(081) Concept Koersnota (2022)

Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen Wegennetvisie – deel 1 (CONCEPT) 3 oktober 2022

Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen Wegennetvisie – deel 1 (CONCEPT) in opdracht van Provincie Gelderland M. Schurink pagina’s 73 publicatienr.

auteur(s) M. Ruigrok P. Kroeze BVA Verkeersadviezen Stationsplein 6 8011 CW Zwolle (038) 460 67 47 www.bvaverkeer.nl

Inhoudsopgave Deel 2: Visie en programma

Deel 1: Analyse Samenvatting

4

4.

Uitwerking Wegennetvisie

34

1.

5.

Programma

35

6.

Financiële middelen

36

7.

Beschrijving vervolg / nadere besluitvorming

37

2.

3.

Inleiding

5

1.1.

Aanleiding

5

1.2.

Doel

6

1.3.

Resultaat

6

1.4.

Scope van de Koersnota

7

1.5. Proces totstandkoming

8

1.6. Leeswijzer

8

Historische beschouwing

9

2.1. Voorgeschiedenis

9

2.2. Beleidskaders

11

Verkeerskundige gebiedsanalyse

13

3.1. Huidige situatie

13

3.1.1. Gebiedskenmerken

13

3.1.2. Gebruik van het netwerk

14

3.1.3. Leefbaarheid en verkeersveiligheid

18

3.1.4. Wegencategosering Duurzaam Veilig

20

3.2. Toekomstige situatie

23

3.2.1. Verkeersbeeld 2030 Autonome situatie

25

3.2.2. Plan- en netwerkontwikkelingen

25

3.3. Knelpunten en opgaven

27

3.4. Contouren wegennetvisie

29

2 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

BIJLAGEN

38

Deel 1: Analyse

3 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Samenvatting

4 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Inleiding 1.1. Aanleiding Al een groot aantal jaren zijn inwoners, ondernemers, wegbeheerders en andere belanghebbenden met elkaar in gesprek over het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in en om de dorpen Loenen, Eerbeek en Laag-Soeren. Deze Koersnota wegennet bevat de gezamenlijke visie van de provincie Gelderland en de gemeenten Apeldoorn, Brummen en Rheden over het gewenste regionale wegennet Eerbeek-Loenen en de bijbehorende doorkijk naar een concreet uitvoeringsprogramma van maatregelen. Het regionale wegennet Eerbeek-Loenen is ‘opgespannen’ tussen de A50 en A1 bij Apeldoorn aan de noordzijde en de N348/A348 aan de zuidzijde bij Dieren. De N786 is de centrale provinciale weg door dit gebied, maar kent een ‘knip’ ter hoogte van Eerbeek; daarom valt deze weg uiteen in een N786 Noord en een N786 Zuid. Het gebied kenmerkt zich door enkele landelijke dorpen aan de rand van de Veluwe, die opvallend veel (papier-)industrie huisvesten. Er zijn in de afgelopen 15 jaar diverse onderzoeken uitgevoerd om te verkennen wat er lokaal en regionaal nodig is om te komen tot een robuuste en verkeersveilige ontsluiting van de woonkernen, bedrijfslocaties en voorzieningen.

Hoewel deze onderzoeken niet tot een éénsluidende visie op het wegennet hebben geleid, is daardoor wel het inzicht ontstaan dat er niet zozeer een opgave ligt wat betreft verkeerscapaciteit, doorstroming/congestie, verkeersafwikkeling en dergelijke, maar veel meer wat betreft leefbaarheid en vooral verkeersveiligheid. De wegbeheerders hebben mede op basis van deze onderzoeken en verkenningen in de afgelopen jaren diverse wegverbeteringen uitgevoerd. Zij hebben daarnaast enkele richtinggevende besluiten genomen over de

5 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

verkeersstructuur en er zijn vele gesprekken gevoerd met partijen en inwoners van het gebied over knelpunten en oplossingen. Dit in combinatie met diverse ontwikkelingen in het gebied (centrumplan Eerbeek, kanaalroute 60 km/u, Logistiek Centrum Eerbeek (LCE), Folding Boxboard Eerbeek (FBE)) maakt duidelijk dat er grote noodzaak bestaat aan een kaderstellend document – voor zowel burgers als overheden waarin wordt aangegeven waar we als gezamenlijke wegbeheerders de prioriteiten leggen bij de aanpak van de verkeersknelpunten in het gebied: een Koersnota wegennet Loenen-Eerbeek. Zo’n Koersnota kan na jaren van onderzoek en discussie nu ook worden vastgesteld, omdat er in de afgelopen jaren uitgebreid (nieuw) onderzoek is gedaan waardoor gedetailleerd inzicht is ontstaan in verkeersbewegingen van personen- en vrachtverkeer van, naar en in het gebied. Dit in combinatie met de informatie uit de vele gesprekken die gevoerd zijn, maakt dat het nu mogelijk is om gezamenlijke en gefundeerde keuzes te maken. De Koersnota vormt daarmee een duidelijk markeringspunt in de verkeerskundige opzet van het regionaal wegennet, in de zin dat het een duidelijke analyse met daaruit volgende visie geeft. Daarmee vormt deze Koersnota het richtinggevend document voor de toekomst.

1.2. Doel De Koersnota vormt een ambitiedocument dat kaderstellend is voor vervolgbesluitvorming over onderdelen van het wegennet. Hierin leggen wij ten aanzien van het gebruik en de inrichting van het wegennet de koers vast en geven we aan op welke wijze wij toewerken naar het eindbeeld. De Koersnota heeft drie doelen: 1. Het opstellen van een functionele indeling van het wegennet als kader voor nadere besluitvorming over oplossingsrichtingen door de betrokken overheden, waarbij de belangrijke stakeholders zijn aangehaakt. De vastgestelde functionele indeling is na

6 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

2.

3.

vaststelling het leidend principe voor het verkeerssysteem, de werking ervan en het beoordelen van nieuwe knelpunten. Het afronden van de al 15 jaar lopende verkenning en discussie en het formuleren van een duidelijk kader voor het vervolg. Dit bereiken we door het uitvoeren van een finale samenhangende objectieve analyse op basis van het verkeerskundig onderzoek uit 2020, diverse eerdere onderzoeken (vanaf 2005) en het recent afgeronde verkeersveiligheidsonderzoek naar de gemeentelijke kanaalroute. Tevens geven wij een overzicht in de autonome ontwikkelingen en in aanvulling de projecten in de regio die wezenlijk invloed hebben op de ontwikkeling van het verkeer. Het in kaart brengen van alle relevante knelpunten en oplossingsrichtingen en deze opnemen in een uitvoeringsprogramma dat gedragen wordt door de betrokken overheden en stakeholders. Het resultaat is een voor de regio samenhangend maatregelenpakket waarin alle partijen hun aandeel leveren. Hierbij geldt nadrukkelijk de randvoorwaarde dat de prioriteiten van het uitvoeringsprogramma in overeenstemming zijn met de beschikbare financiële middelen.

1.3. Resultaat Deze Koersnota werkt toe naar een gedeelde visie op het regionale wegennet Eerbeek-Loenen en vormt aldus een kader voor (infrastructurele) maatregelen die de wegbeheerders in gebied willen treffen. De Koersnota presenteert een gefundeerd en consistent programma om in het gebied Eerbeek-Loenen de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren en de bereikbaarheid te borgen. Dat doen we op basis van een grondige analyse van de achtergrond en voorgeschiedenis, de bestaande situatie en de bestaande knelpunten, de ontwikkelingen die op het gebied afkomen en de input vanuit het gebied. De analyse vormt deel 1 van de Koersnota. Op basis van de analyseresultaten geeft deel 1 ook een eerste doorkijk naar de gewenste netwerkopbouw: een overkoepelende netwerkvisie van het totale wegennet op hoofdlijnen. Deze wordt vervolgens verder uitgewerkt in

deel 2 van de Koersnota. Hierin wordt een uitvoeringsprogramma uitgewerkt, waarin ook rekening wordt gehouden met de fasering van maatregelen en de beschikbare financiële middelen.

1.4. Scope van de Koersnota De Koersnota Eerbeek-Loenen presenteert een wegennetvisie voor de ontsluiting van de kernen Loenen, Eerbeek en Laag-Soeren. Het gebied bevat daarmee wegen die in beheer zijn van de provincie Gelderland en de gemeenten Apeldoorn, Brummen en Rheden. Het gebied Eerbeek-Loenen is voor haar (boven-)regionale ontsluiting afhankelijk van de A50 en A1 bij Apeldoorn en van de A348/N348 bij Dieren. Daarbij zijn er drie routes die fungeren als hoofdontsluiting van het tussenliggende gebied. Het zijn deze drie routes die de kern van de wegennetvisie voor het gebied vormen:  Aan de noordzijde vanaf de aansluiting A50 Loenen over de N786 via Loenen naar Eerbeek, Laag-Soeren en Dieren;  Aan de zuidzijde vanaf de N348 in Dieren over de N786 naar het noorden langs het Apeldoornsch Kanaal, waar de N786 eindigt en overgaat in de Dierenseweg richting het kruispunt met de N787 en dan verder over de N787 (Brummenseweg en Lageweg) naar Eerbeek;  De gemeentelijke weg langs het Apeldoornsch Kanaal (Kanaal-Zuid, Apeldoornseweg en Dierenseweg). Ter hoogte van de gemeentegrens Brummen - Rheden sluit deze route aan op de N786 (zuidelijk deel). De Koersnota focust zich op (het feitelijke en beoogde functioneren van) de bovenstaande hoofdroutes in het gebied en de knelpunten die aldaar aan het licht treden. Figuur 1: Scope wegennet Eerbeek-Loenen

7 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

1.5. Proces totstandkoming De Koersnota is het resultaat van het samenbrengen van onderzoeksresultaten en bevindingen die de afgelopen jaren zijn verzameld in het participatietraject Eerbeek Loenen 2030. In dat proces hebben inwoners, bedrijven (waaronder de Industriekern EerbeekLoenen, de IKEL), de verschillende belangengroeperingen uit de diverse kernen in het gebied en de gemeenten Brummen, Apeldoorn en Rheden en de provincie Gelderland gezamenlijk het gesprek gevoerd om problemen en oplossingen te benoemen om de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in het gebied te verbeteren. Het proces is daarbij begeleid en ondersteund door een onafhankelijke en inhoudelijk deskundige partij, die niet betrokken was bij de onderliggende onderzoeken en aldus ook ‘eigen’ conclusies kon geven. Het gevolgde proces geeft niet de garantie dat (de conclusies van) de Koersnota door alle betrokkenen wordt onderschreven, mede gezien de soms tegenstrijdige belangen. Het geeft daarentegen wel de garantie dat er een proces is doorlopen waarin transparantie en zorgvuldigheid voorop stonden en alle betrokkenen hun inbreng hebben kunnen geven. Deze Koersnota is kaderstellend voor vervolgbesluitvorming en zal worden vastgesteld door Provinciale Staten en de drie betrokken gemeenteraden. Het daadwerkelijk vrijmaken van de benodigde financiële middelen vindt via vervolgbesluitvorming plaats.

1.6. Leeswijzer Na deze inleiding, bespreken we in hoofdstuk 2 de voorgeschiedenis van de verkenningen rondom het regionale wegennet Eerbeek-Loenen. Ook geven we in dat hoofdstuk een kernachtige beschrijving van het beleidskader (een meer uitgebreide beschrijving is opgenomen in de bijlage). In hoofdstuk 3 volgt de verkeerskundige beschrijving en analyse van de bestaande situatie en de ontwikkelingen die op ons afkomen. Op basis van de analyse worden ook de ingrediënten voor de netwerkvisie benoemd.

8 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

In deel 2 wordt de netwerkvisie uitgewerkt (hoofdstuk 4), de programmatische onderdelen benoemd (hoofdstuk 5), een aanzet voor de toedeling van financiële middelen gegeven (hoofdstuk 6) en de beschrijving van het vervolg (hoofdstuk 7). Deel 2 wordt later ingevuld.

Historische beschouwing 2.1. Voorgeschiedenis De wens om de leefbaarheid in het gebied Eerbeek-Loenen te verbeteren is al decennia aanwezig; al zeker ruim vijftien jaar zijn er regionale verkenningen uitgevoerd inzake de regionale verkeersstructuur. Los van de regionale verkenningen, zijn in de afgelopen decennia ook diverse werkzaamheden uitgevoerd aan lokale tracés. Zo werd in 2002 de Kanaalweg buiten de bebouwde kom grootschalig gereconstrueerd. Vijf jaar later volgde een reconstructie van de N786 in de kom Loenen. Recentelijk (2021/2022) zijn aanvullend nog enkele aanpassingen aan de N786 uitgevoerd in de kommen Loenen en Eerbeek. Eveneens is in 2021/2022 een reconstructie van de N786 uitgevoerd voor de verbinding Eerbeek-Laag-Soeren en de Kanaalweg in de bebouwde kom Dieren. In 2019 is de spooronderdoorgang als onderdeel van het project Traverse Dieren geopend. In de reeds uitgevoerde regionale verkenningen zijn enkele belangrijke ijkpunten te herkennen. Hierna wordt daarvan een korte beschrijving gegeven. Voor meer informatie wordt verwezen naar de diverse rapporten, welke zijn in te zien via deze link (https://www.eerbeekloenen2030.nl/documenten) 2005 In 2005 strandden reeds de initiatieven voor een rondweg Laag-Soeren; deze rondweg was hiermee definitief van de baan. Ook een vrachtwagenverbod door Laag-Soeren werd in 2009 vernietigd door de Raad van State.

2014 In 2014 werd duidelijk dat het realiseren van een directe aansluiting op de A50 (nieuwe op- en afritten ongeveer ter hoogte van de kruising kanaal/A50) onmogelijk was. Daarmee werd de kansrijkheid van een

9 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

mogelijk geheel nieuwe provinciale weg langs het Apeldoornsch Kanaal uiterst beperkt.

kosten met zich meebrachten, waar geen of slechts in beperkte mate maatschappelijke baten tegenover stonden.

2016 In 2016 werd de ‘Corridorstudie’ opgesteld: een belangrijk rapport waarin alle eerdere verkenningen en pré-verkenningen in een breed perspectief werden samengenomen. Dit rapport liet verschillende oplossingsrichtingen zien; zowel het opwaarderen van de bestaande wegen (zoals de N786), als investeringen in nieuwe infrastructuur, zoals een rondweg rondom Loenen en een nieuwe provinciale weg langs het Apeldoornsch Kanaal (de ‘Kanaalroute’). Tevens werden er vijf gebiedsontwikkelingsperspectieven in de rapportage opgenomen (economie, ecologie, cultuurhistorie, recreatie en toerisme en gezondheid).

Op basis van deze bevindingen luidde het advies om de uitdagingen in het gebied gefaseerd aan te pakken, mocht men bereid zijn tot investeringen ondanks het negatieve kosten-batensaldo. Als eerste stap werd gewezen op een upgrade van de zuidelijke ontsluiting (van Eerbeek). Door het aanleggen van de ontbrekende schakel tussen de N786 en de N787 ontstaat er een zuidelijke ontsluiting die aan de oostzijde aansluit op het bedrijventerrein Eerbeek-Zuid. Deze kan tevens fungeren als omleiding voor Laag-Soeren. Als tweede stap werd geadviseerd om daarna met gerichte (infrastructurele) maatregelen te investeren in de kracht van het gebied, waarbij tevens de verschillende ervaren knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid en leefbaarheid in en om Loenen aangepakt zouden kunnen worden met maatwerkoplossingen.

Conclusie was dat op lokaal niveau er enkele verkeersveiligheidsknelpunten waren, maar dat die in beginsel niet om een structurele corridoraanpak vroegen. Wel is geconstateerd dat er vanuit de verkeerskundige problematiek zeker nut bestaat om op de corridor maatregelen te treffen die bijdragen aan het oplossen van de primair subjectieve ervaren problemen ten aanzien van de leefbaarheid en de verkeersveiligheid. Ook vanuit de gebiedswaarden en ruimtelijke kwaliteit liggen er kansen en ambities die de corridor in dat opzicht kunnen versterken. In de ‘Corridorstudie’ is vastgesteld dat het gerechtvaardigd is om aan het nut van maatregelen op de corridor ook opgaven te koppelen die gebiedswaarden op ecologisch, recreatief, economisch, cultuurhistorisch of gezondheid vlak kunnen verbeteren en/of versterken. 2018 De Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse Corridor Apeldoorn Dieren (MKBA) uit 2018 vormt een vervolg op de Corridorstudie. Hierin zijn diverse oplossingen beoordeeld, zoals het upgraden of juist afwaarderen van bestaande tracés of het aanleggen van nieuwe wegdelen. De conclusie was dat veel van de onderzochte oplossingen aanzienlijke

10 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

2019 Met de uitkomsten van de MKBA werd in 2019 overeenstemming bereikt tussen provincie, Industriekern Eerbeek-Loenen (IKEL) en de gemeenten Brummen, Apeldoorn en Rheden over een aanpak van het wegennetwerk. Het doel was om het verkeer beter te spreiden over het gebied: niet alleen een ontsluiting via Loenen en de A50, maar ook het stimuleren van de afwikkeling van het verkeer vanuit Eerbeek naar het zuiden, richting Dieren, via de nieuwe Traverse Dieren. Met de opwaardering van de zuidelijke ontsluitingsstructuur zou de intensiteit van het gemotoriseerd verkeer in Loenen met circa 46% worden gereduceerd. Hiervoor zou met name de Dierenseweg langs het kanaal aan de zuidoostzijde van Eerbeek moeten worden verbeterd, zodat deze route van en naar de bedrijventerreinen in zuidelijk Eerbeek aantrekkelijker zou worden voor het vrachtverkeer. Voorgaande betekent ook dat in 2019 nadrukkelijk dus niet is gekozen voor grote investeringen zoals de rondweg Loenen of een nieuwe provinciale weg langs het kanaal (de ‘Kanaalroute’).

Najaar 2019 tot medio 2022 In het najaar 2019 werd geconstateerd dat de modelberekeningen die ten grondslag lagen aan de MKBA niet voldoende betrouwbaar waren. Het gebruikte verkeersmodel werd, bij nader inzien, te grofmazig bevonden om de verkeerstromen en verkeersintensiteiten op de afzonderlijke wegen te kunnen bepalen. Dit was voor de gebiedspartners aanleiding om in 2020 gezamenlijk nieuw en gedetailleerd verkeerskundig onderzoek uit te voeren, om daarmee alsnog een stevig fundament te kunnen leggen onder toekomstige beleidskeuzen. In juni 2020 zijn in opdracht van de provincie Gelderland aanvullende onderzoeken uitgevoerd naar de verkeersstromen, routevorming en routekeuzefactoren van het verkeer in en rondom Eerbeek-Loenen. De onderzoeken hebben geleid tot een gedetailleerd inzicht in hoe het gemotoriseerde verkeer zich door het gebied Eerbeek – Loenen verplaatst. Deze kennis is onder meer gebruikt om tot een uitvoerige kalibratie en verfijning van het verkeersmodel te komen. Om daarmee de opgave ten aanzien van verkeer en de bijbehorende visie op het wegennet gefundeerd te kunnen herijken. Medio 2021 is in het bestuurlijk overleg door de provincie medegedeeld dat aanleg van nieuwe routes niet mogelijk is. De inzet komt te liggen

op het beter benutten en verkeersveiliger maken van de bestaande infrastructuur en het treffen van leefbaarheidsmaatregelen. Er komen geen nieuwe routes, waaronder de korte rondweg Loenen, en geen grootschalige reconstructies. Voor Loenen zijn daarnaast begin 2022 bestuurlijke toezeggingen gedaan voor het realiseren van leefbaarheidsmaatregelen in het dorp Loenen.

zal er een verschuiving van verkeer naar bijvoorbeeld de N786 plaatsvinden. De gemeentelijke besluitvorming over het toekomstige snelheidsregime op de Kanaalroute moet nog plaatsvinden en volgt op de besluitvorming van deze Koersnota.

2.2. Beleidskaders De wegennetvisie Eerbeek – Loenen en het bijbehorende programma staan niet op zichzelf, maar maken onderdeel uit van en volgen uit eerder vastgestelde beleidskaders en -opgaven. Ten behoeve van de Koersnota heeft een uitgebreide analyse van relevante beleidsstukken plaatsgevonden welke is opgenomen in bijlage 1. In dit hoofdstuk benoemen we de belangrijkste hoofdlijnen die relevant zijn voor de Koersnota: De N786 (noordelijke deel A50 tot Eerbeek en zuidelijke deel Dieren tot Eerbeek) is aangemerkt als regionale verbindingsweg in het “Functioneel kader wegennet Gelderland”. Beide wegdelen maken ook onderdeel uit van het Kwaliteitsnetwerk Goederenvervoer. De bestaande weg langs het kanaal (de ‘Kanaalroute’) geldt als een lokale ontsluitingsweg. “Een regionale verbindingsweg heeft een functie als voorkeursroute voor de afwikkeling van het regionale verkeer voor zover dit niet over doorgaande snelwegen wordt afgewikkeld. Het gaat om verkeer tussen stedelijke netwerken en streekcentra onderling en tussen regionale kernen en doorgaande snelweg in een niet-stedelijk gebied. Dit betreft de provinciale wegen waarover regionale en lokale voorkeursroutes lopen.” Bron: Het Functioneel kader wegennet Gelderland

In februari 2022 is daarnaast in opdracht van de gemeenten Apeldoorn en Brummen een onderzoeksrapport opgeleverd over de verkeersveiligheid van de Kanaalroute. Daarin wordt geconcludeerd dat om de verkeersveiligheid te verbeteren er overwogen moet worden een snelheidsregime van 60 km/u toe te passen op (delen van) de Kanaalroute (vanaf kruispunt N787 - Dierenseweg tot Apeldoorn). Afhankelijk van de weglengte waarover de snelheid wordt teruggebracht

11 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

-

De Kanaalroute (aan de oostzijde kanaal) is aangewezen als een belangrijke doorfietsroute in het hoofdfietsnetwerk en delen van de route behoren ook tot het fietsknooppuntennetwerk. Een oorspronkelijk beoogde doorfietsroute tussen Dieren en Apeldoorn via de N786 door Laag-Soeren, Eerbeek, Loenen en Beekbergen is hierdoor bestuurlijk minder in beeld geraakt.

-

In het kader van het Programma Eerbeek-Loenen 2030 (EL2030) werken de Industriekern Eerbeek Loenen (IKEL), de gemeenten Brummen en Apeldoorn en de provincie samen aan diverse projecten die de leefbaarheid, duurzaamheid en aantrekkingskracht van het gebied verstevigen. Projecten in het kader van EL2030 die invloed kunnen uitoefenen op de verkeerskundige koers omvatten: • Centrumvisie Eerbeek/beek: de centrale route Stuijvenburchstraat/Loenenseweg dient verder ontlast te worden van niet centrum gebonden verkeer. Dit betekent dat de Coldenhovenseweg en Loubergweg dit extra verkeer moeten opnemen. De centrumvisie, die in november 2021 is vastgesteld, is hierin dus leidend voor het opstellen van de wegennetvisie in de Koersnota. • In het Mobiliteitsplan Centrum Eerbeek uit 2020 worden de aandachtsgebieden voor de verkeersstructuur van het centrum van Eerbeek onderzocht. Het plan is gericht op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in het centrum onder andere door de route Stuijvenburchstraat zodanig in te richten dat het minder aantrekkelijk wordt voor niet centrum gebonden verkeer. Dit verkeer wordt daarmee richting de Coldenhovenseweg/Loubergweg geleid. • De gemeente Brummen heeft het Verkeerscirculatieplan Eerbeek (VCP) in ontwikkeling. Het lokale wegen- en fietspadennet van Eerbeek zal worden geïntegreerd in het raamwerk van de wegennetvisie uit de Koersnota.

Het VCP zal zich verder toespitsen op de vormgeving van de centrale dorpsroute en de aanvullende maatregelen die noodzakelijk zijn op de Loenenseweg om het niet centrum gebonden verkeer daar te weren. Deze Koersnota is leidend en zal het kader gaan vormen voor het VCP. • Andere programmaonderdelen binnen het Programma EL2030 hebben betrekking op concrete ruimtelijke ontwikkelingen. De uitbreiding van de papierfabriek van FBE voorziet in een nieuwe ontsluitingsweg richting de Coldenhovenseweg. De uitbreiding FBE heeft geen invloed op de keuzes die in de Koersnota gemaakt worden ten aanzien van de wegennetvisie

12 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

voor het hoofdwegennet. Gewerkt wordt nog aan een Inpassingsplan voor het Logistiek Centrum Eerbeek (LCE). De mogelijke komst van het LCE heeft wel invloed op de Koersnota. De gemeente Brummen en Apeldoorn hechten verder belang aan de aanpak van de verkeersonveiligheid op de Kanaalroute. De beide wegbeheerders overwegen een snelheidsregime van 60 km/u toe te passen op (delen van) de Kanaalroute (vanaf kruispunt N787 – Dierenseweg tot Apeldoorn).

Verkeerskundige gebiedsanalyse 3.1. Huidige situatie 3.1.1. Gebiedskenmerken De Corridorstudie Apeldoorn–Dieren uit 2016 omschrijft het gebied tussen Apeldoorn, Zutphen en Arnhem vanwege de unieke ligging tussen de Veluwezoom, de Landgoederenzone en de IJsselvallei, als een bijzonder divers gebied met in vele opzichten een rijke historie. Bijzonder zijn onder meer de historische waarden van de aanwezige papierindustrie in Eerbeek en de cultuurhistorische en recreatieve waarden in de Landgoederenzone. De kracht maar tegelijkertijd ook complexiteit van dit gebied is gelegen in enerzijds de hoge natuurwaarde van het gebied als uitloper van Nationaal Park Veluwezoom, haar rustige en landelijke woonomgeving, de grote toeristische aantrekkingskracht en anderzijds de aanwezigheid van veel economische activiteit, mede te danken aan de papierindustrie, die veel logistieke activiteiten met zich meebrengt. Het zijn deze deels tegenstrijdige belangen die een eenduidige indeling en inrichting van het wegennet complex maken. Er is een sterke wens tot verminderen van de milieubelasting, met name door vrachtverkeer (geluid, fijnstof) en verminderen van de barrièrewerking van de N786, maar dit staat op gespannen voet met het streefbeeld om toerisme en bedrijvigheid te laten groeien.

Meer verkeersbewegingen van en naar Eerbeek of naar de toeristische trekpleisters in de omgeving betekent onvermijdelijk meer verkeer over met name de N786 in noordelijke en zuidelijke richting en extra druk op de wegen door Loenen, Eerbeek, Laag-Soeren en Dieren.

13 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

3.1.2. Gebruik van het netwerk Het netwerk van wegen dat (de groei van) het verkeer moet afwikkelen kreeg haar huidige vorm omstreeks 1990 met de realisatie van de aansluiting van de N786 Beekbergerweg op de A50. In 2018-2019 kwam hier aan de andere zijde van het gebied de realisatie van Traverse Dieren bij, waardoor ook de ontsluiting vanuit Eerbeek in zuidelijke richting sterk werd verbeterd.

De drie hoofdroutes worden in Eerbeek met elkaar verbonden door de Lageweg-Loubergweg-Coldenhovenseweg.

Het gebied is voor haar (boven)regionale ontsluiting sterk afhankelijk van de A50 en A1 bij Apeldoorn aan de noordzijde en van de A348/N348 bij Dieren aan de zuidzijde. Een drietal routes (zie figuur 2) binnen het gebied fungeren als hoofdontsluiting voor zowel het interne als het externe gemotoriseerd verkeer1. Dit zijn:  Route Noord: De N786 vanaf de aansluiting A50 via Loenen naar Eerbeek, aangeduid als resp. Beekbergerweg, Eerbeekseweg en Harderwijkerweg. Met tot 12.000 motorvoertuigen de drukste route in het gebied;  Route Zuid: De N786/N787. Aan de zuidzijde vanaf de N348 in Dieren over de N786 naar het noorden langs het Apeldoornsch Kanaal, waar de N786 eindigt en overgaat in de Dierenseweg (een gemeentelijke weg) richting het kruispunt met de N787 (de provinciale weg Eerbeek-Brummen), en dan verder over de N787 (Brummenseweg en Lageweg) naar Eerbeek. De zuidelijke route is met circa 6.800 motorvoertuigen per etmaal een relatief rustige hoofdroute;  Kanaalroute: De gemeentelijke weg langs het Apeldoornsch Kanaal (Kanaal-Zuid in gemeente Apeldoorn en Apeldoornseweg en Dierenseweg in de gemeente Brummen). Ter hoogte van de gemeentegrens Brummen - Rheden sluit deze route aan op de N786 (zuidelijk deel). De etmaalintensiteit ligt hier rond de 8.300 motorvoertuigen op het drukste gedeelte. Figuur 2: Hoofdontsluiting Eerbeek-Loenen incl. etmaalintensiteiten werkdag 2020 1

“intern verkeer” is verkeer dat binnen het gebied blijft, dus bijvoorbeeld verkeer van Loenen naar Eerbeek. “Extern verkeer” komt van of gaat naar buiten het gebied,

14 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

bijvoorbeeld verkeer van Eerbeek naar de A50 en de N384 e.v. Zie ook figuur 8 verder in dit rapport.

Doorgaand verkeer De mechanische tellingen en het kentekenonderzoek uit juni 2020 hebben veel aanvullende informatie opgeleverd over het functioneren van het verkeerssysteem. De belangrijkste kenmerken van de verkeersrelaties worden in bijlage 3 toegelicht. Het is van belang inzicht te hebben in hoeverre de wegen in het gebied al dan niet gebruikt worden door regionaal doorgaand verkeer. Dit verkeer heeft geen bestemming in het gebied, maar tast mogelijk wel de leefbaarheid aan en leidt tot hinder en onveiligheid. Bij de vraag in hoeverre sprake is van doorgaand verkeer, is noodzakelijk te definiëren wat daaronder wordt verstaan. Bij de typering van verkeersbewegingen wordt een onderscheid gemaakt in intern verkeer, extern ingaand verkeer, extern uitgaand verkeer en doorgaand verkeer. Figuur 3 verduidelijkt deze definities.

Figuur 3: intern, extern en doorgaand verkeer Intern en extern verkeer hebben een herkomst en/of bestemming in het gebied. Doorgaand verkeer heeft geen enkele directe relatie met het

15 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

gebied. De omvang van het doorgaande verkeer is afhankelijk van de gekozen omvang van de cirkel van het onderzochte gebied en de beschikbare routes. Omsluit deze cirkel bijvoorbeeld alleen de kern Loenen, dan is verkeer dat vanuit de A50 door Loenen naar Eerbeek rijdt aan te merken als doorgaand verkeer. Bij het vaststellen van deze wegennetvisie is de begrenzing van het interne gebied Eerbeek – Loenen afgeleid van het belang dat een hoofdroute heeft voor de inwoners en bedrijven om bereikbaar te zijn. De kernen Loenen, Eerbeek, Laag-Soeren maar ook inwoners en bedrijven van Dieren zijn voor een deel van hun aansluiting op het nationaal wegennet afhankelijk van de N786 en de aansluiting op de A50 aan noordelijke zijde en de N348/A348 aan de zuidelijke zijde. Verkeer van en naar deze kernen die via de hoofdwegen het buitenkordon overschrijden kunnen dan ook niet aangemerkt worden als ongewenst doorgaand verkeer. Verkeer van en naar Eerbeek, Laag-Soeren en Dieren hebben geen reëel alternatief om niet door Loenen naar de A50 te rijden. Zij zijn voor hun bereikbaarheid afhankelijk van de drie routes zoals afgebeeld in figuur 2.

Figuur 4: Globale begrenzing intern gebied wegennetvisie Eerbeek-Loenen

Op basis van de afbakening van het interne gebied, is vastgesteld dat van de circa 14.700 dagelijkse ritten die het gebied Eerbeek-Loenen binnen rijden er maximaal 750-800 voertuigen (5%) zijn aan te merken als doorgaand verkeer. Maatregelen die enkel gericht zijn op het verminderen van doorgaand verkeer bieden dan ook geen totaaloplossing voor de knelpunten op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Verkeersdruk langs Beekbergerweg, Eerbeekseweg en Harderwijkerweg Het gebiedseigen verkeer stroomt via de drie hoofdroutes door het gebied Eerbeek-Loenen. De aansluiting N786-A50 is de belangrijkste verbinding voor verkeer uit Loenen, Eerbeek en een beperkt deel van Laag-Soeren en Dieren naar het nationale hoofdwegennet. Het zijn vooral de omwonenden langs de Beekbergerweg, Eerbeekseweg en Harderwijkerweg die de impact hiervan dagelijks ervaren. Van de 12.400 voertuigen die tijdens het verkeerstromenonderzoek op de Beekbergerweg ten noorden van Loenen reden, hadden er ruim 9.300 geen bestemming in Loenen (zie figuur 5). Het overgrote deel van de registreerde voertuigen blijkt via de Eerbeekseweg en Harderwijkerweg door te rijden naar Eerbeek, Laag-Soeren en Dieren. De N786 Beekbergerweg is veruit de drukste verbinding in het gebied met gemiddeld ruim 12.000 motorvoertuigen per etmaal. Circa 12% van dit verkeer wordt aangemerkt als vrachtverkeer2.

Dit is overeenkomstig het gemiddeld aandeel vrachtverkeer dat op provinciale wegen in de provincie Gelderland wordt waargenomen. Het vrachtverkeer concentreert zich op de route Beekbergerweg-Eerbeekseweg (zie figuur 6) en beïnvloedt in sterke mate hoe de leefbaarheid langs deze route ervaren wordt door omwonenden.

2

Bron: Gelders Verkeer 2021

16 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Figuur 5: Aantal verkeersbewegingen per etmaal in Loenen op een gemiddelde werkdag

Figuur 6: Aantal bewegingen vrachtverkeer per etmaal in Loenen op een gemiddelde werkdag

Een belangrijk deel van het verkeer dat door Loenen rijdt, voelt voor de inwoners aan als ongewenst doorgaand verkeer. Het is belangrijk om vast te stellen dat deze voor Loenen doorgaande bewegingen vooral veroorzaakt wordt door verkeer van en naar de omliggende kernen. Verkeer dat voor een groot deel afhankelijk is van de aansluiting op de A50. Het in goede banen leiden van lokaal en gebiedseigen verkeer vereist een andere aanpak dan het sturen van regionale (lange) verkeerstromen. We stellen vast dat van een regionale doorgaande verkeersstroom nauwelijks sprake is; maatregelen die enkel gericht zijn op het verminderen van doorgaand verkeer bieden dan ook geen totaaloplossing voor het wegnemen van de hinder. Het is noodzakelijk om ook gericht te kijken naar maatregelen die de barrièrewerking en snelheid van het gemotoriseerd verkeer verminderen en ongewenst verkeersgedrag tegengaan. In Laag-Soeren ligt de verkeersdruk duidelijk lager dan in Loenen. Maar ook hier gaat het om een hoog aandeel verkeer dat geen enkele relatie heeft met Laag-Soeren. Wel betreft het wederom grotendeels gebiedseigen verkeer. Door de koppeling met de N786 Kanaalweg via de Badhuislaan zijn er echter wel meer mogelijkheden om de verkeersdruk hier te verlagen door het verkeer meer naar de route over de Kanaalweg te geleiden.

Tussen de 25en 50% van het verkeer dat nu via de Harderwijkerweg naar een bestemming in Eerbeek rijdt (zie figuur 9) zou als goed alternatief via de Dierenseweg-Brummenseweg-Lageweg kunnen rijden. Dit geldt in dezelfde mate voor verkeer dat nu via de vanuit de omgeving Dieren naar Loenen en de A50 rijdt (zie figuur 7). Het kentekenonderzoek heeft verder duidelijk gemaakt dat de potentiële uitwisseling van verkeer tussen de kanaalroute en de N786 Beekbergerweg beperkt is tot maximaal 10% (figuur 9). Ook het wegtrekken van niet centrum gebonden verkeer op de Stuijvenburchstraat naar Coldenhovenseweg is beperkt mogelijk (figuur 8).

17 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Figuur 7: Maximale uitwisseling verkeer tussen routes over Harderwijkerweg of Dierenseweg

Figuur 9: Maximale uitwisseling verkeer uit noordelijke en zuidelijke richting met eindbestemming Eerbeek

Figuur 8: Maximale uitwisseling verkeer tussen routes over Coldenhovenseweg of Stuijvenburchstraat

3.1.3. Leefbaarheid en verkeersveiligheid In het kader van het Programma Eerbeek-Loenen 2030 (EL2030) zijn via meerdere sporen de aandachtspunten op het gebied van leefbaarheid en verkeersveiligheid verkend. De analyses in de Corridorstudie Apeldoorn Dieren uit 2016 en de MKBA Corridor Apeldoorn Dieren uit 2018 vormen daarvoor de basis. Daarnaast zijn via diverse gesprekken met belangenorganisaties in het gebied aanvullende leefbaarheidsknelpunten opgehaald. Leefbaarheid De aanwezigheid van de provinciale weg zorgt enerzijds voor bereikbaarheid van winkels en voorzieningen (aanloop en instandhouding vitaliteit) en tegelijkertijd wordt er ook overlast ervaren door de omvang van het verkeer. De hoeveelheid verkeer, en dan met name het vrachtverkeer, zorgt op een aantal plaatsen langs de hoofdroutes voor hinder op het gebied van leefbaarheid. De wijze waarop de leefbaarheid ervaren wordt, hangt van verschillende aspecten af. Eén van de aspecten van leefbaarheid is de barrièrewerking van een weg. Het leefbaarheidsvraagstuk speelt sterk voor de kern Loenen waar de N786 het hart van dorp doorkruist. De Eerbeekseweg is in de spits ‘slecht’ tot ‘zeer slecht’ oversteekbaar, terwijl op andere delen van de N786 buiten de kern Loenen de oversteekbaarheid over het algemeen ‘redelijk’ tot ‘goed’ is voor zowel fietsers als voetgangers.

Bij Eerbeek loopt de “noordelijke inprikker” van de N786 in de noordzuidelijke richting ten westen van de kern. Hier treden de leefbaarheidsknelpunten met name op bij de gemeentelijke verbindingsweg langs het industrieterrein Eerbeek Zuid (hier zijn soms verkeersknelpunten door beperkte opstelruimte voor afhandeling vrachtverkeer rondom de bedrijfstoegangen). De belasting van LaagSoeren is afhankelijk van de route die het verkeer neemt. Mede door de aanleg van de Traverse Dieren loopt de logische doorgaande route grotendeels ten oosten van Laag-Soeren.

18 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Daarnaast speelt bij bewoners in het gebied het gevoel dat de leefbaarheid in toenemende mate onder druk staat. In de probleemanalyse van de MKBA is naar voren gekomen dat vooral de intensiteit van het vrachtverkeer zorgt voor die beleefde druk op de leefbaarheid. De algemene consensus is dat wanneer het vrachtverkeer in een kern afneemt, de leefbaarheid in de betreffende kern verbetert. Dat laat zich onder andere zien in Loenen. Hoewel het aandeel vrachtverkeer op de N786 in Loenen rond het gemiddelde ligt van alle provinciale wegen van Gelderland, leidt dit in de dorpskern voor velen tot een gevoel van verminderde leefbaarheid. Daarnaast is de ligging en inrichting van de N786 op sommige plekken niet ideaal gelet op het vrachtverkeer. Zo staat de woonbebouwing in Loenen dicht op de weg en geven de fietspaden pal langs de hoofdrijbaan in Loenen en ook in Laag-Soeren een verkeersonveilig gevoel. Ook de ervaren hoge rijsnelheden leiden tot een gevoel van onveiligheid. Niet alleen in de dorpen maar ook daarbuiten, zoals langs de Kanaalroute, worden leefbaarheidsproblemen ervaren. Het gaat hier met name over geluidoverlast, hoge rijsnelheid, zorgen over luchtverontreiniging en het moeilijk kunnen oprijden van de weg vanuit percelen en zijwegen met name in de spits.

Tot slot hebben aanwonenden van zowel de N786 als de Kanaalroute zorgen over de invloed van het verkeer op hun gezondheid. Zo heeft de Belangengroep N786 door de GGD een memo over gezondheidsaspecten N786 in Loenen laten opstellen. De leefbaarheidssituatie in het gebied is in 2016 onderzocht en door de provincie in kaart gebracht. Sinds 2016 hebben diverse gesprekken met belangenorganisaties uit het gebied plaatsgevonden, die hebben geleid tot aanvullende leefbaarheidsknelpunten. In bijlage 4 is per wegdeel/kern een beschrijving van de knelpunten te vinden, waaronder die op het gebied van leefbaarheid.

Verkeersveiligheid Bij verkeersveiligheid wordt onderscheid gemaakt tussen objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid. Kijken we naar de subjectieve veiligheid, dan gaat het om gevoelens van dreiging en gevaar, c.q. de beleving van de verkeersveiligheid. Deze aspecten zijn reeds beschreven bij het aspect leefbaarheid. Bij objectieve veiligheid gaat het om het aantal ongevallen en de gevolgen daarvan (slachtoffers, schade, kosten). In de MKBA is uitgebreid stilgestaan bij de ontwikkeling van de objectieve veiligheid. De analyse in de MKBA richt zich echter op de ongevallengegevens van de N786 tot en met 2015. De Belangengroep N786 heeft voor de kern Loenen en het weggedeelte tussen de A50 en Loenen reeds een aanvullende inventarisatie uitgevoerd met actuele ongevalsgegevens. Ook is door Antea recent een analyse gedaan naar de ongevallengegevens op de Kanaalroute. Voor de wegennetvisie is echter een gebiedsbrede analyse gewenst. Om die reden is een beknopte aanvullende ongevallenanalyse uitgevoerd voor de periode tot en met 2021. De ongevallenregistraties tot 2021 maken duidelijk dat er slechts een beperkt aantal duidelijke hotspots zijn waar jaarlijks veel ongevallen plaatsvinden. De ongevallen vinden juist verspreid over het wegennet plaats (zie figuur 10).

En dit is overeenkomstig een landelijke ontwikkeling waarbij een concentratie van ongevallen op één locatie steeds minder vaak wordt waargenomen.

19 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Figuur 10: Ongevalslocaties hoofdwegen Eerbeek-Loenen periode 1-1-2014 t/m 31-12-2021 De registratie van ongevallen, en dan met name ongevallen met enkel materiële schade, heeft niet alle jaren even consequent plaatsgevonden. Dit verklaart waarschijnlijk voor een belangrijk deel de grote sprong in aantal ongevallen tussen de periode voor en na 2016. Ondanks de waargenomen onderregistratie in de jaren t/m 2016 lijkt er in de laatste periode 2019-2021 sprake van een toename van het aantal registreerde slachteroffers en gewonden (zie figuur 11). In de periode 2016 t/m 2018 vielen er in totaal 18 gewonden en 2 doden bij in totaal 128 geregistreerde ongevallen. In de 3 daaropvolgende jaren vielen in totaal 27 gewonden en 5 doden bij in totaal 167 ongevallen. Ook de voorlopige ongevalscijfers van het eerste halfjaar van 2022 laten géén verbetering zien.

Jaar

Ongevallen

Slachtoffers

Gewonden

Doden

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Totaal

25 26 22 61 45 57 59 51 346

2 10 6 8 4 10 12 8 60

2 8 4 8 4 10 11 6 53

0 2 2 0 0 0 1 4 9

Figuur 11: Ontwikkeling verkeersongevallen 2014-2021 Circa 50% van de geregistreerde slachtoffers reed op een (brom)fiets of E-bike. En dit terwijl deze groep slechts bij een klein deel van de geregistreerde ongevallen betrokken is. De ongevallenregistratie maakt verder duidelijk dat verkeersslachtoffers oververtegenwoordigd zijn in de groep 50 jaar en ouder. In de studie ‘Verkeersveiligheidsanalyse Kanaalroute’ van Antea is meer in detail gekeken naar de verkeersveiligheidsproblematiek van de Kanaalroute. Uit de ongevallenanalyse van de Kanaalroute is eveneens vastgesteld dat de ongevallen verspreid over de dag en over het hele tracé plaatsvinden. Bij een groot deel van de ongevallen op de Kanaalroute is er sprake van hoge snelheid. De combinatie van hoge snelheid, het aantal ongevallen en de aanwezigheid van veel bomen dicht op de weg leidt tot een hoog ongevalsrisico op de Kanaalroute. Op basis van de waargenomen ontwikkeling van de verkeersongevallen en de conclusies uit de MKBA mag aangenomen worden dat ook op de N786 het ongevalsrisico in beperkte mate hoger ligt dan het provinciaal gemiddelde.

Landelijk wordt op dit moment nagedacht over gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 30 km/u en 60 km/u (buiten de bebouwde

3

20 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Het verminderen of verplaatsen van verkeersstromen kan de verkeersveiligheid lokaal verbeteren. De verkenning van het verkeerssysteem (§3.1.2.) maakt echter duidelijk dat een verschuiving of vermindering van verkeer maar in beperkte mate mogelijk is. Het vereist aanvullende maatregelen om het verkeer met minder hinder en overlast op de hoofdwegen te laten rijden. De focus moet liggen op een gericht lagere en gelijkmatige snelheid van het gemotoriseerd verkeer op kwetsbare locaties (onder andere kruispunten) en meer aandacht voor het verbeteren en concentreren van de oversteekvoorzieningen.

3.1.4. Wegencategosering Duurzaam Veilig Duurzaam Veilig beschrijft het principe van de ‘leesbare weg’. Het gaat er bij Duurzaam Veilig om dat de inrichting van de weg in overeenstemming is met de functie en het gebruik, waardoor uit het wegbeeld duidelijk wordt welk gedrag verwacht wordt. Dit principe is uitgewerkt in de ontwerprichtlijnen van de verschillende wegcategorieën zoals Erftoegangswegen, Gebiedsontsluitingswegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom en Stroomwegen. Gebiedsontsluitingsweg (GOW) Dit type weg is bedoeld om verkeersstromen van en naar gebieden, steden en dorpen te bundelen en verbindingen te bieden tussen deze plaatsen. Ook vormen ze de verbinding met de stroomwegen (autosnelwegen en autowegen). In de praktijk betreft het vooral provinciale wegen en gemeentelijke hoofdwegen. Binnen de bebouwde kom geldt een snelheidsregime van 50 km/u3. Op wegen buiten de bebouwde kom geldt in principe een snelheidsregime van 80 km/u. Langzaam verkeer en landbouwverkeer worden bij voorkeur gescheiden van het gemotoriseerd verkeer. Het aantal erfaansluitingen op dit type weg is gering, zeker buiten de bebouwde kom.

kom). De CROW heeft hiertoe een afweegkader opgesteld. De discussie over de concrete inrichtingskenmerken van een GOW30 loopt echter nog.

Erftoegangswegen (ETW) Erftoegangswegen zijn vooral bedoeld voor het ontsluiten van erven, woningen, bedrijven en andere bestemmingen. Hier staat de verblijfsfunctie voorop. Een samenhangend netwerk van erftoegangswegen vormt een verblijfsgebied. Er geldt een snelheidsregime van 30 km/u binnen de kom, ondersteund door fysieke maatregelen. Hogere snelheden zijn niet gewenst omdat er geen (fysieke) scheiding is tussen de verschillende verkeersdeelnemers. Buiten de bebouwde kom geldt op dit type wegen een snelheidsregime van 60 km/u. De kruispunten tussen erftoegangswegen onderling zijn gelijkwaardig. De indeling in enkele functionele wegtypen (wegcategorisering) is hiermee een instrument om bij de verscheidenheid van verkeer- en omgevingsinvloeden een afgewogen keuze te maken voor een optimale opbouw en inrichting van het wegennet, zodat dit voor weggebruikers herkenbaar is én veilig functioneert. Onbalans in functie, vorm en gebruik Het streven van Duurzaam Veilig is om de functie van een weg in overeenstemming te brengen met het gebruik en de vormgeving. Wegen waarbij de vormgeving is afgestemd op de functie en het gebruik leiden tot een veilige verkeerssituatie. Daar waar er wel verschillen zijn tussen functie, vorm en gebruik ontstaan veelal afwikkelings- en veiligheidsknelpunten.

In figuur 12 is het netwerk Eerbeek – Loenen ingedeeld op basis van functie, vorm en gebruik om zo verschillen vast te stellen. Het blijkt dat de indeling in ‘gebruik’ en ‘functie’ veel overlap hebben. Wel laat een groot aantal wegvakken verschillen zien tussen enerzijds de aspecten ‘functie’ en ‘gebruik’ en anderzijds de ‘vormgeving’ van de weg. Voorbeelden zijn de Kanaalroute en de N786 Beekbergerweg waar de vormgeving niet voldoende aansluit op het gebruik en de functie van de weg. Ook op de Stuijvenburchstraat en de Coldenhovenseweg komen de vormgeving en het gebruik niet overeen met de gewenste functie van

21 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

beide wegen. De Eerbeekseweg door Loenen laat zich door haar dubbele functie als zowel een verblijfs- als verkeersfunctie moeilijk inrichten. Bij het zoeken naar oplossingen voor knelpunten maakt de wegbeheerder de afweging of het gebruik, de functie of vormgeving van de weg aangepast wordt om de balans te herstellen. Het grote aantal wegen met een dubbelfunctie maakt maatwerk noodzakelijk. Dit maatwerk komt aan de orde bij het bespreken van de wegennetvisie in deel 2 van deze koersnotitie.

Gebruik

Vormgeving

Figuur 12: Wegencategorisering Eerbeek - Loenen o.b.v. gebruik, vorm en functie

22 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Functie

Wegvakken met onbalans

3.2. Toekomstige situatie Bij het ontwikkelen van een wegennetvisie en het vaststellen van de benodigde maatregelen is het belangrijk om ook rekening te houden met de toekomstige ontwikkelingen in een gebied. Deze toekomstige ontwikkelingen zijn meegenomen in het verkeersmodel (zie bijlage 2). Daarbij gaat het om:  Autonome ontwikkelingen. Dit zijn maatschappelijke ontwikkelingen (zoals bijvoorbeeld vergrijzing en mondiale trends) waarop geen invloed is uit te oefenen en ruimtelijke ontwikkelingen waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden;  Maatschappelijke trends in mobiliteit;  Aanpassingen infrastructuur;  Planontwikkelingen: Ruimtelijke plannen voor wonen, werken, recreëren die nog niet vaststaan. Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkeling omvat alle ontwikkelingen en activiteiten die met enige zekerheid zullen gaan plaatsvinden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een algemene groei (of afname) van de bevolking of het aantal arbeidsplaatsen. Ook landelijke en mondiale ontwikkelingen in bijvoorbeeld economische groei vallen onder de autonome situatie. Ruimtelijke projecten waarvan vaststaat dat ze de komende jaren gerealiseerd worden, maken ook onderdeel uit van de autonome ontwikkeling van 2030 en 2040. Het gaat specifiek om: ‐ Woningbouw Lombok Zuid, Eerbeek: 200 woningen. ‐ Woningbouw Elzenbos, Brummen: 100 woningen.

‐ Bedrijventerrein Hazenberg, Brummen: 2,5 ha gemengd bedrijventerrein. De verwachte groei van het vrachtverkeer tussen 2020 en 2030 is met de betreffende bedrijven afgestemd. Daarnaast is uit de gesprekken met vervoerders gebleken dat er richting 2040 rekening moet worden gehouden met een groei van 35% van de zware vrachtritten. Ook deze gegevens zijn ingebracht in de het verkeersmodel van de autonome situatie 2030 en 2040, zodat de groei aansluit bij de lokaal geuite verwachtingen ten aanzien van de ontwikkeling van het vrachtverkeer.

23 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Deze autonome ontwikkelingen zorgen ten opzichte van 2018 voor een groei van het aantal inwoners in 2040 met 10%, terwijl het aantal arbeidsplaatsen in dezelfde periode met circa 7% stijgt. Dit leidt automatisch tot meer verkeer van en naar het gebied Eerbeek-Loenen. In de periode 2020 – 2022 zijn vrijwel alle provinciale wegvakken tussen Apeldoorn en Dieren van nieuw asfalt voorzien, waarbij de nodige verbeteringen worden / zijn uitgevoerd. In de doorrekening van de autonome situatie zijn de volgende aanpassingen in het netwerk meegenomen:  Op de N786 (Harderwijkerweg) in Eerbeek zijn lichte aanpassingen gerealiseerd, waaronder het opschuiven van de noordwestelijke komingang en deze fysiek vorm gegeven.  De N786 (Harderwijkerweg) tussen Eerbeek en Laag-Soeren is afgewaardeerd naar 60 km/u.  De N789 is tussen Loenen en het Kanaal Zuid is afgewaardeerd naar 60 km/u. Maatschappelijke trends in mobiliteit Er zijn tal van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen die van invloed zijn op (het gebruik van) het mobiliteitssysteem. Net zo goed als de mate waarin, en de snelheid waarmee, dat gebeurt. We noemen er enkele. 1. Versmelting woon- en werksituatie Een steeds grotere groep werkenden kan ‘overal’ werken: de laptop is het kantoor geworden. Sinds de pandemie is de versmelting van de woon- en werksituatie helemaal duidelijk zichtbaar.

Alles gaat online en we merken dat bijvoorbeeld samenkomsten van teams niet altijd fysiek hoeven te zijn. Voor mobiliteit betekent het toch vooral dat we veel minder woon-werk kilometers gaan maken, dat we op andere tijden reizen en daarbij vooralsnog het liefst gebruik maken van de eigen auto. Ook zien we dat de herwaardering van lopen enorm is versneld. Thuiswerken creëert ruimte voor grotere woon-werkafstanden. Enerzijds reizen we minder frequent naar het werk, waardoor het aantal forenzen

kilometers afneemt. Maar als we reizen, leggen we vaak grotere afstanden af. Ook wordt de ontstane ‘reisruimte’ opgevuld met andere trips. Bijvoorbeeld een dagje weg of op familiebezoek. Onder de streep neemt het aantal reiskilometers hierdoor niet per definitie af. Wel is de spreiding van verplaatsingen groter. 2. Groeiend klimaatbewustzijn Een andere trend is een groeiend klimaatbewustzijn. We zijn ons steeds meer bewust van de invloed van verkeer en vervoer op de klimaatverandering. Denk daarbij aan het toegenomen fietsgebruik, mede dankzij de komst van de elektrische fiets waarmee grotere afstanden kunnen worden afgelegd. Ook wordt er ‘schoner’ gereden dankzij de introductie en toegenomen betaalbaarheid van elektrische en hybride voertuigen. Ook dit soort ontwikkelingen zijn van invloed op ons mobiliteitssysteem. De auto wordt deels verruild voor de fiets, wat mogelijk leidt tot een afname van het autoverkeer. 3. Verdichting van de leefomgeving De omgeving waarin we leven verstedelijkt steeds verder. We moeten minder ruimte delen met meer mensen. We streven naar steeds meer menging van functies binnen het gebied. Door de verstedelijking wordt de ‘last mile’ steeds korter en zal die steeds meer te voet worden afgelegd. 4. Van bezit naar gebruik en van single-use naar sharing Deelvervoer wordt een steeds normaler onderdeel van mobiliteit in Nederland.

In steden is er steeds minder ruimte, waardoor het van belang is om efficiënt om te gaan met publieke ruimtes. De mobiliteitsmix is daarbij sterk aan het veranderen; er komen steeds meer verschillende soorten mobiliteitshubs waarbij we snel de overstap kunnen maken naar een ander (deel)vervoermiddel. Al deze bovenstaande ontwikkelingen hebben invloed op het aantal ritten dat we maken en de vervoermiddelen die we daarvoor gebruiken.

24 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

Aanpassing infrastructuur In het verkeersmodel voor de autonome situatie 2030 en 2040 zijn ten opzichte van de huidige situatie slechts enkele wijzigingen doorgevoerd aan het wegennetwerk Eerbeek-Loenen. Het gaat dan om de gerealiseerde afwaardering van de N789 ten noorden van Loenen, de afwaardering van de N786 tussen de A50 en Beekbergen en de afwaardering van de N786 ter hoogte van Laag-Soeren.

3.2.1. Verkeersbeeld 2030 Autonome situatie De modelplots van de autonome situatie 2030 (bijlage 2) maken duidelijk dat op nagenoeg alle hoofdwegen de omvang van het gemotoriseerd verkeer groeit. De drie drukste wegvakken (referentiepunten 1, 2 en 6 in de onderstaande tabel) laten tussen 2020 en 2030 in absolute aantallen de sterkste groei zien. Alleen de Harderwijkerweg tussen Laag-Soeren en Eerbeek daalt het aantal motorvoertuigbewegingen per etmaal. Dit is conform het wensbeeld. Nr.

Locatie

2020

2030

1

N786: op-/afrit A50 Zuid - Hoofdweg

12.480

13.620

Verschil 2020-2030 9%

2

Apeldoornseweg

9.030

11.290

25%

3

N789: Klarenbeekseweg

3.630

3.840

6%

4

Hallseweg

2.630

3.470

32%

5

N787: Eerbeekseweg

5.890

7.200

22%

6

N787: Brummenseweg

5.200

7.410

42%

7

N786: Kappersweg-Imboslaan

7.670

9.570

25%

8

Harderwijkerweg

5.630

4.270

-24%

Figuur 13: Intensiteitenvergelijking 2020-2030, motorvoertuigen per etmaal De gebieden waar nu reeds de leefbaarheid en verkeersveiligheid onder druk staat, krijgen de komende jaren veelal te maken met een verdere groei van het verkeer. Dit vergroot het belang om te werken aan een zorgvuldige balans tussen de vormgeving en het gebruik van deze wegen.

Figuur 14: Ligging tellocaties t.b.v. vergelijking verkeersintensiteiten 2020-2030

25 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

3.2.2. Plan- en netwerkontwikkelingen Planontwikkelingen in het gebied zorgen – los van de autonome ontwikkeling - voor veranderingen in de omvang en routevorming van het verkeer. Voor het gebied Eerbeek-Loenen kan het bijvoorbeeld gaan om: 1. Logistiek Centrum Eerbeek (LCE) Er zijn plannen om het LCE te vestigen bij de Kollergang aan de Brummenseweg. De locatie sluit qua ontsluiting goed aan op het Functioneel Kader Wegennet Gelderland. Een LCE op de/naast de Kollergang beïnvloedt mogelijk wel de routekeuze van het vrachtverkeer. 2. Folding Boxboard Eerbeek (voormalig Mayr-Melnhof) Vrijwel parallel aan de procedure voor het provinciaal inpassingsplan (PIP) voor het LCE is een vergelijkbaar proces doorlopen voor de uitbreiding van de papierfabriek van Folding Boxboard Eerbeek aan de Volmolenweg / Coldenhovenseweg. Het gaat om uitbreiding / verplaatsing van voorzieningen op het huidige terrein en de verhoging van het aantal vrachtritten die daarvan het gevolg is. 3. Kanaalroute Eind februari 2022 is in opdracht van de gemeenten Brummen en Apeldoorn een rapport verschenen over de verkeersveiligheid van de Kanaalroute4. Gesteld wordt dat om de verkeersveiligheid te verbeteren er overwogen moet worden een snelheidsregime van 60 km/u toe te passen op (delen van) de Kanaalroute vanaf kruispunt De Brugkabouter tot Apeldoorn.

Berekend is dat het verlagen van de snelheid zal leiden tot een verschuiving van een deel van het verkeer (circa 10%) naar de N786 (de weg door Loenen). Onderzocht moet worden welke maatregelen noodzakelijk zijn om dit tegen te gaan.

Verkeersveiligheidsanalyse Kanaalroute - Analyse en oplossingsrichtingen, Antea Group, 3 februari 2022.

4

26 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

In deel 2 van deze Koersnota zal ten behoeve van de wegennetvisie en de te nemen maatregelen een doorrekening plaatsvinden van de verwachte plan- en netwerkontwikkelingen. Een aandachtspunt bij deze doorrekening is het effect van snelheidsmaatregelen op de Kanaalroute voor de alternatieve routes door het gebied. Zonder aanvullende maatregelen ontstaat er een verschuiving van verkeer naar met name de route N786-A50. De provincie en gemeente Apeldoorn onderzoeken de effecten en mogelijke aanvullende maatregelen, waaronder snelheidsverlaging in Loenen en op de het deel tussen Loenen en de A50. Ook de wijze waarop de route Coldenhovenseweg-Loubergweg meer verkeer verwerkt en gelijktijdig op een zorgvuldige manier samengaat met verkeersbewegingen (waaronder wachtende vrachtwagens voor het laden en lossen) van, naar en op de bedrijventerreinen vormt een aandachtspunt.

3.3. Knelpunten en opgaven De analyse van het huidige en toekomstige gebruik van het netwerk heeft meerdere aandachtspunten voor het wegennet Eerbeek en Loenen opgeleverd die van belang zijn voor de wegennetvisie. Het is daarbij belangrijk om vast te stellen dat de vastgestelde knelpunten voor het merendeel geen betrekking hebben op de bereikbaarheid of verkeersafwikkeling in het gebied. Alle kernen zijn goed ontsloten op het hoofdwegennet en er is geen sprake van structurele reistijdverliezen, ook niet tijdens de drukkere perioden van de dag. Daarnaast stellen we vast dat het netwerk van hoofdwegen een heel beperkte functie heeft voor regionale doorgaande verkeersstromen. De N786 (noord) en de Kanaalroute moeten vooral gezien worden als ontsluitende wegen voor lokaal en gebiedseigen verkeer. Bij bewoners in het gebied leeft een sterk gevoel dat de leefbaarheid in toenemende mate onder druk staat. In paragraaf 3.1.4. is vastgesteld dat van een groot aantal hoofdwegen de vormgeving niet geheel in overstemming is met het gebruik en de functie van de weg. Dit is voor een belangrijk deel ook de oorzaak van klachten van omwonenden met betrekking tot leefbaarheid en verkeersveiligheid.

De uitgevoerde analyses en gesprekken met belanghebbenden hebben geleid tot navolgend overzicht van knelpunten en projecten in willekeurige volgorde waarvoor de wegennetvisie een oplossingskader moet bieden (zie figuur 15). In bijlage 4 worden alle knelpunten uit figuur 15 in detail besproken.

Figuur 15: overzicht knelpunten en aandachtslocaties Eerbeek - Loenen

27 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

De genoemde knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen staan veelal niet op zichzelf, maar moeten veelal in samenhang opgepakt worden. Een keuze voor een oplossing van knelpunt 6 kan consequenties hebben voor knelpunt 5, 7, 8 etc. In figuur 16 is de samenhang tussen de verschillende knelpunten weergegeven. Van belang bij figuur 16 is te realiseren dat het aantal stipjes c.q. de mate van samenhang tussen knelpunten niets zegt over de omvang of prioriteit van een probleem. Zo kan worden gezien dat de ‘N786 traverse Loenen’ bijna als ‘eigenstandige’ opgave geldt, terwijl tegelijkertijd dit in omvang één van de belangrijkste knelpunten is. Voorts blijkt uit de figuur dat met name in Eerbeek er veel onderlinge samenhang is tussen diverse knelpunten; dit zou daarmee pleiten voor een integrale (deel)oplossingsvisie hiervoor.

Figuur 16: Onderlinge relaties projecten en knelpunten

28 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

3.4. Contouren wegennetvisie Op basis van de inventarisatie en duiding van de knelpunten tekent zich een beeld af van de benodigde/gewenste aanpassingen in het wegennetwerk van Eerbeek-Loenen (zie figuur 17). De hoofdelementen van de gebiedsaanpak zijn geografisch van noord naar zuid gezien: 1. Een veilige Kanaalroute; 2. Een robuuste verbinding Loenen - A50; 3. Een veilige en leefbare traverse Loenen; 4. Versterken route Coldenhovenseweg-Loubergweg-Lageweg door Eerbeek 5. Versterken zuidelijke ontsluiting Eerbeek BrummensewegDierenseweg-Kanaalweg; 6. Afwaarderen route door Laag-Soeren.

1. Een veilige kanaalroute De kanaalroute tussen Apeldoorn en het kruispunt N787-Dierenseweg kent een nadrukkelijke opgave om de verkeersveiligheid sterk te verbeteren. De ruimtelijke en landschappelijke beperkingen op en langs deze route maken dat het duurzaam verlagen van de snelheid, met behoud van de ontsluitingsfunctie als enige haalbare oplossingsrichting wordt gezien. Een nadeel daarbij is de impact van een snelheidsverlaging op de routekeuze van het gemotoriseerd verkeer. De opgave is een Kanaalroute waarbij de snelheid van het gemotoriseerd verkeer significant is gedaald, zonder dat daarbij een ongewenste verplaatsing van verkeer naar ongeschikte routes plaatsvindt.

Gebiedsontsluitingsweg met een wettelijke maximum snelheid van 60 km/u.

5

29 Koersnota wegennet Eerbeek – Loenen

2. Robuuste verbinding tussen Loenen en de A50 Het gebied Loenen-Eerbeek is voor zijn bereikbaarheid in grote mate afhankelijk van de ontsluiting van de N786 op de A50. Een goede bereikbaarheid begint dan ook bij een aansluiting, waar het verkeer vlot en veilig kan worden afgewikkeld. Onderzoek heeft aangetoond dat het realiseren van verkeerslichten de verkeersafwikkeling bij de snelwegaansluiting aanzienlijk kan verbeteren en bestaande veiligheidsrisico’s grotendeels wegneemt. Het realiseren van verkeerslichten biedt ook kansen om het parkeren (carpoolen) tegenover de zuidelijke op- en afritten van de A50 tegen te gaan. De door carpoolers gevonden oplossing leidt namelijk tot een verhoogd veiligheidsrisico op dit kruispunt. Om carpoolers tegemoet te komen onderzoeken we de mogelijkheid van een carpoolterrein op het ongebruikte viaduct over de A50 naast de afslag Beekbergen (N788 Arnhemseweg). Het traject van de N786 tussen Loenen en de A50 heeft een verhoogd verkeersveiligheidsrisico door de krappe dimensionering van de rijbaan en de tussenbermen in combinatie met het hoge (vracht)verkeersaanbod en snelheden. Met name ter hoogte van de Loenense waterval leiden deze wegkenmerken tot een onveilige situatie.

Gezocht wordt naar oplossingen die bijdragen aan een meer evenwichtige verdeling van verkeer op de noordelijke en zuidelijke route van de N786 en een veilige afwikkeling van het verkeer. We onderzoeken bijvoorbeeld de mogelijkheden voor het inrichten van (delen van) de weg tot GOW605.