(092) Beheerplan wegen 2026-2030
Tekst van het document
479095
Beheerplan wegen 2026 - 2030 Gemeente Brummen
projectnummer 0502258.100 definitief 25 maart 2026
www.anteagroup.nl
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 definitief 25 maart 2026
Auteur(s) ir. S.A. (Stephan) van der Geest ir. L.R. (Luuk) Nieuwenhuis
Opdrachtgever Gemeente Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen
Colofon Projectgroep de heer T. (Timo) van Westerlaak de heer H. (Hans) de Geest
Tekstbijdragen Antea Group
Gecontroleerd R. (Rick) Fleur MSc.
datum 25 maart 2026
beschrijving definitief
vrijgave
Inhoudsopgave Inleiding
4
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Aanleiding Doelstelling Beheerplan wegen 2026 - 2030 Algemeen principe wegbeheer Scope Leeswijzer
4 4 4 5 6
2.
Wat beheren we?
7
2.1 2.2 2.3
Databeheer/data op orde wegen Omvang areaal Brummen Kenmerken wegenareaal Brummen
7 7 9
3.
Wat hebben we gedaan en bereikt?
10
3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.3 3.4
Kwaliteitsniveaus wegen Kwaliteitsontwikkeling wegen Brummen Totaalbeeld wegen Beeld asfalt-, elementen- en betonverharding Beeld per wegtype Wat heeft dit gekost en wat hebben we daarvoor gedaan? Wat nemen we mee naar de komende beheerperiode?
10 10 10 11 12 12 12
4.
Wat moeten we? Wets- en beleidskaders
14
4.1 4.2
Wettelijke kaders en richtlijnen Aanpalend beleid gemeente Brummen
14 15
5.
Wat is de ambitie?
17
5.1
Kwaliteitsambitie Basis
17
6.
Wat zijn de kosten?
18
6.1 6.2 6.3 6.4
Uitgangspunten berekeningen Groot onderhoudsplanning 2026 - 2035 Kosten vervanging/rehabilitatie wegbeheer Overige kosten en klein onderhoud
18 18 19 20
7.
Hoe pakken we dit aan?
22
7.1 7.2
Werkproces wegbeheer Ontwikkelingen en thema’s Brummen
22 23
8.
Conclusies en aanbevelingen
25
8.1 8.2
Conclusies Aanbevelingen
25 25
Bijlage 1: Kwaliteitsontwikkeling
26
Bijlage 2: Uitgevoerde werkzaamheden 2022-2025
27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Inleiding 1.1
Aanleiding De gemeente Brummen heeft het wegbeheer de afgelopen jaren vormgegeven op basis van het Beheerplan wegen 2020–2024. Vanwege de ontwikkeling van een nieuwe Mobiliteitsvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma is de looptijd van dit plan tussentijds met een jaar verlengd. Inmiddels is de noodzaak ontstaan om het Beheerplan te actualiseren en uit te breiden tot 2030. Belangrijke aanleidingen zijn: • Verstreken looptijd van het vorige plan en veranderende beleidskader; • Nieuwe weginspectie uitgevoerd op het beheerareaal, die een actueel beeld geeft van de kwaliteit van de verhardingen; • Financiële context gemeente Brummen, vraagt om een realistische en onderbouwde aanpak van wegbeheer; • Organisatorische ontwikkelingen, zoals mogelijke fusie, maken toekomstbestendig beleid noodzakelijk; • Marktontwikkelingen, waaronder sterk gestegen onderhoudskosten, vereisen herijking van budgetten en kwaliteitsambities.
1.2
Doelstelling Beheerplan wegen 2026 - 2030 Het nieuwe Beheerplan wegen 2026–2030 heeft als doel: • Inzichtelijk maken hoe de gemeente Brummen invulling geeft aan de zorgplicht op haar wegen; • Het vastleggen van een realistische en uitvoerbaar beleid voor het beheer en onderhoud van het gemeentelijk wegennet; • Inzicht geven in de huidige situatie (areaal, kwaliteit, budget, terugblik beheerperiode); • Het verwerken van leerpunten uit het vorige plan en het aansluiten bij nieuwe beleidsdocumenten zoals de Mobiliteitsvisie; • Beschrijven van de kwaliteitsambitie en daaruit voortkomende kosten; • Inzicht geven in de financiën voor wegbeheer, nu en in de toekomst, conform de regels van de BBV; • Het efficiënt en doelmatig uitvoeren van beheermaatregelen: werkwijzen en aanpak wegbeheer vastleggen.
1.3
Algemeen principe wegbeheer Wegbeheer is er in essentie op gericht het huidige areaal aan verhardingen te onderhouden, zodat deze veilig door de (weg)gebruiker kan worden gebruikt. Afhankelijk van het materiaal van de weg, de belasting van de weg en andere factoren degradeert deze gedurende de levensduur in kwaliteit. Door het uitvoeren van onderhoud kan een kwaliteitsimpuls worden gegeven. Onderstaande figuur geeft inzicht in het verloop van de kwaliteit gedurende de levensduur en de impact van het uitvoeren van onderhoud.
blad 4 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Figuur 1: Onderhoudscyclus in relatie tot de kwaliteit
Op het juiste moment, met de juiste middelen, de juiste maatregelen kunnen uitvoeren is de uitdaging van de wegbeheerder. Bijvoorbeeld kies ik nu voor uitvoeren van meerdere kleine reparaties in een weg of over twee jaar het vervangen van een volledige deklaag? Of houd ik deze weg in leven tot daadwerkelijke (wijk)vernieuwing wordt uitgevoerd? Dit alles binnen de totale opgave van de openbare ruimte en de actuele thema’s en ontwikkelingen. In het onderliggend Beheerplan wegen wordt dit voor de gemeente Brummen nader uitgewerkt.
1.4
Scope Dit Beheerplan beschrijft het beheer en onderhoud (incl. vervanging) van de wegen. Bij het beheer en onderhoud in dit Beheerplan wordt uitgegaan van het behoud van de huidige functie van de verharding en (her)gebruik van materiaal. In veel situaties waar de verharding vervangen of herstraat moet worden is een wens voor aanpassing of herinrichting van het wegprofiel aanwezig. In dit plan is geen rekening gehouden met kosten voor de herinrichting van de openbare ruimte zoals verkeerskundige aanpassingen (bv. extra parkeren, verkeersremmers), het aanbrengen van groenvoorzieningen, openbare verlichting, straatmeubilair etc. Het Beheerplan omvat de volgende verhardingen: • Asfaltverhardingen; • Elementverhardingen; • Betonverhardingen (voornamelijk fietspaden); • Half- en onverharde wegen; • Markeringen op verharding; • Verharding van grasbeton en bermbeton. Buiten de scope van dit Beheerplan vallen: • Verhardingen in beheer bij derden (bv. Provincie of particulieren); • Verzorgend onderhoud van de verhardingen (bv. straatvegen of onkruidbestrijding); • De rest van de (groene) berm en half verharde bermen; • Overig wegmeubilair (bebording, paaltjes, verkeerszuilen, etc.); • Civieltechnische kunstwerken in of onder wegen (bruggen, duikers, vaste trappen, etc.).
blad 5 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
1.5
Leeswijzer Per hoofdstuk wordt een centrale vraag beantwoord. Achtereenvolgens leest u: Nr.
Centrale vraag
Inhoud
2
Wat beheren we?
Omvang en kenmerken van het areaal. Waar is het van gemaakt? Waar wordt het voor gebruikt? Wat is de leeftijd?
3
Wat hebben we gedaan en bereikt?
Een terugblik op de afgelopen planperiode. Het geeft inzicht in de afgesproken kwaliteit, de behaalde kwaliteit en de gedane onderhoudswerkzaamheden
4
Wat moeten we?
Een korte beschrijving van de (wettelijke) kaders van wegbeheer en aanpalend beleid binnen de gemeente
5
Wat is de ambitie?
De kwaliteitsambitie voor de komende jaren inclusief scenario’s en bijbehorende budgetten
6
Wat zijn de kosten?
Er wordt inzicht gegeven in de benodigde middelen voor de gestelde ambities en hoe deze zich verhouden tot de beschikbare budgetten
7
Hoe pakken we dit aan?
Met welke werkstappen geven we verder vorm aan wegbeheer binnen de gemeente
8
Wat zijn de conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen?
De conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen op een rij
blad 6 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
2.
Wat beheren we? In dit hoofdstuk gaan we in op het beheerareaal wegen van de gemeente Brummen. Allereerst gaan we in op het databeheer. Vervolgens wordt inzicht gegeven in de huidige omvang van het areaal en belangrijk kenmerken van de wegen in Brummen. Dit areaal vormt de basis voor verdere berekeningen in dit Beheerplan.
2.1
Databeheer/data op orde wegen De beheerdata zijn een belangrijke basis voor het wegbeheer. In Brummen wordt voor wegbeheer hoofdzakelijk gebruik gemaakt van de BGT (Basiskaart Grootschalige Topografie). In deze landelijke verplichte (basis)registratie worden de wegvlakken ingetekend. Aan deze wegvlakken worden aantal basale kenmerken toegekend (type verharding, oppervlakte, etc.). In de gemeente Brummen is ervoor gekozen de wegvakken gedetailleerd vast te leggen. Zo is bijvoorbeeld elk parkeervak apart ingetekend en zijn wegvakken waar men een dikkere tegel verwacht apart geregistreerd. Dit betekent dat het aantal wegvakken in de BGT hoog is (ook in vergelijking met andere gemeenten). Voor het wegbeheer is deze gedetailleerde registratie lastig. Daarom wordt voor uitvoering van de weginspectie een inspectiebestand aangemaakt waarbij aanliggende wegvlakken met dezelfde kenmerken worden samengevoegd. Dit gebeurt volledig geautomatiseerd. Dit inspectiebestand vormt vervolgens de basis voor het verdere wegbeheer in de opvolgende 2 jaar. Daarna begint de cyclus op nieuw. De gemeente Brummen houdt in tegenstelling tot de meeste andere gemeente, geen specifiek wegbeheerbestand bij in een beheersysteem. Voordeel van de huidige werkwijze is dat het op orde houden van de wegbeheerdata, minimale inspanning kost.
Nadeel is dat er geen historie wordt opgebouwd en er weinig beheerkenmerken beschikbaar zijn (bv. jaar van aanleg is geen kenmerk in de BGT). Advies is de komende beheerperiode te kijken of het meerwaarde biedt om op basis van het geautomatiseerde weginspectiebestand of de BGT, toch een wegbeheerbestand in te richten. Hierbij moet aansluiting worden gezocht bij de beheersystemen en werkwijze van de andere disciplines in de openbare ruimte (bv. groen/riolering/openbare verlichting). De kosten van een dergelijk systeem voor wegbeheer en de bijhouding zullen separaat in beeld moeten worden gebracht en zijn niet meegenomen in de uitwerking van dit Beheerplan.
2.2
Omvang areaal Brummen In totaal heeft de gemeente Brummen circa 1,7 miljoen vierkante meter verharding in beheer. Dit is circa 81 m² per inwoner, wat past bij een landelijk gelegen gemeente. Ten opzichte van 2020 is het beheerareaal nauwelijks gegroeid. De verwachting is dat ook de areaalgroei in de looptijd van dit Beheerplan beperkt zal zijn.
blad 7 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Verhardingstype Onderstaand figuur geeft inzicht in het verhardingstype waar het wegenareaal in Brummen van gemaakt is. half verhard 58.699 3%
onverhard 117.487 7%
Cementbeton 26.663 2%
Asfalt 825.280 48%
Elementen 672.419 40%
Figuur 2: Wegenareaal in m² naar verhardingstype
Het grootste gedeelte van het areaal (circa 48%) is gemaakt van asfalt. Circa 40% van het areaal is gemaakt van straatbare elementen, bijvoorbeeld tegels, betonstraatstenen of klinkers. De 7% onverharde wegen zijn zandwegen en paden. De half verharding (3%) bestaat uit wegen en paden van grind, puin, gravel en ander halfverhardingsmateriaal (gralux, padvast, etc.). Daarnaast bestaat nog 2% uit betonverharding, dit zijn voornamelijk betonnen fietspaden. Verhardingsfunctie Het wegenareaal van Brummen is ingedeeld op basis van (verhardings)functie. Figuur 3 geeft deze verdeling weer. Het grootste gedeelte van het areaal is in gebruik als rijbaan. Overige bestaat voornamelijk uit inritten.
Figuur 3: Wegenareaal in m² naar verhardingsfunctie
blad 8 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Leeftijdsopbouw Onderstaand is de leeftijdsopbouw van de verhardingen (exclusief onverharde en half verharde wegen) weergegeven per periode van 10 jaar.
Aanlegperiode verhardingen Brummen 400.000 350.000
m² verharding
300.000 250.000
Elementen Afalt Beton
200.000 150.000 100.000 50.000 -
Figuur 4: Aanlegperiode verhardingen Brummen in m² per decade
Figuur 4 geeft de aanleg van het bestaande areaal weer, wegdelen die al vervangen zijn kennen dus een recent aanlegjaar. Duidelijk is dat veel aangelegd in de jaren ’70 en nog niet vervangen is. Met een gemiddeld theoretische levensduur van 40 tot 70 jaar komen de verhardingen uit de jaren ’70 (en eerder) in de komende 15 jaar veelal in beeld voor vervanging. In het hoofdstuk 6 wordt verder in beeld gebracht wat de cyclische opgave is (ook financieel).
2.3
Kenmerken wegenareaal Brummen Belangrijke kenmerken van het areaal in Brummen: • Ondergrond met weinig verzakking/zetting; • Wateroverlast locaties voor het wegenareaal bekend (fietspaden onder water); • Gelegen in boomrijk gebied, met veel bomen dicht langs de weg; • Veel (fiets)recreatie; • Veel relatief smalle wegen met sluipverkeer in het buitengebied; • Wegen in het buitengebied zijn veelal niet ingericht op het huidig gebruik; dit zowel niet op intensiteit van het verkeer als toegepaste wegbreedte en wegconstructie. • Zware belasting enkele wegen door bijvoorbeeld papierindustrie.
blad 9 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
3.
Wat hebben we gedaan en bereikt? In de zomer van 2025 is een globaal visuele weginspectie uitgevoerd, conform de richtlijnen van de CROW. Hiermee is een goed inzicht ontstaan in de kwaliteit. In dit hoofdstuk wordt de huidige kwaliteit nader toegelicht.
3.1
Kwaliteitsniveaus wegen Binnen Nederland worden verschillende benamingen gebruikt voor kwaliteitsniveaus wegen. De benaming en terminologie verschilt, maar ze zijn goed vergelijkbaar. Onderstaande tabel geeft inzicht in de verschillende benamingen van kwaliteitsniveaus in de verschillende catalogi.
Figuur 5: Kwaliteitsniveaus in verschillende catalogi
In deze rapportage wordt verder gebruik gemaakt van de CROW kwaliteitscatalogus en de hierin gebruikte benamingen.
3.2
Kwaliteitsontwikkeling wegen Brummen Om inzicht te krijgen in het verloop van de kwaliteit over de afgelopen jaren (2019-2025) is een kwaliteitsontwikkeling wegen opgesteld. Hiervoor zijn alle weginspecties vertaald naar rapportcijfers. In de kwaliteitsontwikkeling wordt een totaalbeeld geschetst, een beeld van de asfalt- en elementenverharding en een beeld per wegtype. De totale kwaliteitsontwikkeling wegen is opgenomen in bijlage 1. De maatregelen uitgevoerd na de weginspectie in 2025 zijn nog niet verwerkt in deze overzichten, dit kan zorgen voor een lichte afwijking in het kwaliteitsbeeld.
3.2.1
Totaalbeeld wegen In Figuur 6 staat de kwaliteitsontwikkeling van alle verharding tezamen ten tijde van de inspectie in 2025.
Figuur 6: Kwaliteitsontwikkeling – totaalbeeld
blad 10 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
De kwaliteitsontwikkeling laat vanaf 2019 een licht dalende lijn zien. Gemiddeld gezien wordt er met de inspectie van 2025 bovenin kwaliteitsniveau C gescoord. Een van de redenen voor deze dalende trend is dat er bij redelijk grote wegdelen geen groot onderhoud gepleegd is, omdat ze binnenkort op de planning staan voor vervanging of herinrichting. Voorbeelden zijn de Veldkantweg in Eerbeek en de Zupthensestaat in Brummen. Als we deze wegdelen buiten beschouwing laten scoort het totale areaal gemiddeld een 5,5 en daarmee net aan in kwaliteitsniveau B. Een belangrijke kanttekening hier is wel dat de projecten over de komende jaren worden uitgevoerd en dat de overige wegdelen in dezelfde periode ook in kwaliteit zullen blijven dalen wanneer er geen (groot) onderhoud gepleegd wordt.
3.2.2
Beeld asfalt-, elementen- en betonverharding In Figuur 7 staan de kwaliteitsontwikkelingen van de asfaltverharding, elementenverharding en betonverhardingen. Hieruit wordt duidelijk dat de dalende trend voor het totaalbeeld vooral een resultaat is van een dalende kwaliteit in asfaltverhardingen. Met de inspectie in 2025 scoren deze asfaltverhardingen gemiddeld een 4,9 en daarmee in kwaliteitsniveau C. Voor de elementenverharding was tot 2023 ook een dalende trend waarneembaar, maar met de inspectie van 2025 is deze daling tot een einde gekomen en scoren deze verhardingen gemiddeld een 5,7 wat net binnen kwaliteitsniveau B valt. De betonverhardingen scoren hoog, met een gemiddelde score van een 9,4, wat kwaliteitsniveau A aanduidt. Echter is het areaal betonverhardingen erg beperkt (26.500 m²).
Figuur 7: Kwaliteitsontwikkeling asfalt, elementenverharding en beton
blad 11 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
3.2.3
Beeld per wegtype In bijlage 1 is de totale kwaliteitsontwikkeling opgenomen waar een onderscheid is gemaakt naar wegtype. Voor deze kwaliteitsontwikkelingen zijn de inspecties van 2019 niet opgenomen, omdat de data betreft wegtypen niet volledig was. Kijkende naar de ontwikkeling van 2021 t/m 2025 zien we de volgende ontwikkelingen:
3.3
De fietspaden van elementen- en cementbetonverharding scoren hoger dan gemiddeld (kwaliteitsniveau A). De fietspaden van asfaltverharding zijn gedaald in kwaliteit, maar scoren gemiddeld nog voldoende met een 6,0 (Kwaliteitsniveau B). De voetpaden (weg in verblijfsgebied) van asfalt- of betonverharding scoren hoog (Kwaliteitsniveau A), maar dit betreft een zeer gering areaal. Het grote areaal voetpaden bestaande uit elementenverharding scoort gemiddeld een 6,5 (Kwaliteitsniveau B) en is daarmee licht gestegen in kwaliteit ten opzichte van 2021. De wegen in woongebied van elementenverharding zijn in kwaliteit op niveau gebleven en scoren gemiddeld een 6,0 (Kwaliteitsniveau B). De wegen in woongebied bestaande uit asfaltverharding zijn in kwaliteit afgenomen en scoren gemiddeld een 4,9 (Kwaliteitsniveau C). De gemiddeld belaste wegen, onderdeel van het hoofdwegenet, zijn veelal gedaald in kwaliteit en scoren voor asfalt- en elementenverhardingen gemiddeld in Kwaliteitsniveau C.
Wat heeft dit gekost en wat hebben we daarvoor gedaan? Sinds de start van het voorgaande Beheerplan wegen (2020) zijn de lasten voor groot onderhoud gestaag gestegen, van €547.000 in 2020 naar €789.700 in 2025. Kijkende naar de begroting stijgt deze verder naar gemiddeld €950.000 vanaf 2026. De prijzen voor de GWW-sector zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen en het budget voor groot onderhoud is hierin meegegroeid. Ook de investeringskredieten zijn gegroeid tot een totale opgave van €25.769.200 voor 2026-2031. Om een beeld te geven waar de middelen aan zijn uitgegeven, zijn in bijlage 2 de groot onderhoudswerkzaamheden sinds 2022 opgenomen.
3.4
Wat nemen we mee naar de komende beheerperiode? Met de uitvoering van het wegbeheer in de afgelopen periode zijn een aantal belangrijke lessen geleerd. Deze worden hier kort opgesomd: Niet alle aanwezige bermverhardingen zijn in beeld bij de beheerder. In de loop der tijd zijn er verschillende maatregelen getroffen om de beschadiging van wegbermen te voorkomen. Gedeelten van bermen zijn voorzien van grasstenen of bermbeton. Onbekend is welke lengte aan dergelijke bermverharding in beheer is. Voor een goed beheer is het noodzakelijk in de komende periode het areaal en de onderhoudstoestand in beeld te brengen. In januari 2024 is er een wijziging in het werkpakket van de gemeentelijke buitendienst doorgevoerd en wordt het uitvullen van wegbermen en klein schadeherstel (omgereden paaltjes e.d.) niet meer door hun uitgevoerd. De werkzaamheden zijn door de wegbeheerder uit te besteden. Door de aanhoudende regenval en de aanzienlijke verkeersdruk op de voornamelijk oost-west lopende wegen is er in 2023 en 2024 veel schade aan de wegbermen ontstaan met soms verkeergevaarlijke situaties tot gevolg. Om het gevaar weg te nemen zijn de gaten in de bermen in 2024 uitgevuld met puin. Dit heeft de situatie (tijdelijk) verbeterd maar ook gezorgd voor een ander beeld van de wegbermen.
De komende beheerperiode moet vanuit het uitvoeringsplan mobiliteitsvisie duidelijk worden welke functie de verschillende wegen hebben (wegencategorie) en welke weginrichting daar bij past. Door verkeerskundige ingrepen moet het verkeer beter gestuurd worden en moet het veelvuldige schadeherstel aan bermen structureel afnemen. Daarnaast vormen grote ruimtelijke ontwikkelingen (uitbreidings-, inbreidings- en herinrichtingsprojecten) en projecten van andere disciplines, zoals riolering, een uitdaging voor het wegbeheer. Wanneer dergelijke projecten in voorbereiding zijn, wordt vanuit wegbeheer geen groot onderhoud meer gepland, omdat de betreffende locaties integraal worden vervangen of heringericht. In de periode tussen planning en uitvoering neemt de kwaliteit van deze wegen echter verder af. Hierdoor wordt het bepalen van het optimale laatste blad 12 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
onderhoudsmoment complex, mede omdat deze projecten vaak langere voorbereidingstrajecten kennen, onder andere door uitgebreide participatie. Deze participatiestrategie draagt bij aan breed gedragen maatregelen, maar vraagt tevens toenemende inzet van de beheerorganisatie. Tot slot is zichtbaar dat, terwijl delen van het areaal in kwaliteit zijn teruggelopen of gestagneerd, de kwaliteit van voetpaden juist is verbeterd. Door de vergrijzing is extra aandacht voor toegankelijkheid en het beperken van schades noodzakelijk. Deze aandacht is verankerd in de werkwijze van het kleine onderhoud, wat heeft bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering. Ook in de komende periode blijft dit een belangrijk aandachtspunt.
blad 13 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
4.
Wat moeten we? Wets- en beleidskaders Het wegbeheer is gebonden aan een aantal (landelijke) regels en wetgeving. Daarnaast heeft de gemeente zich middels verschillende beleidsstukken gecommitteerd aan beleidskaders. De kaders worden in de onderstaande paragrafen beschreven.
4.1
Wettelijke kaders en richtlijnen De voor wegbeheer relevante strekkingen uit de wettelijke kaders zijn hieronder toegelicht. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per januari 2024 is veel wetgeving komen te vervallen of veranderd. Op wegbeheer heeft dit echter beperkt invloed gehad (in tegenstelling tot bv. verkeerskundige opgaven). Wegenwet De Wegenwet heeft meerdere doelen, uitsluitend met betrekking op de openbare weg. Allereerst wordt in de Wegenwet de openbaarheid van een weg vastgesteld (en daarmee voor ieder toegankelijk moet zijn) en hoe de weg al dan niet aan de openbaarheid onttrokken kan worden. De Wegenwet dient om veiligheid en doorstroming van de weg te verzekeren en gevaarlijke situaties te voorkomen, alsmede het voorkomen van schade of overlast door het verkeer. De gemeente Brummen is conform deze wettelijke verplichting verantwoordelijk voor de toestand van de openbare wegen, voetpaden en fietspaden binnen de gemeentelijke grenzen. Uitgesloten van deze verantwoordelijkheid zijn de wegen in beheer van een andere partij (zoals het Rijk, de provincie of het waterschap) zoals vastgelegd in de vigerende gemeentelijke wegenlegger. De gemeente moet – als goed wegbeheerder- zorg dragen voor inspectie en onderhoud/vervanging van de openbare wegen.
Indien niet wordt voldaan aan de eisen die men aan de openbare weg in gegeven omstandigheden mag stellen en daardoor gevaar voor personen of zaken oplevert, kan de gemeente Brummen risicoaansprakelijk zijn voor de gevolgen hiervan conform het Burgerlijk Wetboek. In het geval dat de gemeente weet dat ergens een schade is, maar geen actie onderneemt en vervolgens lijdt iemand schade, dan kan dat leiden tot schuldaansprakelijkstelling door nalatig handelen. Gemeentewet De Gemeentewet verplicht gemeenten jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken op te stellen voor het gevoerde en te voeren beleid. Hierbij geldt dat de beschikbare financiële middelen structureel en reëel in evenwicht moeten zijn met de uit te voeren taken en activiteiten en de zorgplicht van de gemeente. Daarnaast geeft de Gemeentewet een verplichting voor bescherming veiligheid en gezondheid. De wet gaat niet specifiek in op wat dit betekent voor de openbare ruimte dan wel wegen. Wel draagt de gehele openbare ruimte, waar wegen en belangrijk onderdeel in zijn, bij aan een sociaal en verkeersveilig klimaat. Om goed invulling te geven aan de eisen vanuit deze wet is afstemming met andere beleidsdomeinen en (beheer)plannen van belang.
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) 2019 Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat de Paragraaf Kapitaalgoederen een verplicht onderdeel is van de beleidsbegroting met uitgangspunten (beleid) voor instandhouding van kapitaalgoederen. Ter onderbouwing hieraan is het vaststellen van een actueel Beheerplan wegen verplicht (BBV art. 12 lid 2). De BBV schijft hiernaast voor dat: 1. Investeringen met een maatschappelijk nut dienen, evenals investeringen met een economisch nut, te worden geactiveerd en over de verwachte levensduur te worden afgeschreven. Dit geldt ook voor vervanging van wegen. 2. Groot onderhoud kan op 2 manieren worden verwerkt: a. Kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de exploitatie (jaarlijks ramen in de begroting); b. Kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de onderhoudsvoorziening. Hierbij is ter onderbouwing een actueel Beheerplan (< 5jaar) verplicht.
blad 14 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft een controlerende en toetsende rol omtrent het beheer van gemeentelijke wegen. De provincie spreekt zich niet uit over het te hanteren kwaliteitsniveau. De gemeente mag dit zelf bepalen. Wel is de provincie van mening dat wegen structureel moeten worden onderhouden om kapitaalsvernietiging te voorkomen. Ook moet achterstallig onderhoud worden vermeden. De verplichte paragraaf kapitaalgoederen in de begroting geeft hierin inzicht aan de provincie. Overige wetgeving De wegbeheerder heeft naast de ‘algemene verkeersregelgeving’ ook te maken andere wetgeving waar rekening mee gehouden moet worden. Denk hierbij aan de Wegenverkeerswet 1994 (Wvv), die de basis vormt voor alle verkeersregels (die in meer detail zijn uitgewerkt in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990). Het uitgangspunt daarbij is de vlotheid en de doorstroming van het verkeer en het verbod op het veroorzaken van hinder of gevaar op de weg. Deze regels zijn bijvoorbeeld van belang bij werkzaamheden. Ook is in de Wvv de wegclassificatie bepaald, deze is van belang bij de nieuwe Omgevingswet 2024. Deze gaat o.a. per classificering in op milieu, geluidshinder, geur en ruimtelijke uitstraling. Ook met de nieuwe regels omtrent stikstof moet rekening mee gehouden worden in het wegbeheer.
Ten slotte is er nog de CROW Richtlijn Bebakening en Markeringen van Wegen 2015, waaraan gedacht moet worden met het aanbrengen van verkeersborden en belijningen.
4.2
Aanpalend beleid gemeente Brummen Programma Mobiliteit 2050 Het Programma Mobiliteit 2050 is het strategisch beleidskader voor verkeer en vervoer in de gemeente Brummen tot 2050. Het vervangt het verouderde GVVP (2011). Het beschrijft de visie, ambities en mobiliteitsopgaven voor een duurzaam, verkeersveilig en goed bereikbaar Brummen. Het programma formuleert drie hoofddoelen: duurzame mobiliteit, verkeersveiligheid en bereikbaarheid: • Duurzame mobiliteit: Verdubbeling van loop- en fietsverplaatsingen; vrijliggende fietspaden; hoogwaardige stallingen; minder autogebruik en lagere parkeernormen. • Verkeersveiligheid: 0 verkeersdoden en 50% minder ongevallen in 2050; 30 km/h in de kom; prioriteit voor langzaam verkeer; aanpak onveilige locaties, educatie en campagnes inwoners. • Bereikbaarheid: Geen doorgaand verkeer door kernen; hoofdstructuur om de kernen heen; mobiliteitshubs; afwaardering/parallelstructuur N348. De doelen en opgaven uit het programma hebben een directe link met het wegenbeheer. Enerzijds op projectniveau, waar opgaven uit het programma en het uitvoeringsplan samen met groot onderhoud of rehabilitatie komen en leiden tot integrale projecten. Anderzijds kan een focus op langzaam verkeer aanleiding zijn om voet- en fietspaden op een hoger niveau te onderhouden. Dit nodigt uit tot gebruik en draagt bij aan de verkeersveiligheid.
Programma Water en Riolering 2023-2027 Het programma beschrijft het beleid van de gemeente Brummen voor afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. Het vervangt daarmee het eerdere GRP 2016–2020. In het programma zijn de ambities, zorgplichten en maatregelen vastgelegd voor een toekomstgericht en klimaatrobuust watersysteem. Belangrijke speerpunten zijn: • Beheren en onderhouden van het bestaande systeem (afvlakken vervangingspiek); • Klimaatadaptatie toepassen bij nieuwe projecten en herinrichtingen; • Bewustwording vergroten bij inwoners; • Bijdragen aan de lange-termijndoelstelling: een drinkbare IJssel in 2051. De relatie tot wegbeheer komt vooral naar voren in de context van integrale gebiedsgerichte aanpak, efficiënt beheer en het voorkomen van overlast. Het programma beschrijft een streven naar het zo veel mogelijk combineren van werkzaamheden in de openbare ruimte, zodat kosten, hinder en dubbel werk voorkomen worden. Daarnaast spelen de wegen een rol in het afvoeren van hemelwater. Bij klimaatadaptieve herinrichtingen wordt gekeken naar vergroening, afkoppelen en bovengrondse afvoeroplossingen, die allen invloed hebben op de inrichting van de wegen. blad 15 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Programma Groen Het Groenbeleidsplan Gemeente Brummen 2023–2033 beschrijft hoe de gemeente de komende tien jaar het groen binnen de kernen wil beschermen, herstellen en toekomstbestendig maken. De visie geeft ook een strategie met de volgende hoofdlijnen: • Versterken van de groenstructuur: Behouden en versterken aanwezige structuren, 3-30-300 norm. • Klimaatadaptatie: Extra bomen planten in hittegevoelige wijken, regenwater vasthouden, toepassen klimaatbestendige soorten, verharding vervangen door groen. • Biodiversiteit: Natuurwaarden volgen via gedragscode en natuurinclusief beheer, variatie in beplanting aanbrengen, invasieve exoten bestrijden, omvormen gazons. • Groenbeleving: Centra op A niveau en de rest op B, cultuurhistorisch groen behouden, bewoners betrekken. • Boombeleid: Focus op gezonde plantlocaties, boomveiligheidscontroles en behoud monumentale bomen, aanplant gemengde soorten en herplantplicht bij kap, overlast afhandelen volgens heldere richtlijnen. • Participatie: Bewoners kunnen meedoen aan beheer, minimaal één uitdagende, groene speelplek per wijk, transparant communiceren en inwoners stimuleren hun tuin te vergroenen. In relatie tot het wegenbeheer is het weghalen van niet-gebruikte verharding een direct aanknopingspunt.
Daarnaast is de afstemming in integrale projecten van belang, waar ook met projecten getrokken vanuit wegen rekening gehouden dient te worden met de groenstructuren en aanwezige bomen. Biodiversiteit De gemeentelijke wegbermen hebben een belangrijke betekenis voor het herbergen en verbinden van plant- en diersoorten. Het gemeentelijk uitgangspunt is haar wegbermen en aangrenzende bermgreppels zo veel mogelijk ecologisch te beheren met oog voor de aanwezige ecologische kwaliteiten. Een hoge ecologische kwaliteit is veelal gekoppeld aan voedselarme omstandigheden, weinig verstoring en bestendig beheer. Het uitvullen van gaten in wegbermen met gebiedsvreemde materialen (puin) is vanuit ecologisch oogpunt een ongewenste handeling. Het roven van wegbermen om de afwatering van het weglichaam te verbeteren is daarentegen een kans om de berm te verschralen en een ecologische boost te geven. Het inzaaien van geroofde bermen is, uit ecologisch oogpunt gezien, ongewenst. Duurzaamheid De gemeente Brummen heeft in juni 2024 het Convenant Schoon en emissieloos bouwen ondertekend. Dit met de ambitie om een bijdrage te leveren aan een schonere leefomgeving. Dit betekent dat de gemeente bij de aanbesteding van werken in de Grond-, Weg- en Waterbouw emissie-eisen stelt aan het in te zetten materieel.
blad 16 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
5.
Wat is de ambitie?
5.1
Kwaliteitsambitie Basis Het huidige beheer, zoals ook beschreven in het voorgaande Beheerplan wegen, gaat uit van een basiskwaliteit voor het technisch onderhoud van alle wegen. Voor verzorgende taken kent de gemeente een gedifferentieerd beheerniveau. Voor de toegangswegen en centra wordt voor schoon/verzorgend onderhoud (bv. straatvegen) gestreefd naar een hoger kwaliteitsniveau Hoog (A). Daarnaast wordt bij enkele wegen in het met een zeer lage gebruiksintensiteit buitengebied (Vogelsank, Schansweg en Weg naar het Ganzenei), voorgesteld deze minimaal te beheren. Hier wordt de beeldkwaliteit losgelaten en juist ingezet op minimaal onderhoud om de functie te behouden. Deze wegen worden gemonitord en passende, minimale maatregelen worden uitgevoerd als dit noodzakelijk blijkt om functie of veiligheid te behouden. Het kwaliteitsniveau Basis laat zich voor technisch wegbeheer omschrijven als ‘heel en veilig zonder franje’. Binnen dit kwaliteitsniveau worden bepaalde schades toegestaan, de waarschuwingsrichtlijn is overschreden, de ingrijpmaatstaf nadert. In de cyclus van wegbeheer zullen er altijd wegen (opnieuw) aan onderhoud noodzakelijk zijn. Het kwaliteitsniveau Basis is gericht op het inzetten van de juiste maatregel op het juiste moment.
Onderstaand de plus- en minpunten van kwaliteitsniveau Basis: Pluspunten Voldoet aan de landelijke normen (CROW: heel en veilig); Lage risico's op aansprakelijkheid, er kan grotendeels veilig gebruik worden gemaakt van de wegen; Het kwaliteitsniveau geeft een redelijk tot goed onderhouden beeld van de openbare ruimte; Er is weinig of beperkt sprake van kapitaalsvernietiging, de juiste maatregel wordt op het juiste moment uitgevoerd. Minpunten De risico’s die worden gelopen op aansprakelijkheid en kapitaalvernietiging zijn op alle wegen gelijk. Ook belangrijke wegen of wegen gelegen in belangrijke gebieden (bijv. centra) lopen dezelfde risico’s; De wegen zijn zeker niet schadevrij, eventuele reparatievlakken zijn goed zichtbaar; Er is binnen dit kwaliteitsniveau geen ruimte voor extra’s of franje (bijvoorbeeld extra focus op voet- en fietspaden). Onderstaande foto’s geven een impressie van kwaliteitsniveau Basis:
blad 17 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
6.
Wat zijn de kosten? Voor de financiering van de uitvoering voegen we jaarlijks een bedrag toe aan de voorziening Groot Onderhoud wegen. Uit deze voorziening bekostigen we het groot onderhoud van de asfalt- en elementen-verhardingen en ook de oppervlaktebehandelingen. Daarnaast is er exploitatiebudget voor klein- en overig onderhoud, en kapitaliseren we de vervangingsinvesteringen. In de onderstaande paragrafen wordt aan de hand van een kwalitatieve onderhoudsplanning en cyclische planning, een indicatie gegeven van de te verwachten onderhouds- en vervangingskosten.
6.1
Uitgangspunten berekeningen Voor de berekening zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Areaal conform BGT (peildatum oktober 2025). • Er wordt alleen budget berekend voor ‘Groot onderhoud’ en ‘Rehabilitatie’. Klein onderhoud, calamiteitenonderhoud, bermonderhoud en verzorgend onderhoud (bijvoorbeeld straatvegen of onkruidbestrijding) worden niet meegenomen in deze berekening. • De verhardingsfuncties overige en parkeervakken zijn onder één categorie samengebracht. • Eenheidsprijzen op prijspeil 2025 conform kentallen Antea Group. • Er is rekening gehouden met de volgende staartkosten percentages: o Algemene kosten (AK) 6%, zijn de kosten binnen een onderneming die niet direct of indirect (via een tarief) aan de bouwprojecten kunnen worden toegerekend. o Uitvoeringskosten 10%, zijn de kosten van materieel en-of arbeid die nodig zijn voor de uitvoering van een bouwwerk. o Winst en risico 4%, winst en risico voor de uitvoerende partij. o Voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) 10% voor groot onderhoud, dit zijn alle voorbereidingskosten (bijv. opstellen bestek), kosten om de projectadministratie uit te voeren en toezicht te houden. Voor vervangingen is rekening gehouden met 15% VAT kosten, aangezien hier meer wordt uitbesteed.
6.2
Groot onderhoudsplanning 2026 - 2035 Op basis van de weginspectie 2025 is er een theoretische kwalitatieve basisplanning opgesteld. Deze is middels een maatregeltoets bijgewerkt. Hierin is door de beheerder getoetst of de voorgestelde maatregelen nodig zijn en de juiste omvang hebben. Uit deze toets volgen maatregelen voor de komende 2 jaar (2026-2027). Voor 2028 en verder is gebruikt gemaakt van een cyclische planning (op basis van aanlegjaar en vaste onderhoudscycli). In deze planning is rekening gehouden met de vervangingsprojecten, verder toegelicht in paragraaf 6.3. Voor groot onderhoud kent gemeente Brummen een (groot) onderhoudsvoorziening. Onderstaande tabel geeft inzicht in de benodigde budgetten voor groot onderhoud en de daar bijbehorende dotatie om de voorziening positief te houden in de komende 10 jaar. Jaar
Dotatie voorziening
Opgave Groot onderhoud
Vereffenen Groot onderhoud
Uitgave Groot onderhoud
2025
Stand voorziening 31-12 587.000
2026
868.000*
870.000
870.000
585.000
2027
956.300
1.022.000
1.022.000
519.300
2028
956.300
889.300
889.300
586.300
2029
956.300
1.226.000
1.226.000
316.600
2030
956.300
1.299.700
1.269.700
3.200
-30.000
blad 18 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Jaar
Dotatie voorziening
Opgave Groot onderhoud
Vereffenen Groot onderhoud
Uitgave Groot onderhoud
Stand voorziening 31-12
2031
956.300
618.200
+30.000
648.200
311.300
2032
956.300
1.430.400
-200.000
1.230.400
37.200
2033
956.300
475.700
+200.000
675.700
317.800
2034
956.300
1.260.200
1.260.200
13.900
2035
956.300
970.200
970.200
0
*Uitgaande van een dotatie in 2026 als begroot in de programmabegroting 2026-2029 De gemeente doteert conform de programmabegroting jaarlijks € 868.000. Gezien de verwachte uitgaven voor technisch (groot) onderhoud is deze dotatie onvoldoende om de voorziening de komende 10 jaren positief te houden (eis BBV). Om dit wel te realiseren is jaarlijks € 88.300 meer nodig als dotatie voor groot onderhoud. Zonder dit budget zal de uitvoering getemporiseerd moeten worden, met risico op kapitaalvernietiging en meer schade.
6.3
Kosten vervanging/rehabilitatie wegbeheer Bovenstaande onderhoudsplanningen geven inzicht in de kosten die worden gemaakt om de wegen gedurende de levensduur te onderhouden. Hierin zijn geen kosten opgenomen voor totale vervanging/rehabilitatie aan het einde van de levensduur. In totale vervangingswaarde van de verhardingen in Brummen is circa € 151 miljoen, circa € 89 per vierkante meter. Gemiddeld gaan verhardingen tussen de 40 en 60 jaar mee, voordat ze daadwerkelijk vervangen dienen te worden. Theoretisch heeft circa € 32,2 miljoen aan verhardingen deze levensduur al overschreden. Gemeente Brummen kent al een planning voor rehabilitatieprojecten voor de periode 2026-2029. Deze bevat grote vervangings- en herinrichtingsprojecten. Voor de periode t/m 2029 is uitgegaan van deze planning. Naast deze projecten is er een nog resterend budget van € 5.297.800 voor rehabilitatie t/m 2031 op basis van het voorgaande Beheerplan. Dit budget wordt gehanteerd als uitgave voor de jaren 2030 en 2031 samen. Vanaf 2032 wordt verder begroot op basis van de cyclische vervangingsplanning. Het onderstaande overzicht geeft de rehabilitatieprojecten en budgetten voor de periode 2026 - 2035. Jaar
Omschrijving
Rehabilitatie budget
2026
Veldkantweg
1.100.000
2027-2028
Zutphensestraat
6.875.000
2027-2028
Loenenseweg
5.000.000
2028-2029
Loubergweg – Coldenhovenseweg
6.000.000
2029
Zutphensestraat (Kleine Vosstraat-Windheuvelstraat)
1.500.000
Nog te bepalen projecten 2030
Resterend rehabilitatie budget 2022-2031
2.647.100
2031
Resterend rehabilitatie budget 2022-2031
2.647.100
blad 19 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Jaar
Omschrijving
Rehabilitatie budget
2032
Cyclische planning
2.913.600
2033
Cyclische planning
2.182.400
2034
Cyclische planning
2.443.100
2035
Cyclische planning
915.100
Geadviseerd wordt om de theoretische vervangings- en groot onderhoudsplanning af te stemmen met praktische noodzaak en schadecijfers uit de weginspectie. Hierbij wordt geadviseerd de te vervangen wegen integraal op te pakken met andere disciplines en ontwikkelingen in de openbare ruimte. De kosten voor vervangingen dienen conform de BBV te worden gekapitaliseerd.
6.4
Overige kosten en klein onderhoud Naast de kosten voor groot onderhoud en vervangingen van wegen zijn er ook een aantal andere kosten waar rekening mee dient te worden gehouden bij wegbeheer. Kosten klein onderhoud Klein onderhoud is bedoeld om kleinschalige schades in de verhardingen op te lossen en de verhardingen veilig bruikbaar te houden. Klein onderhoudsmeldingen komen via verschillende kanalen bij de gemeente binnen: Via klein onderhoudsmeldingen tijdens de weginspectie Via meldingen vanuit de inwoner Via schade/ongevalsmeldingen Via de eigen (buitendienst) medewerkers Nadeel van het uitvoeren van klein onderhoud is dat het ad-hoc en weinig planmatig gebeurt. Hierdoor zijn de kosten per vierkante meter relatief hoog. Binnen wegbeheer is een stelregel dat circa 10 tot 15% van het groot onderhoudsbudget wordt uitgegeven aan klein onderhoud. Op basis van bovenstaande berekeningen komt dit voor de gemeente Brummen neer op een benodigd budget tussen de € 114.000 en € 171.000 euro. Op dit moment is circa € 120.500 beschikbaar voor dagelijks onderhoud. Daarmee sluit het aan bij de stelregel. Onderhoud markeringen Op een groot deel van onze wegen is markering aanwezig. De markering zorgt voor geleiding van het verkeer en werkt attentie verhogend. Omwille van de veiligheid voor de weggebruiker is het van belang dat de markering goed zichtbaar is en blijft.
De gemeente kent twee types van markeringen; wegenverf of thermoplast. Met wegenverf opgebrachte markeringen gaat over het algemeen twee jaar mee. Thermoplast ongeveer 10 jaar. Jaarlijks worden de markeringen geïnspecteerd en beoordeeld op noodzakelijk onderhoud. We onderscheiden markeringen in de vorm van lijnen (169 km), oppervlakten (verkeersdrempels & voetgangersoversteekplaatsen; 5.035 m2) en symbolen (216 st). Ongeveer 98% van de markeringen is uitgevoerd in thermoplast. Markering en belijning zijn onderhevig aan slijtage. Elk jaar voert de gemeente onderhoud uit aan de belijning en markering. Belijningen en markeringen worden gecontroleerd en waar nodig opnieuw aangebracht of hersteld. Jaarlijks kost dit circa € 26.500. Kosten onderhoud bermverhardingen/wegkanten Met name in het buitengebied worden de wegverhardingen begeleid door wegbermen en bermsloten. De berm functioneert als uitwijkmogelijkheid voor het verkeer en zorgt samen met een eventueel aanwezige bermsloot voor de afwatering en voldoende drooglegging van het wegcunet. De eerste meter van de berm maakt integraal onderdeel uit van de weg. blad 20 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Aangezien veel wegen in het buitengebied een relatief smal profiel hebben wijkt het verkeer vaak uit naar de berm bij het passeren van tegenliggers. Ter versteviging van de berm en voor de veiligheid van de weggebruiker zijn daarom op veel locaties grasbetonstenen aangebracht direct grenzend aan de wegverharding. Daarnaast zijn de afgelopen jaren ook bermen met puin verhard. Het onderhoud aan de berm bestaat uit ophalen van verzakte grasbetonstenen, het uitvullen van sporen (naast de verharding of grasbetonstenen) en het jaarlijks verlagen/afroven van een deel van de bermen. Om te voorkomen dat beschermde flora of fauna door de werkzaamheden beschadigd of verontrust worden wordt voorafgaand aan de werkzaamheden een flora- en faunacheck uitgevoerd door een ecoloog. Bij het huidig weggebruik is voor het bermonderhoud een bedrag van ca. € 80.000 benodigd. De behoefte aan onderhoud aan de bermen is de afgelopen jaren bijna verdubbeld door de grote verkeersdruk en uitbesteding van de werkzaamheden (de werkzaamheden werden tot 2024 grotendeels door de eigen dienst uitgevoerd). Onderhoud halfverharde en onverharde wegen Binnen de gemeente Brummen ligt een areaal van circa 175.000 vierkante meter aan halfverharde en onverharde wegen en paden. Ook via deze wegen worden woningen of percelen ontsloten.
Het onderhoud van deze wegen en paden bestaat hoofdzakelijk uit het aanvullen, uitvlakken en profileren. Circa 40% wordt jaarlijks uitgevlakt en geschaafd. Van de overige wegen is het rijvlak begroeid en bestaat het onderhoud voornamelijk uit het maaien van de vegetatie en incidenteel uitvullen van gaten. Op basis van meldingen of signalering door medewerkers worden incidenteel herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Beleid is dat de onverharde wegen niet worden verhard. Jaarlijkse kosten aanvullen, uitvlakken en profileren: € 25.000. Overige kosten Bij veel wegwerkzaamheden komt grond vrij. Kleine hoeveelheden grond worden verzameld en opgeslagen op de gemeentewerf en afgevoerd naar een erkende verwerker. Jaarlijks is hier een bedrag van € 12.000 mee gemoeid.
blad 21 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
7.
Hoe pakken we dit aan? Na het vaststellen van de ambitie is het belangrijk om deze ambitie te vertalen naar de dagelijkse praktijk van wegbeheer. Omdat wegbeheer complex is en verschillende disciplines raakt, is een helder en gestructureerd werkproces nodig. De centrale vraag is hierbij: hoe voeren we het wegbeheer systematisch uit zodat de ambities worden gerealiseerd? Het werkproces wegbeheer beschrijft dit aan de hand van 9 stappen.
7.1
Werkproces wegbeheer Het figuur toont de verschillende stappen binnen het werkproces voor wegbeheer. Deze cyclus vormt de basis voor het realiseren van de ambities en het optimaal inzetten van beschikbare middelen. Per stap volgt een korte toelichting. 1. Gevalideerde data Het proces start met betrouwbare en actuele areaaldata. Hiermee kan datagestuurd gewerkt worden en zijn vervolgstappen goed onderbouwd. 2. Weginspecties Door minimaal één keer per twee jaar een globale visuele inspectie uit te voeren (conform CROW) ontstaat inzicht in de actuele kwaliteit van het wegennet. 3. Onderhoudsplanning Op basis van de kwaliteitsgegevens wordt een eerste onderhoudsplanning opgesteld. Deze planning geeft inzicht in de omvang en aard van het benodigde onderhoud.
Figuur 8: De werkstappen in het proces wegbeheer (Antea Group 2026)
4. Maatregeltoets De maatregelen uit de onderhoudsplanning worden inhoudelijk getoetst op type maatregel, uitvoeringsjaar, kosten en prioriteit. Na deze toets zijn de maatregelen actueel, afgestemd en geborgd. 5. Wegenplannning De gevalideerde maatregelen worden in de tijd uitgezet. Dit vormt de wegenplanning, die dient als basis voor de uitvoeringsfase. 6. Afstemmen assets De sectorale wegenplanning wordt afgestemd met andere disciplines (zoals mobiliteit, riolering en groen) en relevante projecten (bijvoorbeeld nieuwbouw, herinrichting en energietransitie). Door alle planningen op kaart te presenteren ontstaat er inzicht in meekoppelkansen. Zorgvuldige afweging leidt tot een integrale planning. 7. Kwaliteitsontwikkeling (evaluatie) Door trends in de kwaliteitsontwikkeling inzichtelijk te maken, wordt beoordeeld of eerdere werkzaamheden voldoende waren om de gestelde ambities te bereiken en te borgen. 8. Beheerplan – assetsheet De verzamelde inzichten vormen input voor het Beheerplan. Hierin worden de ambities bevestigd, wordt geëvalueerd (bijvoorbeeld op basis van kwaliteitsontwikkelingen) en worden passende budgetten vastgesteld. 9. Realisatie De maatregelen worden uitgevoerd, van klein onderhoud tot volledige vervangingen. Na uitvoering worden de resultaten verwerkt in de areaalgegevens (in het beheersysteem en/of BGT). Hiermee is de cyclus rond. blad 22 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
7.2
Ontwikkelingen en thema’s Brummen Integraal werken Bovenstaande werkwijze beschrijft hoe wegbeheer kan bijdragen aan een integrale werkwijze en aanpak. Integraal werken behoort tot de vaste werkwijze voor de gemeente Brummen. In de samenwerking met andere beleidsterreinen en thema’s kan synergievoordeel worden bereikt. Het gezamenlijk inzetten op verantwoorde investeringen en beheerbare situaties heeft hierbij prioriteit. De komende jaren zal de gemeente Brummen dit verder concreet gaan invullen. Omvangrijkere scope en voorbereiding projecten De integrale aanpak brengt meerdere belangen binnen de beheerdisciplines samen. Tegelijkertijd hebben projecten te maken met een groter aantal (externe) stakeholders en aanvullende randvoorwaarden, wat leidt tot langere doorlooptijden. Dit wordt onder meer veroorzaakt door: • Ontwikkelingen in de energietransitie, waardoor vroegtijdige en frequente afstemming met nutsbedrijven noodzakelijk is. • Aangescherpte milieu- en natuurwetgeving (zoals stikstof en soortenbescherming). • De Omgevingswet en gekozen participatiestrategie, die meer nadruk legt op inwonerparticipatie en daarmee extra voorbereiding en tijd vraagt. Duurzaamheid en materiaalkeuze Duurzaamheid is een groot en actueel thema. Binnen wegbeheer in Brummen wordt reeds nagedacht over de toegepaste materialen, er is bijvoorbeeld een proef gedaan met lage temperatuur asfalt.
Ook wordt gekeken naar hergebruik van (bestratings)materialen. Hierbij is uniformiteit van materiaalkeuze van belang, dit zodat zoveel mogelijk uitwisselbaarheid van materialen en onderdelen kan worden bereikt. Een belangrijke notitie is wel dat er geen additionele budgetten beschikbaar zijn voor duurzame ontwikkelingen, wat concrete invulling van de ambities vermoeilijkt. Daarnaast wordt er bij de materiaalkeuze ook scherp gekeken naar de vervuilende mate van het materiaal. De gemeente Brummen staat het gebruik van mogelijk vervuilende stoffen in te verwerken verhardingsconstructies daarom ook niet toe. Zo is het gebruik van staalslakken verboden. Toegankelijkheid openbare ruimte Een toegankelijke en goed bereikbare openbare ruimte voor iedereen is doel van de gemeente Brummen. Er wordt specifiek invulling gegeven door: • Invaliden op- en afgangen: Om de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mindervaliden te verbeteren worden bij kruisingen de trottoirbanden verlaagd zodat er een goede oversteekmogelijkheid van de kruising ontstaat. Deze maatregelen worden doorgevoerd bij het herstraten van de betreffende weg/kruising. • Voldoende breedte trottoirs: bij herinrichting of het herstraten van wegen wordt gekeken naar de aanwezigheid van een voldoende breed en obstakelvrij trottoir. Nieuwe trottoirs worden standaard met een breedte van 1,80 m. aangelegd.
Trottoirs van deze breedte zijn goed toegankelijk voor mindervaliden, kinderwagens, etc. In oude wijken zijn de trottoirs vaak (te) smal of voorzien van obstakels (bomen, lichtmasten, verkeersborden). Bij herinrichting van de weg wordt gestreefd naar betere toegankelijkheid door het herzien van het wegprofiel. Zand- en puinwegen De gemeente kent een areaal zand- en puinwegen in het buitengebied. Onverharde wegen worden in principe niet verhard, ook na klachten over stofoverlast bij zandwegen. Soms zijn deze klachten inherent aan het karakter van de zandweg. Een zandweg kan nu eenmaal stuiven als een auto hierover heen rijdt. Hoewel het beleid is om deze niet te verharden kan wel gedacht worden aan andere maatregelen, zoals een fysieke knip in de weg om (sluip)verkeer tegen te gaan. Per situatie wegen we de maatregelen af. Klimaatmaatregelen Veel van de verhardingen wateren af op trottoir- of straatkolken. Het water wordt dan via het riool afgevoerd. Op veel locaties is het wenselijk het regenwater meer in het gebied te houden en te laten infiltreren in de ondergrond (droogtebestrijding).
blad 23 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Door de klimaatontwikkelingen ontstaan er ook vaker heftige (onweers-)buien met een overvloed aan neerslag. Het riool kan dit water veelal niet verwerken en om schade aan met name gebouwen te voorkomen is het van belang water aan het oppervlak (tijdelijk) op te vangen. Dit vraagt om de inrichting van laagtes in de openbare ruimte die het water kunnen opvangen en uiteindelijk kan infiltreren in de ondergrond. De afwateringsrichting van verhardingen moet hiervoor vaak aangepast worden. Bij herinrichting van een weg wordt getoetst of een dergelijke wateropgaaf gerealiseerd kan worden en wordt op deze opgaaf ingespeeld. Bovenstaande ontwikkelingen en thema’s worden op dit moment kostenneutraal binnen de huidige budgetten uitgevoerd. In een volgend Beheerplan zullen de daadwerkelijke kosten worden geëvalueerd en worden toekomstige budgetten hierop waar nodig bijgesteld.
blad 24 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
8.
Conclusies en aanbevelingen
8.1
Conclusies Areaal Brummen heeft circa 1,7 miljoen m² wegen en paden in beher. Het grootste gedeelte van het areaal (circa 48%) is gemaakt van asfalt. Circa 40% van het areaal is gemaakt van straatbare elementen. Daarnaast bestaat 7% uit onverharde wegen, 3% uit halfverharde wegen en paden en nog 2% uit betonverhardingen. Het grootste deel wordt gebruikt als rijbaan. De ondergrond is stabiel, met veel bomen dicht langs de weg en relatief smalle wegen met sluipverkeer in het buitengebied. Sommige wegen kennen een zware belasting door industrie en landbouwverkeer. De beheerdata is gebaseerd op de BGT (Basiskaart Grootschalige Topografie) met gedetailleerde registratie van wegvlakken. Er is geen specifiek wegbeheerbestand, wat minimale inspanning vergt maar geen historie oplevert. Huidige kwaliteit van wegen In 2025 is een visuele weginspectie uitgevoerd volgens CROW-richtlijnen. De totale kwaliteitsontwikkeling laat sinds 2019 een lichte daling zien, met een gemiddelde score net onder kwaliteitsniveau B (gemiddeld C). Dit wordt mede veroorzaakt doordat grote wegdelen nog geen groot onderhoud hebben gekregen in afwachting van vervanging/herinrichting. Zonder deze wegdelen scoort het areaal gemiddeld een 5,5 (kwaliteitsniveau B). Ambitie en kosten De gemeente streeft naar een basiskwaliteit (B) en daarmee naar een efficiënte uitvoering van beheermaatregelen.
Dit met uitzondering van enkele wegen met lage gebruiksintensiteit, waar het kwaliteitsniveau losgelaten wordt. Jaarlijks wordt een bedrag toegevoegd aan de voorziening Groot Onderhoud wegen voor groot onderhoud van asfalt- en elementenverhardingen, naast exploitatiebudget voor klein onderhoud en kapitalisatie van vervangingen. De gemeente doteert jaarlijks € 868.000 aan de voorziening Groot Onderhoud. Gezien de verwachte uitgaven voor technisch (groot) onderhoud is deze dotatie onvoldoende om de voorziening de komende 10 jaren positief te houden (eis BBV). Om dit wel te realiseren is jaarlijks € 88.300 meer nodig. Zonder dit budget zal de uitvoering getemporiseerd moeten worden, met risico op kapitaalvernietiging en meer schade. Voor de rehabilitatie (vervanging) van wegen bestaat er een concrete planning t/m 2029. Het resterend budget, op basis van het voorgaande Beheerplan, wordt gebudgetteerd voor 2030 en 2031. Dit komt neer op een jaarlijks budget van circa €2.600.000. Hiermee worden nader te bepalen wegen vervangen. Vanaf 2032 is een budget op basis van vaste vervangingscycli bepaald (gemiddeld € 2,15 miljoen per jaar).
8.2
Aanbevelingen
Verder aanvullen, optimaliseren en controleren van de wegbeheergegevens in een beheersysteem. Blijvend monitoren van de kwaliteit van de wegen middels weginspecties en kwaliteitsverloop bijhouden. Aanbevolen wordt het Beheerplan actueel te houden dit ten behoeve van het in stand houden van de onderhoudsvoorziening wegen. Verder concretiseren van de integrale thema’s (bijvoorbeeld in combinatie met het Programma Mobiliteit) in het wegbeheer. Blijvende aandacht voor integrale afstemming met andere disciplines (bv. riolering, groen, mobiliteit) en ruimtelijke ontwikkelingen (in-, en uitbreidingen en herinrichtingen). Aanpassen van de dotatie in de voorziening zodat deze niet negatief wordt op basis van de nieuwe verwachte uitgaven. Verder concretiseren en integraal uitwerken van de vervangingsopgave voor wegen, inclusief bekostigingsstrategie in een uitvoeringsplan. blad 25 van 27
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Bijlage 1: Kwaliteitsontwikkeling
blad 26 van 27
Gemeente Brummen: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
goedkeuring vrijgave
gebaseerd op de technische inspectie 2025 BRON: Terugleverbestand (Shape) Weginspectie 2025 - 25-09-2025
Inspectiejaar
Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer
Geinspecteerd opp (m²)
2019
1.548.836
2021
1.534.124
2023
1.534.501
2025
1.541.888
Verschil 2025 tov 2023
projectnr : 502258 datum : 10-10-2025 versie :1
: H. Heetebrij : Luuk Nieuwenhuis
Totaal asfalt, elementen en beton
A 5,9
5,5
5,4
5,2
7.387
B C D
2019
2020
2021
2022
2023
Asfalt Verhardingstype
2019
Asfalt
Elementen
Beton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
884.805
645.114
18.918
2021
874.723
640.087
19.314
2023
850.553
662.378
21.569
2025
842.719
672.607
26.562
Verschil 2025 tov 2023
-7.834
10.228
4.993
2024
2025
Beton
Elementen
A
A
B
B
C
C
C
D
D
D
A 5,6
2019
B
5,3
2020
2021
5,2
2022
2023
9,4
9,3
9,1
9,1
6,2
5,8
5,7
5,6
4,9
2024
2025
jaar van inspectie
2019
2020
2021
2022 jaar van inspectie
blad 1 van 3
2023
2024
2025
2019
2020
2021
2022 jaar van inspectie
2023
2024
2025
Gemeente Brummen: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
goedkeuring vrijgave
gebaseerd op de technische inspectie 2025 BRON: Terugleverbestand (Shape) Weginspectie 2025 - 25-09-2025
Wegtype
projectnr : 502258 datum : 10-10-2025 versie :1
: H. Heetebrij : Luuk Nieuwenhuis
Asfalt
Elementen
Asfalt
Elementen
Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer
Cementbeton
fietspaden Asfalt
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2021
41.684
6.173
16.577
2023
40.080
6.021
18.697
2025
35.008
6.176
23.386
Verschil 2025 tov 2023
procent van totaal areaal
-5.072
2%
154
0,4%
7,6
7,1
B
6,3
B
B
C
C
C
D
D
D
1,5%
2021
2022
2023
2024
2025
2021
2022
jaar van inspectie
gemiddeld belaste weg Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2021
194.762
114.105
1.311
2023
192.812
108.297
1.302
2025
194.299
107.025
1.314
Verschil 2025 tov 2023
1.487
-1.272
12
procent van totaal areaal
13%
6,9%
0,1%
*2019 is uit het overzicht gelaten. De wegtypen waren destijds anders ingedeeld
2021
4,7
2022
2023
5,7
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2021
400.457
22.879
961
2023
397.303
22.127
794
2025
392.301
22.170
999
2024
procent van totaal areaal
25%
43
1,4%
5,4
B
2023
2024
5,7
5,7
B
D
2021
2022
2023
2024
2025
2021
B
2025
B 3,6 2,9
2,8
C
jaar van inspectie
D 2021
2022
2023 jaar van inspectie
blad 2 van 3
2022
2023 jaar van inspectie
0,1%
2022
5,7
D
C
2021
2025
D
Elementen
205
2024
C
2025
5,0
2023
C
D *2019 is uit het overzicht gelaten. De wegtypen waren destijds anders ingedeeld
2022
Cementbeton
jaar van inspectie
5,1
5,0
2021
C
Asfalt Asfalt
2025
jaar van inspectie
5,3
4,6
jaar van inspectie
licht belaste weg
2024
Elementen
B
5,2
2023 jaar van inspectie
Asfalt Asfalt
-5.002
7,5
7,4 6,0
10,0
9,9
9,8
4.689
*2019 is uit het overzicht gelaten. De wegtypen waren destijds anders ingedeeld
Verschil 2025 tov 2023
Cementbeton
2024
2025
2024
2025
Gemeente Brummen: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
goedkeuring vrijgave
gebaseerd op de technische inspectie 2025 BRON: Terugleverbestand (Shape) Weginspectie 2025 - 25-09-2025
weg in verblijfsgebied
projectnr : 502258 datum : 10-10-2025 versie :1
: H. Heetebrij : Luuk Nieuwenhuis
Asfalt
Antea Group Zutphenseweg 31D Postbus 321 7400 AH Deventer
Elementen
Asfalt
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2021
4.210
210.554
321
2023
3.691
217.732
629
2025
3.189
224.495
714
B
Verschil 2025 tov 2023
-502
6.762
85
C
C
procent van totaal areaal
0%
14,6%
0,0%
D
D
*2019 is uit het overzicht gelaten. De wegtypen waren destijds anders ingedeeld
9,9
9,8
2021
2022
2023
9,9
2024
2025
2021
B
2022
jaar van inspectie
weg in woongebied Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2021
233.611
286.376
144
2023
216.667
308.201
148
2025
217.922
312.741
149
Verschil 2025 tov 2023
1.255
4.540
1
procent van totaal areaal
14%
20,3%
0,0%
*2019 is uit het overzicht gelaten. De wegtypen waren destijds anders ingedeeld
5,7
2021
2023
2024
2025
Elementen
5,4
2022
2023 jaar van inspectie
Asfalt Asfalt
6,5
6,4
6,0
4,9
2024
B
6,1
6,0
6,0
B
C
C
D
D
2025
jaar van inspectie
2021
2022
2023 jaar van inspectie
blad 3 van 3
2024
2025
Beheerplan wegen 2026 - 2030 projectnummer 0502258.100 25 maart 2026 Gemeente Brummen
Bijlage 2: Uitgevoerde werkzaamheden 2022-2025 Onderstaande tabel geeft inzicht in het uitgevoerde groot onderhoud wegen. Jaar