Document · PDF

067 - Rapport Wonen met Zorg

Forum Samenleving 10 juni 2021, gemeente BrummenBij agendapunt: Woonzorgvisie34.257 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

De basis deugt De overtuigingen en beleidskeuzes die ten grondslag liggen aan de inrichting van het sociaal domein zijn solide. Het leefringenmodel vormt een belangrijke basis om op voort te borduren, maar dan moeten de consulenten hier wel strakker op indiceren. Daarnaast is het van belang dat de aansluiting met het voorveld (voorliggende voorzieningen) onderdeel wordt van deze afwegingen. Er wordt ruim geïndiceerd Analyse van de beschikbare gegevens toont aan dat het beschikkingsbeleid op een groot aantal onderdelen ruimhartig is. Daarnaast geeft de gemeente beschikkingen doorgaans voor een vrije lange periode af. Bouwstenen voor bezuiniging Berenschot komt na analyse tot een breed pallet van 15 maatregelen. Deze moeten zorgen voor realistische en evenredige bezuinigingen op alle drie de onderdelen van het sociaal domein. Aan de hand van dit rapport werkt de gemeente Brummen projectmatig aan hervormingen in het sociaal domein. 5.7.2. Samenwerking Huisarts (HA) en Specialist Ouderen Geneeskunde (SOG) Huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde werken steeds meer samen in de eerste lijn. De specialist ouderengeneeskunde heeft namelijk specifieke expertise over een groep patiënten die huisartsen vaker in de praktijk zien: kwetsbare patiënten met een complexe zorgbehoefte door hun co- of multimorbiditeit.

Deze patiënten wonen thuis, in een aanleunwoning of in een instelling zonder Wlz-behandeling. De huisarts is het eerste aanspreekpunt voor de patiënt en verantwoordelijk voor de algemene geneeskundige zorg. Wanneer de zorgzwaarte de huisartsgeneeskundige zorg overschrijdt, is expertise van een specialist ouderengeneeskunde noodzakelijk. Deze inschatting maakt de huisarts. De specialist ouderengeneeskunde biedt specifieke medische behandeling, afhankelijk van de vraagstelling van de huisarts en de gevoelde

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 75

beperkingen van de patiënt. Als beide partijen dat wensen, kan de specialist ouderengeneeskunde de behandeling tijdelijk overnemen (LVH/ Verenso - handreiking samenwerking HA en SOG, 08.2020). In een zorginstelling met toelating voor Wlz-behandeling is de specialist ouderengeneeskunde de aangewezen arts voor zowel de algemene als de specialistische geneeskundige zorg. De huisarts kan in deze situatie het algemene geneeskundige deel van de zorg overnemen. Het is dan wel noodzakelijk om schriftelijke (werk)afspraken met elkaar te maken. De Wlz-instelling is verantwoordelijk voor de organisatie van goede geneeskundige: 24/7, overdag en in de ANW-uren. Goede werkafspraken Met oog op de sterke stijging van het aantal kwetsbare ouderen is het van belang belangrijk dat er goede (werk)afspraken komen over de verantwoordelijkheidsverdeling in de verschillende situaties van samenwerking. Een peiling (september 2015) onder 1.360 leden van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) onderstreept de noodzaak om goede afspraken te maken. De LHV wilde weten hoe huisartsen aankijken tegen de transities in de langdurige zorg en de beweging dat daardoor steeds meer kwetsbare ouderen met een complexe zorgvraag zelfstandig thuis of in een kleinschalige woonvorm komen te wonen.

Driekwart van de huisartsen gaf in die peiling aan onvoldoende tijd en te weinig expertise binnen de huisartsenpraktijk te hebben voor ouderen met een complexe zorgvraag. Naast tijd is onvoldoende expertise met specifieke problematiek van kwetsbare ouderen een reden om de specialist ouderengeneeskunde in te schakelen. Convenant De (LHV) en Verenso hebben hierover een convenant gesloten met als doel: afspraken maken rondom samenhangende geneeskundige zorg voor ouderen in de thuissituatie. Handreiking samenwerkingsafspraken In navolging op het convenant hebben de LVH en Verenso een handreiking gemaakt. Deze handreiking beschrijft de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de HA en de SOG in de verschillende woonvormen waarin kwetsbare ouderen zich bevinden. De LHV en Verenso adviseren dat huisartsen en SOG’s afspraken maken over taken en verantwoordelijkheden en deze vastleggen. Het overzicht van verantwoordelijkheden per verblijfssituatie ziet er als volgt uit:

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 76

Bron: (LVH/ Verenso - handreiking samenwerking HA en SOG, 08.2020)

Randvoorwaarden voor samenwerking De handreiking schetst ook de randvoorwaarden voor goede samenwerking. Het is vooral belangrijk dat huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde elkaar weten te vinden. De specialisten ouderengeneeskunde kunnen verbonden zijn aan een verpleeghuis of zijn zelfstandig gevestigd in een maatschap. Idealiter kan elke huisarts in Nederland een beroep doen op voldoende specialisten ouderengeneeskunde om de 24-uurszorg van deze specialisten te garanderen. Maar de praktijk is weerbarstig. Ook in de gemeente Brummen is sprake van een tekort aan SOG. De belangrijkste randvoorwaarden zijn: Elkaar vinden: o SOG benadert huisartsen (uit de regio) actief om contactgegevens en eventuele bereikbaarheidsuren uit te wisselen. De specialisten ouderengeneeskunde kennen immers hun eigen mogelijkheden wat betreft tijd en financiering. Andersom is de zoektocht ingewikkelder. Het investeren in korte lijnen is belangrijk en loont als de huisarts snel een specialist ouderengeneeskunde wil inschakelen. o Huisartsen kunnen via het zorgkantoor in contact komen met een specialist ouderengeneeskunde of Wlz-instelling waarmee het zorgkantoor een contract heeft voor extramurale behandeling. Het zorgkantoor weet waar specialisten ouderengeneeskunde werken en wie financiering hebben gekregen voor het werken in de eerste lijn.

o Via de website van Verenso kunnen huisartsen specialisten ouderengeneeskunde met een kaderopleiding Eerstelijn opzoeken, die regionaal kunnen meedenken over het vormgeven van de samenwerking. o De huisarts kan in contact komen met een specialist ouderengeneeskunde in de buurt via de website van Verenso (www.verenso.nl) Leg verantwoordelijkheden vast o Zorg ervoor dat altijd helder is welke arts welke verantwoordelijkheid heeft, zeker bij afwijkende situaties. De bekostiging van de specialist ouderengeneeskunde o De huidige bekostiging van de specialist ouderengeneeskunde leidt regelmatig tot problemen in de praktijk. Bekostigingsproblemen zouden de samenwerking tussen huisarts en specialist

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 77

ouderengeneeskunde niet moeten belemmeren. Als daartoe aanleiding is, kunnen de afspraken rondom bekostiging worden aangepast. Delen van informatie o Behandelen huisarts en specialist ouderengeneeskunde gezamenlijk een patiënt? Dan is hun samenwerking het meest efficiënt wanneer zij allebei beschikken over relevante medische informatie over die patiënt. Huisarts en specialist ouderengeneeskunde mogen deze informatie met elkaar delen, ervan uitgaande dat de patiënt hier geen bezwaar tegen heeft gemaakt. Samenwerking met verplegend en verzorgend personeel o Het betrekken van (wijk)verpleegkundigen en intra- en extramurale verzorgenden komt de continuïteit van zorg tussen huisarts en specialist ouderengeneeskunde ten goede. Zij zijn immers een belangrijk onderdeel van de keten en van de dagelijkse zorg aan de patiënt. Het is voor huisarts en specialist ouderengeneeskunde belangrijk dat de zorginstelling of aanbieder van het VPT, MPT of PGB zorgdraagt voor voldoende competent verzorgend en verplegend personeel. Dit geldt zowel voor zorginstellingen met als zorginstellingen zonder toelating voor Wlz-behandeling. Huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde moeten ervanuit kunnen gaan dat patiënten de verzorging en verpleging krijgen die nodig is.

5.7.3. Grote verschillen in samenwerking huisarts en wijkverpleging Goede samenwerking tussen huisarts, de praktijkondersteuner en de wijkverpleegkundige is cruciaal om thuiswonende kwetsbare ouderen de intensieve zorg en ondersteuning te geven die zij nodig hebben. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onderzocht deze samenwerking in zes werkgebieden in Nederland en kwam tot de conclusie dat dit nog niet overal vanzelfsprekend is (Inspectie Gezondheid en Jeugd - grote verschillen in samenwerking HA en WV, 2020) . Inspecteurs gingen op bezoek bij kwetsbare ouderen en spraken met hen en hun belangrijkste mantelzorger om te horen hoe zij de zorg en de samenwerking ervaren. Inspecteurs toetsten de dossiers van kwetsbare ouderen bij de wijkverpleging en de huisarts en spraken met meer dan 100 wijkverpleegkundige. Het rapport van de IGJ biedt handvatten om te komen tot goede samenwerking en daarmee tot goede zorg voor kwetsbare ouderen thuis. Hieronder beschrijven we de belangrijkste bevindingen en handvatten. Toetsingskader Bij dit netwerktoezicht gebruikte de inspectie het toetsingskader: Toezicht op zorgnetwerken rond thuiswonende cliënten. Daarbij keek de inspectie naar twee thema’s: ‘Cliënt centraal’ en ‘Integrale zorg’. De inspectie koos voor deze thema’s omdat die de kern vormen van wat nodig is bij de zorg voor kwetsbare ouderen.

Bij ‘Cliënt centraal’ is dit dat kwetsbare ouderen zorg krijgen die aansluit op hun behoefte. Bij ‘Integrale zorg’ is de kern dat kwetsbare ouderen afgestemde zorg krijgen vanuit het zorgnetwerk. Van deze thema’s toetste de inspectie de onderstaande normen: Thema ‘Cliënt centraal’ o Norm: de actuele zorgbehoefte van de cliënt is bekend bij de zorgverleners o Norm: de cliënt krijgt zorg die aansluit bij zijn actuele zorgbehoefte en de afspraken hierover staan in een (of meer) zorgplan(nen) o Norm: de cliënt heeft zoveel mogelijk zelf de regie over de zorg Thema: ‘Integrale zorg’ o Norm: de cliënt kan erop rekenen dat de zorgverleners in zijn zorgnetwerk belangrijke informatie met elkaar uitwisselen o Norm: de cliënt kan erop rekenen dat één persoon in zijn zorgnetwerk de zorg coördineert en op elkaar afstemt o Norm: de cliënt kan erop rekenen dat zorgverleners in zijn netwerk samenwerken Conclusies De IGJ constateert grote verschillen in de samenwerking tussen huisarts en wijkverpleging en komt tot vier conclusies. De twee meest concrete voor de uitvoering lichten we toe. 1. Kwetsbare ouderen krijgen niet overal goede zorg thuis.

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 78

De inspectie ziet drie belangrijke risico’s: Kwetsbare ouderen krijgen niet (op tijd) de zorg die zij nodig hebben Bij kwetsbare ouderen met complexe somatische problemen en/of dementie is de zorgbehoefte niet stabiel. De inspectie ziet dat veranderingen in de zorgbehoefte niet altijd worden gesignaleerd en/of niet bij alle betrokkenen in het kernteam bekend zijn. Hierdoor krijgen kwetsbare ouderen niet (op tijd) de zorg van de huisarts of van de wijkverpleging die zij nodig hebben. Dit kan leiden tot verminderd welzijn en verminderde gezondheid bij kwetsbare ouderen en tot een zwaardere belasting van mantelzorgers. De zorg voor kwetsbare ouderen is vooral reactief De inspectie ziet dat de zorg voor kwetsbare ouderen, in werkgebieden waar huisartsen en wijkverpleegkundigen onvoldoende samenwerken, vooral reactief is. Huisartsen en wijkverpleegkundigen reageren individueel op problemen bij een kwetsbare oudere. Een gezamenlijke proactieve aanpak, waarbij op tijd geanticipeerd wordt op problemen, ontbreekt. Hierdoor is het risico dat problemen verergeren en acute situaties ontstaan. Deze acute situaties hebben grote invloed op het welzijn van de oudere en de mantelzorger en vragen veel van de betrokken zorgverleners.

Mantelzorgers worden extra zwaar belast De inspectie ziet dat mantelzorgers van kwetsbare ouderen extra zwaarbelast of zelfs overbelast raken als de huisarts en de wijkverpleegkundige onvoldoende samenwerken. Dat gebeurt als mantelzorgers er niet op kunnen rekenen dat het kernteam de zorg en ondersteuning aan kwetsbare ouderen op elkaar afstemt en coördineert. Mantelzorgers voelen zich dan nogal eens genoodzaakt om zelf de zorg te coördineren, wat zij veelal ervaren als een extra zware belasting. 2.

Huisarts en wijkverpleegkundige hebben maar deels invloed op bevorderende en belemmerende factoren voor de samenwerking De inspectie ziet in de vier onderzochte werkgebieden drie bevorderende en drie belemmerende factoren voor de samenwerking in het kernteam bij de zorg voor kwetsbare ouderen. Drie bevorderende factoren voor de samenwerking: 1. Niet-vrijblijvende afspraken over de zorg voor kwetsbare ouderen in het werkgebied én met de zorgverzekeraar Regionale afspraken over de zorg voor kwetsbare ouderen in de vorm van een zorgprogramma dragen bij aan een gezamenlijke visie op de zorg voor kwetsbare ouderen. Deze afspraken geven bovendien houvast bij de zorg en de samenwerking doordat duidelijk is wat van wie wordt verwacht. Een zorgprogramma alleen is echter niet voldoende. De inspectie ziet dat dit alleen bijdraagt aan goede zorg en samenwerking bij de zorg voor kwetsbare ouderen als: a. het zorgprogramma een gedeelde verantwoordelijkheid is van alle huisartsen en alle aanbieders van wijkverpleging in een werkgebied; b. de afspraken in het zorgprogramma niet vrijblijvend zijn en de uitvoering ondersteund en gemonitord wordt; c. regionale afspraken met de zorgverzekeraar worden gemaakt over de uitvoering en financiering van het zorgprogramma. 2.

Voldoende en gekwalificeerde praktijkondersteuners voor ouderenzorg in de huisartsenpraktijk Huisartsenpraktijken met voldoende en gekwalificeerde praktijkondersteuners hebben kwetsbare ouderen vaak beter in beeld. Ook organiseren zij vaker multidisciplinaire overleggen en hebben zij een betere samenwerking met de wijkverpleging. In deze huisartsenpraktijken lukt het beter om proactief te zijn bij de zorg voor kwetsbare ouderen, in plaats van reactief. De inspectie ziet verschillende praktijkondersteuners ouderenzorg die een zelfstandige rol vervullen in de zorg voor kwetsbare ouderen. Zij hebben een integrale blik en leggen verbindingen naar andere zorg- en hulpverleners, ook met het sociaal domein. Zij werken intensief samen met de huisarts en zijn door hun zelfstandige rol daadwerkelijk in staat om de huisarts te ontlasten. Dit gebeurt nog niet in alle huisartsenpraktijken. Hiervoor is nodig dat: a. de beschikbare capaciteit voor praktijkondersteuning in de huisartsenpraktijk past bij het aantal kwetsbare ouderen in de praktijk; b. de praktijkondersteuner een integrale blik heeft en aantoonbaar kennis heeft over ouderen met complexe problematiek. In de praktijk vraagt dit een hbo-niveau. 3. Samenvallend werkgebied voor huisartsenzorg en wijkverpleging Een samenvallend werkgebied voor de huisartsenzorg en de wijkverpleging bevordert de samenwerking.

Doordat huisartsen en wijkverpleegkundigen in hetzelfde gebied werken, komen zij elkaar regelmatig

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 79

tegen in zorgnetwerken rond kwetsbare ouderen en bouwen zij persoonlijke samenwerkingsrelaties op. Met een min of meer vaste groep van huisartsen, praktijkondersteuners en wijkverpleegkundigen in een werkgebied is het mogelijk om samenwerkingsafspraken te maken over de zorg voor kwetsbare ouderen. Drie belemmerende factoren voor de samenwerking: 1. Versnippering wijkverpleging Goede samenwerking in het kernteam komt alleen tot stand als de huisarts, de praktijkondersteuner en de wijkverpleegkundige elkaar kennen en weten te vinden. Daarbij valt op dat het aantal aanbieders van wijkverpleging sterk verschilt tussen de onderzochte werkgebieden. Dit varieert van vier of vijf aanbieders tot enkele tientallen aanbieders in een werkgebied. De inspectie ziet dat diversiteit in het aanbod van wijkverpleging voor kwetsbare ouderen van toegevoegde waarde is. Er zijn bijvoorbeeld aanbieders die specifieke (culturele) doelgroepen bedienen die anders mogelijk niet bereikt worden. Maar in sommige plaatsen is het aantal verschillende aanbieders van wijkverpleging zó groot en het netwerk daardoor zo onoverzichtelijk, dat dit een ernstige belemmering vormt voor de samenwerking met de huisartsenzorg. Daarbij ontbreekt het aan samenwerking tussen al deze verschillende aanbieders en aan een aanspreekpunt.

De inspectie ziet in plaatsen met enkele tientallen aanbieders van wijkverpleging dat huisartsen alleen samenwerken met één of enkele aanbieders. 2. Hoge werkdruk huisarts en wijkverpleging Huisartsen in de onderzochte werkgebieden met veel kwetsbare inwoners ervaren een hoge werkdruk. Zij hebben vaak onvoldoende tijd voor de samenwerking met de wijkverpleging bij de zorg voor kwetsbare ouderen. Dit belemmert de samenwerking in het werkgebied. De inspectie hoort van huisartsen in deze werkgebieden dat zij relatief veel kwetsbare ouderen in hun praktijk hebben en dat hun zorgvraag complexer is, omdat er problemen spelen op veel verschillende domeinen. Ook bij de wijkverpleging in de onderzochte werkgebieden met veel kwetsbare ouderen is de werkdruk hoog. Daarbij spelen in toenemende mate arbeidsmarkttekorten een rol, soms in combinatie met een hoog ziekteverzuim of veel personele wisselingen. Wijkverpleegkundigen geven aan dat zij meestal voldoende tijd kunnen vrijmaken voor de samenwerking met de huisartsenzorg, maar door krapte in personeel lukt dat niet altijd. 3. Ontbreken van goede digitale systemen om samenwerking te ondersteunen Voor goede samenwerking bij de zorg aan kwetsbare ouderen is informatie-uitwisseling van belang. Hiervoor zijn ondersteunende ICT-systemen nodig.

Deze systemen kunnen de dagelijkse samenwerking in de praktijk niet vervangen, maar wel gemakkelijker maken. In de onderzochte plaatsen zijn nagenoeg alle aanbieders van wijkverpleging overgeschakeld op een elektronisch cliëntendossier. Met name de huisartsen die de wijkverpleging niet kennen en niet weten te vinden, missen de dagelijkse schriftelijke rapportages van de wijkverpleging bij visites. Huisartsen hebben meestal geen toegang tot het elektronisch cliëntendossier van de wijkverpleging. Gezamenlijke digitale dossiers voor de huisartsenzorg en de wijkverpleging staan nog in de kinderschoenen. Er zijn diverse digitale systemen voor samenwerking, maar met name het dubbel registreren belemmert het gebruik. Ook het feit dat niet alle partijen in een werkgebied betrokken zijn bij deze digitale systemen, bemoeilijkt de samenwerking. Aanbevelingen Op basis van het overkoepelend beeld van dit netwerktoezicht concludeert de inspectie dat inspanningen van verschillende partijen op verschillende niveaus nodig zijn. Alleen dan lukt het om overal goede zorg voor kwetsbare ouderen te realiseren en goede samenwerking in het kernteam van huisarts, praktijkondersteuner en wijkverpleegkundige. De IGJ adviseert huisartsen, praktijkondersteuners en wijkverpleegkundigen: Ken elkaar in het werkgebied en investeer in de samenwerking.

Zorg voor persoonlijk en rechtstreeks contact, via telefoon of beveiligde app, gezamenlijke huisbezoeken of multidisciplinaire overleggen. Informeer de huisartsenpraktijk als een kwetsbare oudere in zorg komt bij de wijkverpleging en geef contactgegevens van de wijkverpleegkundige door. Werk ook samen met kleine aanbieders van wijkverpleging die kwetsbare ouderen in zorg hebben. Kleine aanbieders van wijkverpleging kunnen dit bevorderen door een samenwerkingsverband in het werkgebied op te zetten. Maak afspraken in het werkgebied over de afstemming en coördinatie van de zorg voor kwetsbare ouderen vanuit de huisartsenzorg en de wijkverpleging.

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 80

Betrek kwetsbare ouderen en mantelzorgers zoveel mogelijk bij multidisciplinair overleg, organiseer MDO’s zo nodig bij de oudere thuis. Maak afspraken over het gebruik van digitale communicatiemiddelen bij de zorg voor kwetsbare ouderen, bijvoorbeeld een berichten-app. Betrek hierbij alle huisartsen en aanbieders van wijkverpleging in het werkgebied. Zorg voor voldoende praktijkondersteuning voor kwetsbare ouderen in de huisartsenpraktijken, die past bij het aantal kwetsbare ouderen in het werkgebied. Zorg dat praktijkondersteuners gekwalificeerd zijn voor de zorg aan kwetsbare ouderen. Zorg in het werkgebied voor een aanspreekpunt vanuit de huisartsenzorg en een aanspreekpunt vanuit de wijkverpleging voor de zorg aan kwetsbare ouderen. Creëer een overlegplatform in het werkgebied waar huisartsen, praktijkondersteuners en wijkverpleegkundigen elkaar kunnen ontmoeten en overleggen. Verbreed dit overleg waar mogelijk met het sociaal domein.

Aanbevelingen op regionaal niveau aan regionale zorggroepen van huisartsen, thuiszorgorganisaties: Maak regionaal met alle huisartsen en alle aanbieders van wijkverpleging in een regio afspraken over een zorgprogramma voor kwetsbare ouderen. Baken de doelgroep kwetsbare ouderen af en richt het zorgprogramma op de meest kwetsbare groep. Zorg voor een gedeelde verantwoordelijkheid voor het zorgprogramma en maak hierover regionaal afspraken met de zorgverzekeraar. Ondersteun de uitvoering van het zorgprogramma voor kwetsbare ouderen in de huisartsenpraktijken en bij de aanbieders van wijkverpleging. Monitor de uitvoering ervan, evalueer deze en stel bij. Ga regionaal in gesprek over hoe huisartsen de voor hen relevante informatie van de wijkverpleging kunnen krijgen over de zorg aan een kwetsbare oudere, nu de ‘papieren map’ bij de cliënt thuis verdwijnt en dossiers zijn gedigitaliseerd. Zorg voor een gezamenlijke regionale aanpak. Aan zorgverzekeraars en gemeenten: Maak regionaal afspraken over de financiering van een zorgprogramma voor kwetsbare ouderen en monitor de uitvoering. Zorg voor regiobeelden/analyses van het aantal kwetsbare ouderen en de complexiteit van hun zorgvraag op regionaal niveau en op werkgebied niveau.

Ga in gesprek met huisartsen en aanbieders van wijkverpleging in werkgebieden met veel kwetsbare ouderen over de knelpunten die zij ervaren en zoek gezamenlijk naar oplossingen.

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 81

Onderzoek en analyse – kwalitatief 6.1. Vragenlijsten aanbieders

25 aanbieders die in de gemeente Brummen werken in ‘wonen met zorg’ hebben een vragenlijst gehad. We noemen de namen van de organisaties wel, maar omwille van de privacy gaan we niet inhoudelijk in op antwoorden van organisaties. De antwoorden zijn geanonimiseerd. Wel wordt inzicht gegeven in de globale resultaten van de vragenlijst (Gemeente Brummen - vragenlijst aanbieders wonen en zorg, 02.2020). Deze vragenlijst geeft inzicht in onderstaande onderdelen: Samenwerking Over de huidige samenwerking op het gebied van wonen met zorg en de wens om te komen tot (nieuwe) afspraken in de toekomst. Doelgroepen wonen met zorg Over samenstelling van de doelgroep(en), de dienstverlening en de financiering van de dienstverlening. Toekomstige vraag; Over de verwachte instroom van cliënten, van binnen of buiten de gemeente en het kunnen opvangen van de groeiende vraag naar wonen met zorg en de mogelijke knelpunten hierbij. Zorg en woonbehoefte; Over inzicht in zorg- en woonbehoefte nu en in de toekomst en de gevolgen hiervan op de lokale arbeidsmarkt. Overige opmerkingen; Ingevulde vragenlijsten 18 van de 25 aanbieder hebben een vragenlijst ingevuld. De dienstverlening van de organisaties die de vragenlijst hebben ingevuld is divers. Zowel in doelgroep als in hun aanbod vanuit de verschillende wetten.

Algemeen en doelgroepen De respondenten bedienen de drie verschillende doelgroepen van dit rapport en verlenen diensten over het hele spectrum van wonen, zorg en welzijn. Financiering van de dienstverlening is ook divers: 13 organisaties worden gefinancierd uit de Wlz, 10 uit de Wmo en 5 uit de Zvw óf uit een combinatie van wetten. Vooral de grotere organisaties kennen financiering vanuit meerdere wetten, omdat zij breder aanbod hebben. Samenwerking 11 van de 18 (61%) van de respondenten geeft aan geen afspraken te hebben gemaakt rondom het thema wonen met zorg. Van de 11 organisaties die dit wel hebben gedaan, hebben 6 organisaties de afspraken formeel vastgelegd in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst. In het overgrote deel zijn deze echter beperkt in omvang en slechts op kleine deelgebieden uitgewerkt. Veelal zijn het ook de grotere organisaties die vanwege hun brede aanbod samenwerken.

Bron: (Gemeente Brummen - vragenlijst aanbieders wonen en zorg, 02.2020).

Met oog op de toekomst geven bijna alle respondenten aan in de volle breedte van het veld wonen met zorg afspraken met andere organisaties te willen maken.

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 82

Toekomstige vraag Vooral organisatie die ouderenzorg bieden, verwachten instroom. Zij verwachten een toename door vergrijzing en de toename van mensen met dementie. Organisaties werkzaam in de GGZ-zorg verwachten een matige inen doorstroom van hun cliënten, gemiddeld 2 tot 5 cliënten per organisatie per jaar. Van alle organisaties verwacht ongeveer de helft dat het merendeel van de nieuwe cliënten uit de gemeente Brummen komt. De andere helft verwacht juist dat dit cliënten zijn die van buiten de gemeente komen. Zeven respondenten geven aan dat er sprake is van een wachtlijst. Deze is variabel in grootte van 20 tot 70 cliënten. Opvallend is dat 83% van de organisaties denkt geen probleem te hebben om voldoende personeel te kunnen vinden voor de groeiende behoefte aan wonen met zorg. Zij zijn ook niet van plan om hier een samenwerking voor aan te gaan.

Bron: (Gemeente Brummen - vragenlijst aanbieders wonen en zorg, 02.2020).

Overige knelpunten in de toenemende vraag naar zorg zien de respondenten wel. Bijvoorbeeld in onvoldoende geschikte passende (en betaalbare) woonruimte en de coördinatie daarop. Maar ook in de beschikbaarheid van voldoende welzijnsvoorzieningen zoals vrijwilligerswerk of mantelzorg(ontlasting), de wijze van financiering of vergunningsprocedures bij gemeenten. Zorg- en woonbehoefte Ten aanzien van de zorgbehoefte geven respondenten vergelijkbare antwoorden. Er is behoefte aan zorg in nabijheid en/of 24-uurs beschikbaarheid van zorg, waarbij de wens van de inwoner/ de cliënt centraal staat. Waarbij zingeving, sociale contacten, eigen regie, zelfredzaamheid en participatie leidende begrippen zijn. Ook is er behoefte aan integrale zorg, van lichte ondersteuning tot zware zorg. Ongeveer de helft van de respondenten verwacht ook dat zorg steeds vaker gescheiden zal worden aangeboden en dat er meer ambulante zorg en ondersteuning nodig is. Ook verwacht een deel dat deze zorg in zwaarte kan toenemen. Ten aanzien van de woonbehoefte zien respondenten dat mensen (waaronder veelal ouderen) vooral langer thuis zouden willen/moeten blijven wonen. Niet per definitie helemaal alleen, maar in toenemende mate in kleinschalige geclusterde woonvoorzieningen. Met leeftijdsgenoten, gelijkgestemden of lotgenoten.

Steekwoorden bij kleinschalig wonen zijn gezellig, huiselijk en intiem, maar met voldoende privacy. Respondenten verwachten in ruime meerderheid niet dat deze woonvraag zal veranderen, maar dat de behoefte naar kleinschalige woonvormen juist toe zal nemen. Wel is er behoefte aan meer woonvoorraad om de groeiende vraag naar wonen met zorg op te vangen. 76% van de respondenten geeft aan dat er bij hen onvoldoende woonvoorraad beschikbaar is.

Bron: (Gemeente Brummen - vragenlijst aanbieders wonen en zorg, 02.2020).

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 83

Belangrijkste punten in de woonzorgvisie Op de vraag wat de belangrijkste punten in de woonzorgvisie moeten zijn antwoorden respondenten: borging (inzet bewoners en beroepskracht) in de wijk; de menselijke maat, niet de financiële; kleinschalige voorzieningen, geborgen, maar met behoud van zelfstandigheid en eigen regie; visie op leven en beleven, integraal, wendbaar en toegankelijk; overzicht van wonen en zorg, zodat gebruik gemaakt kan worden van elkaars kwaliteiten en ondersteuning kan worden geboden; in kaart brengen van zorgbehoefte, kaders stellen voor beleid en uitvoering aan de markt laten; wanneer cliëntbeleving en perspectief centraal staan; huidige situatie, maatschappelijke ontwikkelingen, cliëntbehoeften; een belangrijke uitkomst is balans tussen vraag en aanbod; subsidiemogelijkheden voor particuliere initiatieven; samenwerking met beschreven partijen; dat er ook een visie is op hoog complexe doelgroep; dagbesteding, consultatieve functie en overname door Specialist Ouderengeneeskundige; voldoende gedragsdeskundige ondersteuning in de wijk en gekoppeld aan de woonzorglocaties; efficiënte inzet zorgprofessionals door samenwerking tussen VVT’s; erkenning (complexe) zorgvraag patiënten (‘verpleeghuiszorg’) en wat daar voor nodig is; invulling van randvoorwaarden om dit goed te regelen; dat de ontwikkeling van de cliënt binnen zijn of haar mogelijkheden centraal

staat en niet het organisatiebelang; vraagontwikkeling kwantitatief en kwalitatief; huidig aanbod wonen en zorg + huidige aanbieders; gewenst aanbod wonen en zorg + aanbieders; wijze van samenwerken; actuele ontwikkelingen; op welke (toekomstige) vraag moet nog ingespeeld worden en hoe; rol gemeente; het preventieve karakter: gedachtengoed van positieve gezondheid (inzetten op wat iemand wel kan, meedoen, van betekenis zijn, zingeving etc.). Woonzorgvisie geslaagd Respondenten is gevraagd naar wanneer zij vinden dat de totstandkoming geslaagd is. De antwoorden hierop: als inwoners van de gemeente Brummen kunnen rekenen op passende hulp; als we met alle partijen wonen met zorg duurzaam hebben en met borging van kwaliteit hebben ingericht; als voor iedereen duidelijk is waar men in de komende jaren rekening mee kan houden; als alle partijen vertrouwen hebben dat de zorg rondom de inwoners goed geregeld is; als zorgverlener én zorgleverancier tevreden zijn over de situatie en dit alles past binnen de financiële kaders; als de visie op wonen, zorg en samenleven integraal tot stand komt en draagvalk heeft onder alle betrokkenen; als de visie integraal kijkt naar het totale aanbod in de gemeente Brummen; als er voldoende geschikte passende en betaalbare woningen zijn; als deze uitgaat van de behoefte van de inwoners; als het over de mens gaat; als deze geschreven is op de behoefte

en ervaring van de cliënt; als de mensen in onze gemeente, ongeacht hun ondersteuningsvraag, altijd in hun dorp en steunstructuur kunnen blijven wonen; als de cliënt zo zelfstandig mogelijk kan functioneren in de maatschappij; als de elementen van de visie ‘van verblijf naar wonen’ overeind blijven in de woonzorgvisie; als deze tot stand komt met veel partners en wanneer iedereen samenwerkt. Niet het eigen belang voorop staat, maar het belang van de inwoners van Brummen; wanneer wij ons nieuwe zorghotel kunnen realiseren;

_________________________________________ Rapport Wonen met Zorg gemeente Brummen - 84

als de beleidsmatige muur die de gemeente Brummen heeft gemaakt om wonen met zorg weer wordt afgebroken.

Organisaties die de vragenlijst hebben ingevuld: Stichting Welzijn Brummen, Veluwonen, Riwis Zorg en Welzijn, Dagelijks Leven, RiJoCOBA, Huisartsen gemeente Brummen, Tactus verslavingszorg, Philadelphia, Zorggroep Achterhoek, Ohana Well Being (Michaelshoeve), Wildbaan Leuvenheim, Thomashuis Brummen, Zorggroep Apeldoorn, Stichting de Mollenhof, Stichting Heimdall, Home Instead.

6.2. Participatie stakeholders en inwoners Inwonersparticipatie is een belangrijk onderdeel van de kwalitatieve uitvraag voor dit rapport. We hebben op meerdere manieren input opgehaald bij onze inwoners. Onder andere door vragenlijsten uit te zetten bij het burgerpanel ‘Brummen Spreekt’, de zes wijkraden van de gemeente Brummen, ouderenbond PCOB en aanbieders van wonen, zorg en welzijn in de gemeente Brummen. Met 11 organisatie hebben we een verdiepend interview gehouden. We beschrijven de uitkomsten per onderdeel. 6.2.1. Onderzoek naar woonbehoefte en leefbaarheid 2021 In februari van 2021 is via het burgerpanel ‘Brummen spreekt’ onderzoek gedaan naar de woonbehoefte en leefbaarheid. Ook zijn inwoners via de zes wijkraden gewezen op de mogelijkheid de vragenlijst in te vullen. De respons op het onderzoek was groot. 682 panelleden hebben de vragenlijst ingevulde. Door het grote aantal respondenten is het statistisch betrouwbaar. Het onderzoek bestaat uit twee delen. Een deel vragen over woonbehoefte en een deel over leefbaarheid. Per onderdeel worden de resultaten weergegeven. Hierbij is gebruik gemaakt van het door Moventem opgeleverde factsheet van het onderzoek. Woonbehoefte Op de vraag waar de voorkeur naar uit gaat indien men later zelfstandig woont, geeft een ruime meerderheid aan dit bij voorkeur in de huidige eigen woning te doen.

De leeftijdscategorie 64 jaar en ouder heeft hier de meest sterke voorkeur voor. De tweede en derde voorkeur is respectievelijk geclusterd en zelfstandig in een aangepaste wonen. Van de respondenten overweegt slecht een klein deel op termijn te verhuizen. Als belangrijkste reden om te verhuizen noemen respondenten hun woning, persoonlijke redenen en hun woonomgeving.