(052) Normenkader rechtmatigheid 2025
Tekst van het document
Normenkader rechtmatigheid 2025
D468946
Inhoud 1.
Inleiding .............................................................................................................................................. 2
2.
Rechtmatigheidsverantwoording, hoe zit het ook alweer?................................................................. 3
3.
Normenkader ...................................................................................................................................... 4
1
1. Inleiding Voor u ligt het normenkader rechtmatigheid 2025. Het normenkader vormt de basis voor het college om richting de raad verantwoording af te kunnen leggen over de naleving van financiële rechtmatigheid. Oftewel; als het gaat om handelingen met financiële gevolgen – ook wel financiële beheershandelingen genoemd - voldoen we dan aan wet- en regelgeving? Vanuit het normenkader stelt het college (optioneel) het toetsingskader vast waarop zij de rechtmatigheid toetst. Die toetsing vindt vervolgens plaats via interne controles. De uitkomsten van die interne controles leiden uiteindelijk tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening waarmee het college verantwoording aflegt aan de raad. Schematisch ziet dat er als volgt uit:
Normenkader
Toetsingskader
(raad)
(college)
Uitvoeren interne controle
Rechtmatigheidsverantwoording in jaarrekening (raad)
Toelichting per stap: Normenkader: Het normenkader dient als basis voor de beoordeling van de rechtmatigheid van de gemeentelijke handelingen. Het normenkader bevat de relevante wet- en regelgeving op landelijk en lokaal niveau die regels bepalen rond zogenaamde “financiële beheershandelingen”. Dit zijn activiteiten en processen waar geld een rol speelt. De wet- en regelgeving bepaalt o.a. voor welk doel wie hoeveel middelen mag ontvangen en hoe dit (beoordelings)proces binnen de gemeente vormgegeven is. Denk bijvoorbeeld aan subsidieverlening, het verstrekken van bijzondere bijstand, inhuur van een projectleider, inkoop van een applicatie, etc. Het normenkader bevat zowel landelijke wet- en regelgeving als lokaal vastgestelde regelgeving. Wanneer het gaat om lokaal vastgestelde kaders, gaat het vooral om door uw raad vastgestelde kaders. Dit vormt immers de basis van kaderstelling en controle. Als het gaat om nota’s die normerend zijn voor financiële rechtmatigheid, dan zijn die ook onderdeel van het normenkader. Toetsingskader Met het toetsingskader maakt het college specifiek duidelijk waar zij op let als het gaat om de toetsing en verantwoording op rechtmatigheid. Bijvoorbeeld bij subsidies. In de subsidieverordening zijn bijvoorbeeld regels beschreven over wie rechthebbenden zijn, hoe de hoogte van de subsidie wordt bepaald, etc.
Of bij aanbestedingen gelden regels over wanneer Europees aanbesteed moet worden. In het toetsingskader expliciteren we dit. Omdat het om uitvoering gaat, is het vaststellen hiervan een collegebevoegdheid. Volgens de notitie rechtmatigheid van de commissie BBV is het vaststellen van een toetsingskader optioneel en niet verplicht. Het ondersteunt uiteraard wel in het scherpen van de relevante artikelen. Uitvoeren interne controle Op basis van het door het college vastgesteld toetsingskader vinden interne controles plaats. Door periodiek steekproeven te nemen, bijvoorbeeld per kwartaal of halfjaar, controleren we tussentijds of we voldoen aan de regelgeving. Als we dat doen, is dat rechtmatig handelen. Doen we dat niet, dan kán het onrechtmatig zijn. In bepaalde situaties kunnen we afwijken van regelgeving en handelen we alsnog rechtmatig, míts dat gemotiveerd vastgesteld is. Zo toetsen we dus of we de subsidies rechtmatig verstrekken, of we het inkoopproces correct volgen, etc. Rechtmatigheidsverantwoording in jaarrekening Het sluitstuk is de rechtmatigheidsverantwoording. Het college legt hiermee verantwoording af in de jaarrekening over de naleving van de financiële rechtmatigheid in het boekjaar. Op basis van de interne controles ontstaat een totaaloverzicht.
2
2. Rechtmatigheidsverantwoording, hoe zit het ook alweer? Sinds verslagjaar 2023 moeten gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Hiermee legt het college van B&W aan de gemeenteraad af over de naleving van de regels voor het financiële reilen en zeilen in de organisatie. Bijvoorbeeld over naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese aanbestedingen. Of afwijken van regels met betrekking tot lasten waarvoor geen voorafgaande dekking aanwezig was in de begroting. Om de rechtmatigheidsverantwoording goed op te bouwen, is het van belang uit te gaan van de actuele regelgeving. Toetsingscriteria In de (financiële) rechtmatigheidsverantwoording gaat het om drie specifieke criteria waarop we rechtmatigheid toetsen: Begrotingscriterium
Dit betekent dat uitgaven in overeenstemming moeten zijn met de begroting. Dus dat we het geld alleen uitgeven aan wat daarin in de begroting staat en budgetten niet overschrijden. Doen we dat wel, dan schenden we het budgetrecht van de raad. In onze Financiële verordening hebben we vastgelegd dat in principe “iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd”. Dit geldt dus voor zowel op baten als lasten niveau. Tegelijkertijd hebben we in artikel 12, lid 3 van diezelfde verordening situaties beschreven waarin afwijkingen als “acceptabel” worden aangemerkt.
Voorwaardencriterium
Soms zijn er voorwaarden verbonden aan uitgaven. De eisen/voorwaarden hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Voorbeelden: - Er is geen aanbesteding gedaan, maar was wel nodig. - Een uitkering verstrekken aan iemand die er geen recht op heeft.
Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)
Uitgaven mogen niet worden gebruikt voor oneigenlijke of onrechtmatige doeleinden. De accountant toetst in hoeverre deugdelijke maatregelen zijn genomen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Bijvoorbeeld: Valse facturen boeken op project en uitbetalen aan eigen rekening.
Rol accountant t.a.v. jaarstukken en rechtmatigheid Aangezien de accountant van uw raad de opdracht krijgt om de jaarrekening te controleren, betrekt de accountant ook de rechtmatigheidsverantwoording in de oordeelsvorming. De accountant verklaart in de nieuwe situatie dat de jaarrekening getrouw is. Dat wil zeggen dat de jaarrekening een volledig en juist beeld geeft. Hiermee is ook verklaard dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Deze uitspraak wordt gedaan aan de hand van vooraf gestelde normen.
3
3. Normenkader Het normenkader moeten we ieder jaar actualiseren voor nieuw beleid en eventuele aanpassingen in lokale en landelijke wet- en regelgeving. Zouden we het niet actualiseren, dan moeten we formeel oude én nieuwe regelgeving toetsen. Dat is te complex en enkel geldende regelgeving is relevant. Op de volgende pagina’s vindt u het normenkader. Dit bestaat uit vier kolommen: Kolom 1: Welk proces betreft het. Kolom 2: Welke wet- en regelgeving met financiële beheershandelingen is hierop van toepassing. Kolom 3: Op welk niveau is regelgeving vastgesteld. Kolom 4: De hyperlink naar de betreffende regeling.
4
Proces
Wetgeving
Regelgever
URL
Aanbesteding en inkoop
Richtlijn 2014/24/EU
1. EU
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=OJ%3AJOL_2014_094_R_0065_01
Aanbestedingswet 2012
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/2025-09-01/0
Aanbestedingsreglement Werken 2016
2. NL
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-202030657.html
Burgerlijk Wetboek Boek 6
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0005289/2025-0701/#Boek6_Titeldeel5_Afdeling3
Gids Proportionaliteit
2. NL
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-202141481.html
Algemene Wet Bestuursrecht
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2025-09-01
Wet op btw compensatiefonds
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0013817/2023-01-01
Algemeen
Nota Misbruik en Oneigenlijk Gebruik Gemeente Brummen
4. B&W
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699233
Begroting, mutaties en investeringen, specifieke uitkeringen
Specifieke uitkeringen (spuk)
2. NL
Divers
Besluit begroten en verantwoorden
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0014606/2025-04-17
Kadernota rechtmatigheid 2025
2. NL
https://commissiebbv.nl/page/view/88fe40d2-5c24-4f4d9c71-7c0b5b125d18/kadernota-rechtmatigheid-2025
Begroting gemeente Brummen 2025
3. Raad
https://www.brummen.nl/bestuur-en-politiek/bestuurlijkeinformatie/programmabegroting
5
1e Bestuursrapportage 2025
3. Raad
https://www.brummen.nl/bestuur-en-politiek/bestuurlijkeinformatie/bestuursrapportages
Financiële Verordening (artikel 212 gemeentewet) gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR744819/1
Nota Investerings- en Afschrijvingsbeleid Brummen 2023
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699977
Nota Reserves en Voorzieningen Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR744823/1
Verordening afvalstoffenheffing 2025 Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732078
Verordening onroerende-zaakbelastingen 2025 Gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732125
Verordening riool- en waterzorgheffing Brummen 2025
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732076
Verordening toeristenbelasting 2025, Gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732093
Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Brummen 2024, gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711385
Verordening BIZ Eerbeek 2021 gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR649780/2
Doelgroepenvervoer
Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer Gemeente Brummen 2022
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673858
Grond
Nota Grondbeleid Brummen 2024-2028
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR715342
Belastingopbrengsten
6
Jeugd en Wmo
Leges
Onderwijs
Nota Grondprijzenbeleid Brummen 2021-2030
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR659999
Jeugdwet (2015)
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0034925/2025-01-01
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0035362/2025-07-01
Verordening jeugdhulp gemeente Brummen 2017
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR450286
Verordening Tegemoetkoming Kosten SMI Kinderopvang Brummen 2024 (vanaf 10 juni 2024)
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR723537/1
Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641088
Legesverordening 2025 gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732094
Tarieventabel 2025 Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR732095
Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR623268/1
Beleidsregels voor het Bepalen van de Bouwkosten bij Aanvragen om een Omgevingsvergunning Brummen
4. B&W
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR326479/1
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR363354/1
Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR79149/1
7
Participatie
Personeel
Overzicht voorzieningen op basis van de Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR364840/1
Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen 2004
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0015711/2025-01-01
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW)
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0004044/2025-07-01
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ)
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0004163/2025-07-01
Participatiewet
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0015703/2025-07-01
Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0043402/2021-10-01
Verzamelverordening Participatiewet IOAW IOAZ Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711181
Verordening maatschappelijke participatie schoolgaande kinderen gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR230915/1
Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken wet sociale werkvoorziening
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR67557/1
Burgerlijk Wetboek Boek 7 Titel 10. Arbeidsovereenkomst
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0005290/2025-0718/#Boek7_Titeldeel10_Afdeling3
Wet Normering Topinkomens
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0032249/2025-04-01
8
Subsidies
Treasury
Vergoedingen en declaraties
Algemene Wet Bestuursrecht
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2025-09-01
Algemene Subsidieverordening Brummen (2019)
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR430203
Regeling Uitzettingen en Derivaten Decentrale Overheden
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0012076/2014-12-30
Uitvoeringsregeling Financiering Decentrale Overheden
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0012075/2009-04-05
Wet Financiering Decentrale Overheden
2. NL
https://wetten.overheid.nl/BWBR0011987/2013-12-15
Treasurystatuut Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR649227
Verordening Stimuleringslening Brummen 2023
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR705016/1
Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning gemeente Brummen 2020
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR643920/1
Verordening steunfractieleden gemeente Brummen
3. Raad
https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR655943/1
9