(047) Definitief accountantsverslag
Tekst van het document
Gemeente Brummen
Accountantsverslag 2023 definitief
2 juli 2024
Inleiding Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder Financiën en de ambtelijke organisatie. Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst met de auditcommissie op 4 juni 2024.
Aan de gemeenteraad van de gemeente Brummen Doetinchem, 2 juli 2024 535001/HdF/NK
Met vriendelijke groet, Geachte raad, Wij hebben de jaarrekening 2023 van uw gemeente gecontroleerd. In dit verslag brengen wij de hoofdzaken van onze bevindingen vanuit de controle onder uw aandacht. Daarnaast besteden wij aandacht aan de jaarrekening zelf en aan de interne beheersing. Dit accountantsverslag kan het beste in combinatie met de jaarrekening over 2023 worden gelezen. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van Burgemeester en Wethouders (B&W).
Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}
w.g. mw. H.G.J. de Feiter-Aalderink RA
Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring bij de jaarrekening te verstrekken. Daarnaast hebben wij beoordeeld of het jaarverslag in overeenstemming is met de jaarrekening. Ons oordeel over de jaarrekening komt tot uitdrukking in de controleverklaring.
Navigatie: De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden.
definitief
Vorige pagina
Inhoudsopgave
Volgende pagina
2
Inhoudsopgave 1. Kernpunten
2. Onderbouwing oordeel
3. Aandachtspunten gemeenteraad
4. Jaarrekening
5. Interne beheersing
6. Onze verantwoordelijkheid
7. Afsluiting
definitief
3
Inhoudsopgave bijlagen
Bijlage 1. Fraude en continuïteit in de controleverklaring
Bijlage 2. SiSa tabel fouten en onzekerheden
definitief
4
1. Kernpunten Strekking controleverklaring Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken als u de jaarstukken ongewijzigd vaststelt. Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2023 van uw gemeente een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen en van de baten en lasten, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (verder: BBV). Rechtmatigheidsverantwoording Tot en met het boekjaar 2022 hebben wij als accountant een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid én rechtmatigheid bij de jaarrekening gegeven. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf het kalenderjaar 2023 wijzigt dit in alleen een oordeel over de getrouwheid. Het College van B&W neemt vanaf 2023 een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening en licht daarmee haar handelen toe in relatie tot de wet- en regelgeving. Door opname van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening valt deze onder het getrouwheidsoordeel en controleren wij of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Wij vinden dat de opgenomen rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave van de werkelijkheid geeft.
Fraude en continuïteit In onze controleverklaring beschrijven wij op welke wijze wij bij de controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang als gevolg van fraude. Daarnaast beschrijven wij onze controleaanpak van de gehanteerde veronderstellingen bij de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van uw gemeente. Voor wettelijke controles is het verplicht om over deze twee punten te rapporteren. In bijlage 1 staan de teksten die wij in de controleverklaring zullen opnemen. Resultaat en financiële positie Zowel de jaarrekening als het jaarverslag geven voldoende inzicht in de totstandkoming van het resultaat en de financiële positie. Het resultaat voor bestemming is € 3,9 miljoen positief. Na verwerking van de mutaties in de reserves bedraagt het resultaat € 4,2 miljoen positief. Interne beheersing op orde De interne beheersing voldoet aan de daaraan te stellen eisen en past bij de omvang van uw organisatie. Wij hebben enkele verbeterpunten geadviseerd. Sommige adviezen zijn opgepakt. Een deel is onderhanden en een deel is nog niet opgepakt. Controleproces goed verlopen Wij hebben voldoende controle-informatie verkregen om een controleverklaring te verstrekken. Wij hebben de onderlinge samenwerking tijdens het controleproces als transparant en plezierig ervaren.
definitief
5
2. Onderbouwing oordeel Oordeel jaarrekening Ons oordeel over de jaarrekening is goedkeurend. De niet-gecorrigeerde controleverschillen en de resterende onzekerheden blijven onder de goedkeuringstoleranties van 1% respectievelijk 3%, zoals deze met u zijn afgesproken.
WNT Bij de controle van de WNT-verantwoording zijn geen afwijkingen die van invloed zijn op het oordeel.
SiSa Bij de controle van de SiSa-verantwoording zijn ook geen afwijkingen die van invloed zijn op het oordeel.
Jaarverslag Wij hebben geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen) en de jaarrekening gezien.
definitief
6
2. Onderbouwing oordeel Goedkeuringstolerantie Voor het goedkeuren van de jaarrekening maken wij gebruik van de goedkeuringstolerantie, de materialiteit. Als er fouten zijn in de financiële overzichten die groot genoeg zijn om invloed te hebben op de keuzes die mensen maken, dan worden die fouten als belangrijk beschouwd en zijn ze daarmee materieel. De te hanteren materialiteit is wettelijk voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden en bedraagt een percentage van de lasten én de dotaties aan de bestemmingsreserves. Niet gecorrigeerde controleverschillen Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van controleverschillen die niet in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt. Met u hebben wij afgesproken welke afwijkingen wij in dit verslag vermelden. U heeft ons gevraagd in ieder geval alle afwijkingen groter dan € 25.000 te rapporteren. Omschrijving
Getrouwheid Fouten
Onzekerheden
Levering zorg WMO en jeugd
€0
€ 1.554.000
Persoonsgebonden budget (SVB)
€0
€ 536.000
TOTAAL
€0
€ 2.090.000
Goedkeuringstolerantie voor fouten (1%) Goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (3%)
€ 760.000 € 2.280.000
definitief
7
2. Onderbouwing oordeel Toelichting verschillen Onderstaand geven wij een nadere toelichting op het controleverschil. Levering zorg WMO en Jeugd Over de geleverde zorg in natura hebben we in 2023 voor € 7,9 miljoen controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Voor het resterende deel van de uitgaven aan zorgorganisaties, € 1,6 miljoen, is geen (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders, waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Dit bedrag is aangemerkt als onzekerheid.
PGB budgetten Het totale bedrag van € 536.000 dat aan PGB’s voor de WMO en de Jeugdzorg is betaald moeten wij als onzeker aanmerken. Er is geen interne controle uitgevoerd op het toekenningsproces en er heeft geen interne controle op de levering van de zorg plaatsgevonden en tevens wordt tussentijds geen beoordeling uitgevoerd op de uitnutting van de PGB-budgetten. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om in 2024 de interne controles uit te (laten) voeren teneinde de onzekerheid te reduceren.
Een eigen onderzoek naar de geleverde prestaties per zorgaanbieder zou de resterende onzekerheid kunnen verminderen. Dit kan door een gerichte enquête op de geleverde zorg van de zorgaanbieders waarvan geen door een accountant gewaarmerkte productieverantwoording is gekregen. Evenals in 2022 is deze vragenronde over 2023 ook niet uitgevoerd.
definitief
8
3. Aandachtspunten gemeenteraad Hierna geven wij een toelichting op de aandachtspunten voor de controle van de jaarrekening 2023 zoals de audit commissie deze ons namens de gemeenteraad heeft meegegeven. De audit commissie heeft ons 2 aandachtspunten meegegeven: [1] Stelposten [2] Waar moet een bestemmingsreserve aan voldoen (welke voorwaarden) Aandachtspunt 1: Stelposten Een stelpost wordt gebruikt in de begroting om kosten of uitgaven te schatten die nog niet precies bekend zijn. Het is een vooraf toegewezen last om onvoorziene of onzekere kosten te dekken. Stelposten worden vaak gebruikt om ruimte te bieden voor kosten die pas later in het project of de planning duidelijk worden, waardoor de financiële planning flexibeler wordt. Voor de beantwoording van de vraag naar de specifieke stelposten in de begroting 2024-2027 verwijzen wij naar de beantwoording van de technische vragen bij de programmabegroting 2024-2027 op 26 oktober 2023.
definitief
9
3. Aandachtspunten gemeenteraad Aandachtspunt 2: Waar moet een bestemmingsreserve aan voldoen (welke voorwaarden)? Besluit Begroting en Verantwoording De voorwaarden voor het vormen van een bestemmingsreserve door een gemeente komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De belangrijkste voorwaarden voor het vormen van een bestemmingsreserve zijn hieronder uiteengezet. Het vormen van een bestemmingsreserve moet worden goedgekeurd door de gemeenteraad. Er moet een raadsbesluit worden genomen waarin het doel van de reserve, het bedrag dat wordt gereserveerd en de financieringsbron worden vastgelegd. Als er sprake is van een maximumbedrag (plafond) voor de bestemmingsreserve moet deze worden vermeld in het raadsbesluit.
Spelregels Brummen De gemeente Brummen heeft haar spelregels en de actualisatie van de reserves en voorzieningen in maart 2023 vastgelegd in de nota reserves en voorzieningen 2023. Dit is een actualisatie ten opzichte van de stand van 2020. Alle bestaande reserves en voorzieningen worden toegelicht in deze nota (doel, functie, dotatie, onttrekkingen, plafond, looptijd, voorstel toekomst).
Het doel van de bestemmingsreserve moet duidelijk en specifiek zijn omschreven in het raadsbesluit. Dit kan bijvoorbeeld zijn voor het financieren van toekomstige investeringen, het opvangen van toekomstige kosten, of het egaliseren van inkomsten en uitgaven. Het geld in de bestemmingsreserve kan alleen worden gebruikt voor het in het raadsbesluit gespecificeerde doel. Als het College van B&W de bestemming wil wijzigen, moet dit ook worden vastgesteld door de gemeenteraad. Het BBV vereist dat de bestemmingsreserves jaarlijks worden getoetst op noodzakelijkheid en hoogte. Dit betekent dat de gemeente elk jaar moet beoordelen of de reserve nog steeds nodig is en of het bedrag voldoende is. Dit kan worden uitgevoerd bij het opstellen van de Programmabegroting of bij het opstellen van de jaarrekening.
definitief
10
4. Jaarrekening
4.1 Financiële positie
4.2 Kwaliteit jaarstukken
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording
4.4 Overige bevindingen
definitief
11
4.1 Financiële positie De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van de baten en de lasten en de financiële positie van uw gemeente per 31 december 2023. Saldo van baten en lasten Het saldo van baten en lasten is € 3,9 miljoen positief. Na verwerking van de reservemutaties is dit € 4,2 miljoen positief. Uit het verloop van de lasten en de baten blijkt de stijging in de omvang van de exploitatie en daarmee in de activiteiten van uw gemeente.
(X € 1.000)
Lasten en baten
Van begroting naar realisatie In de primitieve begroting is na verwerking van de reservemutaties uitgegaan van een positief resultaat van € 0,02 miljoen. Tussentijds is dit bijgesteld naar een resultaat van € 0,2 miljoen positief. Het gerealiseerde saldo is € 4,2 miljoen positief. In de jaarstukken wordt bij de financiële hoofdlijnen een analyse van het resultaat weer gegeven. Incidentele baten en lasten De incidentele baten en lasten bedragen respectievelijk € 5,3 miljoen baten en € 5,8 miljoen lasten. In het overzicht van de incidentele baten en lasten is per programma een verklaring gegeven. Het BBV geeft aan dat baten en lasten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen kwalificeren als incidenteel.
€ 80.000 € 70.000 € 60.000 € 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €0
Wij hebben het College van B&W geadviseerd kritisch te zijn op de termijn van 3 jaar.
Lasten 2021
Baten 2022
2023
definitief
12
4.1 Financiele positie Financiele positie Het eigen vermogen van uw gemeente is per ultimo 2023 € 21 miljoen, (2022: € 17 miljoen). Hiervan is € 8,9 miljoen in bestemmingsreserves opgenomen (2022: € 2,8 miljoen). Hiernaast tonen wij het verloop van het eigen vermogen van de afgelopen jaren. Het eigen vermogen is hoger door de incidentele meevallers. Het weerstandsvermogen is ten opzichte van de afgelopen jaren verbeterd. De ratio is 2. De benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van risico’s is € 4,4 miljoen en de beschikbare weerstandscapaciteit is € 8,8 miljoen.
Verloop eigen vermogen
25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
definitief
2021
2022
totaal eigen vermogen
2020
resultaat boekjaar
Bestemmingsreserves
Uw gemeente heeft per 31 december 2023 voor een bedrag van € 49,6 miljoen leningen opgenomen. Dit is € 9,2 miljoen minder dan per 31 december 2022.
Algemene reserve
De solvabiliteit is 24,4% ten opzichte van vorig jaar 19,5%. Met 24,4% is dit lager dan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten volgens ‘waarstaatjegemeente.nl’. Het gemiddelde is 36%.
X € 1.000
2023
13
4.2 Kwaliteit jaarstukken Kwaliteit van de jaarstukken voldoende De jaarstukken bestaan uit 2 onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. De structuur van de jaarstukken is duidelijk. Uw gemeente kent 4 programma’s. Daarnaast zijn de algemene dekkingsmiddelen en overhead apart gepresenteerd. De afwijkingen ten opzichte van de begroting en de belangrijkste ontwikkelingen zijn per programma en in de paragrafen in het jaarverslag voldoende toegelicht. Jaarverslag en paragrafen Wij hebben gezien dat er geen tegenstrijdigheden zijn tussen het jaarverslag en de jaarrekening 2023. Het jaarverslag met daarin de paragrafen voldoet aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording.
Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening is over het boekjaar 2023 zodanig gepland om aan de auditcommissie de gecontroleerde jaarrekening begin juni 2024 voor te kunnen leggen en aan de raad eind juni 2024. Het eerste concept van de jaarstukken was tijdig gereed. Het jaarrekeningdossier bevatte voldoende en deugdelijke onderbouwingen om de controle goed te kunnen uitvoeren. Het controleproces evalueren wij met de ambtelijke organisatie. De afwikkeling was conform planning. Wij kijken terug op een goede samenwerking gedurende dit proces.
Naleving van de verslaggevingsregels Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nageleefd. Hierin zijn geen (belangrijke) afwijkingen.
definitief
14
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Kaderstelling De financiële verordening (gebaseerd op artikel 212 Gemeentewet) en de controleverordening (gebaseerd op artikel 213 van de Gemeentewet) zijn herzien vanwege de rechtmatigheidsverantwoording, die nu in de jaarrekening is opgenomen.
Er zijn drie criteria vastgesteld om financiële rechtmatigheid concreet te maken, te weten: [1] het voorwaardencriterium [2] het begrotingscriterium en [3] misbruik en oneigenlijk gebruik.
De herziene financiële verordening en de controleverordening zijn op 22 juni 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Beide verordeningen gelden met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023.
Het College van B&W legt in de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af over deze drie criteria.
Het normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld op 30 november 2023. Het normenkader is geformuleerd als zijnde alle lokale verordening zoals deze zijn gepubliceerd op overheid.nl voor de gemeente Brummen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd het normenkader te beperken tot de wet- en regelgeving waarin financiële beheershandelingen worden aangemerkt. In de financiële verordening in artikel 10 lid 2 heeft de Raad de verantwoordingsgrens op 3% van de lasten én dotaties aan reserves gesteld. Op basis van de voorliggende jaarrekening is dit een bedrag van € 2.280.000. Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is in de jaarrekening opgenomen. Deze is opgesteld overeenkomstig het voorgeschreven model.
[1] Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium schrijft voor dat financiële handelingen alleen mogen plaatsvinden onder de voorwaarden zoals opgenomen in de wet of in een verordening. Het voorwaardecriterium komt met name voor bij de volgende processen: Ø Europese aanbestedingen Ø Treasury Ø Subsidieverstrekkingen Ø Participatiewet Ø WMO en jeugd Ø Omgevingsvergunningen Ø Inburgering Er zijn geen fouten en/of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de uitkomsten van de afzonderlijke processen expliciet te bespreken met de proceseigenaren.
definitief
15
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Europese aanbestedingen Bij de controle van de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen blijkt dat er bij 13 leveranciers niet volgens de juiste procedure is ingekocht. Dit betreft een bedrag van € 1.596.000.
In de rechtmatigheidsverantwoording worden alleen de afwijkingen toegelicht die niet passen in de afspraken tussen de gemeenteraad en het College van B&W en als die boven de verantwoordingsgrens uitkomen. De gemeenteraad wordt bij de behandeling van de jaarrekening of eerder expliciet gevraagd met deze afwijkingen in te stemmen.
Op basis van de uitgevoerde controle blijkt dat diverse inkopen in de komende jaren mogelijk de grens van de Europese aanbestedingsrichtlijn overschrijden. Daarmee ontstaat een risico dat er sprake is van een onjuiste inkoopprocedure.
• Meer investeringen dan beschikbaar gesteld krediet Er zijn geen overschrijdingen in de werkelijke investeringen ten opzichte van de kredieten.
Inburgering In de inburgeringswet is aangegeven dat een persoonlijk inburgeringsplan opgesteld dient te worden binnen 10 weken na inschrijving in het BRP. Wij hebben geconstateerd dat dit bij een aantal gevallen in onze steekproef niet tijdig is opgesteld. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de tijdigheid van het PIP te bewaken en verbijzonderde interne controle uit te voeren op de inburgeringstrajecten. [2] Begrotingscriterium Het budgetrecht bepaalt dat de gemeenteraad toestemming geeft om het te realiseren beleid per programma binnen de vastgestelde begroting uit te voeren. Uitgangspunt van dit criterium is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is, zowel over- als onderschrijdingen.
Per abuis is de verlaging van het krediet van de GRP gemalen el/mech niet voorgelegd aan de raad bij de eerste bestuursrapportage. • Meer lasten dan begroot Op 2 programma’s is sprake van een overschrijdingen van de lasten ten opzichte van de begroting. Hierover is een toelichting opgenomen in de jaarrekening. • Overige afwijkingen van de begroting Op diverse programma’s zijn de werkelijke lasten lager dan begroot en is er een afwijking van de begrote baten. In de afgelopen jaren was het gebruikelijk deze te melden bij de jaarrekening en deze lijn is ook in deze jaarrekening gevolgd. De afwijkingen zijn terecht niet meegerekend in het begrotingscriterium. • Oordeel begrotingsrechtmatigheid Het begrotingscriterium is binnen de huidige afspraken met de gemeenteraad toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
definitief
16
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording [3] Misbruik en oneigenlijk gebruik Het is aan de organisatie om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. Op basis van de eisen in de wet- en regelgeving vindt een vertaling plaats naar de opzet van de interne organisatie. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Brummen beschikt over een M&O beleid. Wij hebben vastgesteld dat het M&O beleid voldoende is getoetst. Identificatie Als gevolg van het niet-identificeren van burgers bij WMO-verstrekkingen of het niet deugdelijk vastleggen is er mogelijk misbruik door burgers met financiële middelen van de gemeente. Op basis van de registraties is bepaald dat er voor € 0,1 miljoen aan verstrekte voorzieningen in 2023 geen zichtbare vastlegging is van de identificatie. Wij hebben het College van B&W geadviseerd na inzage de aard, het nummer van het ID-bewijs en de geldigheidsduur in alle clientdossiers vast te leggen.
definitief
17
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Toelichting op rechtmatigheidsverantwoording in paragraaf Bedrijfsvoering Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording is het een vereiste dat het College van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering een toelichting geeft op alle afwijkingen die zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast dient te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Er zijn geen onrechtmatigheden vastgesteld en daarmee is een verdere toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering met maatregelen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen niet noodzakelijk. • Rapportagegrens In artikel 10 lid 3 van de financiële verordening is opgenomen dat in de paragraaf Bedrijfsvoering fouten en/of onduidelijkheden groter dan 0,1% van de lasten inclusief dotaties aan de reserves worden toegelicht. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn fouten groter dan € 76.000 toegelicht. • Uitvoering verbijzonderde interne controle De verbijzonderde interne controle is deels door de gemeente zelf uitgevoerd en deels door een externe partij.
Uw organisatie heeft een eigen inkoopbeleid vastgesteld waarin de gids Proportionaliteit is uitgewerkt. In 2023 is verbijzonderde interne controle uitgevoerd op het volgen van het intern inkoopbeleid voor inkopen onder de Europese aanbestedingsgrens. In de paragraaf bedrijfsvoering is hierover gerapporteerd dat er in 14 gevallen is afgeweken van de procedure. • Wet Fido en bijbehorende regelingen Niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Deze zijn binnen de gemeente niet geconstateerd. Onze bevinding over de rechtmatigheidsverantwoording Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften inzake de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de gemeenteraad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De jaarrekening en het jaarverslag bevat de voorgeschreven informatie.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd een toelichting op te nemen in de paragraaf bedrijfsvoering op het verloop en de uitvoering van de verbijzonderde interne controle. • Intern inkoopbeleid Wanneer de inkoopnormen uit de gids Proportionaliteit herhaaldelijk niet worden nageleefd of wanneer de documentatie en/of motivering ervan ontoereikend is, wordt van het College van B&W verwacht hierover te rapporteren via de paragraaf Bedrijfsvoering.
definitief
18
4.4 Overige bevindingen Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de hoogte van de baten en laten en balansposten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe. Grondexploitatie Per 31 december 2023 zijn er 7 grondexploitaties. Er zijn geen complexen afgesloten of nieuwe complexen geopend. Wel zijn er aanvullende raadsbesluiten genomen over de ontwikkeling van het Burgersterrein en het Graaf van Limburg Stirumplein, welke geleid hebben tot een noodzakelijke verhoging van de verliesvoorziening. Voor de berekening van de verwachte resultaten in de actieve grondexploitaties heeft het College uitgangspunten geformuleerd. Wij vinden de gehanteerde uitgangspunten acceptabel en consistent aan voorgaande jaren. In 2023 is op de grondexploitaties winst verantwoord van in totaal € 661.000. Deze winst is conform de voorgeschreven ‘Percentage of completion’ methode voor de lopende projecten berekend.
Er zijn geen bedragen voor specifieke risico’s in op de grondexploitaties mindering gebracht. De verplichte actualisatie van de grondexploitatie begrotingen voor de komende jaren zal tegelijk met de jaarstukken aan de Raad ter goedkeuring worden voorgelegd.
Tijdens onze controle zijn de onderbouwingen per grondexploitatie getoetst, onder meer met behulp van een externe deskundige. Het overall beeld is dat de interne beheersing van voldoende niveau is. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een risicoanalyse per grondexploitatie op te stellen om zodoende beter inzicht in de stand van zaken te verkrijgen en ter onderbouwing van de te maken keuzes. Voorziening dubieuze debiteuren Ultimo 2023 heeft uw gemeente vorderingen op diverse partijen. Er is een inschatting gemaakt van de (on)inbaarheid van deze vorderingen. Voor de openstaande algemene debiteuren is een voorziening gevormd van € 16.000 op basis van (on)inbaarheid per debiteur. Voor de uitkeringsdebiteuren is een voorziening van € 388.000 verantwoord, waarbij de schatting is gebaseerd op de geïnde bedragen van voorgaande jaren. De hoogte van deze voorzieningen liggen in lijn met voorgaand jaar. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor de berekeningen. Voorziening onderhoud Op de balans is een aantal voorzieningen voor groot onderhoud opgenomen: Gemeentelijke gebouwen, wegenonderhoud en onderhoud lantaarnpalen. Een voorziening groot onderhoud dient gebaseerd te zijn op een meerjaren-onderhoudsplan van maximaal 5 jaar oud. De relevante voorzieningen zijn met een meerjarenonderhoudsplan dat minder dan 5 jaar oud is onderbouwd.
Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen.
definitief
19
4.4 Overige bevindingen Voorziening rioolrenovatie en afvalstoffenheffing De gevormde voorzieningen dienen ter financiering van de vervangingsinvesteringen en zijn uit de heffingen gevormd. De onttrekkingen betreffen de vervangingsinvesteringen voor de riolering. Eind 2023 resteert nog een saldo van € 3 miljoen van deze voorzieningen. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen. Voorziening pensioen De voorziening voor wethouderspensioen is op actuariële berekeningen gebaseerd. Deze zijn door een derde partij opgesteld. De gehanteerde rekenrente van 3,16% is conform die uit de circulaire van het Rijk. De voorziening is toereikend.
Prestatielevering Wij hebben een steekproef uitgevoerd om de getrouwheid van de uitgaven te kunnen controleren. Alle facturen zijn onderbouwd met een bewijs van de geleverde prestatie. Wij hebben het College van B&W wél geadviseerd de goede vastlegging van de onderbouwing van de prestaties in de organisatie nader onder de aandacht te brengen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de autorisatie van de facturen te actualiseren en door de juiste budgethouder te laten autoriseren.
Voorziening wachtgeld Na de wisseling van het College van B&W zijn er voormalig wethouders die aanspraak maken op de wachtgeldregeling. De voorziening is toereikend berekend. Voorziening verlofsparen In de CAO gemeenten is voorgeschreven dat medewerkers vanaf 2022 gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om verlof te sparen. Bij de gemeente Brummen wordt door een aantal medewerkers hiervan gebruik gemaakt. De voorziening is toereikend berekend.
definitief
20
5. Interne beheersing Ons beeld van uw organisatie De interne beheersing van uw organisatie is deels op orde. We zien dat de organisatie zich in zet om zich verder te ontwikkelen. We zien dat adviespunten uit onze managementletter en accountantsverslag worden opgepakt en veelal onderhanden zijn, maar sommige ook (nog) niet. De opvolging wordt intern gevolgd door periodieke bespreking in het OT. Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding hiervan hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de boardletter d.d. 11 december 2023 gerapporteerd. Deze hebben wij besproken met de auditcommissie. Risico’s interne beheersing In de boardletter hebben wij per proces aangegeven welke risico’s niet (geheel) worden afgedekt door interne beheersingsmaatregelen. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen afwijkingen bevat, hebben wij aanvullende gegevenswerkzaamheden verricht om dit risico te verlagen. IT omgeving Wij hebben de automatiseringsorganisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
Voor onze controle steunen we voor een beperkte mate op de automatiseringsomgeving van uw organisatie. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.
definitief
21
5. Interne beheersing SiSa Ontwikkeling Single Information Single Audit Iedere gemeente kan extra geld krijgen om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa: single information, single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking en een eenmalige accountantscontrole. De informatie hiervoor wordt in een vast format opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening en voorzien van een controle door de accountant. Het aantal regelingen dat verantwoord moet worden via de SiSa-bijlage is fors toegenomen in de afgelopen jaren. De gemeente Brummen dient 29 toegekende subsidies te verantwoorden. De toename in het aantal subsidieregelingen waarvan via SiSa verantwoording wordt gevraagd, vraagt veel tijd. De regelingen worden steeds complexer en dit vraagt een verdergaande samenwerking tussen meerdere afdelingen binnen de organisatie. Het proces voor het aanvragen en verantwoorden vraagt coördinatie, inrichting van de administratie en planning om te kunnen voldoen aan de voorwaarden om de specifieke uitkering uiteindelijk te kunnen ontvangen.
De kosten van de accountantscontrole en de inzet van eigen tijd neemt significant toe door deze extra regelingen en veel organisaties worstelen met het beheersbaar houden hiervan.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd de administratieve organisatie en interne beheersing bij aanvang van de activiteiten zodanig in te richten zodat achteraf zonder veel moeite de verantwoording opgesteld kan worden. Een aantal specifieke uitkeringen worden doorgegeven aan andere instanties, zoals bijvoorbeeld de ventilatie van scholen en de Informatiepunten Digitale Overheid. Wij hebben het College van B&W geadviseerd bij het doorgeven van deze specifieke uitkeringen vooraf afspraken te maken over de inhoud van de af te leggen verantwoording, het moment waarop en de onderbouwing van de geleverde prestatie. De bestedingen van deze specifieke uitkeringen zijn rechtmatig voorzover de prestatie aangetoond is en de lasten binnen de gestelde voorwaarden passen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd aan de voorkant de procedure goed in te richten en de geleverde prestatie gedurende de besteding vast te leggen en te documenteren.
Bij het opstellen van de verantwoording dienen de lasten inzichtelijk te zijn en dienen indicatoren over de prestatie te worden opgeleverd.
definitief
22
6. Onze verantwoordelijkheid Onze opdracht De jaarrekening 2023 is onder verantwoordelijkheid van het College van B&W opgesteld. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening gecontroleerd. Wij hebben onze controle op basis van onze controlestandaarden voor accountantscontrole uitgevoerd. Daarnaast hebben wij het besluit Accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de Gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt. De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten bedraagt € 760.000 (1% van de lasten en dotaties aan de reserves) en voor onzekerheden € 2.280.000 (3%). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.
Fraude Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude gezien, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het College van B&W van uw gemeente. Ingeval van fraude door het College van B&W melden we dit aan de gemeenteraad. Wij merken op dat onze werkzaamheden niet specifiek gericht zijn op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het College van B&W. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging.
Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. Naast de controle van de jaarrekening hebben wij géén overige diensten en/of adviesopdrachten uitgevoerd. De voor uw organisatie in 2023 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw organisatie. Er zijn geen andere zaken die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.
definitief
23
Bijlagen
Bijlage 1. Fraude en continuïteit in de controleverklaring Bijlage 2. SiSa tabel fouten en onzekerheden
In bijlage 1 geven wij de tekst weer welke wij zullen opnemen in de controleverklaring inzake • Fraude • Continuïteit: financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Dit is niet de volledige tekst van de controleverklaring.
definitief
24
Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude Fraude Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risicoinschattingsproces en de wijze waarop het College van B&W inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het bestuur het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s. Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toeeigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.
Aangezien de baten hoofdzakelijk bestaan uit de Algemene uitkering, subsidie ontvangsten van het Rijk en Provincies, lokale heffingen en leges, onderkennen we geen frauderisico in de verantwoording van de baten. De algemene uitkering en de subsidie ontvangsten zijn beperkt tot een opgave van derden. De lokale heffingen en leges betreffen een veelheid van posten van beperkte omvang waardoor geen risico ontstaat op een afwijking van materieel belang. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het nietnaleven van wet- en regelgeving.
definitief
25
Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de concerncontroller en de portefeuillehouder. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.
Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
Doorbreking interne beheersing Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt
Het College van B&W en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-maatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het management.
Beïnvloeden van schattingen Het risico dat schattingsposten onterecht door het management beïnvloed worden
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.
definitief
26
Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
Prestatie onderbouwingen Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat
Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen.
Ongeautoriseerde betalingen Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnummers wordt betaald
Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop. Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de betalingen.
Corruptierisico grondtransacties Het risico op niet-zakelijke transacties bij de grondverkopen
We hebben de opzet en het bestaan van de interne beheersing met betrekking tot verkopen van gronden vastgesteld. Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd.
Ambtelijke corruptie Het risico op corruptie door ambtenaren, bestuurders en toezichthouders
We hebben vastgesteld dat er maatregelen zijn genomen rondom het bewaken van de integriteit en het voorkomen van de integriteitschendingen. We hebben navraag gedaan of er meldingen zijn geweest.
Wij hebben een deelwaarneming verricht op de materiële verkooptransacties. Wij hebben vastgesteld dat de gehanteerde verkoopprijzen zijn gebaseerd op de nota grondprijzen.
Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor corruptie of vermoedens van corruptie.
definitief
27
Bijlage 1 Tekst controleverklaring continuïteit Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het College van B&W heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het College van B&W, geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen; Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2023 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen; Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het College van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen; Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen; Inwinnen van inlichtingen bij het College van B&W over zijn kennis van risico's na de periode van de door het College van B&W
verrichte risicoanalyse. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het College van B&W gegeven inzicht aanvaardbaar is.
definitief
28
Bijlage 2 SiSa tabel Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2023 d.d. 12 januari 2024. Wij zijn verplicht een tabel op te nemen in dit accountantsverslag met fouten en onzekerheden met betrekking tot de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen. Deze tabellen dient u samen met de overige verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2024 bij het CBS aan te leveren, inclusief de hieronder vermelde oordelen in onze controleverklaring:
definitief
29
Strekking controleverklaring
Bijlage SiSa tabel Nr
Specifieke uitkering
A16
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening
Goedkeurend
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
geen
n.v.t.
n.v.t.
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021
geen
n.v.t.
n.v.t.
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
geen
n.v.t.
n.v.t.
C55
Aanpak energiearmoede
geen
n.v.t.
n.v.t.
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
geen
n.v.t.
n.v.t.
C75B
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
geen
n.v.t.
n.v.t.
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
geen
n.v.t.
n.v.t.
C94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
geen
n.v.t.
n.v.t.
C105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
geen
n.v.t.
n.v.t.
C209
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
geen
n.v.t.
n.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
geen
n.v.t.
n.v.t.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
geen
n.v.t.
n.v.t.
D19
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
geen
n.v.t.
n.v.t.
definitief
30
Bijlage SiSa tabel Nr
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
E87B
Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden)
geen
n.v.t.
n.v.t.
F1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
geen
n.v.t.
n.v.t.
F28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
geen
n.v.t.
n.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
G13
Onderwijsroute _ deel gemeente 2023
geen
n.v.t.
n.v.t.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
geen
n.v.t.
n.v.t.
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
geen
n.v.t.
n.v.t.
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
geen
n.v.t.
n.v.t.
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
geen
n.v.t.
n.v.t.
H31
Regeling Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen
geen
n.v.t.
n.v.t.
H35B
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)
geen
n.v.t.
n.v.t.
definitief
31
Samen bouwen aan duurzaam succes Als ondernemer, manager of bestuurder dealt u dagelijks met veranderingen. Dan is het prettig om voor cijfers, financiële processen en fiscale vraagstukken zekerheid in te bouwen. Wij zijn graag die specialist dichtbij, die altijd een extra stap voor u zet en die naast de data altijd de mens ziet. q
Zullen we samen bouwen aan uw duurzame succes?