(101) Raadsvoorstel Programma Groen

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z088912/D415562 Fysieke leefomgeving Programma Groen

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 29 augustus 2023

Wij stellen voor te besluiten om:

1. Het Programma Groen vast te stellen

Inleiding De gemeente Brummen is een groene gemeente en dat wordt gewaardeerd door zowel onze inwoners als toeristen die onze gemeente bezoeken. Een groene woonomgeving draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners, verhoogt het woongenot en de waarde van de woningen. We merken echter dat de kwaliteit van het openbare groen door onder meer klimaatveranderingen onder druk staat. Daarnaast neemt, net als elders in het land, de biodiversiteit in onze gemeente af. Deze ontwikkelingen, samen met een oproep van de provincie om het beheer van de gemeentelijke kapitaalgoederen goed te regelen, waren aanleiding om de groenbeleidsplannen voor de gemeentelijke kernen (uit 2003) te actualiseren. Het openbare groen is jarenlang op een laag onderhoudsniveau onderhouden. Niet al het benodigde onderhoud is uitgevoerd en vervanging van op leeftijd zijnde beplanting is uitgesteld. De warme en hete zomers van afgelopen jaren waren veel beplantingen fataal. Uit een kwalitatieve inventarisatie van de groenvoorzieningen blijkt dat ca. 19% van de beplanting dood of in zeer slechte staat is. Willen we ook in de toekomst een fraaie groene gemeente blijven dan moeten er aanpassingen aan het groen komen.

In het voorliggende Programma Groen wordt ingegaan op de huidige situatie van het openbaar groen in de gemeente en de mogelijkheden om in te spelen op de klimaat- en biodiversiteitsontwikkelingen. Beoogd effect Het verkrijgen van beleid waarbij ingespeeld wordt op de klimaatveranderingen en de terugval van de biodiversiteit. De gemeente kan hierdoor in de toekomst een fraaie groene gemeente blijven. Argumenten 1.1) Het Programma Groen geeft een geactualiseerd groenbeleid Het vigerende groenbeleid dateert uit 2003. Ontwikkelingen op het gebied van klimaat en biodiversiteit en een veranderende kijk op het beheer van openbaar groen maakte het noodzakelijk het groenbeleid te herzien. 1.2) In het Programma Groen wordt ingespeeld op klimaat- en biodiversiteitsontwikkelingen Het openbaar groen heeft de laatste jaren zwaar te lijden gehad van de droge en hete zomers. De combinatie van verouderde beplanting en het veranderende klimaat heeft er toe geleid dat veel bomen en heesters afgestorven zijn of in slechte staat verkeren. Ook zien we een terugval van de biodiversiteit en een toename van invasieve exoten. Om de gemeente ook in de toekomst "groen" en bio-divers te laten zijn is het noodzakelijk in te spelen op de (klimaat-)ontwikkelingen.

Met aanpassingen aan de groeninrichting in combinatie met het beter bergen van regenwater in de groenvakken kunnen de groenvoorzieningen beter klimaatbestendig gemaakt worden. Door bij de inrichting van de openbare ruimte en de keuze van de beplanting ook rekening te houden met ecologische waarden en verbindingen voor plant en dier kan de biodiversiteit in de kernen verbeterd worden. Met de aanplant van meer bomen en de aanpassingen van het groen aan de omstandigheden zorgen we bovendien voor een gezonde leefomgeving van onze inwoners en een prettig leefklimaat.

Adviseur: H. de Geest

Blz. 1 van 4

1.3) In het Programma Groen is geactualiseerd beleid opgenomen voor het verantwoord en duurzaam beheer van het openbaar groen De gemeente heeft de verantwoording voor het onderhoud van haar kapitaalgoederen. De provincie heeft in het kader van de bestuurskracht de gemeente er op gewezen dat zij haar kapitaalgoederen voldoende moet onderhouden opdat geen kapitaalvernietiging plaats vindt. De gemeente is wel vrij daarbij zelf een onderhoudsniveau te kiezen. In het voorliggende plan is het beleid opgenomen voor al het openbaar groen in de gemeentelijke kernen, inclusief de aan de kern van Eerbeek grenzende bossen en al de gemeentelijke laan- en straatbomen. Door bezuinigingen in de afgelopen decennia heeft onderhoud op een (te) laag onderhoudsniveau plaats gevonden waardoor er op plaatsen grootschalig herstel in het groen noodzakelijk is. In dit plan zijn maatregelen voorzien waardoor beheerachterstanden weggewerkt worden en kapitaalvernietiging voorkomen wordt. 1.4) In het Programma Groen wordt invulling gegeven aan de wens van een hoger onderhoudsniveau in de centra Bij het vaststellen van de Integrale visie beheer Openbare Ruimte heeft de gemeenteraad de wens geuit het onderhoudsniveau in de centra en langs de toegangswegen naar de centra van Brummen en Eerbeek te willen verhogen (en op A-niveau te willen onderhouden).

Vaak betreft het locaties met openbaar groen met een luxer inrichtingsniveau. In dit plan is het intensiever onderhoudsniveau in de centra en aan de toegangswegen opgenomen. 1.5) Het programma Groen sluit aan bij ander gemeentelijk beleid Bij de planvorming en de uitvoering van het programma is en wordt integraal gewerkt. De plannen sluiten aan bij o.a. het Programma Water en riolering, het wegenbeheerplan en projecten van derden zoals de Woningstichting. Waar mogelijk worden werkzaamheden gecombineerd om kosten te besparen en het gewenste effect te vergroten. Ook wordt gebruik gemaakt van beschikbare kennis vanuit de biomorfologische kaart en het Soortenmanagementsplan bij het opstellen van de uitvoeringsplannen. 1.6) Er is rekening gehouden met de uitkomsten van de burgerraadpleging Onze inwoners zijn voor het opstellen van dit beleidsplan bevraagd over hun ideeën voor het openbaar groen in de gemeente via een enquête vanuit "Brummen spreekt". Het was een open enquête waarbij ook inwoners die geen deel uitmaken van het burgerpanel de enquête konden invullen. 675 personen hebben de enquête ingevuld. Uit de enquête blijkt dat een klein deel van onze inwoners wil meedenken bij de verdere uitwerking van de (her-)inrichting van groenvoorzieningen. Voor het uitvoeren van zelfwerkzaamheid bij het groenbeheer is weinig belangstelling.

De inwoners zijn voor de aanplant van meer groen en bomen in hun woonomgeving. Dat mag gedaan worden met wilde kruiden en bloemen. Een meerderheid vindt wel dat dit niet ten koste mag gaan van parkeergelegenheid.

Kanttekeningen 1) De beheerkosten zijn afhankelijk van keuzes die gemaakt worden in de wijze van uitvoering Momenteel wordt een groot deel van het groenonderhoud uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die afkomstig zijn uit de gemeente Brummen. De groenwerkzaamheden lenen zich prima om uit te voeren middels sociale werkgelegenheid. Op onderdelen kan dit leiden tot meerkosten in verband met de benodigde begeleiding. Brummen heeft in 2019 deze keuze bewust gemaakt vanuit haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. De in dit plan genoemde beheerkosten zijn marktconforme prijzen gebaseerd op aanbesteding in de markt voor de benodigde werkzaamheden tegen de aangegeven onderhoudsniveaus en voor de aanwezige hoeveelheden. Parallel aan dit groenplan wordt intern onderzocht op welke wijze het onderhoud in zijn algemeenheid het meest effectief uitgevoerd kan worden (volledig in eigen beheer, volledig uitbesteed of varianten van beiden). Belangrijke uitgangspunten voor dat onderzoek zijn het behoud van de hiervoor genoemde sociale werkgelegenheid, het in eigen beheer houden van de regie op de uitvoering en afhandeling van storingen en meldingen. Bij de uitvoering is het programma Groen leidend.

2) Het toepassen van onderhoudsniveau A in heel de gemeente is doorgerekend In het coalitieakkoord is aangegeven dat voor 2026 onderzocht wordt of een onderhoudsniveau A in de plantsoenen haalbaar is (bij een A-niveau is het beeld zeer verzorgd/hoge onderhoudsintensiteit). Bij het doorrekenen van de beheerkosten is ook de doorrekening gemaakt met een onderhoudsniveau A voor al het groen in de kernen van de gemeente (intensief). De beheerkosten liggen dan ca € 300.000,per jaar hoger dan op het in dit plan doorgerekende beheerniveau B (basis niveau) voor de wijken en

/

Blz. 2 van 4

industriegebieden en A-niveau in de centra en langs de toegangswegen. Het onderhouden van al het groen op een intensief niveau is daarmee zeer kostbaar. Mede gezien de resultaten van de burgerraadpleging lijkt het meer zaak de onderhoudsachterstanden weg te werken en het onderhoud op een basisniveau te onderhouden. De inwoners zijn de afgelopen jaren een beperkt onderhoud (niveau C = minimaal onderhoud) gewend en zullen het wegwerken van de beheerachterstanden en het onderhoud op een basisniveau ervaren als een enorme verbetering. Burgerparticipatie Voor het opstellen van het programma heeft een burgerraadpleging plaats gevonden. Bij de uitvoering van de projecten worden inwoners betrokken bij zowel de planvorming als de uitvoering van de plannen. Zij kunnen zelf de handen uit de mouwen steken bij de aanleg of bij het beheer van het groen. Ook lokale deskundigen zoals van het IVN of het Landschapsnetwerk wordt gevraagd mee te denken en te participeren (o.a. monitoring natuurwaarden) Advies adviesorganen n.v.t. Communicatie Na het vaststellen van het plan door het college worden de uitgangspunten van het beleidsplan uitgebreid gedeeld via de gebruikelijke kanalen zoals Gemeentethuis, website en sociale media.

In het beleidsplan is het opstellen van een communicatieplan opgenomen om de nut en noodzaak van aanpassingen ten behoeve van klimaatadaptie en verbetering van de biodiversiteit toe te lichten. Daarbij worden inwoners ook gemotiveerd verbeterende maatregelen op eigen terrein door te voeren. Financiële toelichting Voor de uitvoer van het groenbeheer in de gemeente zijn momenteel budget en ambtelijke uren in de begroting opgenomen. In het voorliggende Programma Groen wordt geconcludeerd dat er momenteel achterstanden in het beheer van het openbaar groen zijn, er enkele structurele werkzaamheden niet begroot zijn en dat er enkele projecten gewenst zijn om in te spelen op het klimaat en de terugval van biodiversiteit. Voor het reguliere groenbeheer is er een budget nodig van € 1.523.300. Dat is inclusief structureel uit te voeren bosbeheer, groeninspecties en planmatige aanpassingen van beplanting. In de begroting is nu een bedrag van € 1.506.689. Daarmee is er een structureel tekort van € 16.611 per jaar. Het extra benodigde structurele budget wordt opgenomen in de Programmabegroting 2024-2027. Voor het wegwerken van de onderhoudsachterstanden en de uitvoer van de projecten is over de komende jaren een extra bedrag van € 372.000 benodigd. De verdeling van de kosten is weergegeven in onderstaande tabel.

De extra benodigde budgetten worden opgenomen in de Programmabegroting 2024-2027. Overzicht financiën projecten Project

2024

2025

2026

Wegwerken onderhoudsachterstand bomen Standplaatsverbetering bomen Aanleg bloemrijke graslanden Communicatie ecologisch beheer Totaal eenmalige kosten

€ 105.000

€ 112.000

€ 55.000

2027

2028

€ 15.000 € 7.500 € 7.500 € 135.000

€ 15.000 € 2.500 € 7.500 € 137.000

€ 15.000

€ 15.000

€ 15.000

€ 70.000

€ 15.000

€ 15.000

Aanplant bomen (reeds in begroting)

€ 150.000

€ 80.000

€ 85.000

totaal € 272.000 € 75.000 € 10.000 € 15.000 € 372.000

Juridische grondslag Artikel 147 Gemeentewet

/

Blz. 3 van 4

Inkoop en aanbesteding n.v.t. Uitvoering De beleidsvoornemens worden uitgewerkt in een beheerplan en uitvoeringsplannen. Het opstellen van het groenbeheerplan is in een vergevorderd stadium en kan kort na het vaststellen van het Programma Groen ter besluitvorming aan het college aangeboden worden. De voorbereiding van de herinrichting van enkele groenvoorzieningen is reeds opgepakt. De eerste klimaat adaptieve aanpassingen kunnen komende winterperiode uitgevoerd worden. Stukken behorende bij besluitvorming: 1. 2. 3.

Concept raadsbesluit (D415560) Programma Groen (D415953) Rapportage Moventem (D415361)

burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

/

A.J. van Hedel burgemeester

Blz. 4 van 4