061 - Raadsvoorstel Besluitvorming Beschermd Thuis 2030

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z055971/D353878 Sociaal Domein en Samenleving Besluitvorming Beschermd Thuis 2030

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 20 april 2021

Wij stellen voor te besluiten om:

1. Het Regionaal Ontwerp Beschermd Thuis 2030 regio Oost-Veluwe vast te stellen, nadat kennis genomen is van: - de door de regionale adviesraden uitgebrachte adviezen en de beantwoording daarvan in een regionale notitie; - het door de Maatschappelijke Adviesraad Brummen uitgebrachte advies en de beantwoording daarvan door middel van bijgevoegde brief. 2. Het Regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis 2022-2030 vast te stellen, nadat kennis genomen is van: - de door de regionale adviesraden uitgebrachte adviezen en de beantwoording daarvan in een regionale notitie; - het door de Maatschappelijke Adviesraad Brummen uitgebrachte advies en de beantwoording daarvan door middel van bijgevoegde brief. - de adviezen uit de raadsconsultaties zoals beschreven in de regionale notitie raadsconsultaties Beschermd Thuis 2022-2030; 3. In te stemmen met het opstarten van de nieuwe regionale inkoopprocedure voor beschermd wonen, nadat kennis is genomen van: - De notitie nieuwe inkoop beschermd wonen; - De door uw college vastgestelde verlenging van het convenant regionale samenwerking MO/BW

Inleiding Per 1 januari 2023 worden de taken, verantwoordelijkheden en financiële middelen voor Beschermd wonen door-gedecentraliseerd. Vanaf dat moment is niet langer centrumgemeente (Apeldoorn) verantwoordelijk voor cliënten en budget voor Beschermd Wonen, maar worden alle gemeenten in de regio Oost-Veluwe dat afzonderlijk (gemeente Brummen, Epe, Hattem, Heerde, Voorst en Apeldoorn). Daarbij wordt per 1 januari 2023 een nieuw financieel verdeelmodel voor Beschermd Wonen ingevoerd. Niet langer worden op basis van historische gegevens de financiële middelen bepaald, maar op basis van objectieve gegevens. De veranderingen en gevolgen hiervan zijn naar verwachting groot en daarom worden de wijzigingen landelijk doorgevoerd met een ingroeipad van 10 jaar en gelden de wijzigingen alleen voor nieuwe cliënten. Voor bestaande cliënten verandert er voorlopig niets. De beweging die wordt ingezet wordt beschreven als ‘van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis’ en is gestoeld op de bevindingen van de commissie Dannenberg. Zij stellen dat mensen het best tot hun recht komen en zich het best ontwikkelen in hun eigen omgeving en met behulp van hun eigen sociale netwerk.

Het nieuwe uitgangspunt is dan ook dat cliënten zo lang als mogelijk - al dan niet met ambulante begeleiding - zelfstandig moeten kunnen blijven wonen (Beschermd Thuis) en alleen in het uiterste geval terug kunnen vallen op de (tijdelijke) voorziening Beschermd Wonen (wonen in een instelling). De afgelopen maanden is in opdracht van het Regionaal Bestuurlijk Overleg Beschermd Thuis gewerkt aan het opstellen van een nieuw Regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis 2022-2030 en onderliggend Ontwerp Beschermd Thuis 2030. Het kaderdocument is een actualisatie van de in 2016 door de

Adviseur: M. van Driel

Blz. 1 van 5

gemeenteraden vastgestelde Transformatieagenda Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW) Oost-Veluwe 2016-2020 (RB17.0026). Het Ontwerp Beschermd Thuis 2030 is een richtinggevend document en schetst de kaders van het toekomstig zorglandschap. Op basis van dit Ontwerp wordt aan de hand van het Kaderdocument de komende jaren uitvoering gegeven om tot dit nieuwe zorglandschap te komen. Omdat de doelen in het Ontwerp en Kaderdocument niet gerealiseerd kunnen worden op basis van de huidige raamovereenkomst is voorgesteld een nieuwe inkoopprocedure te starten. Het concept Ontwerp en concept Kaderdocument zijn ter consultatie voorgelegd aan de gemeenteraden van de zes gemeenten in de regio. En omdat de nieuwe inkoopprocedure mogelijke gevolgen heeft voor de keuzevrijheid van cliënten is ook deze bij de raadsconsultatie aangeboden aan de gemeenteraden. Zij hebben hun wensen en bedenkingen meegegeven. Deze zijn verwerkt in een regionale notitie consultatie en hebben geleid tot aanpassingen in voorliggende stukken. Nu worden ze voorgelegd ter definitieve besluitvorming. Door uitstel van de invoering van het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen is door uw college op 23 februari jl. al besloten het convenant regionale samenwerking maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW) tot 1 januari 2023 te verlengen (collegebesluit D33727).

Door dit besluit treden alle nieuwe wijzigingen (de start van de doordecentralisatie, de invoering van het nieuwe financiële verdeelmodel en het nieuwe regionale convenant) tegelijkertijd in werking.

Beoogd effect Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis De doordecentralisatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis beoogt betere lokale ondersteuning voor kwetsbare mensen met GGZ problematiek die een beroep doen op Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen. Door in de eigen omgeving ondersteuning te bieden kan de cliënt, met behulp het eigen sociale netwerk en eventueel ambulante ondersteuning, (langer) zelfstandig blijven wonen en kan beter worden gewerkt aan duurzaam herstel op alle leefgebieden. Voorliggende documenten beogen ook afzonderlijk effecten. Ontwerp Beschermd Thuis 2030 Het Ontwerp Beschermd Thuis beoogt een vernieuwd zorglandschap in 2030. Een zorglandschap dat is gestoeld is op de visie ‘Beschermd Thuis’ en past binnen de financiële kaders die vanaf 1 januari 2023 van toepassing worden met het nieuw in te voeren objectief verdeelmodel Beschermd Wonen. Kaderdocument Beschermd Thuis 2022-2030 Het kaderdocument beoogt een brug te slaan tussen verschillende beleidsterreinen zoals ‘de sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag’, de ondersteuning van inwoners met een Ernstige Psychiatrische Aandoening (EPA), Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang. Ook wordt, door in te zetten op maatschappelijk herstel in de eigen omgeving, participatie en zelfredzaamheid van de cliënt duurzaam vergroot en kwaliteit van leven versterkt.

Nieuwe inkoop Beschermd Wonen De nieuwe inkoop voor Beschermd Wonen beoogt strategisch partnerschap tussen gemeenten en aanbieders van Beschermd Wonen in de regio en moet ervoor zorgen dat de doelen en resultaten uit het Ontwerp en Kaderdocument kunnen worden gerealiseerd.

Argumenten 1.1 een nieuw richtinggevend document is noodzakelijk voor de (her)inrichting van het zorglandschap De voorgenomen doordecentralisatie van Beschermd Wonen kent grote gevolgen voor alle gemeenten, aanbieders en cliënten in de regio. Die verschuivingen zijn financieel van aard, maar gaan ook uit van een andere visie en andere doelstellingen. Mensen met een hulpvraag krijgen zorg steeds meer dichtbij huis en blijven als het kan, met ambulante ondersteuning, zelfstandig wonen. Dit vraagt om een vernieuwd zorglandschap. Het Ontwerp Beschermd Thuis schetst als richtinggevend document de kaders voor de verdere inrichting van het vernieuwde zorglandschap voor de regio Oost-Veluwe.

Z055971/D353878

Blz. 2 van 5

2.1 het kaderdocument is de noodzakelijke update van de transformatieagenda MO/ BW De Transformatieagenda Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2016-2020 is verlopen en door de grote wijzigingen in taken, verantwoordelijkheden en financiering passen de uitgangspunten en doelen niet meer bij de huidige opgaven. Het is dan ook noodzakelijk de Transformatieagenda te evalueren en te updaten. Dit is gedaan en het regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis 2022-2030 is daar het resultaat van. De doelen en resultaten zijn toegeschreven naar de nieuwe verantwoordelijkheden van de regiogemeenten. Om de financiële gevolgen voor gemeenten en de algehele gevolgen voor cliënten zo klein mogelijk te houden is gekozen voor een landelijk ingroeipad van tien jaar. Om deze reden kent het Regionaal Kaderdocument een langere looptijd dan de Transformatieagenda, zodat zorgvuldig kan worden gebouwd aan de lokale ondersteuningsstructuur. 2.2 op basis van het kaderdocument kunnen ook de lokale jaarwerkplannen worden vernieuwd Het Kaderdocument vormt, net als dat de Transformatieagenda dat deed, de ‘kapstok’ voor de regionale en lokale jaarwerkplannen voor Beschermd Wonen. Op basis van het definitieve Kaderdocument kunnen de nieuwe lokale jaarwerkplannen worden vormgegeven. De lokale jaarwerkplannen vormen daarmee de lokale uitvoeringsplannen onder het regionaal Kaderdocument.

De uitvoering van deze plannen worden zowel lokaal als regionaal gemonitord zodat tussentijds de inzet bijgesteld kan worden om de beoogde resultaten te behalen. 2.3 de raadsconsultatie heeft geleid tot waardevolle aanpassingen in de documenten en geeft richting aan een zorgvuldige inkoopprocedure In maart 2021 heeft in de zes gemeenten van de regio een raadsconsultatie plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot aanpassingen aan zowel het Regionaal Kaderdocument als het Regionaal Ontwerp. Samenvattend is de leesbaarheid verhoogd door minder gebruik van vakjargon, zijn de documenten geactualiseerd naar de meest recente inzichten, is er meer expliciete aandacht voor jongeren en is aan beide documenten een financiële paragraaf toegevoegd. In de beleidsvoorbereiding en de vervolgstappen ter voorbereiding op de nieuwe inkoop voor Beschermd Wonen worden de aanbevelingen uit de raadsconsultatie in de zes gemeenten, zoals ook toegelicht in de regionale notitie, meegenomen. En hoewel vaststaat dat er minder aanbieders gecontracteerd zullen worden zal er zorgvuldig worden omgegaan met de keuzevrijheid van de inwoner, zal er zorg worden gedragen voor voldoende gedifferentieerd aanbod (zodat maatwerk mogelijk blijft) en zal continuïteit van zorg en ondersteuning worden gewaarborgd. Met deze opdracht kan de werkgroep gericht aan de slag.

3.1 herinrichting van de inkoop voor Beschermd Wonen maakt het beter mogelijk te sturen op de gewenste resultaten Bij de opstelling van het Ontwerp en het Kaderdocument is geconstateerd dat de doelstellingen van beide beleidsdocumenten niet gerealiseerd kunnen worden op basis van de huidige regionale raamovereenkomst (Open House constructie). Strategisch partnerschap moet worden vormgegeven en hiervoor is een nieuwe inkoopprocedure noodzakelijk. Omdat de nieuwe inkoopprocedure mogelijke gevolgen heeft voor de keuzevrijheid van cliënten hebben de gemeenteraden hun wensen en bedenkingen mee kunnen geven. De richting en aandachtspunten die door de gemeenteraden in de consultatie zijn gegeven worden meegenomen door de werkgroep die de nieuwe inkoopprocedure voorbereiden. De gemeente Brummen is ambtelijk in de werkgroep vertegenwoordigd. Nu na consultatie blijkt dat alle gemeenten uit de regio akkoord zijn met de nieuwe inkoopprocedure kan dit besluit definitief worden gemaakt. In verband met uitstel van de invoering van het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen is door uw college op 23 februari jl. al besloten het convenant regionale samenwerking maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW) tot 1 januari 2023 te verlengen (collegebesluit D33727).

Kanttekeningen 1.1 realiseren van de doelstellingen van het Ontwerp Beschermd Thuis is afhankelijk van veel factoren De komende jaren is een doorontwikkeling nodig van de ondersteuning en (medische) zorg in de wijk, evenals de beschikbaarheid van geschikte huisvesting. Hiervoor zijn aanbieders nodig die mee willen transformeren op het organiseren van herstelgerichte zorg ‘thuis’. Hierbij moet op- en afschalen mogelijk zijn om passende zorg te kunnen blijven bieden binnen het beschikbare budget. Tegelijkertijd willen we een verbinding maken met de sociale basis (het sociaal fundament) bestaande uit wonen, werk,

Z055971/D353878

Blz. 3 van 5

inkomen (en/of schuldhulpverlening), het behalen van een startkwalificatie, etc. Alleen door te werken aan persoonlijke doelen op meerdere leefgebieden is duurzaam herstel en een verbetering van de zelfredzaamheid mogelijk. Maar er zijn ook voldoende passende woningen nodig. Indien wij onvoldoende kunnen sturen op de resultaten en/ of er onvoldoende woningen beschikbaar zijn dan vertraagt de doorstroom en zullen clienten mogelijk langer in een instelling moeten blijven wonen of zonder begeleiding zelfstandig wonen. Beiden zijn ongewenst, maar kunnen naast financiële gevolgen ook voor woonoverlast zorgen. 3.1 terugbrengen van het aantal aanbieders kan gevolgen hebben voor cliënten Op voorhand is onduidelijk hoeveel aanbieders zullen worden gecontracteerd. En hoewel de werkgroep er alles aan zal doen om voldoende keuzevrijheid, gedifferentieerd aanbod en continuïteit van zorg en ondersteuning te realiseren, kan het voor cliënten betekenen dat zij moeten veranderen van zorgaanbieder. Vanzelfsprekend zal dan worden gewerkt aan een zorgvuldige overdracht.

Burgerparticipatie Het regionale kaderdocument is samen met de regiogemeenten en partners uit het veld tot stand gekomen. Voor de evaluatie van de Transformatie-agenda MO/BW en het opstellen van het Kaderdocument Beschermd Thuis zijn meerdere (grote en kleine) bijeenkomsten, interviews, webinars, digitale en fysieke werksessies gehouden en is gesproken met (vertegenwoordigers) van verschillende stakeholders: cliënten, zorgaanbieders, woningcorporaties en bestuurders. Tijdens de jaarlijkse informatieavond Beschermd Thuis in oktober van 2020 is tevens specifiek de inbreng van cliënten extra opgehaald. Vanuit de participatiewijzer is er sprake van samen beslissen.

Advies adviesorganen Voor zowel het Ontwerp- als het kaderdocument Beschermd Thuis is advies gevraagd aan de Adviesraden Sociaal Domein van de zes samenwerkende gemeenten van de regio Oost-Veluwe. De Maatschappelijk Adviesraad Brummen (MAR) adviseerde positief ten aanzien van de nota's en de geformuleerde doelen. Alle adviezen zijn waar mogelijk verwerkt in het Kaderdocument. Ook is het Kaderdocument ter inzage gelegd voor inwoners. Hierop zijn geen reacties gekomen. Bij de uitwerking van het lokale jaarwerkplan worden de MAR, zorgaanbieders en cliënten opnieuw betrokken.

Communicatie Na vaststelling van de documenten in alle gemeenteraden zullen de EPA-taskforce en alle gecontracteerde aanbieders van Beschermd Wonen in de regio worden geïnformeerd over de besluiten. Ook zullen alle regulieren communicatiekanalen van de gemeente worden ingezet om het besluit naar onze inwoners te communiceren.

Financiële toelichting In het Regionale Kaderdocument en in het Regionale Ontwerp is een financiële paragraaf opgenomen. Het huidige budget Beschermd Wonen voor Oost-Veluwe bedraagt ongeveer € 52 miljoen op jaarbasis. Uit dit budget worden diverse regionale uitvoeringskosten, algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen gefinancierd. De uitgave aan maatwerkvoorzieningen is jaarlijks ongeveer € 44 miljoen. Per 2021 wordt een deel van de cliënten beschermd wonen naar de WLZ overgeheveld. Op basis van de laatste overzichten gaat het om circa 50% van de huidige cliënten. Het budget verhuist met de cliënten mee naar de Wlz. Na overheveling komt het regiobudget in 2021 uit op ruim 31 miljoen. De overheveling van Beschermd Wonen naar de Wlz betreft een budgetneutrale operatie. De afname van kosten en de uitname van budget zijn aan elkaar gelijk. Het dan resterende regionale budget voor beschermd wonen loopt naar verwachting tot 2032 terug tot iets meer dan 18 miljoen als gevolg van de invoering van het nieuwe objectieve verdeelmodel voor Beschermd Wonen. Naar verwachting zullen de regiogemeenten een deel van hun rijksvergoeding overhevelen naar het regionale budget en zullen zij een deel gebruiken voor de lokale bekostiging van zelf-

Z055971/D353878

Blz. 4 van 5

standig wonende cliënten. Scenario’s hiervoor moeten worden doorgerekend en besproken en moeten leiden tot nieuwe regionale afspraken. Ook zullen in de regio afspraken gemaakt moeten worden over de wijze van gezamenlijke bekostiging van regionale voorzieningen en regionale uitvoeringskosten vanaf 1-1-2023.

Juridische grondslag Artikel 160, eerste lid onder d, Gemeentewet Wmo Wet langdurige zorg

Inkoop en aanbesteding Voor de nieuwe regionale inkoopprocedure wordt opdracht verstrekt aan de ZorgRegio MIJ-OV. De voorbereidingen hiervoor worden door een regionale werkgroep getroffen. De gemeente Brummen is in deze werkgroep vertegenwoordigd.

Uitvoering Na vaststelling van het Ontwerp Beschermd Thuis 2030 en het kaderdocument Beschermd Thuis 20222030 zullen de regionale ambtenaren werken aan een regionaal jaarwerkplan. Aanvullend zullen alle gemeenten afzonderlijk lokale jaarwerkplannen maken. Deze lokale jaarwerkplannen zijn de lokale uitvoeringsagenda's.

Stukken behorende bij besluitvorming: -

Raadsbesluit – D353950; Regionaal Ontwerp Beschermd Thuis 2030 – D353940; Regionale notitie beantwoording adviesraden Ontwerp Beschermd Thuis 2030 – D349543; Advies MAR op concept Ontwerp Beschermd Thuis – D349544 Reactie advies MAR op concept Ontwerp Beschermd Thuis – D349545 Regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis 2022-2030 - D353941; Regionale notitie beantwoording adviesraden Kaderdocument Beschermd Thuis – D349536 Advies MAR op concept Kaderdocument Beschermd Thuis – D349537 Reactie advies MAR op concept Kaderdocument Beschermd Thuis – D349539 Regionale notitie raadsconsultaties Beschermd Thuis 2022-2030 – D353938; Notitie nieuwe inkoop beschermd wonen – D349555 Collegebesluit verlenging convenant regionale samenwerking MO/BW – D349533

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H.A.J. van de Vliert secretaris (wnd.)

Z055971/D353878

A.J. van Hedel burgemeester

Blz. 5 van 5