog scoren op de prioritering voor aanleg van groenblauwe dooradering. We kunnen dus de IJsselmarke boeren die het hoogst op de prioriteringslijst staan als eerste benaderen.

Andere groene gebiedsopgaven De aanleg van groenblauwe dooradering met behulp van de Ligt op Groen middelen draagt niet alleen bij aan de verbetering van biodiversiteit maar ook aan andere groene gebiedsopgaven in het buitengebied. We gebruiken de informatie uit bijlagen 1-3 om de groenblauwe dooradering op zo zinvol mogelijke locaties te realiseren. Groenblauwe dooradering draagt bij aan leefgebied voor een groot scala aan vogels, insecten, amfibieën, zoogdieren, etc. Hierbij gelden de knoflookpad en kamsalamander als gidssoorten. Met de aanleg van groenblauwe dooradering worden hiermee dus naast heel veel andere soorten ook deze kwetsbare en zeldzame soorten zo goed mogelijk geholpen met de beschikbare middelen. De programma’s Groen en Water & Riolering plus het soortenmanagementplan bevatten veel aangrijpingspunten om aan versterking van groene kwaliteiten te werken. Gebiedsopgaven in het buitengebied Aanvullend is de realisatie van deze natuurlijke elementen niet alleen maar gunstig voor de biodiversiteit. Maar is het ook gunstig voor allerlei andere gebiedsopgaven in het buitengebied. Hieronder volgt hiervan een overzicht: - Landschapsherstel: de groenblauwe dooradering bestaat uit landschapselementen, zoals houtsingels, bosjes, poelen en natuurvriendelijke oevers. Deze verfraaien het buitengebied van de gemeente en komen daarmee het landschapsherstel ten goede.

- CO2-opslag: door integratie van houtige landschapselementen, vindt CO2-opslag plaats. De bomen en struiken nemen namelijk CO2 op en leggen dit vast in het hout. Dit is noodzakelijk om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van klimaatverandering. - Verbeteren waterkwaliteit: dit vindt onder andere plaats doordat struiken en bomen als natuurlijke filters dienen van landbouwstoffen naar het oppervlaktewater. Door groenblauwe dooradering elementen strategisch te plaatsen tussen landbouwpercelen en watergangen, wordt de directe belasting van het water door landbouwactiviteiten verminderd. Dit komt de waterkwaliteit ten goede. - Terugdringen stikstofdepositie: de depositie van stikstof op kwetsbare natuurgebieden wordt door groenblauwe dooradering teruggedrongen. Dit vindt plaats omdat bomen en struiken stikstof uit de lucht en bodem opnemen. Natuurvriendelijke oevers filteren stikstof uit het afstromende water. Ook wordt niet meer bemest op de specifieke locaties waar groenblauwe dooradering gerealiseerd wordt. Als de aanleg van groenblauwe dooradering samenhangt met het overgaan naar meer natuurinclusieve landbouw draagt het indirect ook bij aan vermindering van stikstofdepositie.

3

Ligt op Groen – plan Z474466/D474464 Januari 2026

-

Toerisme: de landschapselementen verfraaien het landschap. Daarmee wordt het aantrekkelijker om te recreëren in het buitengebied van onze gemeente. Dit stimuleert het toerisme in onze gemeente. En ook in de kernen kunnen we de habitat en migratieroutes versterken. 4.

Toelichting op (inwoners)initiatieven die bijdragen aan groene omgevingswaarden Voorstel is om eenmalig een bedrag van € 100.000 te reserveren voor initiatieven van inwoners c.q. uit de lokale samenleving die bijdragen aan de verbetering van groene omgevingswaarden. Als de raad dit onderdeel van het plan goedkeurt, stelt het college van b&w daartoe een passende subsidieregeling vast en voert die uit. In die regeling wordt de wijze van indienen, beoordelen en verantwoorden vastgelegd, waarbij toegankelijkheid voor (collectieven van) inwoners het uitgangspunt moet zijn. Voorgesteld wordt om voor dit deel geen einddatum aan te houden. Dus (het restant van) deze middelen blijven beschikbaar tenzij de raad op een gegeven moment anders beslist.

5.

Toewerken naar de nieuwe Omgevingsvisie Zoals genoemd vormt de Omgevingsvisie de grondslag voor het verhaal van de financiële bijdragen. De investeringen waarvoor een financiële bijdrage wordt gevraagd dienen te zijn benoemd in de Omgevingsvisie en dient de samenhang met de ruimtelijke plannen te zijn benoemd. Voorstel is om voor de Omgevingsvisie uit te blijven gaan van het Ligt op Groen principe. We streven naar een veerkrachtig Brummen dat bestand is tegen extreme weersomstandigheden, waarin robuuste groenblauwe structuren het landschap versterken en we ondernemen en bouwen in balans met het natuurlijk systeem. We laten 'rode en grijze' ontwikkelingen bijdragen aan de verbetering van ecologische kwaliteiten en de versterking van landschapskenmerken, ook financieel. De motie ‘Staffelen bijdrage Ligt op Groen fonds’ van 6 november 2025 roept op om een voorstel voor een staffelbijdrage aan het Ligt op groenfonds uit te werken, waarin de bijdrage afhankelijk wordt gemaakt van de prijsklasse of het woningsegment. In dit plan gaan we ervan uit dat we de omvang van de bijdrage voor nieuwe woningen - maar ook uitgeefbaar bedrijventerrein en zonnevelden – opnieuw bepalen als de nieuwe Omgevingsvisie is vastgesteld en investeringslijsten zijn opgesteld waar de financiële bijdragen aan gekoppeld zijn.

Door dit dan vast te stellen stuurt de raad gericht op financiële bijdragen vanuit gebiedsontwikkelingen aan specifieke bestedingsdoelen. Tot het zover is houden we in dit plan de huidige systematiek (generiek € 5.000 per woning) aan, dus zonder differentiatie.

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4

Realisatie Groenblauwe dooradering in het kader van biodiversiteitsherstel (D474643) Schema prioritering realisatie groenblauwe dooradering (D474645) Raming aanleg groenblauwe dooradering, kamsalamander en knoflookpad (D474644) Ligt op Groen evaluatie (D474463)

4