(055) Concept accountantsverslag gemeente Brummen
Tekst van het document
Gemeente Brummen
Accountantsverslag 2025 03-06-2026 | concept 2
concept 2
Inleiding Aan: de Raad van de gemeente Brummen, Doetinchem, <datum> U heeft als gemeenteraad een kaderstellende en controlerende rol. Dat betekent dat u vooraf de financiële en beleidsmatige kaders stelt en achteraf beoordeeld of het college binnen deze kaders heeft gehandeld en hierover op een juiste en volledige wijze verantwoording heeft afgelegd. De jaarrekening is daarbij een belangrijk verantwoordingsdocument.
Wij zijn door u als Raad aangewezen als accountant om de jaarrekening te controleren. Met de controle ondersteunen wij u als Raad bij de uitoefening van uw controlerende taak. De accountantscontrole is gericht op de vraag of de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording van het college, een getrouw beeld geeft van de baten en lasten en van de grootte en samenstelling van het vermogen van de gemeente. Daarnaast hebben wij beoordeelt of de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving, waaronder het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Met dit accountantsverslag informeren wij u over de uitkomsten van onze controle. Wij geven u daarmee inzicht in de belangrijkste bevindingen, eventuele geconstateerde afwijkingen en aandachtspunten in de financiële rechtmatigheid, de interne beheersing en de bedrijfsvoering. Op die manier biedt dit verslag u aanvullende handvatten bij de behandeling van de jaarrekening en bij uw beoordeling van de verantwoording door het college. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de concerncontroller, wethouder financiën en gemeentesecretaris en met uw auditcommissie besproken op 10 juni 2026. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten Mevrouw H.G.J. de Feiter-Aalderink RA
Onze controle richt zich primair op de betrouwbaarheid van de financiële verantwoording en op het financieel beheer en de financiële organisatie, voor zover deze van belang zijn voor de totstandkoming van de jaarrekening. Daarbij geven wij als accountant geen zelfstandig oordeel over de doelmatigheid of doeltreffendheid van het gevoerde beleid. Die beoordeling behoort in bredere zin tot uw eigen controlerende rol, eventueel met ondersteuning van bijvoorbeeld de auditcommissie en de rekenkamer.
2
concept 2
Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Aandachtspunten Raad
3. Jaarrekening
4. Interne beheersing 5. Onze verantwoordelijkheid
6. Afsluiting
Bijlagen 3
concept 2
1. Samenvatting Strekking controleverklaring Op basis van de jaarstukken zoals deze door het College van B&W zijn opgesteld, geven wij een goedkeurende controleverklaring.
Financiële positie Uw gemeente sluit het jaar af met een positief resultaat van € 1,6 miljoen.
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2025 een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025, in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten.
Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt per eind 2025 € 11,8 miljoen. Het benodigde weerstandsvermogen bedraagt € 4,3 miljoen. De ratio is 2,8 en is daarmee uitstekend.
In de WNT-verantwoording en SiSa-verantwoording zijn geen afwijkingen geconstateerd.
Interne beheersing De interne beheersing is in voldoende mate op orde en voldoet aan de eisen die wij vanuit de accountantscontrole hieraan stellen.
Rechtmatigheidsverantwoording Het College van B&W heeft in de rechtmatigheidsverantwoording aangegeven de rechtmatigheidsgrens te overschrijden. De belangrijkste onrechtmatigheden in 2025 zijn: • Begrotingsoverschrijdingen € 2,4 miljoen; dit bedrag is volledig als acceptabel aangemerkt op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening. • Europese aanbestedingen € 0,3 miljoen.
Controleproces De controle is in overeenstemming met de planning verlopen. Wij hebben aanpassingen voorgesteld voor het herstellen van fouten en het herzien van teksten.
Wij zijn van mening dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
4
concept 2
2. Aandachtspunten Raad Audit Experience Om de Raad mee te nemen hebben wij voor dit controlejaar een ‘Audit Experience’ aangeboden: een interactieve sessie van ca. 1,5 uur waarin we samen met de auditcommissie één relevant thema verdiepen. Zo krijgen we meer diepgang en kunnen we vragen beter toelichten. De auditcommissie heeft gekozen om een ‘Audit experience’ in te plannen over het thema ‘Rol en verantwoordelijkheden auditcommissie’. Wij zullen deze Audit Experience in het najaar van 2026 houden voor de nieuwe leden van de auditcommissie. Onze boodschap aan de Raad bij de jaarstukken Voor u als raadslid zijn de jaarstukken niet alleen een formeel verantwoordingsdocument, maar ook een belangrijk instrument voor sturing en lering. U kunt de jaarstukken gebruiken om te beoordelen in hoeverre beleidsdoelen zijn gerealiseerd, welke middelen daarvoor zijn ingezet en welke lessen daaruit volgen voor komende jaren. Daarbij is het van belang dat niet alleen wordt toegelicht welke activiteiten zijn uitgevoerd, maar vooral welke maatschappelijke resultaten zijn bereikt. Ook onderbesteding en vertraging in investeringen verdienen daarbij nadrukkelijk aandacht. Daarnaast zijn de jaarstukken een belangrijk document voor de beoordeling van de financiële positie en het weerstandsvermogen van de gemeente.
Financiële kengetallen dienen daarbij in onderlinge samenhang te worden beoordeeld, mede in het licht van de specifieke omstandigheden en ontwikkelfase van uw gemeente. Een heldere visie van het college op de financiële positie, risico’s en toekomstbestendigheid ondersteunt u bij deze beoordeling.
Verder is het van belang dat u kennisneemt van onze bevindingen, waaronder signalen op het gebied van interne beheersing, IT, frauderisico’s en rechtmatigheid. Deze bevindingen geven mede inzicht in de kwaliteit van de administratieve organisatie en interne beheersing en kunnen aanleiding geven tot aanvullende maatregelen of nadere opvolging. Tot slot vragen actuele schaarste aan personeel, middelen en uitvoeringscapaciteit om duidelijke prioritering. Vertragingen, oplopende externe inhuur en onderbesteding kunnen signalen zijn dat niet alle ambities binnen de beschikbare capaciteit realiseerbaar zijn. Het is daarom van belang dat u hierover tijdig met het college het gesprek voert en waar nodig keuzes maakt.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
5
2. Aandachtspunten Raad Bestuurlijke toekomst De gemeente Brummen heeft de afgelopen periode belangrijke stappen gezet in het traject rond haar bestuurlijke toekomst. De gemeenteraad van Brummen heeft op 15 januari 2026 unaniem de voorkeur uitgesproken om het vervolgtraject aan te gaan met de gemeente Rheden. Ook de gemeenteraad van Rheden heeft op 24 februari 2026 unaniem ingestemd met het starten van een gezamenlijk fusietraject. Daarmee is het onderzoek naar de bestuurlijke toekomst een volgende fase ingegaan, waarin de mogelijke herindeling met Rheden verder wordt uitgewerkt. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 zijn in beide gemeenten nieuwe gemeenteraden aangetreden. In het vervolgtraject worden de nieuwe raden betrokken bij de verdere uitwerking en besluitvorming. Daarbij blijft het van belang dat de financiële gevolgen tijdig worden betrokken bij de organisatie ontwikkeling, de meerjarenbegrotingen en de jaarstukken. Een mogelijke herindeling kan impact hebben op de financiële positie, de inrichting van de organisatie en de toekomstige uitvoering van taken.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
6
concept 2
3. Jaarrekening
3.1 Accountantscontrole
3.2 Financiële positie 3.3 Overige bevindingen
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
7
concept 2
3.1 Accountantscontrole Goedkeuringstoleranties Op 21 maart 2025 is het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) gewijzigd. Voor de controle van de jaarrekening geldt vanaf boekjaar 2025 één goedkeuringstolerantie van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De controleverordening van de gemeente Brummen is hierop aangepast en vastgesteld door de Raad op 4 september 2025. Wij hebben onze controle voor het boekjaar 2025 uitgevoerd met inachtneming van de grenzen zoals vermeld in de herziene controleverordening en de daarin vastgelegde (goedkeurings)toleranties. De gehanteerde goedkeuringstolerantie voor het totaal van fouten en onzekerheden betreft € 1.632.000. Gecorrigeerde controleverschillen Vanuit de controlewerkzaamheden zijn een aantal afwijkingen naar voren gekomen. Deze zijn besproken met het management en gecorrigeerd in de jaarrekening zoals deze voor u ligt. Niet gecorrigeerde controleverschillen Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de controleverschillen die niet in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt. In overleg met u zijn alle individuele afwijkingen groter 0,1% van de totale lasten exclusief de toevoegingen aan reserves vermeld (€ 81.600). De overige afwijkingen onder de rapporteringstolerantie zijn cumulatief opgenomen.
Omschrijving
Fouten
Levering zorg Wmo en Jeugd 2025
€ 323.000
Materiële vaste activa: onjuiste afschrijvingslast
€ 194.000
Totaal verschillen
€ 194.000
Inhoudsopgave
Samenvatting
Onzekerheden
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
€ 323.000
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
8
concept 2
3.1 Accountantscontrole Onderstaand geven wij een nadere toelichting op de geconstateerde en niet gecorrigeerde controleverschillen.
Levering zorg Wmo en Jeugd 2025 Over 2025 is voor € 12,7 miljoen aan zorg in natura geleverd. Voor € 12,4 miljoen van deze uitgaven is voldoende zekerheid verkregen over de rechtmatigheid van de geleverde zorg. Deze zekerheid is verkregen door controleverklaringen van zorgaanbieders en voor zorgaanbieders waarbij geen controleverklaring beschikbaar was aangevuld met een eigen onderzoek door de gemeente naar de daadwerkelijk geleverde zorg. Er resteert een bedrag van € 323.000 waarvoor geen controleverklaring is ontvangen én waarvoor geen eigen onderzoek is gedaan. Dit bedrag is aangemerkt als onzekerheid. Ter vergelijking: vorig jaar was de onzekerheid € 1,4 miljoen. Materiële vaste activa: onjuiste afschrijvingslast Wijzigingen in afschrijvingstermijnen en de toegepaste afschrijvingsmethodiek zijn niet juist en/of niet volledig verwerkt in de financiële administratie. Hierdoor zijn bij bepaalde activa onjuiste uitgangspunten gehanteerd voor de berekening van de jaarlijkse afschrijvingen. Het verschil bedraagt € 194.000.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
9
concept 2
3.1 Accountantscontrole Fraude en continuïteit Wij zijn verplicht bij wettelijke controleopdrachten in de controleverklaring te rapporteren over fraude en continuïteit. Dit is tot stand gekomen vanuit de maatschappelijke wens tot meer transparantie en inzicht voor de gebruiker van de jaarrekening. Concreet betekent deze verplichting dat er een sectie ‘Controleaanpak frauderisico’s’ en een sectie ‘Controleaanpak veronderstellingen inzake de financiële risico’s’ in onze controleverklaringen is opgenomen. Dit betreffen geen algemene teksten, maar specifiek verwoord.
In bijlage 1 staan de teksten die wij in de controleverklaring zullen opnemen. Fraude De fraudeparagraaf beschrijft hoe wij in onze controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude. In deze beschrijving zijn de volgende elementen opgenomen: • de frauderisico’s die aandacht vereisen bij de controle; • een verwijzing naar eventuele toelichtingen in de jaarrekening; • een kort overzicht van de uitgevoerde werkzaamheden; • een indicatie van de uitkomst van de werkzaamheden van de accountant; • belangrijke waarnemingen met betrekking tot onderkende frauderisico’s.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze controleaanpak is opgesteld vanuit onze verplichting tot het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van onze werkzaamheden. Wij hebben onze controleaanpak zodanig ingericht dat de kans op het ontdekken van materiële afwijkingen als gevolg van fraude zo hoog mogelijk is. Hierbij is sprake van professionele oordeelsvorming, rekening houdend met de specifieke omstandigheden en de complexiteit van de controle. Voor de onderkende frauderisico’s hebben wij onze werkzaamheden op het geplande niveau kunnen uitvoeren. Financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Dit is een paragraaf in de controleverklaring waarin wij uiteen zetten welke controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd om de veronderstellingen inzake de financiële risico’s te toetsen. Het College van B&W maakt jaarlijks een gedegen analyse van de financiële positie en vooruitzichten en de accountant moet deze toetsen. In de controleverklaring wordt uiteengezet welke werkzaamheden wij hebben uitgevoerd om de analyse van het College van B&W te toetsen en wat de uitkomsten van die werkzaamheden zijn. Ook eventuele belangrijke waarnemingen die de accountant ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie bij de uitvoering van de werkzaamheden doet, worden vermeld in de controleverklaring.
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
10
concept 2
3.1 Accountantscontrole Kwaliteit van de jaarstukken De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening.
ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Daarmee wordt goed inzicht gegeven in de uitgevoerde werkzaamheden. Minder duidelijk blijkt echter in hoeverre de vooraf gestelde doelen daadwerkelijk zijn bereikt.
Jaarrekening - Naleven verslaggevingsregels jaarrekening De jaarrekening is opgesteld overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het BBV zijn nageleefd. Hierin hebben wij geen (belangrijke) afwijkingen vastgesteld.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd om in toekomstige begrotingen en jaarverslagen nadrukkelijker inzicht te geven in het verband tussen de ingezette activiteiten en de daadwerkelijk behaalde resultaten. - Paragrafen in jaarverslag In de paragrafen is een nadere toelichting gegeven op de ontwikkelingen. Het jaarverslag met daarin de paragrafen voldoet aan de eisen van het BBV.
- Wet Normering Topinkomens (WNT) Uw organisatie valt onder de reikwijdte van de Wet Normering Topinkomens. In de jaarrekening is de voorgeschreven informatie opgenomen. Jaarverslag Het jaarverslag met daarin de paragrafen voldoet aan de eisen van het BBV. Er zijn geen tegenstrijdigheden in het jaarverslag met de jaarrekening.
- De drie W-vragen In het jaarverslag wordt per programma ingegaan op de drie W-vragen uit de begroting: - wat wilden we bereiken - wat hebben we daarvoor gedaan - wat heeft het gekost. Daarmee geeft het jaarverslag inzicht in de beoogde doelen, de uitgevoerde activiteiten en de bijbehorende kosten.
Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening over het boekjaar 2025 is zodanig gepland, dat de gecontroleerde jaarrekening tijdig ter vaststelling aan de Raad kan worden voorgelegd. De eerste versie van de jaarstukken was tijdig gereed. Het controleproces evalueren wij met de ambtelijke organisatie. De afwikkeling van de controle was conform planning. Wij kijken terug op een goede samenwerking gedurende dit proces.
Het jaarverslag beschrijft uitgebreid welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
11
concept 2
3.2 Financiële positie Verloop eigen vermogen (X € 1.000) Eigen vermogen Het eigen vermogen laat de afgelopen jaren (realisatie) het hiernaast getoonde verloop zien. Hoewel het gerealiseerde resultaat in 2025 hoger uitvalt dan in het voorgaande jaar, is het eigen vermogen per saldo afgenomen. Deze daling wordt met name veroorzaakt door onttrekkingen van de bestemmingsreserve Grondexploitatie (€ 2,5 miljoen) en de bestemmingsreserve Kosten opvang Ontheemden (€ 1,2 miljoen). Daartegenover staat een stijging van de bestemmingsreserve Ligt op Groen (€ 0,7 miljoen).
€25.000
€20.000
€15.000
€10.000
€5.000
Per 31 december 2025 zijn de bestemmingsreserves met de grootste omvang: • Grondexploitatie € 1,6 miljoen • Ligt op Groen € 1,5 miljoen • Kosten opvang Ontheemden € 1 miljoen
€-
2022 algemene reserve
Resultaat x € 1.000
2025
Totale baten
79.957
Totale lasten
81.600
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
-1.643
Af: stortingen in reserves
5.761
Bij: onttrekkingen aan reserves
9.014
Saldo mutaties reserves
3.253
Gerealiseerd resultaat
1.610
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
2023 bestemmingsreserves
2024 resultaat
2025 totaal eigen vermogen
Resultaat Voor het gerealiseerde saldo van baten en lasten wordt een voorstel voorgelegd aan de Raad.
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
12
concept 2
3.2 Financiële positie Van begroting naar realisatie De begroting is een aantal keren bijgesteld, in de tussenrapportages maar ook met afzonderlijke raadsbesluiten. Onderstaand ziet u de ontwikkeling in 2025 weergegeven vanaf uw primaire begroting tot aan de jaarrekening. Daaruit blijkt een stijging van de lasten en de baten gedurende het jaar. De lagere baten ten opzichte van de lasten worden gecompenseerd door de onttrekkingen aan bestemmingsreserves.
Het resultaat na bestemmingsreserves is gedurende 2025 aangepast van de primaire begroting (€ 1,5 miljoen) naar de definitieve begroting (€ 0,8 miljoen) naar de realisatie (€ 1,6 miljoen).
Ontwikkeling lasten en baten van begroting naar realisatie (x € 1.000)
Verloop resultaat 2025 (x € 1.000)
€ 85.000
€ 1.800 € 1.600
€ 80.000
€ 1.400 € 1.200
€ 75.000
€ 1.000
€ 70.000
€ 800 € 600
€ 65.000
€ 400 € 200
€ 60.000 Lasten Primaire begroting
Baten Gewijzigde begroting
€0 primaire begroting
Realisatie
gewijzigde begroting
realisatie
saldo incl bestemmingen
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
13
concept 2
3.2 Financiële positie Saldo van baten en lasten In 2025 zijn gedurende het jaar overschotten en tekorten verrekend met de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde saldo van baten en lasten voor mutaties reserves bedraagt € 1,7 miljoen negatief. Na mutaties reserves is sprake van een positief saldo van € 1,6 miljoen. Door de mutaties in de reserves stijgt het resultaat met € 3,3 miljoen. In de hiernaast getoonde tabel zijn de verschillende mutaties in de reserves inzichtelijk gemaakt: De grootste drie mutaties hebben betrekking op de onttrekking uit de grondexploitatie, de opvang van ontheemden en de behoedzaamheidsreserve, die onderdeel is van de algemene reserve. De onttrekking uit de grondexploitatie is voornamelijk gedaan voor het Kerstenterrein. Vanuit de reserve voor de opvang van ontheemden zijn onder meer kosten voor de opvang van Oekraïners, de huisvesting van vergunninghouders in doorstroomlocaties en meerkosten binnen het sociaal domein gedekt.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Resultaat x € 1.000
2025
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
- € 1.643
Grondexploitatie
€ 2.596
Kosten opvang Ontheemden
€ 1.190
Behoedzaamheidsreserve
€ 1.252
Ligt op Groen
- € 707
Onderwijs husvesting (IHP)
- € 550
Beschermd wonen
- € 400
Overig
- € 128
Gerealiseerd saldo inclusief bestemmingen
€ 1.610
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
14
concept 2
3.2 Financiële positie Weerstandsvermogen
Weerstandscapaciteit
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is de buffer die de gemeente achter de hand heeft om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn meegenomen en waar de gemeente vaak weinig invloed op heeft. Toch is er voor dit soort risico’s wel een financiële buffer nodig. In uw gemeente is afgesproken dat de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk is aan de algemene reserve. Daarom is de beschikbare weerstandscapaciteit per eind 2025 € 11,88 miljoen. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat de gemeente nodig denkt te hebben om mogelijke financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn opgenomen. De gemeente schat per risico in hoe groot het risico is en hoe groot de kans is dat het gebeurt. Voor uw gemeente is de benodigde weerstandscapaciteit per eind 2025 € 4,31 miljoen. Weerstandsratio Uw gemeente beschikt over voldoende weerstandsvermogen om de ingeschatte risico’s op te vangen. Op basis van het financieel herstelplan streeft de gemeente Brummen naar een weerstandsratio van 1,6 in 2028. In de afgelopen jaren lag deze ratio tussen 1,2 en 3,7. Eind 2025 bedraagt de weerstandsratio 2,8.
(x € 1 miljoen)
€14 €12 €10 €8 €6 €4 €2 €2022
2023 Benodigde Weerstandscapaciteit
2024
2025
Beschikbare Weerstandscapaciteit
Weerstandsratio 4 3 2 1 0 2022
2023
2024
2025
Weerstandsratio
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
15
concept 2
3.2 Financiële positie Verwonderpunten BBV De Commissie BBV heeft in december 2025 de nota ‘Verwonderpunten BBV’ aangeboden aan het Ministerie van BZK. In deze verwonderpunten zijn een aantal adviezen opgenomen voor herziening van het BBV. De adviezen leiden tot meer eenduidigheid van de jaarstukken van gemeenten ten opzichte van profit organisaties en stichtingen en verenigingen. De nota is een advies en heeft daarmee nog geen formele status. Een van de adviezen in de nota betreft het vormen van een voorziening voor het tegoed aan vakantiedagen en vakantiegeld van ambtenaren en WSW-medewerkers.
De andere adviezen betreffen onder meer - het afschaffen van de post onvoorzien, - de inrichting van de paragraaf verbonden partijen, - De omvorming van de paragraaf weerstandsvermogen en financiering in een nieuwe paragraaf financiële positie. Onze verwachting is dat de adviezen uit de nota ‘Verwonderpunten BBV’ overgenomen zal worden in de actualisatie van het BBV.
Per 31 december 2025 heeft de gemeente Brummen de volgende verplichtingen: - Verlofdagen WSW pm - Vakantiegeld WSW pm - Verlofdagen ambtenaren € 910.000 Op dit moment worden alleen de verlofdagen van de ambtenaren toegelicht als niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de registratie van de verlofdagen van de WSW en het recht op vakantiegeld in beeld te brengen zodat de financiële impact juist en volledig kan worden berekend. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om bij de risico’s in het weerstandsvermogen rekening te houden met het mogelijke risico van een herziening van het BBV op dit punt.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
16
concept 2
3.3 Overige bevindingen Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten/opbrengsten en lasten/kosten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe. Grondexploitaties Eind 2025 is sprake van vijf grondexploitaties, waarvan er twee worden afgesloten. De afsluiting wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de raad in dezelfde vergadering als de vaststelling van de jaarrekening en vindt plaats met terugwerkende kracht per 31 december 2025. Voor de berekening van de verwachte resultaten in de actieve grondexploitaties heeft het College van B&W uitgangspunten geformuleerd. Wij vinden deze uitgangspunten acceptabel en consistent aan voorgaande jaren. Tijdens onze controle zijn alle onderbouwingen per grondexploitatie getoetst, onder meer met behulp van een externe deskundige. Het overall beeld is dat de interne beheersing van voldoende niveau is.
Algemene kosten De gemeente rekent een vast bedrag aan algemene organisatiekosten toe aan de grondexploitaties. De verdeling van deze kosten over de afzonderlijke grondexploitaties is afhankelijk van het aantal actieve grondexploitaties en de omvang daarvan. Hierdoor kan de doorbelasting per exploitatie per jaar verschillen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Bij de grondexploitatie Burgersterrein was in 2024 circa € 1,0 miljoen aan algemene kosten opgenomen. In 2025 bedraagt dit circa € 0,55 miljoen. Deze kosten zijn onderbouwd als doorbelasting van centrale organisatiekosten. De omvang van de toegerekende kosten blijft een aandachtspunt, omdat deze afwijkt van de plankosten die op basis van de plankostenscan aan deze exploitatie kunnen worden toegerekend. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om ➢ in de grondexploitatie uitsluitend die plankosten op te nemen die direct samenhangen met de exploitatie van de gronden; ➢ om algemene kosten die geen direct verband houden met de grondexploitatie, buiten beschouwing te laten.
Winstneming en verliesvoorziening Elzenbos II wordt per 31 december 2025 afgesloten met een winst van € 0,3 miljoen en het Kerstenterrein met een verlies van € 1,9 miljoen. De overige drie grondexploitaties kennen een verwacht verlies, zoals opgenomen in onderstaande tabel. Verlieslatende voorziening (x €1.000)
2025
2024
Mutatie
Elzenbos III
3.204
1.458
1.746
Burgersterrein
5.632
6.486
-854
563
781
-218
9.399
8.725
674
Graaf van Limburg Stirumplein Totaal
De verplichte actualisatie van de grondexploitatie begrotingen voor de komende jaren zal tegelijk met de jaarstukken aan de Raad ter goedkeuring worden voorgelegd
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
17
concept 2
3.3 Overige bevindingen Voorziening dubieuze debiteuren ➢ € 0,4 miljoen per 31 december 2025 Voorziening dubieuze debiteuren ultimo 2025 heeft uw gemeente vorderingen op diverse partijen. Door de organisatie is een inschatting gemaakt van de inbaarheid van deze vorderingen. De methodiek van berekening is consistent. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen. Voorziening pensioenaanspraken wethouders ➢ € 3 miljoen per 31 december 2025 Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt de pensioenvoorziening overgedragen aan het ABP. De dekkingsgraad van het ABP is eind december 123,5%. De voorziening APPA is hiermee extra opgehoogd en met de rechten van de voormalig wethouders van vóór 2009. Dit leidt in 2025 tot een aanpassing van de hoogte van de voorziening in uw jaarrekening ter hoogte van € 1,3 miljoen.
Voorziening verlofsparen ➢ € 0,3 miljoen per 31 december 2025 In de CAO gemeenten is voorgeschreven dat medewerkers vanaf 2022 gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om verlof te sparen. Eind 2025 hebben een beperkt aantal medewerkers hiervan gebruikt gemaakt. De daartoe ingestelde voorziening is toereikend. Onderhoudsegalisatievoorzieningen ➢ Totaal € 1 miljoen per 31 december 2025 Een voorziening voor groot onderhoud dient te worden gebaseerd op een meerjarenonderhoudsplan dat maximaal 5 jaar oud mag zijn. Het huidige meerjarenonderhoudsplan is in 2021 geactualiseerd. Voorziening waarvoor heffing wordt geheven ➢ Totaal € 4,1 miljoen per 31 december 2025 De gevormde voorzieningen dienen ter financiering van de vervangingsinvesteringen voor het riool en voor egalisatie van de afvalstoffenheffing. De toevoegingen komen voort uit de heffingen in 2025.
Voorziening Regeling Vervroegde uittreding (RVU) ➢ € 0,2 miljoen per 31 december 2025 Naar aanleiding van de RVU-regeling voor personeel schrijft het BBV voor dat deze middelen worden verwerkt als voorziening. De voorziening is getroffen voor de verplichtingen die zijn ontstaan van RVU-contracten met ambtenaren en WSW’ers. Voorziening wachtgeld bestuurders – ww uitkeringen werknemers ➢ € 0,8 miljoen per 31 december 2025 De voorziening is toereikend voor de onderliggende verplichtingen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
18
concept 2
3.3 Overige bevindingen Jaarrekeningposten Kosten verbonden partijen De gemeente Brummen heeft een deel van haar taken overgedragen aan gemeenschappelijke regelingen. De kosten van deze organisaties komen ten laste van de exploitatie van de gemeente Brummen. De kosten van verschillende verbonden partijen zijn in deze jaarstukken gebaseerd op concept cijfers, omdat de definitieve cijfers niet tijdig voorhanden waren. Aansluiting subsidies Wij merken op dat de aansluiting tussen het subsidieregister en de financiële administratie beperkt inzichtelijk is. Dit hangt samen met het feit dat op de betreffende grootboekrekeningen eveneens overige uitgaven en afwikkelingen uit voorgaande jaren zijn verantwoord. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om: - een centrale subsidieadministratie in te richten en centraal te beheren; - subsidies eenduidig te coderen in de financiële administratie.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
19
concept 2
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording Kaderstelling De financiële verordening, gebaseerd op artikel 212 van de Gemeentewet, is aangepast naar aanleiding van de herziening van het Besluit begroting en verantwoording inzake de verantwoordingsgrens van 2%. De Raad heeft de herziene financiële verordening op 4 september 2025 vastgesteld. Het normenkader is op 20 november 2025 door de Raad vastgesteld. Onze bevindingen over de rechtmatigheidsverantwoording Op basis van de door de Raad vastgestelde verantwoordingsgrens van 2% van de lasten exclusief dotaties reserves bedraagt de grens voor de voorliggende jaarrekening € 1,6 miljoen. Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften voor de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de Raad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De jaarrekening en het jaarverslag bevat de voorgeschreven informatie.
Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de tekst aan het voorgeschreven model voldoet.
verantwoording verantwoording af over deze drie criteria. [1] Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium schrijft voor dat financiële handelingen alleen mogen plaatsvinden onder de voorwaarden zoals opgenomen in de wet of in een verordening. Het voorwaardencriterium komt met name voor in de processen: • Europese aanbestedingen • Treasury • Wmo en Jeugdzorg
Europese aanbestedingen Er zijn 3 inkoopcontracten onterecht niet Europees aanbesteed voor een bedrag van € 0,3 miljoen. [2] Misbruik en oneigenlijk gebruik Het is aan de organisatie om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. Op basis van de eisen in de wet- en regelgeving heeft een vertaling plaatsgevonden naar de opzet van de interne organisatie. Er is een nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik. Uit de interne controle-uitkomsten komen geen onrechtmatigheden naar voren.
Er zijn drie criteria vastgesteld om de financiële rechtmatigheid concreet te maken, te weten: [1] het voorwaardencriterium; [2] misbruik en oneigenlijk gebruik; en [3] het begrotingscriterium. Bij het opstellen van de jaarrekening legt het College van B&W in de rechtmatigheids-
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
20
concept 2
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording [3] Begrotingscriterium Het budgetrecht bepaalt dat de Raad toestemming geeft om het te realiseren beleid per programma binnen de vastgestelde begroting uit te voeren. Afwijkingen van de begrote baten en onderschrijdingen van de begrote lasten zijn rechtmatig omdat de melding van deze afwijkingen in het jaarverslag als tijdig worden beschouwd. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt een onderscheid gemaakt in acceptabele en niet-acceptabele afwijkingen.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd aan de financiële verordening toe te voegen dat het melden van afwijkingen in de baten en onderschrijdingen in de lasten als tijdig wordt aangemerkt als deze in de jaarrekening worden gemeld. Investeringskredieten Bij vijf investeringen is sprake van een overschrijding van het krediet Deze overschrijdingen zijn als niet-acceptabel aangemerkt (€ 9.700).
Meer lasten dan begroot Uitgangspunt is dat er sprake is van begrotingsonrechtmatigheid wanneer er sprake is van een overschrijding van lasten. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt vervolgens een onderscheid gemaakt in acceptabele en niet-acceptabele afwijkingen. De overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting is € 2,4 miljoen. Deze zijn op grond van de afspraken in de financiële verordening, als acceptabel aangemerkt omdat: • dit veroorzaakt is door de wettelijk verplichte verhoging voorziening APPA (acceptabel als gevolg van hogere wetgeving). • er sprake is van compensatie door baten. Afwijkingen in de baten en onderschrijdingen in de lasten In de financiële verordening zijn geen expliciete afspraken opgenomen over de rechtmatigheid van afwijkingen in de baten en onderschrijdingen in de lasten. Binnen de gemeente geldt het uitgangspunt dat melding hiervan in de jaarrekening als tijdig wordt beschouwd.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
21
concept 2
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording Toelichting op rechtmatigheidsverantwoording in paragraaf Bedrijfsvoering
Hierover is gerapporteerd in de paragraaf Bedrijfsvoering. Daaruit blijkt dat het intern inkoopbeleid niet in alle gevallen consequent is nageleefd.
Toelichting fouten Volgens het BBV is het een vereiste dat het College van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering een toelichting geeft op alle afwijkingen die zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast dient te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen.
Conclusie informatie Wij hebben vastgesteld dat de paragraaf bedrijfsvoering de vereiste informatie bevat.
Rapportagegrens In de financiële verordening is opgenomen dat in de paragraaf Bedrijfsvoering fouten en/of onduidelijkheden groter dan € 81.600 worden toegelicht. Uitvoering verbijzonderde interne controle De verbijzonderde interne controle is door de gemeente zelf uitgevoerd. De toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering omvat een voldoende beschrijving van hoe de verbijzonderde interne controle heeft plaatsgevonden en hoe deze is verlopen. De verbijzonderde interne controle is van een goede kwaliteit. Intern inkoopbeleid Wanneer de inkoopnormen uit de Gids Proportionaliteit herhaaldelijk niet worden nageleefd of wanneer de documentatie en/of motivering ervan ontoereikend is, wordt van het College van B&W verwacht hierover te rapporteren via de paragraaf Bedrijfsvoering. Uw organisatie heeft een eigen inkoopbeleid vastgesteld, waarin de Gids Proportionaliteit is uitgewerkt. In 2025 is een verbijzonderde interne controle uitgevoerd op de naleving van dit beleid bij inkopen onder de Europese aanbestedingsgrens.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
22
concept 2
4. Interne beheersing Risico’s interne beheersing Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding hiervan hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de managementletter gerapporteerd aan het College van B&W. De managementletter is besproken met de auditcommissie op 15 januari 2026. In de managementletter hebben wij per proces aangegeven welke bevindingen en risico’s wij zien. Wij hebben hiervoor (mogelijke) interne beheersingsmaatregelen voorgesteld om de risico’s af te dekken. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening geen materiële afwijkingen bevat als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen, hebben wij aanvullende werkzaamheden moeten verrichten. De belangrijkste risico’s uit de managementletter zijn onderstaand weergegeven: 1] Prestatieleveringen inkoop Bij de jaarrekeningcontrole is op basis van een steekproef vastgesteld dat aan alle inkoopfacturen aanwijsbare prestaties ten grondslag lagen. 2] Prestatieleveringen Wmo en Jeugd Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat voldoende productieverantwoordingen zijn gewaarmerkt door een accountant waardoor de prestatielevering is vastgesteld. 3] Wisseling (sleutel)posities Binnen Brummen zijn gedurende het jaar wisselingen geweest op enkele sleutelposities.
Vanuit onze jaarrekeningcontrole en de daaraan verwante werkzaamheden zijn geen signalen naar voren gekomen dat de continuïteit en het eigenaarschap onvoldoende waren geborgd. Brummen heeft hiervoor medewerkers aangetrokken en, waar nodig, extra inzet vanuit de organisatie geleverd.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
23
concept 2
4. Interne beheersing Afwikkeling aandachtspunten voor de jaarrekening vanuit de interimcontrole Vanuit de interimcontrole hebben wij van de enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2025 meegegeven. De belangrijkste waren: ➢ Het tijdig opstellen van een spendanalyse Europese aanbestedingen; ➢ Het opnemen van een toelichting in de paragraaf Weerstandsvermogen op de ontwikkeling van risico’s ten opzichte van de begroting en jaarrekening, inclusief inschatting van kans en financiële impact; ➢ Het onderbouwen van de geleverde prestaties bij de inkopen over het 2e halfjaar; ➢ Voor zorgaanbieders die geen gewaarmerkte productieverantwoording opleveren, de prestatie navragen. ➢ De financiële verordening met daarin de gewijzigde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheid vóór aanvang van de jaarrekeningcontrole te laten vast stellen door de Raad met terugwerkende kracht per 1 januari 2025. ➢ De vaststelling van het normenkader door de Raad. Van alle hierboven vermelde punten hebben wij vastgesteld dat deze zijn afgerond.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
IT omgeving Op basis van boek 2, artikel 393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek moet de accountant in zijn verslag aandacht besteden aan de bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht. Voor onze controle maken we in een beperkte mate gebruik van de automatiseringsomgeving.
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
24
concept 2
5. Onze verantwoordelijkheid Onze opdracht De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekeningen gecontroleerd.
Fraude De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het College van B&W. Ingeval van fraude door het College van B&W melden we dit aan de Raad.
Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het besluit accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet) én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt.
Wij merken op dat onze werkzaamheden niet specifiek gericht zijn op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het College van B&W.
De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.632.000 (2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd. Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. Dit betekent dat op een aantal vormen van overige dienstverlening aanvullende voorwaarden van toepassing zijn, dat voor sommige soorten van overige dienstverlening beperkingen gelden en dat sommige soorten dienstverlening niet toegestaan zijn.
De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
Naast de controle van de jaarrekening hebben wij géén overige diensten en/of adviesopdrachten uitgevoerd. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw gemeente. Er zijn geen andere zaken, die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
25
concept 2
6. Afsluiting Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de Raad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is. De wetgeving rondom de WNT (Wet Normering Topinkomens) geeft aan dat de WNT-verantwoording door de organisatie op internet gepubliceerd moet worden voor een periode van tenminste zeven jaar. De gegevens moeten vrij toegankelijk en eenvoudig te vinden zijn. Afsluiting Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking en open communicatie tijdens onze controlewerkzaamheden. Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Sig1:captre:size(200,65)}} Mevrouw H.G.J. de Feiter-Aalderink RA
26
concept 2
Bijlagen
Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
27
concept 2 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s In het kader van onze controle hebben wij bijzondere aandacht besteed aan fraude en aan de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Wij hebben deze onderwerpen met het College van B&W besproken, inclusief de relevante risico’s, de door ons uitgevoerde werkzaamheden, de uitkomsten daarvan en de wijze waarop deze onderwerpen zijn toegelicht in de jaarrekening en het jaarverslag. Onze bevindingen, aandachtspunten en inschattingen hebben wij met u gedeeld, zodat u deze kunt betrekken bij uw toezichthoudende taak. Tevens leggen wij de voorgenomen teksten in onze controleverklaring over deze onderwerpen aan u voor. Hiermee wordt bijgedragen aan een zorgvuldige, evenwichtige en transparante verslaggeving en wordt de Raad in staat gesteld zijn verantwoordelijkheid adequaat uit te oefenen. In de bijlagen zijn de passages opgenomen die wij voornemens zijn in de controleverklaring op te nemen ten aanzien van de controleaanpak van frauderisico’s en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Deze passages vormen geen volledige weergave van de controleverklaring.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
28
concept 2 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak frauderisico's Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het College van burgemeester en wethouders inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het College van burgemeester en wethouders het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de Raad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s.
Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.
beperkt tot een opgave van derden. De lokale heffingen en leges betreffen een veelheid van posten van beperkte omvang waardoor geen risico ontstaat op een afwijking van materieel belang. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de waaronder de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. De door ons geïdentificeerde frauderisico’s en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn weergegeven op de volgende pagina’s.
:
Aangezien de baten hoofdzakelijk bestaan uit de Algemene uitkering, subsidie ontvangsten van het Rijk en Provincies, lokale heffingen en leges, onderkennen we geen frauderisico in de verantwoording van de baten. De algemene uitkering en de subsidie ontvangsten zijn
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
29
concept 2 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
MO: Beinvloeden schattingen
Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op doorbreking van de interne beheersing moeten mitigeren, waaronder de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten.
De directie/het College heeft een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Daarom besteden wij bij al onze controles aandacht aan het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het de directie. Wij hebben in dat kader bijzondere aandacht gehad voor tendenties in schattingen als gevolg van mogelijke druk op het directie om het resultaat te beïnvloeden.
Inhoudsopgave
Samenvatting
In respons op de bevindingen vanuit deze werkzaamheden hebben wij journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria, journaalposten gegenereerd tijdens het proces van opmaken van de jaarrekening met mogelijk resultaat sturend effect.
Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Daarnaast hebben wij op journaalposten die zijn gegenereerd door, of in opdracht van, de directie/het Dagelijks Bestuur specifieke controlewerkzaamheden verricht. Wij hebben specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van schattingen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door de directie of vooringenomenheid van de directie bij schattingsposten.
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
30
concept 2 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
Corruptierisico
We hebben vastgesteld dat er maatregelen zijn genomen rondom het bewaken van de integriteit en het voorkomen van integriteitsschendingen. We hebben navraag gedaan of er meldingen zijn geweest.
Het risico op corruptie door ambtenaren, bestuurders en toezichthouders
Indicatie uitkomst werkzaamheden We hebben geen specifieke aanwijzingen voor corruptie of vermoedens van corruptie.
Prestatieonderbouwingen Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat
Ongeautoriseerde betalingen Een combinatie van te ruime bevoegdheden ten aanzien van het doorvoeren van wijzigingen in stambestanden crediteuren, de verwerking van inkoopfacturen biedt in opzet aan medewerkers de gelegenheid om onrechtmatige betalingen te laten verrichten met als doel het oneigenlijk toe-eigenen van activa. Inhoudsopgave
Samenvatting
Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop. Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op het verrichten van onrechtmatige betalingen moeten mitigeren.
Tevens hebben wij werkzaamheden verricht op de rechtenindeling in het bankpakket en de interne procedures met betrekking tot de controle van personeelsmutaties. Tot slot hebben wij middels data-analyse alle bankmutaties geanalyseerd. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het verrichten van onrechtmatige betalingen.
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
31
concept 2 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het College van burgemeester en wethouders heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het College van burgemeester en wethouders geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: • Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen; • Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2025 en 2026 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen; • Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het College van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen; • Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen; • Inwinnen van inlichtingen bij
het college over zijn kennis van risico's na de periode van de door het College van B&W verrichte risicoanalyse. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het college gegeven inzicht aanvaardbaar is.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
32
concept 2
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2025 d.d. 4 maart 2026. Wij zijn verplicht een tabel op te nemen in dit accountantsverslag met fouten en onzekerheden met betrekking tot de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen. Deze tabellen dient u samen met de overige voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2026 bij het CBS aan te leveren, inclusief de hieronder vermelde oordelen in onze controleverklaring:
Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening
Goedkeurend
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
33
concept 2
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek in 2023 en 2024
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
C92
Regeling specifieke uitkering informatiepunten Digitale Overheid
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorziening
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E87B
Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G10
Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G13
Onderwijsroute_deel gemeente 2024
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
34
concept 2
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
H21
Specifieke uitkering cliëntondersteuning
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
H35B
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J4
Regiodeals 5e tranche
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J4B
Regiodeals 5e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J17
Realisatiestimulans
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J55
Aanpak energiearmoede
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J97
Regeling huisvesting grote gezinnen vergunninghouders 2023
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J117B
Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusief isoleren
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
K1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
M6
Bekostigingsregeling huisvesting vergunningshouders in doorstroomlocaties
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
35
Samen bouwen aan duurzaam succes Als ondernemer, manager of bestuurder dealt u dagelijks met veranderingen. Dan is het prettig om voor cijfers, financiële processen en fiscale vraagstukken zekerheid in te bouwen. Wij zijn graag die specialist dichtbij, die altijd een extra stap voor u zet en die naast de data altijd de mens ziet.
Zullen we samen bouwen aan uw duurzame succes?