Document · PDF

(041) PvA GALA 2024-2026

Sociaal Domein 7 september 2023, gemeente BrummenBij agendapunt: Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (informerend)8.392 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord 2024-2026

Gegevens en ondertekening Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026 Naam gemeente: Brummen Naam verantwoordelijk wethouder: I. Timmer Datum van insturen: Contactpersoon voor aanvullende informatie: Marjolein Prent, strategisch adviseur Sociaal Domein Naam: Marjolein Prent E-mailadres: m.prent@brummen.nl Telefoonnummer: (0031)6 34338078 Toestemming gebruik informatie De gemeente geeft toestemming voor gebruik van de informatie uit het plan van aanpak voor de evaluatie van de landelijke samenwerkingsafspraken en de monitoring en doorontwikkeling van landelijk beleid. Ondertekening Het plan van aanpak dient ondertekend te worden door ten minste één wethouder. Naam wethouder: Datum van ondertekening: Handtekening:

Inhoud Inleiding ........................................................................................................................................................ 4 Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 4 Brummen in cijfers ........................................................................................................................................ 9 Demografie ............................................................................................................................................... 9 Wonen ....................................................................................................................................................... 9 Opleidingsniveau, aantal werkenden, het inkomen, het aantal mensen met een bijstandsuitkering en de SES-WOA score ..................................................................................................................................... 10 Eenzaamheidsscore ............................................................................................................................... 10 Jeugd en jongeren ..................................................................................................................................

11 Volwassenen ........................................................................................................................................... 11 Gezonde leefstijl ..................................................................................................................................... 11 Conclusies op basis van de bovenstaande data .................................................................................... 12 Stand van zaken in Brummen in het kader van het GALA ......................................................................... 13 Visie Brummen ........................................................................................................................................ 13 Geldende kaders uit nota Integraal beleidskader 3D ............................................................................. 13 Relevante gebruikte beleidsdocumenten ................................................................................................ 13 Wat doen we al? ..................................................................................................................................... 13 Integraliteit en samenwerking met partners ...............................................................................................

15 Doelstellingen GALA .................................................................................................................................. 16 Doelstellingen per doelgroep .................................................................................................................. 16 Doelstellingen per thema in het GALA ....................................................................................................... 17 Sport en Bewegen .................................................................................................................................. 17 Cultuur..................................................................................................................................................... 18 Gezondheid en Sociale Basis ................................................................................................................. 19 Het terugdringen gezondheidsachterstanden (in kwetsbare wijken/dorpen) ...................................... 19 Kansrijke Start ..................................................................................................................................... 19 Mentale Gezondheid ...........................................................................................................................

20 Aanpak overgewicht en obesitas ........................................................................................................ 21 Valpreventie ........................................................................................................................................ 22 Leefomgeving ...................................................................................................................................... 23 Voorkomen en vroegsignalering van middelengebruik (roken, alcohol en drugs) .............................. 23 Versterken sociale basis ..................................................................................................................... 24 Mantelzorg ........................................................................................................................................... 25 Eén tegen eenzaamheid ..................................................................................................................... 26 Welzijn op recept ................................................................................................................................. 27 Ondersteunende onderdelen (GGD) ..........................................................................................................

28 Versterken Kennis- en adviesfunctie GGD NOG .................................................................................... 28 Coördinatie regionale aanpak preventie ................................................................................................. 28 Monitoring ................................................................................................................................................... 29 Bijlagen ....................................................................................................................................................... 30 Bijlage 1. Lijst maatschappelijk partners die input hebben geleverd voor het huidige plan van aanpak GALA....................................................................................................................................................... 30

Inleiding Voor u ligt het Plan van Aanpak GALA 2024-2026. In dit plan van aanpak wordt op hoofdlijnen beschreven hoe de gemeente Brummen in 2040 een gezonde generatie mogelijk wil maken. In de gemeente Brummen wordt uitgegaan van het model van Positieve Gezondheid. Dit houdt in dat we zo min mogelijk willen focussen op de ziekte, aandoening of beperking, maar juist op de mogelijkheden van de inwoner om zich aan te passen en eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven en wat daar voor nodig is.1 Wanneer actief wordt ingezet op preventie denken we als gemeente hier aan te kunnen bijdragen.

Leeswijzer Dit plan van Aanpak is opgesteld op basis van gesprekken met inwoners, maatschappelijk partners en ambtenaren van de afdelingen fysiek, sociaal en strategie. De opbrengst hiervan is, net als dit plan zelf, samengevat in Visuals. Dit document start met deze Visuals. Daarna wordt de huidige situatie in Brummen beschreven. Dit gebeurt aan de hand van data en laat zien op welke thema’s het goed gaat, maar ook welke thema’s aandacht verdienen. Op basis van deze data en de daaruit vloeiende conclusies worden de belangrijkste opgaven benoemd. Dit helpt bij het onderbouwd opstellen van de GALA doelstellingen. Hierna wordt beschreven op welke thema’s al acties lopen. De start is immers niet vanaf nul. Vervolgens wordt de integraliteit en samenwerking met partners op verschillende niveaus besproken. Aan de hand van de beschreven, overkoepelende, doelstellingen worden de doelen per thema opgesteld voor de komende jaren. Aan deze doelen zijn resultaten gekoppeld en mogelijkheden om dit te monitoren. Daar waar nog onderzoek nodig is om te bepalen welke acties bijdragen aan de gestelde doelen zal dit eveneens beschreven worden.

1 Positieve en Integrale Gezondheid in Brummen 2017-2021 | LINK

Brummen in cijfers In dit hoofdstuk worden algemene cijfers van de gemeente Brummen weergegeven. Deze cijfers leveren de fundering voor de gestelde doelen en acties in dit plan van aanpak. Voor de leesbaarheid wordt er middels voetnoten verwezen naar bronnen.

Demografie De gemeente Brummen bestaat uit de dorpen Brummen, Eerbeek, Empe, Hall, Leuvenheim en Tonden. Daarnaast zijn 6 buurtschappen, namelijk Rhienderense Broek, Cortenoever, Oeken, Voorstonden, Coldenhove en Rhienderen. Cijfers laten zien dat - de gemeente Brummen op 1 januari 2023 in totaal 21.104 inwoners had, waarvan het overgrote deel in Brummen en Eerbeek woont 2; - voor de gemeente Brummen de prognose van het CBS is dat de bevolking in de periode 2021-2035 zal toenemen met 0,24%. Vanaf 2035 is de verwachting dat de bevolking 1,10% afnemen3; - op 1 januari 2023 23,5% van de inwoners uit Brummen tussen de 0 en 25 jaar oud was. Vergeleken met het Nederlands gemiddelde (28%) is dit aan de lage kant 4; - het aantal basisschoolleerlingen tussen de 4-12 jaar in 2021 op ongeveer 1.000 lag en dat dat volgens de prognoses richting 2035 en 2050 gelijk blijft3; - het aantal ouderen in de gemeente Brummen daarentegen hoger is dan het landelijk gemiddelde. Landelijk gezien ligt het aantal 65+’ers op 20,2%. In Brummen is 26,6% van de inwoners 65+. De verwachting is dat dit, net als in de rest van Nederland, zal stijgen. Dit blijkt ook uit de prognose van het aantal mensen met AOW in de gemeente. In 2021 woonden er 5.000 mensen met AOW in de gemeente Brummen, dat aantal zal in 2035 zijn toegenomen tot 6.200.5

Wonen Ondanks de krimp van de bevolking op korte termijn zal het aantal huishoudens tussen 2021 en 2035 volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) stijgen met 5,86%. Oorzaak hiervan is de stijging van het aantal 1-persoonshuishoudens en gezinnen waarvan de ouders apart wonen. Echter zal deze groei tussen 2035-2050 afnemen met 2,03%.3 Om aan de vraag te voldoen zullen er volgens de woonagenda 2019-2023 circa 700 nieuwe woningen gerealiseerd worden.6 Volgens allecijfers.nl zijn er in totaal 9.647 woningen in de gemeente Brummen. 88% van de woningen zijn eengezinswoningen en 12% meergezinswoningen. 63% van de woningen zijn koopwoningen en 31% zijn woningen van een woningcorporatie. 6% is overige huur. Het overgrote deel van de woningen in gemeente Brummen is gebouwd tussen 1950-1970 (2.707 woningen) en 1970-1980 (1.900 woningen).7 Uit gesprekken met inwoners blijkt dat de buitenruimte in Brummen positief gewaardeerd wordt. Er is veel groen, rust en ruimte.

Opleidingsniveau, aantal werkenden, het inkomen, het aantal mensen met een bijstandsuitkering en de SES-WOA score Om laag, middelbaar en hoog opleidingsniveau te definiëren, wordt de definitie van het CBS8 gehanteerd: - Laag: niveau basisonderwijs, vmbo-b/k, vmbo-g/t, avo onderbouw, mbo1; - Middelbaar: niveau mbo 2, 3 of 4 en havo, vwo bovenbouw; - Hoog: niveau hbo, wo, postacademisch en doctoraat. NB Hbo en wo propedeuse vallen onder middelbaar niveau. In Brummen is de situatie als volgt:9 - In Brummen is 23% laagopgeleid, 43% middelbaar opgeleid en 34% hoog opgeleid. - 53,1% werkte de afgelopen 4 jaar voortdurend en 36,3% is gepensioneerd. Een klein percentage was de afgelopen 4 jaar niet voortdurend of helemaal niet aan het werk. - Het gemiddelde bruto jaarinkomen per inwoner in de gemeente Brummen ligt op € 28.700. - Het aantal bijstandsuitkeringen in de gemeente Brummen ligt rond de 220. Er is een structurele afname in het aantal bijstandsuitkeringen sinds het hoogtepunt (320 bijstandsuitkeringen) van juli 2017. SES-WOA staat voor sociaaleconomische status en wordt bepaald op basis van de indicatoren Welvaart, Opleidingsniveau en Arbeidsmarktdeelname. Hoe hoger de SES-WOA score ten opzichte van het landelijk gemiddelde, dat op 0 ligt, des te hoger wordt er gescoord op de drie bovengenoemde indicatoren. De SES-WOA score van gemeente Brummen was in 2019 0.063.

In 2021 lag de SES-WOA score op 0.081. Dat is een stijging van 0.018. De spreiding daarentegen is nagenoeg gelijk gebleven. Deze was in 2019 namelijk 0.757 en in 2021 0.759.9 10

Eenzaamheidsscore De GGD meet structureel verschillende factoren rondom gezondheid, waaronder eenzaamheid. - De ‘Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021’ laat zien dat jongeren uit klas 2 en klas 4 van de middelbare school in verschillende mate eenzaamheid ervaren, maar dat dit wel onder zowel het landelijk als het regionaal gemiddelde ligt.11 - Eenzaamheid onder jongvolwassenen (16-25 jaar) is een groot probleem. De ‘Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022’ laat zien dat 64% van de jongvolwassenen in de GGD Noord- en Oost-Gelderland regio enigszins tot sterk eenzaam is. Dit is iets hoger dan het landelijk gemiddelde.12 - De ‘Corona Gezondheidsmonitor 2022; bevolking 18 jaar of ouder’ laat zien dat 48,4% van de inwoners uit Brummen eenzaam is. 12% is zelfs sterk eenzaam. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde, maar hoger dan het regionaal gemiddelde als men kijkt naar de GGD Noord- en Oost-Gelderland.13

8 Opleidingsniveau CBS | LINK 9 Opleidingsniveau, jaarinkomen, bijstandsuitkeringen en SES-WOA score Brummen 2021 | LINK 10 Opleidingsniveau, jaarinkomen, bijstandsuitkeringen en SES-WOA score Brummen 2019 | LINK 11 Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 | LINK 12 Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 | LINK 13 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder 2022 | LINK

Verder laten de cijfers van Kompas Volksgezondheid14 laten zien dat - in 2020 bijna de helft van de 65-plussers in de gemeente Brummen eenzaam was. 40% was matig eenzaam en 8% (zeer) ernstig eenzaam. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen emotionele eenzaamheid en sociale eenzaamheid; - emotionele eenzaamheid vaker voorkomt dan sociale eenzaamheid. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland; - emotionele eenzaamheid vaker voorkomt onder vrouwen dan onder mannen; - eenzaamheid in het algemeen vaker voorkomt onder 75-plussers dan onder 65-74jarigen; - de ervaren eenzaamheid daarnaast sterk samenhangt met de sociaaleconomische status (SES). Hoe hoger de SES, des te minder voelen mensen zich eenzaam; en - 65-plussers die alleen wonen zich veel vaker eenzaam voelen dan 65-plussers die niet alleen wonen.

Jeugd en jongeren Zoals te zien is bij de demografische gegevens heeft de gemeente Brummen een iets lager percentage jongeren in de bevolkingsopbouw dan landelijk. Enkele bekende risicofactoren voor kinderen om in de jeugdhulp terecht te komen, zijn opgroeien in een 1-oudergezin (5,8% in Brummen) en/of opgroeien in een bijstandsgezin (2% in Brummen). Het percentage 1-oudergezinnen is landelijk 7,3% en het percentage kinderen dat opgroeit in een bijstandsgezin is landelijk 6%. De Brummense percentages liggen daarmee lager dan het landelijk gemiddelde. Het aantal kinderen met jeugdhulp is echter bijna gelijk aan dat in Nederland, namelijk 10,3% in Brummen en 10,9% in Nederland. Het aantal kinderen met een onderwijsachterstand was in 2021 13%. Dit zijn in totaal 215 kinderen. In totaal zijn er in Eerbeek 135 kinderen met een onderwijsachterstand (17%) en in Brummen 70 kinderen met een onderwijsachterstand (11%). Hiermee liggen de percentages in Eerbeek iets hoger en in Brummen iets lager dan het landelijk gemiddelde van 15%.15

Volwassenen Net als in de rest van Nederland is er ook in Brummen sprake van vergrijzing. In de demografische gegevens is te zien dat deze vergrijzing in Brummen harder gaat dan het landelijk gemiddelde. Deze ouderen wonen in relatief grote woningen die gebouwd zijn in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. 20% van de 65-plussers is in de afgelopen maanden gevallen. Het aantal huishoudens met enige vorm van ondersteuning is 18,8% (landelijk is 20,2%). Het aantal inwoners dat mantelzorg verleent is met 16,3% relatief hoog ten opzichte van het landelijk percentage, wat ligt op 13,5%. Het aantal vrijwilligers is 33%. Het aantal inwoners met problematische schulden ligt laag ten opzichte van het gemiddelde in Nederland. 5,9% tegenover het landelijk gemiddelde van 7,9%. 15

Gezonde leefstijl De landelijke beweegnormen worden gebruikt om te meten hoe het ervoor staat met sport en bewegen onder inwoners. De situatie in Brummen is als volgt: - 38% van de kinderen tussen de 4-12 jaar beweegt minstens 1 uur per dag.16 14 Kompas Volksgezondheid. Eenzaamheid Brummen | LINK 15 Waarstaatjegemeente.nl Brummen | LINK 16 KV NOG. Lichamelijke activiteit kinderen | LINK

16% van de middelbare scholieren beweegt iedere dag minimaal 1 uur. 88% sport of beweegt daarentegen wekelijks in de vrije tijd. 17 Er zijn geen cijfers bekend over de jongvolwassenen in Brummen. Wanneer we kijken naar regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe zien we dat 58% van de jongvolwassenen minimaal 5 dagen per week voor minimaal 30 minuten beweegt. 18 54% van de volwassenen tussen de 18-65 jaar voldoet aan de beweegrichtlijn. Hieronder verstaan we minstens 150 minuten per week matig intensief inspannen en minstens 2 keer per week bot- en spierversterkende activiteiten. 19

Conclusies op basis van de bovenstaande data Op basis van de verzamelde data kunnen enkele conclusies worden getrokken die voor het plan van aanpak van belang zijn. Deze conclusies geven richting aan welke doelen er worden gesteld en welke acties prioriteit moeten krijgen. De positieve punten die opvallen zijn als volgt: - Brummen kent een goed ervaren buitenruimte met veel groen, ruimte en rust - Brummen heeft relatief veel ruime huizen - De inwoners van Brummen kennen relatief weinig problemen op het gebied van werk en inkomen. - Brummen heeft veel inwoners die willen en kunnen mantelzorgen en vrijwilligerswerk doen. De punten die opvallen en aandacht verdienen zijn als volgt: - Er is sprake van vergrijzing - Er is sprake van een groot ervaren gevoel van eenzaamheid - Er is sprake van relatief veel inzet van jeugdhulp - Er is sprake van een relatief grote groep inwoners met een minder gezonde leefstijl

17 KV NOG. Lichamelijke activiteit middelbare scholieren | LINK 18 KV NOG. Lichamelijke activiteit jongvolwassenen | LINK 19 KV NOG. Lichamelijke activiteit 18-65 jarigen | LINK

Stand van zaken in Brummen in het kader van het GALA In de gemeente Brummen beginnen we niet op nul. Er bestaan al verschillende documenten, ambities, visies en activiteiten die gerelateerd zijn aan het Gezond en Actief Leven Akkoord. Deze worden hieronder beschreven en dienen tevens als inspiratie voor de doelstellingen die in hoofdstuk 6 beschreven worden.

Visie Brummen ‘’Samen gezond wonen, werken en leven. Brummen is een aantrekkelijke gemeente voor jong en oud, voor bestaande en nieuwe inwoners. Een gemeente waar het goed wonen en werken is.’’

Geldende kaders uit nota Integraal beleidskader 3D -

Eigen verantwoordelijkheid met een sociaal vangnet, dus van recht op een voorziening naar zoveel mogelijk eigen kracht en regie De vraag van de inwoner staat centraal Investeren in het probleemoplossend vermogen van de samenleving Organiseren op de Brummense schaal De gemeente voert regie en stuurt op resultaat Ruimte voor innovatie en een nieuw samenspel Binnen de gestelde financiële kaders

Relevante gebruikte beleidsdocumenten -

Lokaal Sportakkoord Lokaal Preventieakkoord Positieve en Integrale Gezondheid in Brummen 2017-2021 Minimabeleid Visie op Sport en Bewegen 2023 Gewoon Goed Wonen. Woonagenda 2019-2023

Wat doen we al? In de gemeente Brummen voeren we op dit moment al tal van activiteiten uit die gerelateerd zijn aan de beschreven thema’s in het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hieronder volgt een lijst van deze activiteiten. De lijst is niet uitputtend. - Lokaal Sportakkoord. Middels het Lokaal Sportakkoord ondersteunen we sportverenigingen financieel om de kwaliteit van materiaal op peil te houden en stimuleren we de onderlinge samenwerking. - Brede Regeling Combinatiefuncties. We stimuleren sport, bewegen en cultuur onder de leeftijden 0-100 middels sport- en cultuurfunctionarissen. Cultuur en Sport wordt extra gestimuleerd door het concept Sjors Sportief & Sjors Creatief. - Terugdringen Gezondheidsachterstanden. Om gezondheidsachterstanden terug te dringen stimuleren we sport, bewegen en gezonde voeding op kinderopvangorganisaties, scholen en sportverenigingen. Dit doen we onder andere door de nog te ontwikkelen Rijke Schooldag in samenwerking met de Integrale Kind centra. - Kansrijke Start. We maken een herstart in het project Kansrijke Start waar we het speelveld zo breed mogelijk aanvliegen. - Mentale Gezondheid. Middels #Opladers, het maatschappelijk initiatief ‘Maakplaats The Villa’ en het jeugd- en jongerenwerk stimuleren we de mentale gezondheid van jeugdigen en hun ouders.

Aanpak overgewicht en obesitas. In de gemeente Brummen zijn fysieke gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) beschikbaar voor volwassenen. Dit aanbod wordt uitgebreid naar digitale GLI’s. Valpreventie. In de gemeente Brummen rollen we een pilot voor val- en inbraaksensoren uit, waarbij ook valrisico tests worden afgenomen. Daarnaast is er structureel beweegaanbod voor 65+’ers. Dit beweegaanbod is tevens gericht op sociale verbindingen. Leefomgeving. Gebiedsgericht werken is een bestuurlijk speerpunt in Brummen. We ontwikkelen momenteel een gebiedsgerichte werkwijze, waarvoor in 2023 en 2024 een aantal pilots wordt gedraaid. Daarmee spelen we in op behoeftes van inwoners en zorgen voor een integrale samenwerking tussen Fysiek en Sociaal Domein. OKO & Vroeg signalering. Stichting Sportkompas, Stichting Welzijn Brummen en Tactus werken samen met de gemeente en sportverenigingen om gesprekken te voeren met jongeren en voorlichting te geven aan jongeren en ouders over middelengebruik in de breedste zin van het woord. Versterken sociale basis. We versterken de sociale basis binnen de gemeente door sport-, beweeg- en cultuuractiviteiten, maar ook sociale activiteiten gericht op ontmoeten, vanuit (sport)verenigingen, zorginstellingen, welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke partners vindbaar te maken op één platform. Mantelzorg.

Vanuit knooppunt mantelzorg ondersteunen we (jonge) mantelzorgers Eén tegen Eenzaamheid. We participeren in het landelijke programma Eén tegen Eenzaamheid en draaien een succesvol project ‘Kunst door de brievenbus’. Welzijn op recept. We zorgen voor een goede samenwerking tussen huisartsen, de gemeentelijke sociale toegang en de welzijnscoach. Deze samenwerking ondersteunen we door een nieuwe website en de uitgifte van een activiteitengids. Samen zorgt dit voor invulling van Welzijn op recept.

Integraliteit en samenwerking met partners Om te komen tot dit plan van aanpak is gesproken met inwoners, zowel jongeren als volwassenen, en diverse maatschappelijk partners. De opbrengst hiervan is terug te vinden in de Visuals in de bijlage. Wat opvalt in de gesprekken is dat onze inwoners en partners aangeven dat er heel veel in Brummen te vinden is, maar dat veel zaken in Brummen te versnipperd zijn. De vindbaarheid zou zeker kunnen worden verbeterd. Daarnaast mist men slimme verbindingen. Samen bewegen zou bijvoorbeeld gecombineerd kunnen worden met samen een gezonde maaltijd bereiden om deze vervolgens samen te nuttigen. Dit is precies de insteek waar in Brummen voor zal worden gekozen. We zetten in op stevige netwerksamenwerking waarin acties van verschillende partners elkaar kunnen versterken. Als gemeente willen we onze netwerkpartners vooral faciliteren en de ruimte geven om dit verder vorm te geven. Daarnaast sluiten we met dit plan van aanpak aan bij ontwikkelingen in het kader van gebiedsgericht werken, een van de bestuurlijke speerpunten van de gemeente Brummen. Gebiedsgericht werken begint bij het in kaart brengen van kenmerken van een gebied (zoals een straat of wijk), van wat er speelt, welke kwaliteiten en behoeften er zijn. Door data te benutten, maar vooral door in gesprek te gaan met inwoners, maatschappelijk partners en ondernemers.

Zij weten tenslotte als geen ander wat er speelt in hun straat of wijk. En wat voor wensen en mogelijkheden er zijn om de leefbaarheid te vergroten. Een gebiedsgerichte werkwijze betekent verder dat we de gemeentelijke opgaven in een gebied zoveel mogelijk in samenhang oppakken. Dat gaat om opgaven in zowel het fysieke als het sociale domein. Daarbij zoeken we samenwerking met inwoners, maatschappelijk partners en ondernemers. In 2023 en 2024 vindt een aantal pilots plaats waarin de mogelijkheden van een gebiedsgerichte aanpak worden verkend en in de praktijk gebracht. Binnen een of meerdere van deze pilots wordt ook onderzocht wat de meerwaarde is van een gebiedsgerichte (wijk-/buurtgerichte) benadering voor onderdelen in dit plan van aanpak GALA, te weten: • Het terugdringen van gezondheidsachterstanden (in kwetsbare wijken/dorpen) • Leefomgeving • Versterken sociale basis Bovenstaande samenwerking en een mix van interventies op de thema’s van het Gezond en Actief Leven Akkoord dragen bij aan het uiteindelijke doel: een gezonde generatie in 2040. Hierbij wordt ingezet op de pijlers educatie, signalering en ondersteuning, omgeving, regelgeving en handhaving. De multidisciplinaire inzet, de mix van interventies en waar mogelijk de focus op bovenstaande pijlers, zorgen ervoor dat inwoners op alle leefgebieden worden ondersteund.

Naast inzet op lokale samenwerking zal ook de regionale samenwerking verder worden uitgebreid. In de keten aanpakken vanuit het GALA zal nadrukkelijk de samenwerking met de GGD, Zilveren Kruis en omliggende gemeenten worden gezocht. De reeds bestaande regionale infrastructuur rondom de Jeugdwet en Wmo zal worden benut om ook een preventie infrastructuur neer te zetten. In deze regionale en sub regionale samenwerking zal ook de verbinding met het Integraal Zorg Akkoord worden vormgegeven.

Doelstellingen GALA Het GALA steekt hoofdzakelijk in op preventieve activiteiten om gezondheid te bevorderen en gezondheidsachterstanden te verkleinen en/of te voorkomen. De stip op de horizon in het GALA luidt als volgt: ‘’Een gezonde generatie in 2040. Verder bouwen aan een fundament onder het gezondheidsbeleid.’’

Doelstellingen per doelgroep Op basis van data, participatiebijeenkomsten, onze visie, geldende kaders en de stip op de horizon formuleren wij daarom per doelgroep de volgende doelstellingen: Kinderen en jongeren krijgen voldoende ontwikkelingskansen en groeien gezond en veilig op. De meeste jongeren groeien uit tot zelfredzame volwassenen die naar vermogen mee kunnen doen in de maatschappij. Echter gaan ontwikkelen en (veilig) opgroeien niet altijd vanzelf. Ook zijn er kinderen en jongeren van wie de kans op een ontwikkelingsachterstand vooraf als hoog wordt ingeschat of bij wie dit vroegtijdig wordt geconstateerd, bijvoorbeeld door de leefomstandigheden. Het is belangrijk dat deze jongeren gedurende hun verschillende levensfases in beeld blijven en ondersteuning krijgen met passende interventies. Die bieden we als gemeente samen met onze partners. Op deze manier kan op elk moment een interventie plaatsvinden, waardoor het risico op ontwikkelingsachterstanden bij kinderen afneemt. Door vroegtijdige interventies worden de kinderen zelfredzamer en voorkomen we zo veel mogelijk de behoefte aan zorg op latere leeftijd. Volwassenen worden, indien nodig, in alle levensfasen gefaciliteerd. Wanneer een jongere zelfstandig gaat wonen, gaat werken of een gezin gaat stichten, gaat dat met de nodige ups en downs.

Door de bank genomen gaat dit echter zonder dat er een beroep gedaan hoeft te worden op specialistische ondersteuning. Het sociale netwerk, vrienden en familie zijn doorgaans voldoende als vraagbaak en steunpilaar. Wanneer dit, door omstandigheden, niet het geval is, kan de inwoner een beroep doen op hulp, advies en ondersteuning. Ter voorkoming van problemen bieden we een steun- en preventiestructuur met als doel vroegtijdig signaleren en zaken oplossen voordat de problemen escaleren. Zelfstandig wonende ouderen worden ondersteund. Ouderen zijn tot op late leeftijd vaak prima in staat de regie over het eigen leven te hebben en te houden. Echter, om te kunnen voorzien in de vraag naar (huishoudelijke) ondersteuning van de sterker groeiende groep ouderen, gaan we een andere benadering hanteren. Daarbij gaan we uit van eigen kracht, eigen regie en deelname naar vermogen. Hiermee doen we een groter beroep op de zelfredzaamheid. We bekijken hoe we door de inzet van preventieve activiteiten de daarvoor benodigde vaardigheden bij ouderen kunnen behouden en waar mogelijk vergroten, al dan niet met tijdelijke ondersteuning van een deskundige.

Doelstellingen per thema in het GALA Het GALA bestaat uit drie hoofdthema’s, te weten ‘Sport en Bewegen’, ‘Gezondheid en Sociale Basis’ en ‘Ondersteunende onderdelen’. Deze thema’s kennen subthema’s waarvoor doelstellingen geformuleerd zijn, al dan niet overgenomen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord. De doelstellingen staan hieronder beschreven. Alle doelstellingen dragen bij aan het behouden van gezondheid, het vergroten van gezondheid en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Een matrix per thema laat zien welke resultaten we willen halen en in welk jaar dat gaat gebeuren. Onder elke matrix wordt de samenhang van het thema in combinatie met andere thema’s beschreven en worden potentiële samenwerkingspartners benoemd. Concrete actiepunten worden, voor zover nog niet geformuleerd, opgenomen in het nog te ontwikkelen uitvoeringsprogramma dat opgesteld wordt na goedkeuring van dit Plan van Aanpak. Dit uitvoeringsprogramma wordt integraal opgesteld met behulp van de input die inwoners, collega’s, lokale en regionale samenwerkingspartners geven.

Sport en Bewegen Doelstellingen voor 2026: 1. Sportverenigingen worden ondersteund waardoor er vitale, toekomstbestendige verenigingen zijn ontstaan. 2. Sportverenigingen worden ondersteund op thema’s rondom inclusie & diversiteit en een veilig, sociaal en positief sportklimaat. 3. Er wordt structureel en efficiënt uitvoering geven aan het brede sport- en preventieakkoord, te noemen het ‘breed leefstijlakkoord’. 4. Middels de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) en een sterke samenwerking met maatschappelijke organisaties krijgen we inwoners van 0-100 jaar in beweging. 5. Er is een toename van de sport- en beweegdeelname door kwetsbare groepen zoals mensen met een ‘smalle beurs’ en de senioren. 6. Meer inwoners participeren actief in de samenleving door middel van sport en bewegen. 7. Minder inwoners hebben gezondheidsklachten door sport en bewegen te integreren in hun leefstijl. 8. Ouderen blijven langer vitaal en kunnen langer zelfstandig functioneren. 9. De motorische vaardigheden van de kinderen en jeugd verbeteren. 10. Het breder inzetten van sportfaciliteiten zoals meer multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties en het benutten van de openbare ruimte voor sport- en beweegactiviteiten.

Resultaten 2024 Sport- en preventieakkoord samengevoegd tot een breed leefstijlakkoord Prestatiegerichte afspraken met het lokale sportbedrijf zijn gemaakt Sjors Sportief is ingezet Uitvoeringsplan sportvisie opgesteld 2025/2026 Arrangementen ten behoeve van sportvisie ingericht en uitgevoerd Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Sport en bewegen zijn een essentieel onderdeel van preventie. Het is niet alleen een doel, maar ook een middel dat kan worden ingezet. We willen sport en bewegen als middel 17

inzetten om de ervaren gezondheid van inwoners te verbeteren. De ervaren gezondheid hangt af van de zes pijlers van Positieve Gezondheid en daarmee worden sport en bewegen een middel om bij te dragen aan een hogere score op deze zes pijlers en daarmee de GALA thema’s. Sport- en beweegactiviteiten zorgen naast een verbeterde fysieke gezondheid namelijk ook voor een verbeterde mentale gezondheid, het tegengaan van eenzaamheid, het versterken van sociale cohesie, het voorkomen van overgewicht en gezondheidsachterstanden. Integraliteit samenwerkingspartners We willen uitvoering geven aan dit thema door samenwerking met lokale partijen op te zoeken. Hierbij denken we niet alleen aan onze grotere lokale partners, namelijk Stichting Sportkompas en Stichting Welzijn Brummen, maar ook aan kleinschaligere partners zoals bijvoorbeeld Maakplaats The Villa, Stichting Onze Droom, sportverenigingen en de basisscholen. Daarnaast zijn er veel voorzieningen voor ouderen in de gemeente waar we sport en bewegen willen stimuleren. We steken het breed in en zorgen dat iedereen met elkaar samenwerkt, om een zo breed mogelijke doelgroep aan te spreken. Samen met deze partners bekijken we welke activiteiten er nu worden uitgevoerd en waar er wensen zijn. Op die manier komen we tot een aanbod dat zo vraag gestuurd en inclusief mogelijk is.

Het lokaal sport- en preventieakkoord dat op den duur samengevoegd wordt tot een breed leefstijlakkoord hebben allebei een aparte kerngroep. De kerngroep van het sportakkoord bestaat uit een vertegenwoordiging van vijftal sportverenigingen, Stichting Sportkompas en de gemeente. De kerngroep van het preventieakkoord bestaat uit een vertegenwoordiging van de welzijnsorganisatie, de bibliotheek, Stichting Sportkompas en de gemeente. Deze kerngroepen komen structureel samen om aanvragen te beoordelen. Zoals in de herijking van het Lokaal Sportakkoord 2.0 is beschreven, wordt er één kerngroep gevormd waar idealiter sport, welzijn én zorg vertegenwoordigd is.

Cultuur Doelstellingen voor 2026: 1. In Brummen is een breed gedragen visie op cultuur. Deze is opgesteld in samenhang met de doelstellingen in het GALA en de nog op te stellen visie op de sociale basis. 2. Cultuur wordt ingezet als middel om sociaal maatschappelijke problemen te voorkomen of terug te dringen, zoals in het geval van eenzaamheid of zingeving. 3. Verenigingen worden ondersteund waardoor er vitale, toekomstbestendige verenigingen ontstaan. Resultaten 2024 Er is een vastgestelde cultuurvisie opgesteld Er worden pilots gericht op cultuur opgestart in de gemeente Sjors Creatief is ingezet 2025/2026 Arrangementen ten behoeve van o.a. cultuur zijn ingericht Pilots worden doorontwikkeld Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s

Het is bewezen dat cultuur een bijdrage kan leveren aan de gezondheid van inwoners. Door cultuur te stimuleren, stimuleren we tevens de thema’s mentale gezondheid en Eén tegen Eenzaamheid. Integraliteit samenwerkingspartners Cultuur zetten we op de kaart door middel van samenwerking met de cultuur combinatiefunctionarissen, Stichting Welzijn Brummen, Maakplaats The Villa, basisscholen, de bibliotheek en de culturele stichting gemeente Brummen. Op deze manier bereiken we inwoners met een leeftijd van 0-100 jaar en zorgen we dat iedere inwoner van gemeente Brummen op welke wijze dan ook in aanraking komt met cultuur. Samen met deze partners gaan we werken aan een uitvoeringsprogramma waar gerichte projecten en activiteiten op het gebied van cultuur worden ingericht, die we samen gaan uitvoeren.

Gezondheid en Sociale Basis Het terugdringen gezondheidsachterstanden (in kwetsbare wijken/dorpen) Doelstellingen voor 2026: 1 Er is een lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden ontwikkeld waarbij aandacht is voor leefstijl, mentale gezondheid en schuldenproblematiek. 2 Brummen is een JOGG-gemeente met een JOGG-regisseur. JOGG staat voor ‘gezonde jeugd gezonde toekomst’ 3 Activiteiten gericht op bovenstaande zijn samengebracht op de website Doemeeinbrummen.nl Resultaten 2024 Focusbuurten opgespoord en onderzocht Nadat de cultuurvisie is vastgesteld wordt er een uitvoeringsplan opgesteld en worden pilots gericht op cultuur opgestart in de gemeente Er is verkend hoe een wijk-/buurtgerichte benadering van meerwaarde is voor de aanpak 2025/2026 Wijkgerichte activiteiten worden geïmplementeerd Gezonde voeding krijgt een plek in evenementen- en subsidiebeleid Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Het terugdringen van gezondheidsachterstanden hangt sterk samen met verschillende thema’s. Zo heeft het een connectie met de aanpak van overgewicht, mentale gezondheid, Eén tegen Eenzaamheid en sport en bewegen. Integraliteit samenwerkingspartners Het terugdringen van gezondheidsachterstanden kan op verschillende manieren.

We moeten al deze manieren dan ook stimuleren, omdat bepaalde activiteiten voor de inwoners het een werkt en voor de andere inwoner weer het andere. We werken onder andere met Stichting Sportkompas, Stichting Welzijn Brummen en WerkFit aan een uitvoeringsprogramma om minimaal de bovenstaande resultaten te bereiken. Kansrijke Start Doelstellingen voor 2026: 19

1 2 3

Het programma Kansrijke Start, de Kansrijke Start coalitie en de netwerksamenwerking staan als een huis. De activiteiten zijn structureel verankerd en verbonden met reeds bestaande activiteiten als #opladers. We faciliteren een betere en makkelijkere netwerkcommunicatie tussen relevante partijen door middel van OZO-verbindzorg.

Resultaten 2024 Prenataal huisbezoek en VoorZorg zijn doorontwikkeld Basis voor Kansrijke Start coalitie is gelegd OZO-verbindzorg is geïmplementeerd ten behoeve van netwerkcommunicatie Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma 2025/2026 Kansrijke Start interventies en coalitie staan als een huis Via #Opladers is een netwerk van ouders gecreëerd Haalbaarheid van alternatieve erkende interventies zoals ‘Nu Niet Zwanger’ is onderzocht Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Vanuit de lokale ketenaanpak kansrijke start, inclusief interventies, worden samenwerkingsafspraken gemaakt met partners rondom de eerste duizend dagen van een kind. De zorg en ondersteuning richt zich primair op het verminderen van risicofactoren die stress veroorzaken, zoals psychische problemen, financiële problemen, relatieproblemen, huisvestingsproblemen en hechtingsproblemen, maar ook het bevorderen van beschermende factoren en ondersteuning bij een gezonde leefstijl. Integraliteit samenwerkingspartners Vanuit geboortezorg, jeugdgezondheidszorg, publieke gezondheid en het sociale domein organiseren we kern- en werkgroepen, netwerkbijeenkomsten en deskundigheidsbevordering. Binnen de netwerken vinden partners elkaar waardoor snel schakelen en doorverwijzen resulteert in vroeg signalering en het voorkomen van problemen.

Mentale Gezondheid Doelstellingen voor 2026: 1 Reeds bestaande voorzieningen zijn versterkt en aan elkaar verbonden. 2 De mentale gezondheid van jongeren is verbeterd ten opzichte van 2023. 3 Er is zicht op de blinde vlekken in Brummen. 4 Er zijn voldoende voorzieningen ontwikkeld passend bij de vraag van de inwoners om de mentale gezondheid te vergroten en/of verdere problemen te voorkomen. 5 Passende, preventieve en structurele interventies in het kader van verslavingsproblematiek, met daarin aandacht voor gokken, gamen en schermgebruik Resultaten 2024 Door het voeren van gesprekken met jongeren is er inzicht in hoe mentale gezondheid bij jongeren kan worden bevorderd Sjors Creatief is geïmplementeerd

De inzet van ervaringsdeskundigen is onderzocht. De opbrengst wordt omgezet in interventies Bij het inrichten van de Rijke Schooldag zijn activiteiten die bijdragen aan de mentale gezondheid geïntegreerd 2025/2026 Er zijn voldoende voorzieningen ontwikkeld om de mentale gezondheid onder jongeren te verbeteren Er is aanbod om inwoners van 0-100 met potentiële verslavingsproblematiek te voorkomen Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Vanuit sport, bewegen, cultuur en welzijn worden activiteiten aangeboden. Deze activiteiten dienen meerdere doelen. Zo kan er sprake zijn van het versterken van de fysieke weerbaarheid, maar tevens ook van de mentale weerbaarheid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een sport als judo. Bij het inrichten van de Rijke Schooldag is het dienen van meerdere doelen eveneens het uitgangspunt. Aangeboden activiteiten kunnen bijdragen aan de sociale cohesie en het verminderen van het gevoel van eenzaamheid. Bij het ontwikkelen van activiteiten zal dit steeds de toetssteen zijn. Op wens van inwoners wordt gekeken waar de behoefte ligt en of deze activiteit bijdraagt aan het behalen van meerdere doelen.

Integraliteit samenwerkingspartners De orthopedagoog van de gemeente, de jeugdconsulenten op scholen, de POH-Jeugd bij de huisartsen, #Opladers, Maakplaats The Villa, Sport- en cultuur combinatiefunctionarissen en de Jongerenwerkers zijn een aantal partners die elkaar weten te vinden rondom het bevorderen van de mentale gezondheid van jongeren. Door elkaar te kennen, vragen samen op te pakken en naar elkaar door te verwijzen ontstaat een stevige netwerkstructuur rondom de jeugd en jongeren in Brummen. Aanpak overgewicht en obesitas Doelstellingen voor 2026: 1 De ketenaanpakken gecombineerde leefstijlinterventies (hierna: GLI) voor kinderen en de GLI voor volwassenen staan als een huis. 2 De GLI’s zijn uitgebreid met een vraaggestuurd aanbod aan zogenaamde arrangementen en richt zich tevens op betaalbare gezonde voeding. 3 De GLI’s zijn ingebed in de sociale basisvoorzieningen in Brummen en kennen een vervolg binnen reeds bestaand aanbod bij bijvoorbeeld de sportverenigingen.

Resultaten 2024 Er zijn twee lokale centrale zorgverleners aangesteld, conform opdracht in het GALA Lokale projectleider GLI voor kinderen is aangesteld, conform opdracht in het GALA Inventarisatie van benodigd structureel aanbod is afgerond Sjors Sportief is geïmplementeerd 2025/2026 Structureel aanvullende aanbod op GLI is gecreëerd en wordt doorlopend geëvalueerd Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s

Kinderen en volwassenen die een GLI-traject hebben doorlopen moeten na afloop doorverwezen worden naar structureel aanbod. Hierin komen sport en bewegen, het terugdringen van gezondheidsachterstanden, Eén tegen Eenzaamheid en mentale gezondheid terug. Integraliteit samenwerkingspartners Bij dit thema hoort een ketenaanpak, wat betekent dat de samenwerkingspartners niet alleen uit het Sociaal Domein, maar ook het welzijns- en zorgdomein komen. Naast gebruikelijke samenwerkingspartners als Stichting Welzijn Brummen en Stichting Sportkompas wordt er samengewerkt met huisartsen, fysiotherapeuten en andere paramedici. Ook wordt de verbinding met partners van jeugdgezondheidszorg gelegd. Zij spelen een rol in het opsporen en doorverwijzen, maar fungeren wellicht ook als centrale zorgverleners en daarmee als ‘spin in het web’.

Valpreventie Doelstellingen voor 2026: 1 De ketenaanpak Valpreventie staat als een huis. 2 In Brummen wordt iedere 65-plusser middels een brief gewezen op de mogelijkheid om een valrisico test te doen. 3 De gemeente Brummen biedt structurele beweeginterventies voor 65-plussers aan die zich naast het bewegen richting op sociale interactie tussen deelnemers. 4 Jaarlijks krijgt minimaal 14% van alle thuiswonende 65-plussers een valrisico-inschatting. 5 Jaarlijks volgt minimaal 3% van alle thuiswonende 65-plussers waarbij een matig of hoog valrisico is vastgesteld, een erkende valpreventieve beweeginterventie. Resultaten 2024 Ketenaanpak valpreventie is opgestart Structureel beweegaanbod specifiek voor valpreventie is gecreëerd De pilot van Zlimsamen voor val- en inbraaksensoren is uitgerold Pilots voor valangst interventies zijn opgestart De eerst valrisico-inschattingen en erkende beweeginterventies zijn aangeboden 2025/2026 Pilots zijn geëvalueerd en doorgezet dan wel gestopt. Structureel beweegaanbod is op vraaggerichte wijze uitgebreid tot een inclusief en volledig aanbod voor alle 65-plussers in de gemeente Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Door het faciliteren van valpreventieve sport- en beweegactiviteiten zorg je dat oudere elkaar ontmoeten.

Omdat ouderen bezig zijn, onder toezicht van een professional, worden mantelzorgers ontlast. Onze plan voor valpreventie op hoofdlijn draagt hierdoor bij aan o.a. Eén tegen Eenzaamheid, Mantelzorg en Sport en bewegen. Integraliteit samenwerkingspartners Bij dit thema hoort een ketenaanpak, wat betekent dat de samenwerkingspartners niet alleen uit het Sociaal Domein, maar ook het welzijns- en zorgdomein komen. Naast gebruikelijke samenwerkingspartners als Stichting Welzijn Brummen en Stichting Sportkompas wordt er samengewerkt met huisartsen, fysiotherapeuten en andere paramedici. In 22

samenwerking met deze partijen moet een ketenaanpak opgesteld worden, waarbij er structureel en laagdrempelig beweegaanbod is dat zich richt op valpreventie. Daarnaast moeten er verbindingen gelegd worden tussen deze partijen om erkende valpreventie interventies te organiseren en uitvoeren.

Leefomgeving Doelstellingen voor 2026: 1 Gemeente Brummen biedt buitenruimte aan die uitnodigt om te bewegen, ontmoeten, sporten, spelen en recreëren. 2 De gemeente Brummen kent het opbouwwerk en aanspreekpunten in straten en buurten welke bijdragen aan sociale cohesie. 3 De doelstellingen uit het Plan van Aanpak GALA zijn gebruikt bij het opstellen van de omgevingsvisie. 4 In Brummen voorkomen we hittestress door in te zetten op vergroening van de fysieke leefomgeving. Resultaten 2024 Er is verkend hoe een gebiedsgerichte benadering van meerwaarde is in de aanpak van de leefomgeving Het eerste beweeg- en ontmoetingspark is gerealiseerd Samenwerking in de vorm van overleggen tussen Fysiek en Sociaal domein is geborgd Mogelijkheden voor andere sport- en beweegstimulaties in de buitenlucht zijn verkend 2025/2026 In samenwerking met jongeren, Stichting Sportkompas en Stichting Welzijn Brummen zijn mogelijkheden tot nieuw in te richten sport- beweegplekken verkend. Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Een prettige leefomgeving verhoogd de kwaliteit van leven. Inwoners geven aan de buitenruimte in Brummen als prettig te ervaren. Vanuit het opstellen van de visie op de sociale basis gaan we thema’s beschrijven die zullen worden opgepakt. Eén van deze thema’s zal de gezonde leefomgeving betreffen is de verwachting.

Integraliteit samenwerkingspartners Naast samenwerking tussen het sociale domein en het fysieke domein binnen het gemeentehuis zal ook gekeken worden naar samenwerking met projectontwikkelaars en de woningcorporatie. Zij kunnen bij het ontwikkelen en realiseren van plannen een bijdrage leveren aan de verbetering van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Dit betreft tevens het stimuleren van bewegen in de buitenruimte en het inrichten van speel-, en waar mogelijk, schoolpleinen. Op basis van input van inwoners kunnen plannen ontwikkeld en uitgevoerd worden. Voorkomen en vroegsignalering van middelengebruik (roken, alcohol en drugs) Doelstellingen voor 2026: 1 Er is een netwerksamenwerking voor vroeg signalering alcoholproblematiek. 2 Dit netwerk zet actief in op het voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs door jongeren. 23

3 4

De netwerksamenwerking geeft uitvoering aan de afspraken in het Preventieakkoord dat integraal onderdeel uitmaakt van het GALA. Clubs en verenigingen worden ondersteund in de uitvoering van de gemaakte afspraken.

Resultaten 2024 Gemeente Brummen faciliteert de verbetering van samenwerking tussen maatschappelijk partners Mogelijkheden voor structurele subsidie voor voorlichting over middelengebruik wordt verkend (sport)verenigingen hebben een ‘Instructie Verantwoord Alcohol schenken’ (IVA) cursus aangeboden gekregen Het terrein van het gemeentehuis in Brummen is volledig rookvrij Er is onderzocht welke plekken in de gemeente rookvrij gemaakt kunnen worden 2025/2026 Jongerenwerk en Tactus gaan structureel de wijk in om te praten over alcohol- en middelengebruik ten behoeve van bewustwording Structurele subsidie voor voorlichting over middelengebruik is geïmplementeerd Er zijn nieuwe rookvrije plekken binnen de gemeente gecreëerd Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Dit thema hangt tot op zekere hoogte samen met enkele andere thema’s binnen GALA. Middelengebruik kan een gevolg zijn van een verslechterde mentale gezondheid, eenzaamheid en maatschappelijke druk. Door in te zetten op dit thema, raken we in ieder geval de thema’s Mentale Gezondheid, Eén tegen Eenzaamheid, maar ook een thema zoals het terugdringen van gezondheidsachterstanden.

Integraliteit samenwerkingspartners Samenwerkingspartners die betrokken worden op dit thema zijn Stichting Sportkompas, (sport)verenigingen, Stichting Welzijn Brummen en haar jongerenwerkers, Tactus verslavingszorg en de afdeling Openbare Orde en Veiligheid van de gemeente. Met minimaal deze partijen zal een netwerksamenwerking opgestart worden om informatieuitwisseling te faciliteren en efficiënte en effectieve maatregelen te bedenken én in te zetten. Versterken sociale basis Doelstellingen voor 2026: 1 In samenhang met de leefomgeving is de sociale basis versterkt. 2 Structurele burgerparticipatie is geïmplementeerd. Inwoners worden periodiek bevraagd over hoe zij de (versterking van) de sociale basis zien. 3 Om de sociale basis te versterken zijn inwoners en organisaties aan elkaar verbonden door in gezamenlijkheid de programma’s Sjors Sportief, Sjors Creatief en Max Vitaal uit te voeren en deze toegankelijk te maken middels een website en boekjes. 2024 Visie op Sociale Basis is vastgesteld Er is een top 5 van thema’s die moeten worden opgepakt

Er is verkend hoe een gebiedsgerichte benadering kan bijdragen aan de versterking van de sociale basis 2025/2026 Er wordt een jaarlijks leefstijlfestival georganiseerd waarin o.a. alle GALA thema’s aan bod komen Er is een laagdrempelige subsidieregeling opgesteld om ontmoeten in de buurt te stimuleren Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Afhankelijk van de opbrengst van de gesprekken met inwoners en maatschappelijk partners kan per jaar een ander thema aan de orde komen. Na vaststelling van de visie in 2024 zal hier uitvoering aan gegeven worden. Het gekozen thema zal altijd op meerdere levensgebieden effect moeten hebben. Integraliteit samenwerkingspartners Per thema zullen de samenwerkingspartners verschillen. Inzet is om zoveel mogelijk partners te betrekken. Mantelzorg Doelstellingen voor 2026: 1 Mantelzorgers worden in een vroeg stadium beter bereikt. 2 De toegang tot ondersteuning is ontsloten door versterking samenwerking lokale zorgpartijen. 3 Versterking van het respijtaanbod. 4 Voor jonge mantelzorgers is speciale aandacht. 5 Er is aandacht voor arbeidsparticipatie én mantelzorgverlening (werkende mantelzorgers) 6 Aansluiting bij het programma Langer Zelfstandig vanuit de VVT is gerealiseerd.

2024 Mantelzorgers zijn eerder bereikt De reeds ingezette samenwerking is verder versterkt Het is duidelijk hoe er aangesloten kan worden bij het programma Langer Zelfstandig Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma 2025/2026 Door focus op jonge mantelzorgers zijn zij eerder in beeld Vanuit het Knooppunt Mantelzorg ook speciale aandacht voor werkende mantelzorgers De samenwerking in het netwerk is voor de toekomst geborgd Versterking van het respijtaanbod dat aansluit bij de behoefte Integraliteit thema’s Mantelzorg wordt hoofdzakelijk verleent bij ouderen. Omdat vergrijzing een thema is zal de zelfstandigheid van de ouderen vergroot moeten worden. Het programma Langer Zelfstandig en dan met name de pilot rondom Reablement, biedt handvatten om ouderen zelfstandiger te laten functioneren. Het Knooppunt Mantelzorg is actief betrokken bij deze pilot, om te borgen dat ook mantelzorgers worden meegenomen in deze werkwijze. Reablement betekent herstelgerichte zorg. Wanneer ouderen zelfstandiger zijn of langer de regie over hun leven kunnen voeren heeft dat positieve gevolgen op alle levensgebieden.

Integraliteit samenwerkingspartners In de lokale context van Brummen willen meerdere partners in de ouderenzorg, Riwis, Vérian, Sensire en Stichting Welzijn Brummen, deze beweging naar een andere zorgbenadering in gang zetten. Hierbij worden ook de mantelzorger, het directe sociaal netwerk en vrijwilligers betrokken. Daarnaast wordt de samenwerking opgezocht met het Team voor Elkaar. Het Knooppunt Mantelzorg heeft de focus op de doelstelling om mantelzorgers vroegtijdig te ondersteunen, overbelasting te voorkomen en hierin de samenwerking met zorgpartijen te verbeteren. Samen met mantelzorgers, de Stichting Welzijn Brummen, het Knooppunt Mantelzorg, lokale (zorg)partijen, zorgverzekeraars en in regionaal verband wordt respijtaanbod afgestemd en verder ontwikkeld. Eén tegen eenzaamheid Doelstellingen voor 2026: De gemeente Brummen is aangesloten bij het Nationale actieprogramma Een tegen Eenzaamheid. Binnen dit programma gewerkt aan het volgende doel: 1 Samen met ketenpartners verdere inzet op het Actieplan van Stichting Welzijn Brummen om meer ontmoeting tot stand te brengen en eenzaamheid te bestrijden. 2 In de gemeente Brummen is specifieke aandacht voor de jongeren in de gemeente Brummen. 3 Er is onderzocht of de maatschappelijke diensttijd (MDT) voor jongeren van toegevoegde waarde kan zijn bij de bestrijding van eenzaamheid.

4 Er is in afstemming met lokale partners een signaleringsnetwerk of -systeem/signaal 2024 visietraject op de rol van het welzijnswerk ten aanzien van het thema eenzaamheid is afgerond Uitvoering van focuspunten ten aanzien van de bestrijding van eenzaamheid onder jongeren Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma 2025/2026 MDT is waar mogelijk ingepast in het programma 1 tegen eenzaamheid Netwerk samenwerking is geborgd voor de toekomst Er is een signaleringssysteem ingericht Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Samen met ketenpartners verdere inzet op het Actieplan van Stichting Welzijn Brummen (SWB) om meer ontmoeting tot stand te brengen en eenzaamheid te bestrijden. De gemeente Brummen is aangesloten bij het Nationale actieprogramma Een tegen Eenzaamheid. In alle activiteiten uit alle bovenstaande thema’s is het bevorderen van de sociale cohesie en het verbinden van mensen aan elkaar een doel. Integraliteit samenwerkingspartners Naast de SWB zijn er vanuit diverse achtergronden netwerkpartners betrokken bij de bestrijding van eenzaamheid. Iedere partner participeert binnen dit netwerk vanuit eigen kennis en kunde en doelgroep. Dit brengt met zich mee dat integraal gekeken kan worden naar 26

wat er nodig is en activiteiten in samenhang kunnen worden opgepakt. Enkele partners zijn het jongerenwerk en (sport)verenigingen, maar ook Maakplaats The Villa of Stichting Onze Droom.

Welzijn op recept Doelstellingen voor 2026: 1 Inwoners en maatschappelijk partners hebben een duidelijk en up-to-date overzicht van activiteiten op het gebied van welzijn zodat deelname aan welzijnsactiviteiten vergroot wordt. 2 OZO-Verbindzorg is geïmplementeerd als communicatiemiddel rondom inwoners die door de huisarts zijn verwezen naar welzijn. 3 De regionale ketenaanpak rondom Welzijn op Recept is ingericht. 2024 De website doemeeinbrummen.nl is gecreëerd en gevuld met activiteiten Er is een welzijnscoach aangenomen De mogelijkheid voor bewegen op recept is verkend Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma 2025/2026 De website is bekend en geborgd, waardoor alle sport-, beweeg-, ontmoetings- en cultuuractiviteiten vindbaar zijn Bewegen op recept is geïmplementeerd met alle huisartsen in de gemeente Brummen Andere resultaten volgen na het opstellen van het uitvoeringsprogramma Integraliteit thema’s Veel psychosociale problemen manifesteren zich als lichamelijke klacht. Door inzet van de huisarts op het verkennen van het onderliggende probleem kan verwijzing naar de welzijnscoach een oplossing zijn. De welzijnscoach in Brummen voert een breed intake gesprek en betrekt daarbij alle pijlers van het model van positieve gezondheid. Zo kan samen met de inwoner de meest passende vorm van welzijn worden ingezet.

Integraliteit samenwerkingspartners Naast intensieve samenwerking met de huisartsen en de welzijnscoach is het van belang dat de welzijnscoach nauwe banden heeft met de verschillende organisaties en verenigingen in Brummen. De kennis die de coach heeft levert de juiste door verwijzing op. Deze verwijzing wordt mede ondersteunt door de website DoemeeinBrummen.nl

Ondersteunende onderdelen (GGD) Het GALA vraagt om een nadrukkelijke rol voor de GGD. Op twee onderdelen zijn hiervoor afspraken gemaakt in regionaal verband.

Versterken Kennis- en adviesfunctie GGD NOG Om haar regionale kennis- en adviesfunctie te versterken heeft GGD NOG met nadruk gevraagd om een sterk opdrachtgeverschap vanuit gemeenten. GGD NOG krijgt de opdracht om inzicht te bieden in de gezondheidssituatie in de gemeente(n) en de situatie te duiden door middel van een interactief dashboard. Hierbij kan gedacht worden aan: • (meer) inzicht geven in de gezondheidssituatie op (sub)-regionaal, gemeente, wijken buurtniveau. • dynamisch weergeven van regionale en lokale data (bijvoorbeeld door middel van doorontwikkeling van Kompas Volksgezondheid). • (nog meer) verbinden van monitordata met data uit andere domeinen d.m.v. GERDA. • ontwikkelen en weergeven van (standaard)set van indicatoren voor het monitoren van: o de voortgang van de uitvoering van de ketenaanpakken o de (domein overstijgende) samenwerking van partijen o de impact van de ketenaanpakken (bijv. gezondheidseffecten, verkleinen gezondheidsverschillen). • Duiding van/bij data om zo te komen tot een continu verbeterproces (tijdige bijsturing mogelijk maken).

Coördinatie regionale aanpak preventie De strekking van deze opdracht is een bijdrage te leveren aan het realiseren van een regionale preventie infrastructuur. De totstandkoming van deze infrastructuur is een belangrijke doelstelling van het IZA/GALA. Een deel van de opgaven voortkomend uit de GGD NOG Bestuur agenda 2023-2027 kan hierbij worden inbegrepen. Het vormgeven van een regionale preventie infrastructuur is een voornemen waar alle betrokken partijen zich aan hebben gecommitteerd. De GGD NOG zal in opdracht van én – in nauwe samenwerking en samenspraak met gemeenten - de rol van brugfunctionaris/facilitator in dit traject vervullen. Project/programmaleiders stemmen hierbij met diverse partijen af, waaronder het zorgkantoor, de zorgverzekeraar en ketenpartners. Het voorstel van de GGD NOG is om in Q3 en Q4 2023 te benutten om samen met gemeenten een goed beeld te verkrijgen rondom de kansen en risico’s bij de voorgestelde rol. Vanuit de gemeenschappelijke regeling wordt vervolgens een passende opdracht verstrekt aan de GGD NOG. Een belangrijke randvoorwaarde is dat alle partijen een flinke inspanning leveren om te komen tot het gewenste resultaat.

Monitoring Gedurende de looptijd van een traject zullen we middels de cyclus van Plan-Do-Check-Act (PDCA) monitoren of we op koers liggen om de gestelde doelen te behalen. Binnen de netwerken zullen afspraken worden vastgelegd rondom doelstellingen, activiteiten en beoogde effecten. Dit betreft het zogenaamde tellen, maar ook vertellen. Er worden multidisciplinaire werkgroepen samengesteld, bestaande uit mensen van de gemeente, welzijn, zorg en sport. Dit multidisciplinaire team komt op structurele basis samen om de voortgang en uitvoering van het Plan van Aanpak en het uitvoeringsprogramma te bespreken. Op deze manier kan er actief ingespeeld worden op actuele en/of ingrijpende ontwikkelingen die aandacht vereisen. Daarnaast maken we gebruik van het gemeentelijk monitoringssysteem in Power BI. Hierin wordt data verzameld die niet op landelijk niveau weergeven wordt en vooral voor de lokale context belangrijk is. Op deze manier is data heel nauwkeurig, gedetailleerd en specifiek te maken, wat bijdraagt aan de kwaliteit van preventie of verminderen van gezondheidsproblemen. Tenslotte maken we gebruik van landelijk beschikbare monitoring zoals de monitor van de GGD, de verschillende cliëntervaringsonderzoeken en het Regiobeeld dat binnen het IZA is opgesteld.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13097319/1