(063) Normenkader rechtmatigheid 2024 (D442412)

Normenkader rechtmatigheid 2024

Inhoud 1.

Inleiding .............................................................................................................................................. 2

2.

Rechtmatigheidsverantwoording, hoe zit het ook alweer?................................................................. 4

3.

Normenkader ...................................................................................................................................... 5

Bijlage 1: Goedkeuringstoleranties ............................................................................................................. 11

1

1. Inleiding Voor u ligt het normenkader rechtmatigheid 2024. Het normenkader vormt de basis voor het college om richting de raad verantwoording af te kunnen leggen over de naleving van financiële rechtmatigheid. Oftewel; als het gaat om handelingen met financiële gevolgen – ook wel financiële beheershandelingen genoemd - voldoen we dan aan wet- en regelgeving? Vanuit het normenkader stelt het college (optioneel) het toetsingskader vast waarop zij de rechtmatigheid toetst. Die toetsing vindt vervolgens plaats via interne controles. De uitkomsten van die interne controles leiden uiteindelijk tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening waarmee het college verantwoording aflegt aan de raad. Schematisch ziet dat er als volgt uit:

Normenkader

Toetsingskader

(raad)

(college)

Uitvoeren interne controle

Rechtmatigheidsverantwoording in jaarrekening (raad)

Toelichting per stap: Normenkader: Het normenkader dient als basis voor de beoordeling van de rechtmatigheid van de gemeentelijke handelingen. Het normenkader bevat de relevante wet- en regelgeving op landelijk en lokaal niveau die regels bepalen rond zogenaamde “financiële beheershandelingen”. Dit zijn activiteiten en processen waar geld een rol speelt. De wet- en regelgeving bepaalt o.a. voor welk doel wie hoeveel middelen mag ontvangen en hoe dit (beoordelings)proces binnen de gemeente vormgegeven is. Denk bijvoorbeeld aan subsidieverlening, het verstrekken van bijzondere bijstand, inhuur van een projectleider, inkoop van een applicatie, etc. Het normenkader bevat zowel landelijke wet- en regelgeving als lokaal vastgestelde regelgeving. Wanneer het gaat om lokaal vastgestelde kaders, gaat het vooral om door uw raad vastgestelde kaders. Dit vormt immers de basis van kaderstelling en controle. Als het gaat om nota’s die normerend zijn voor financiële rechtmatigheid, dan zijn die ook onderdeel van het normenkader. Toetsingskader Met het toetsingskader maakt het college specifiek duidelijk waar zij op let als het gaat om de toetsing en verantwoording op rechtmatigheid. Bijvoorbeeld bij subsidies. In de subsidieverordening zijn bijvoorbeeld regels beschreven over wie rechthebbenden zijn, hoe de hoogte van de subsidie wordt bepaald, etc.

Of bij aanbestedingen gelden regels over wanneer Europees aanbesteed moet worden. In het toetsingskader expliciteren we dit. Omdat het om uitvoering gaat, is het vaststellen hiervan een collegebevoegdheid. Volgens de notitie rechtmatigheid van de commissie BBV is het vaststellen van een toetsingskader optioneel en niet verplicht. Het ondersteunt uiteraard wel in het scherpen van de relevante artikelen. Uitvoeren interne controle Op basis van het door het college vastgesteld toetsingskader vinden interne controles plaats. Door periodiek steekproeven te nemen, bijvoorbeeld per kwartaal of halfjaar, controleren we tussentijds of we voldoen aan de regelgeving. Als we dat doen, is dat rechtmatig handelen. Doen we dat niet, dan kán het onrechtmatig zijn. In bepaalde situaties kunnen we afwijken van regelgeving en handelen we alsnog rechtmatig, míts dat gemotiveerd vastgesteld is. Zo toetsen we dus of we de subsidies rechtmatig verstrekken, of we het inkoopproces correct volgen, etc. Rechtmatigheidsverantwoording in jaarrekening Het sluitstuk is de rechtmatigheidsverantwoording. Het college legt hiermee verantwoording af in de jaarrekening over de naleving van de financiële rechtmatigheid in het boekjaar. Op basis van de interne controles ontstaat een totaaloverzicht.

2

Geen controleprotocol meer nodig. Dit jaar is het een “zelfstandig” normenkader inzake rechtmatigheid. Voorgaande jaren maakte het onderdeel uit van het controleprotocol. Dat dit protocol niet meer nodig is, vloeit voort uit het vernieuwen van onze controleverordening (art. 213 Gemeentewet) in 2023. We hebben hierbij de modelverordening van de Verenging Nederlandse Gemeenten (VNG) gevolgd. Artikel 2 van de controleverordening regelt de accountantscontrole. Een onderdeel waartoe eerst het controleprotocol nodig was.

3

2. Rechtmatigheidsverantwoording, hoe zit het ook alweer? Sinds verslagjaar 2023 moeten gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Hiermee legt het college van B&W aan de gemeenteraad af over de naleving van de regels voor het financiële reilen en zeilen in de organisatie. Bijvoorbeeld over naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese aanbestedingen. Of afwijken van regels met betrekking tot lasten waarvoor geen voorafgaande dekking aanwezig was in de begroting. Toetsingscriteria In de (financiële) rechtmatigheidsverantwoording gaat het om drie specifieke criteria waarop we rechtmatigheid toetsen: Begrotingscriterium

Dit betekent dat uitgaven in overeenstemming moeten zijn met de begroting. Dus dat we het geld alleen uitgeven aan wat daarin in de begroting staat en budgetten niet overschrijden. Doen we dat wel, dan schenden we het budgetrecht van de raad. In onze “Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) Gemeente Brummen” hebben we vastgelegd dat in principe “iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd”. Dit geldt dus voor zowel op baten als lasten niveau. Tegelijkertijd hebben we in onze Financiële verordening, artikel 12, lid 3 situaties beschreven waarin afwijkingen als “acceptabel” worden aangemerkt.

Voorwaardencriterium

Soms zijn er voorwaarden verbonden aan uitgaven. De eisen/voorwaarden hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Voorbeelden: - Er is geen aanbesteding gedaan, maar was wel nodig. - Een uitkering verstrekken aan iemand die er geen recht op heeft.

Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)

Uitgaven mogen niet worden gebruikt voor oneigenlijke of onrechtmatige doeleinden. De accountant toetst in hoeverre deugdelijke maatregelen zijn genomen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Bijvoorbeeld: Valse facturen boeken op project en uitbetalen aan eigen rekening.

Rol accountant t.a.v. jaarstukken en rechtmatigheid Aangezien de accountant van uw raad de opdracht krijgt om de jaarrekening te controleren, betrekt de accountant ook de rechtmatigheidsverantwoording in de oordeelsvorming. De accountant verklaart in de nieuwe situatie dat de jaarrekening getrouw is. Dat wil zeggen dat de jaarrekening een volledig en juist beeld geeft. Hiermee is ook verklaard dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Deze uitspraak wordt gedaan aan de hand van vooraf gestelde normen.

4

Volledigheidshalve treft u in bijlage 1 de goedkeuringstoleranties voor de accountant. De goedkeuringstolerantie is de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelvorming van de gebruikers kan worden beïnvloed.

3. Normenkader Op twee punten is het normenkader 2024 anders dan 2023: 1. Het normenkader is scherper op basis van bovenstaande uitgangspunten. Dit ziet u terug in: - Enkel landelijke en lokale wet- en regelgeving met financiële beheershandelingen - Lokale regelgeving bestaat met name uit regelgeving die door de raad is vastgesteld. - Relevante nota’s die zijn vastgesteld onder bevoegdheid van het college en normerende kaders beschrijven die direct relatie hebben met financiële rechtmatigheid zijn ook onderdeel van het normenkader. Bijvoorbeeld de nota Misbruik en oneigenlijk gebruik. Aanleiding voor deze aanscherping is dat we in 2023 álle op overheid.nl gepubliceerde regelgeving van de gemeente Brummen onderdeel was van het normenkader. Dat schoot zijn doel voorbij en zou ook betekenen dat we álles zouden moeten toetsen. En ook regelingen zonder financiële beheershandelingen zijn dan onderdeel van het normenkader. Dat past niet in het normenkader, zoals beoogd met het instellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Tegelijkertijd blijft de kern van de rechtmatigheid overeind. 2. Het normenkader is geactualiseerd. Het kader bestaat enkel uit actuele wet- en regelgeving. Zouden we het niet actualiseren, dan moeten we formeel oude én nieuwe regelgeving toetsen. Dat is te complex en enkel geldende regelgeving is relevant. Op de volgende pagina’s vindt u het normenkader.

Dit bestaat uit vier kolommen: Kolom 1: Welk proces betreft het. Kolom 2: Welke wet- en regelgeving met financiële beheershandelingen is hierop van toepassing. Kolom 3: Op welk niveau is regelgeving vastgesteld. Kolom 4: De hyperlink naar de betreffende regeling.

5

Proces

Wetgeving

Regelgever

URL

Aanbesteding en inkoop

Richtlijn 2014/24/EU

1. EU

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=OJ%3AJOL_2014_094_R_0065_01

Aanbestedingswet 2012

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/2022-03-02/0

Aanbestedingsreglement Werken 2016

2. NL

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-201632830.html

Burgerlijk Wetboek Boek 6

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0005289/2020-0701#Boek6

Gids Proportionaliteit

2. NL

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-201632830.html

Algemene Wet Bestuursrecht

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2022-03-02

Wet op btw compensatiefonds

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0013817/2023-01-01

Algemeen

Nota Misbruik en Oneigenlijk Gebruik Gemeente Brummen

4. B&W

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699233

Begroting, mutaties en investeringen, specifieke uitkeringen

Specifieke uitkeringen (spuk)

2. NL

Divers

Begroting gemeente Brummen 2024 en bijbehorende begrotingswijzigingen n.a.v. de twee bestuursrapportages.

3. Raad

https://www.brummen.nl/bestuur-en-politiek/bestuurlijkeinformatie/programmabegroting

6

Financiële Verordening (artikel 212 gemeentewet) gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699218

Nota Investerings- en Afschrijvingsbeleid Brummen 2023

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699977

Nota Reserves en Voorzieningen Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699974

Verordening afvalstoffenheffing 2024 Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711286

Verordening onroerende-zaakbelastingen 2024 Gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711318

Verordening riool- en waterzorgheffing Brummen 2024

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711308

Verordening toeristenbelasting 2024, Gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711323

Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Brummen 2024, gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711385

Verordening BIZ Eerbeek 2021 gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR649780/2

Doelgroepenvervoer

Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer Gemeente Brummen 2022

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673858

Grond

Nota Grondbeleid Brummen 2024-2028

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR715342

Nota Grondprijzenbeleid Brummen 2021-2030

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR659999

Belastingopbrengsten

7

Jeugd en Wmo

Leges

Onderwijs

Jeugdwet (2015)

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0034925/2024-01-01

Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0035362/2022-07-01

Verordening jeugdhulp gemeente Brummen 2017

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR450286

Verordening Tegemoetkoming Kosten SMI Kinderopvang Brummen 2018 (tot 10 juni 2024)

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR627888/1

Verordening Tegemoetkoming Kosten SMI Kinderopvang Brummen 2024 (vanaf 10 juni 2024)

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR723537/1

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641088

Legesverordening 2024 Gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711330

Tarieventabel 2024 Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR714767

Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR623268/1

Beleidsregels voor het Bepalen van de Bouwkosten bij Aanvragen om een Omgevingsvergunning Brummen

4. B&W

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR326479/1

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR363354/1

Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR79149/1

8

Participatie

Personeel

Subsidies

Overzicht voorzieningen op basis van de Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR364840/1

Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen 2004

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0015711/2022-07-01

IOAW

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0004044/2022-07-01

IOAZ

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0004163/2022-07-01

Participatiewet

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0015703/2022-07-01

Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0043402/2021-10-01

Verzamelverordening Participatiewet IOAW IOAZ Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711181

Verordening maatschappelijke participatie schoolgaande kinderen gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR230915/1

Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken wet sociale werkvoorziening

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR67557/1

Burgerlijk Wetboek Boek 7 Titel 10. Arbeidsovereenkomst

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0005290/2022-01-01

Wet Normering Topinkomens

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0032249/2022-01-01

Algemene Wet Bestuursrecht

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2022-03-02

9

Treasury

Vergoedingen en declaraties

Algemene Subsidieverordening Brummen (2019)

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR430203

Regeling Uitzettingen en Derivaten Decentrale Overheden

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0012076/2014-12-30

Uitvoeringsregeling Financiering Decentrale Overheden

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0012075/2009-04-05

Wet Financiering Decentrale Overheden

2. NL

https://wetten.overheid.nl/BWBR0011987/2013-12-15

Treasurystatuut Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR649227

Verordening Stimuleringslening Brummen 2023

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR705016/1

Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning gemeente Brummen 2020

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR643920/1

Verordening steunfractieleden gemeente Brummen

3. Raad

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR655943/1

10

Bijlage 1: Goedkeuringstoleranties De goedkeuringstolerantie is de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelvorming van de gebruikers kan worden beïnvloed. Om te voorkomen dat een enkele fout of onzekerheid in de jaarrekening leidt tot een afkeurend accountantsoordeel bij de jaarrekeningcontrole zijn in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) goedkeuringstolerantiegrenzen opgenomen. De gemeenteraad moet de hoogte van de goedkeuringstolerantie tenminste vaststellen op in de Bado opgenomen bovengrenzen van 1% voor fouten in de jaarrekening en 3% voor onzekerheden in de controle. Voor de bepaling van de hoogte van de goedkeuringstolerantie moet worden uitgegaan van de omvang van de lasten inclusief de toevoegingen aan de reserves. De gevolgen van de gehanteerde goedkeuringstolerantie voor de strekking van de controleverklaring is af te lezen in onderstaand schema: Strekking controleverklaring: Goedkeuringstolerantie Goedkeurend Beperking Fouten in de jaarreke≤ 1% >1%<3% ning (% lasten) Onzekerheden in de ≤ 3% >3%<10% controle (% lasten)

Oordeelonthouding ≥ 10%

Afkeurend ≥ 3% -

Bovenstaande percentages betekenen concreet het volgende: Het totaal van de lasten van de begroting 2024 inclusief de toevoegingen aan de reserves bedraagt na vaststelling begrotingswijziging 2e bestuursrapportage 2024 € 78.679.000. Dit betekent dat: - een totaalbedrag aan fouten in de jaarrekening van € 786.790 (1%) en - een totaal van onzekerheden van circa € 2.360.370 (3%) een goedkeurende strekking van de controleverklaring niet zullen aantasten.

3.2 Rapporteringstoleranties De rapporteringstolerantie bepaalt wanneer over fouten en onzekerheden wordt gerapporteerd in het verslag van bevindingen. Bij overschrijding van de tolerantiegrens vindt rapportage plaats in het verslag van bevindingen. Voor de rapporteringtolerantie stelt de raad als maatstaf dat de accountant elke fout of onzekerheid ≥ € 25.000 rapporteert. Er zijn afzonderlijke rapporteringtoleranties voor de specifieke uitkeringen in het kader van de SiSa. Hiervoor geldt (volgens de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa): • € 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 zijn; • 10% indien de omvangsbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; • € 125.000 indien de omvangsbasis groter dan € 1.000.000 is. Daarnaast dient de accountant voor de controle van de WNT-verantwoording een lagere materialiteit te hanteren zoals is voorgeschreven in het controleprotocol WNT. Deze materialiteit bedraagt het verschil tussen het individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum en de werkelijke bezoldiging, met een minimum van € 5.000 en een maximum van € 10.000.

11