(036) Definitief concept accountantsverslag

D408642

Accountantsverslag 2022 Gemeente Brummen

Definitief Concept 26 mei 2023

CONCEPT Aan de gemeenteraad van de gemeente Brummen

Inleiding

Doetinchem, 23 juni 2023 535001/HdF/NK Geachte raadsleden, Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. In dit verslag brengen wij de hoofdzaken van onze bevindingen en aanbevelingen vanuit de controle onder uw aandacht. Daarnaast besteden wij aandacht aan de jaarrekening zelf en aan de interne beheersing. De jaarrekening is onder verantwoordelijkheid van het College van B&W opgesteld. Op basis van onze controle geven wij een onafhankelijk oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid van de jaarrekening. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording en de overige gegevens in overeenstemming zijn met de jaarrekening. Ons oordeel over de jaarrekening komt tot uitdrukking in de controleverklaring. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder Financiën, de gemeentesecretaris, de concerncontroller en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst met de auditcommissie op 6 juni 2023. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.

Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}} dhr. R.H. Gosselink-Wolbrink RA

2

CONCEPT Inhoudsopgave

Waar bent u naar op zoek ?

1. Kernpunten

2. Onderbouwing oordeel

3. Aandachtspunten Raad

4. Jaarrekening

5. Interne beheersing

6. SiSa

7. Onze verantwoordelijkheid en afsluiting

Bijlage 1

Bijlage 2

Fraude en continuïteit controleverklaring

SiSa tabel fouten en onzekerheden

CONCEPT Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. Wij informeren u in dit verslag over de bevindingen uit onze controle. De hoofdzaken hebben wij hier opgenomen. De controleverklaring 2022

De financiële positie van uw gemeente is vooral door incidentele baten verbeterd. De grote maatschappelijke opgaven, zoals de woningnood, klimaatverandering en energietransitie maken dat de middelen in de komende jaren nog wel nodig zullen zijn. Het is onduidelijk en onzeker wat gemeenten van het Rijk mogen verwachten, zeker ook na 2026/2027. Deze onzekerheid en de dreigende begrotingstekorten maken het erg lastig om structureel beleid te maken en te investeren in de maatschappelijke opgaven die er zijn.

Als u de jaarstukken ongewijzigd vaststelt, kunnen wij de volgende oordelen geven:

• •

1. Kernpunten

Een goedkeurend oordeel voor de getrouwheid Een oordeel met beperking voor de rechtmatigheid

Uit onze controle kwamen enkele kleinere aanpassingen in de jaarstukken. Deze zijn in de voorliggende versie verwerkt.

Interne beheersing op orde

Fraude en financiële risico’s In onze controleverklaring beschrijven wij met ingang van 2022 op welke wijze wij bij de controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang als gevolg van fraude. Daarnaast beschrijven wij onze controleaanpak inzake de veronderstellingen voor de berekening van de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Voor wettelijke controles is het verplicht om over deze twee punten te rapporteren. In bijlage 1 geven wij de teksten weer die wij in de controleverklaring zullen opnemen.

De interne beheersing voldoet aan de daaraan te stellen eisen en past bij de omvang van uw organisatie. Wij hebben nog enkele verbeterpunten geadviseerd. Met ingang van 2023 legt het College van B&W in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening verantwoording af over het rechtmatig handelen. De organisatie bevindt zich momenteel in een fase waarin verdere doorontwikkeling noodzakelijk is.

Controleproces goed verlopen Wij hebben voldoende controle-informatie verkregen om een controleverklaring te verstrekken. Wij willen de medewerkers van gemeente Brummen bedanken voor de open en constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van deze rapportage.

Saldo van baten en laten De gemeente Brummen heeft het jaar 2022 met een positief resultaat van € 8,6 miljoen afgesloten. In de jaarstukken is een toelichting gegeven op de totstandkoming van dit resultaat. 4

CONCEPT De financiële uitkomsten van de controle op een rij

2. Onderbouwing oordeel Getrouwheid De niet-gecorrigeerde controleverschillen en de resterende onzekerheden blijven onder de goedkeuringstoleranties van 1% respectievelijk 3%, zoals deze met u zijn afgesproken.

Onderstaand hebben wij een overzicht opgenomen van de niet in de jaarrekening 2022 verwerkte controleverschillen en de resterende onzekerheden. Met u hebben wij een afspraak gemaakt, welke afwijkingen wij in dit verslag vermelden. U heeft ons gevraagd in ieder geval alle afwijkingen groter dan € 25.000 aan u te rapporteren.

Getrouwheid Omschrijving

Fouten

Rechtmatigheid

Onzekerheden €

€

Uitgaven zorgaanbieders WMO en Jeugd

Fouten €

1.607.000

1.607.000 1.348.000

Europese aanbestedingen

Totaal

Onzekerheden €

0

1.607.000

1.348.000

Goedkeuringstolerantie voor fouten (1%)

604.000

Goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (3%)

1.813.000

1.607.000

Rechtmatigheid De fout in de Europese aanbestedingen is groter dan 1%. Dit leidt tot een beperking in het oordeel voor de rechtmatigheid. WNT In de jaarrekening 2022 is de verantwoording over de WNT overeenkomstig de wettelijke vereisten opgenomen.

SiSa Bij de controle op de SiSa-verantwoording zijn geen afwijkingen geconstateerd die van invloed zijn op het oordeel. Jaarverslag Wij hebben geen tegenstrijdigheden vastgesteld tussen het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen) en de jaarrekening.

5

CONCEPT Onderstaand geven wij een nadere toelichting op de geconstateerde fouten en onzekerheden

•

Uitgaven zorgaanbieders WMO en jeugd

2. Toelichting oordeel •

Over de geleverde zorg in natura is over 2022 voor een bedrag van € 6,8 miljoen controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Voor de resterende € 1,6 miljoen is geen (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Dit bedrag is als onzekerheid aangemerkt: Er is voor dit bedrag geen zekerheid over de geleverde zorg. Ten opzichte van vorig jaar is de onzekerheid van € 1,2 miljoen naar € 1,6 miljoen gestegen. Een analyse hierop wijst het volgende uit: - De Zorg in Natura WMO en jeugd is gedaald met € 0,9 miljoen; - Het aantal zorgaanbieders is gelijk gebleven; - Het aantal gewaarmerkte productieverantwoordingen is gedaald met 32%. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de onzekerheid voor de komende jaren te laten dalen door - een eigen onderzoek te doen naar de geleverde prestaties van de zorgaanbieders waar geen gewaarmerkte productieverantwoording van wordt ontvangen; - Door bevestiging van de zorgaanbieder overeen te komen dat er geen extra kosten in rekening worden gebracht na afsluiting van het boekjaar.

6

Europese aanbestedingen

Wij hebben alle inkopen bij leveranciers waaraan over de periode 2019-2022 meer dan € 215.000 is geleverd onderzocht op het juist toepassen van de Europese aanbestedingsregels. Uit onze controle-uitkomsten over 2022 blijkt dat de aankopen bij 13 leveranciers niet conform de Europese aanbestedingsregels is verricht. De totale inkopen in 2022 bij deze leveranciers bedroeg € 1.348.000 en is in de jaarrekening 2022 verantwoord. Een specificatie van de leveranciers is intern beschikbaar. De fout is gestegen ten opzichte van vorig jaar, evenals het aantal leveranciers. Het betreft met name inhuur van personeel. Voor een toelichting op het proces Europese aanbestedingen en onze aanbevelingen hiervoor verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 ‘interne beheersing’.

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 1: Inhuur Wat is het effect van de inhuur van mensen binnen de organisatie?

Bevindingen De inhuur van mensen kan verschillende effecten hebben, zowel positief als negatief. Mogelijke effecten zijn: ➢ Flexibiliteit: Het inhuren van mensen kan de flexibiliteit van een organisatie vergroten. Het stelt de organisatie in staat om snel te reageren op veranderingen in de vraag naar arbeid. Bijvoorbeeld, als er tijdelijk extra werk is kan het inhuren van externe medewerkers helpen om de piekbelasting op te vangen. ➢ Specialistische kennis: Het inhuren van mensen kan de toegang tot specifieke expertise vergemakkelijken. Soms heeft een organisatie tijdelijk behoefte aan specifieke vaardigheden of kennis die niet intern aanwezig is. Door externe experts in te huren, kan de organisatie profiteren van hun ervaring en deskundigheid. ➢ Kosten: Inhuur kan zowel kostenbesparend als kostbaar zijn. Het inhuren van tijdelijke medewerkers kan kosten besparen op lange termijnvoordelen zoals verzekeringen, pensioenen en andere secundaire arbeidsvoorwaarden. Aan de andere kant kunnen hoge tarieven voor hooggeschoolde externe professionals de kosten verhogen, ook door hogere tarieven voor tijdelijke krachten of consultants. ➢ Cultuur en betrokkenheid: Het inhuren van mensen kan invloed hebben op de bedrijfscultuur en de betrokkenheid van werknemers. Externe medewerkers kunnen zich minder verbonden voelen met de organisatie, omdat ze geen deel uitmaken van het vaste team.

Ze zijn mogelijk minder bekend met de normen, waarden en processen van de organisatie, wat kan leiden tot communicatie- en samenwerkingsproblemen. Inhuurkrachten hebben meestal minder betrokkenheid bij de organisatie, aangezien ze vaak tijdelijk zijn. Dit kan van invloed zijn op hun motivatie en inzet, wat kan leiden tot lagere productiviteit of een mindere kwaliteit van het geleverde werk. ➢ Onstabiele werkomgeving: Door veel gebruik te maken van inhuurkrachten kan de samenstelling van het personeelsbestand voortdurend veranderen. Dit kan leiden tot een onstabiele werkomgeving en een gebrek aan continuïteit. Het kan ook invloed hebben op teamdynamiek en samenwerking, omdat er steeds nieuwe mensen worden ingebracht. 7

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 1: Inhuur Wat is het effect van de inhuur van mensen binnen de organisatie?

Bevindingen De inhuur van mensen binnen een organisatie kan verschillende effecten hebben, zowel positief als negatief. Hier zijn nog enkele mogelijke effecten: ➢ Kennis: Het inhuren van mensen kan leiden tot kennisoverdracht binnen de organisatie. Externe medewerkers brengen mogelijk nieuwe ideeën, perspectieven en best practices met zich mee, die kunnen worden gedeeld met interne medewerkers. Dit kan de algehele kennis en vaardigheden van het interne team versterken. Telkens wanneer er inhuurkrachten worden ingezet, brengen ze vaak specifieke vaardigheden en expertise met zich mee. Wanneer ze vertrekken, kan de organisatie die kennis verliezen, tenzij er een systematische kennisoverdracht plaatsvindt. Dit kan leiden tot een gebrek aan interne expertise op lange termijn. ➢ Concurrentie voor interne medewerkers: Als een organisatie te veel afhankelijk is van inhuurkrachten, kan dit leiden tot demotivatie bij interne medewerkers. Ze kunnen het gevoel hebben dat er geen mogelijkheden voor groei en ontwikkeling zijn als de voorkeur wordt gegeven aan externe krachten.

Het effect van de inhuur van mensen hangt af van verschillende factoren, zoals de strategie van de organisatie, de aard van het werk, de duur van de inhuur en de manier waarop de inhuur in de organisatie wordt geïntegreerd. Het is belangrijk om zorgvuldig af te wegen welke vorm van inhuur het meest geschikt is voor de specifieke behoeften en dat ze effectieve processen en systemen hebben om externe medewerkers effectief te beheren en te integreren. De manier waarop het inhuurproces wordt beheerd kan de potentiële negatieve effecten minimaliseren en de voordelen van inhuur optimaliseren.

8

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 2: Flexwoningen Investering tijdelijke woningen: Is hier een optimaal proces voor? Financieel: Hoe ga je met de gemaakte afspraken om? Hoe ga je met de afschrijving van deze woningen om? Waar moet je allemaal aan denken bij een dergelijk proces?

Bevindingen Het investeren in tijdelijke woningen kan een interessante mogelijkheid zijn, vooral gezien de huidige vraag naar flexibele huisvesting. Hoewel er geen vastomlijnd optimaal proces is, zijn er enkele belangrijke overwegingen waarmee rekening moet worden gehouden bij het investeren in tijdelijke woningen. Hier zijn enkele punten om te overwegen: ➢ Onderzoek en marktanalyse: Voordat geïnvesteerd wordt, is het belangrijk om de marktvraag naar tijdelijke woningen te begrijpen. Een analyse van trends, vraag en aanbod, lokale regelgeving en andere relevante factoren die van invloed kunnen zijn op het succes van de investering, wordt aangeraden. ➢ Financiële planning: Het is raadzaam een gedetailleerd financieel plan op te stellen waarin rekening wordt gehouden met de kosten van de tijdelijke woningen, inclusief aankoop, bouw, onderhoud en operationele kosten. Op basis van de wet Markt en Overheid dient een realistische huurprijs bepaalt te worden en in rekening worden gebracht. ➢ Afspraken en contracten: Er dienen duidelijke en juridisch bindende afspraken gemaakt te worden met huurders. Denk aan zaken als huurtermijnen, opzegtermijnen, verantwoordelijkheden van de huurder en verhuurder en eventuele beperkingen of regels met betrekking tot de woning. ➢ Onderhoud en beheer: Overweeg hoe het onderhoud en beheer van de tijdelijke woningen georganiseerd moet worden.

Zelf doen of uitbesteden aan een professioneel beheerbedrijf? Zorg ervoor dat er een systeem is voor het melden en oplossen van eventuele onderhoudsproblemen. 9

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 2: Flexwoningen Investering tijdelijke woningen: Is hier een optimaal proces voor? Financieel: Hoe ga je met de gemaakte afspraken om? Hoe ga je met de afschrijving van deze woningen om? Waar moet je allemaal aan denken bij een dergelijk proces?

Bevindingen ➢ Afschrijving: Tijdelijke woningen hebben een beperkte levensduur, daarom is het belangrijk om de afschrijving van deze woningen in de financiële planning op te nemen. De juiste afschrijvingstermijn is afhankelijk van de waardevermindering van de woningen gedurende hun levensduur. ➢ Regelgeving en vergunningen: Controleer de lokale regelgeving met betrekking tot tijdelijke woningen, zoals vergunningseisen en eventuele beperkingen. Zorg ervoor dat alle benodigde vergunningen en toestemmingen verkregen zijn voordat de woningen worden verhuurd.

➢ Verzekering: Sluit een passende verzekering af om de investering te beschermen tegen mogelijke risico's, zoals schade aan de woningen, aansprakelijkheid en inkomensverlies. Wij hebben het College van B&W geadviseerd professioneel advies in te winnen van experts op het gebied van vastgoed, financiën en juridische zaken om ervoor te zorgen dat alle aspecten van het investeringsproces grondig beoordeeld worden.

10

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 3: Afwijkingen regelgeving fysieke domein Welke procedures zijn er binnen de organisatie voor het fysieke domein om af te wijken van regelgeving en werkprocessen?

Bevindingen De procedures voor het afwijken van regelgeving en werkprocessen binnen een organisatie kunnen variëren, afhankelijk van de specifieke regels en processen waarvan wordt afgeweken. Hieronder lichten wij enkele algemene stappen toe die gevolgd kunnen worden bij het afwijken van regelgeving en werkprocessen: ➢ Identificatie van de noodzaak: De organisatie moet eerst de noodzaak identificeren om af te wijken van de bestaande regelgeving of werkprocessen. Dit kan te maken hebben met specifieke omstandigheden, onvoorziene situaties of de behoefte aan innovatie en verbetering. ➢ Interne evaluatie: Een grondige interne evaluatie moet worden uitgevoerd om de mogelijke impact en risico's van het afwijken van regelgeving en werkprocessen te begrijpen. Dit kan onder meer het raadplegen van relevante belanghebbenden, zoals juridische, operationele en compliance-teams, omvatten.

➢ Juridisch advies: In gevallen waarbij het afwijken van regelgeving betrokken is, is het raadzaam om juridisch advies in te winnen, om ervoor te zorgen dat de voorgestelde afwijkingen in overeenstemming zijn met de geldende wet- en regelgeving. Dit helpt om juridische risico's te beperken. ➢ Formulering van een afwijkingsvoorstel: Op basis van de evaluatie en het juridische advies kan een afwijkingsvoorstel worden opgesteld. Dit voorstel moet de redenen voor afwijking, de verwachte voordelen, de mogelijke risico's en de voorgestelde alternatieven duidelijk uiteenzetten.

11

CONCEPT Aandachtspunten Raad Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen

Aandachtspunten en bevindingen Aandachtspunt 3: Afwijkingen regelgeving fysieke domein Welke procedures zijn er binnen de organisatie voor het fysieke domein om af te wijken van regelgeving en werkprocessen?

Bevindingen ➢ Interne goedkeuringsprocedure: Het afwijkingsvoorstel moet worden voorgelegd aan het relevante gremium voor goedkeuring, het College van B&W of de Raad. Maar het kan ook betrekking hebben op het managementteam, de juridische afdeling, operationele afdelingen en eventueel andere relevante partijen, afhankelijk van de aard van de afwijking. ➢ Communicatie en documentatie: Na goedkeuring van het afwijkingsvoorstel moet de communicatie worden verzorgd naar alle relevante belanghebbenden die worden beïnvloed door de afwijking. Bovendien moeten alle afwijkingsbeslissingen en de bijbehorende documentatie voor nalevings- en rapportagedoeleinden worden gedocumenteerd. Het is belangrijk op te merken dat de gemeente gebonden is aan specifieke regels en procedures die moeten worden gevolgd bij het afwijken van regelgeving en werkprocessen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd intern beleid en richtlijnen te raadplegen en relevante wettelijke voorschriften te volgen bij het implementeren van afwijkingen binnen de organisatie.

12

CONCEPT Jaarstukken en zekerheid

4. Jaarrekening

Financiële positie

Kwaliteit jaarstukken

Begrotingsrechtmatigheid

Overige bevindingen

13

CONCEPT De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over 2022 en de 4.1 Financiële positie financiële positie op 31 december 2022.

Saldo van baten en lasten Het jaar 2022 is gestart met een begrotingssaldo van € 0,3 miljoen positief. De definitieve begroting kwam uit op een resultaat van afgerond € 1,4 miljoen positief. Het saldo van de lasten en baten over het jaar 2022 bedraagt afgerond € 8,6 miljoen positief. Ter illustratie is dit in de tabel hiernaast weergegeven.

Verloop van het resultaat 2022

Het positieve resultaat ten opzichte van de definitieve begroting van € 7,2 miljoen is voor een groot deel beïnvloed door: - Een hogere algemene uitkering (€ 1,4 miljoen): - Overschot vergoeding Oekraïners (€ 1,2 miljoen); - Minder lasten WMO (€ 1,3 miljoen); - Inkomensvoorzieningen (€ 0,8 miljoen);

8.590

Realisatie Prognose

1.354

In de inleiding van de jaarstukken is een toelichting op dit resultaat gegeven.

293 Begroot

Incidentele baten en lasten De incidentele baten en lasten bedragen respectievelijk € 4,7 miljoen baten en € 4,3 miljoen lasten. In het overzicht van de incidentele baten en lasten is per programma een verklaring gegeven.

14

CONCEPT De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over 2022 en de financiële positie op 31 december 2022.

4.1 Financiële positie

Financiële positie Het eigen vermogen van uw gemeente is per ultimo 2022 € 17 miljoen, (2021: € 9,4 miljoen). Hiervan is € 2,9 miljoen in bestemmingsreserves opgenomen (2021: € 2 miljoen). Hiernaast tonen wij het verloop van het eigen vermogen van de afgelopen jaren. Het eigen vermogen is hoger door de incidentele meevallers.

Verloop eigen vermogen 20.000

Het weerstandsvermogen is ten opzichte van de afgelopen jaren verbeterd. De ratio is 1,2. De benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van risico’s is € 4,9 miljoen en de beschikbare weerstandscapaciteit is € 5,8 miljoen. De solvabiliteit is 19,5% ten opzichte van vorig jaar 11,8%. Met 19,5% is dit lager dan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten volgens ‘waar staat je gemeente.nl’. Het gemiddelde is 33%.

0

2020 2022

totaal eigen vermogen

15

2019 2021

resultaat boekjaar

-20.000

Bestemmingsreserves

Algemene reserve

Uw gemeente heeft per 31 december 2022 voor een bedrag van € 58,9 miljoen leningen opgenomen. Dit is € 0,6 miljoen meer dan per 31 december 2021. De renterisiconorm is eenmalig overschreden in 2022. Dit is voldoende toegelicht in het jaarverslag, in de paragraaf Financiering.

CONCEPT Bij onze controle hebben wij de informatiewaarde, leesbaarheid en naleving van wettelijke vereisten van de jaarstukken beoordeeld.

4.2 Kwaliteit jaarstukken

Kwaliteit van de jaarstukken

Naleving van de verslaggevingsregels

De jaarstukken bestaan uit 3 onderdelen: De programma’s, de paragrafen en de jaarrekening.

Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nageleefd. Hierin hebben wij geen (belangrijke) afwijkingen vastgesteld.

Wij vinden de structuur van de jaarstukken duidelijk. Uw gemeente kent 4 programma’s. Daarnaast worden de algemene dekkingsmiddelen en overhead separaat gepresenteerd.

De verplichte beleidsindicatoren zijn bij de programma’s opgenomen.

De kwaliteit van de toelichtingen is voldoende. Het inzicht in de begroting en de belangrijkste afwijkingen in de realisatie zijn per programma in het jaarverslag toegelicht.

Jaarverslag en paragrafen

Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening over het boekjaar 2022 is zodanig gepland dat de gecontroleerde jaarrekening begin juni 2023 aan de auditcommissie kan worden voorgelegd.

Het concept van de jaarstukken was tijdig gereed en het jaarrekeningdossier bevatte voldoende onderbouwingen om de controle te kunnen uitvoeren. De afwikkeling is conform planning.

Het jaarverslag en de paragrafen voldoen aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording. Wij hebben vastgesteld dat er geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening 2022 zijn. De nieuwe, verplichte paragraaf Openbaarheid van Bestuur is opgenomen. Hierin is een toelichting opgenomen van het uitgevoerde beleid in de Wet Open Overheid.

16

Wij kijken terug op een prettige en transparante samenwerking gedurende dit proces.

CONCEPT 4.3 Begrotingsrechtmatigheid

De kaderstelling nader toegelicht Bij de controle van de rechtmatigheid gaan wij na of de lasten en baten en de balansmutaties juist, tijdig, volledig én met de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader< in overeenstemming zijn geweest. Wij hebben de baten en lasten en de balansmutaties over 2022 op rechtmatigheid gecontroleerd.

Begrotingscriterium De Raad heeft besloten met 4 inhoudelijke programma’s en algemene dekkingsmiddelen en overhead te werken. Dit geeft een overzichtelijk beeld van de resultaten. U heeft het College van B&W toestemming gegeven om binnen de budgetten van de programma’s te opereren. Het College van B&W legt verantwoording af over de besteding op de programma’s. Wij hebben gecontroleerd of de begrotingsregels door het College van B&W zijn nageleefd:

•

Lasten

Op 2 programma’s zijn er overschrijdingen ten opzichte van de begroting. De toelichting hierop is voldoende en daarmee hebben de overschrijdingen geen invloed op ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid.

•

Programma (*€ 1.000)

Lasten Begroting

Lasten 2022

Overschrijding

1. Bestuur en veiligheid

5.725

5.537

P

2. Fysieke leefomgeving

13.829

13.991

O

3. Sociale leefomgeving

31.027

29.044

P

4. Bedrijfsvoering en financiering

448

393

P

Algemene dekkingsmiddelen

-7

19

O

8.279

7.828

P

59.301

56.811

Overhead Totaal

Investeringen

Er zijn geen investeringskredieten overschreden. 17

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe.

•

Schatting: Grondexploitatie

Per 31 december 2022 zijn er 7 grondexploitaties. In 2022 is het complex Troelstralaan afgesloten. Voor de berekening van de verwachte resultaten in de actieve grondexploitaties heeft het College uitgangspunten geformuleerd. De index van de lasten is laag en de index van de baten hoog. Wij vinden de gehanteerde uitgangspunten acceptabel en consistent aan voorgaande jaren.

Wij hebben het College wel geadviseerd de ontwikkeling van baten en de lasten in 2023 nauwlettend te volgen omdat hier grote risico’s inzitten. In 2022 is op de grondexploitaties winst verantwoord van in totaal € 510.000. Deze winst is conform de voorgeschreven ‘Percentage of completion’ methode voor de lopende projecten berekend. Er zijn geen bedragen voor specifieke risico’s in op de grondexploitaties mindering gebracht. 18

4.4 Overige bevindingen

De verplichte actualisatie van de grondexploitatie begrotingen voor de komende jaren zal tegelijk met de jaarstukken aan de Raad ter goedkeuring worden voorgelegd. De actualisaties van de grondexploitaties zijn niet door de projectleiders geautoriseerd. De waardering per 31 december 2022 van het Burgersterrein is gebaseerd op de in het verleden vastgestelde grondexploitatie van verkoop van bouwrijpe kavels met bestemming bedrijventerrein. Doordat er geen Logistiek Centrum meer gevestigd zal worden op dit bedrijventerrein, zal de grondexploitatie in 2023 worden aangepast. Dit kan mogelijk vertraging of extra kosten met zich mee brengen. Tijdens onze controle zijn de onderbouwingen per grondexploitatie getoetst, onder meer met behulp van een externe deskundige. Het overall beeld is dat de interne beheersing van voldoende niveau is. Uit de werkzaamheden is een aantal adviezen naar voren gekomen om de interne beheersing van de grondexploitaties te verbeteren: - De risicoanalyse per grondexploitatie bij te voegen in de MPG; - Zorg te dragen voor een actuele raming van de nog uit te voeren werkzaamheden; - De begroting van de plankosten te specificeren; - Interne uren niet in de berekeningen van de grondexploitaties op te nemen.

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

•

Schatting: Voorziening dubieuze debiteuren

•

Ultimo 2022 heeft uw gemeente vorderingen op diverse partijen. Er is een inschatting gemaakt van de (on)inbaarheid van deze vorderingen. Voor de openstaande algemene debiteuren is een voorziening gevormd van € 45.000 op basis van (on)inbaarheid per debiteur. Voor de uitkeringsdebiteuren is een voorziening van € 397.000 verantwoord, waarbij de schatting is gebaseerd op de geïnde bedragen van voorgaande jaren. De hoogte van deze voorzieningen liggen in lijn met voorgaand jaar. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor de berekeningen.

•

Schatting: Voorziening onderhoud

Op de balans is een aantal voorzieningen voor groot onderhoud opgenomen: Gemeentelijke gebouwen, wegenonderhoud en onderhoud lantaarnpalen. Een voorziening groot onderhoud dient gebaseerd te zijn op een meerjarenonderhoudsplan van maximaal 5 jaar oud.

4.4 Overige bevindingen Schatting: Voorziening riolering en afvalstoffenheffing

De gevormde voorzieningen dienen ter financiering van de vervangingsinvesteringen en zijn uit de heffingen gevormd. De onttrekkingen betreffen de vervangingsinvesteringen voor de riolering. Eind 2022 resteert nog een saldo van € 3,5 miljoen van deze voorzieningen. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen.

•

Schatting: Voorziening pensioen

De voorziening voor wethouderspensioen is op actuariële berekeningen gebaseerd. Deze zijn door een derde partij opgesteld. De gehanteerde rekenrente van 2,472% is conform die uir de circulaire van het Rijk. De voorziening is toereikend.

•

Schatting: Voorziening wachtgeld

Na de wisseling van het College van B&W zijn er voormalig wethouders die aanspraak maken op de wachtgeldregeling. De voorziening is toereikend berekend. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de inkomsten van de voormalige wethouders te beoordelen ten opzichte van de betaalde wachtgelden.

Het beheerplan voor het onderhoud van de lantaarnpalen is ouder dan 5 jaar. Daarnaast is er een separaat beleidsplan zonder financiële vertaling. Wij hebben het College geadviseerd een vernieuwd onderhoudsplan voor de lantaarnpalen op te stellen, inclusief een financiële vertaling. De andere voorzieningen zijn met een meerjarenonderhoudsplan dat minder dan 5 jaar oud is onderbouwd. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen.

19

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

•

Schatting: Voorziening verlofsparen/stuwmeer verlofuren

4.4 Overige bevindingen

Persoonsgebonden budgetten (PGB)

In de CAO gemeenten is voorgeschreven dat medewerkers vanaf 2022 gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om verlof te sparen. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft vanaf 2022 voor dat er een voorziening gevormd dient te worden voor het gevormde saldo verlofsparen en eventuele stuwmeren van verlof. Bij de gemeente Brummen is per 31 december 2022 door 11 werknemers aan het verlofsparen deelgenomen. Deze deelname is vertaald naar een verplichting. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten van deze voorziening. Er is geen stuwmeer aan verlofuren bij het personeel.

Prestatielevering Wij hebben een steekproef uitgevoerd om de getrouwheid van de uitgaven te kunnen controleren. Alle facturen zijn door meerdere personen voor levering van de goederen/diensten en de betaalbaarstelling geautoriseerd. Wij hebben het College van B&W wél geadviseerd de onderbouwing van de prestaties in de organisatie nader onder de aandacht te brengen.

20

Uw gemeente heeft interne controle uitgevoerd op de verstrekking van de persoonsgebonden budgetten, zoals: - bepaling totale last in de jaarrekening aan de hand van de prognose SVB; - interne controles op het toekenningsproces; - controle op de levering van de zorg; Uw gemeente heeft, net zoals alle andere gemeenten, van de Sociale Verzekeringsbank een brief ontvangen waaruit blijkt dat er fouten en onzekerheden zijn ontstaan bij de Sociale Verzekeringsbank. Deze tellen mee in het oordeel van uw gemeente. Dit is 1,09% voor de WMO-PGB en 1,74% voor de Jeugd-PGB. De hieruit voortkomende fout bedraagt in totaal € 9.000.

Kosten verbonden partijen De gemeente Brummen heeft een deel van haar taken overgedragen aan gemeenschappelijke regelingen. De kosten van deze organisaties komen ten laste van de exploitatie van de gemeente Brummen. De kosten van PlusOV zijn in deze jaarstukken gebaseerd op concept cijfers, omdat de definitieve cijfers op dat moment nog niet voorhanden waren.

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

4.4 Overige bevindingen

IT omgeving

Wet Normering Topinkomens

Volgens artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht aan te geven of er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Deze bevindingen hebben wij bij de jaarrekeningcontrole niet geconstateerd. Daarbij merken wij op dat onze jaarrekeningcontrole niet primair gericht is op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen over de IT omgeving raken dan ook slechts díe onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid hebben beoogd. Om volledig zicht te hebben op de betrouwbaarheid van alle geautomatiseerde systemen, ook die systemen zonder relatie naar de jaarrekening, is meer uitgebreid en specifiek gericht onderzoek noodzakelijk, wat niet past in de rol van de accountant bij de controle van de jaarrekening.

De Wet Normering Topinkomens (WNT) regelt de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector. In deze wet zijn maximale vergoedingen vastgelegd voor de hoogte van de vergoeding aan topfunctionarissen en aan de ontslagvergoedingen. Voor 2022 is de maximale beloning vastgesteld op € 216.000 en € 75.000 ontslagvergoeding.

21

In 2022 is er voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers een overschrijding van de grensbedragen. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uw WNTverantwoording over het kalenderjaar 2022 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken.

CONCEPT Als onderdeel van de controle van de jaarrekening hebben wij een interimcontrole uitgevoerd. Over de bevindingen en aanbevelingen hebben wij in de boardletter gerapporteerd.

5.1 Interne beheersing

Samenvatting boardletter

Rechtmatigheidsverantwoording

Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding van de interimcontrole hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de boardletter d.d. 11 januari 2023 gerapporteerd en besproken met de auditcommissie.

Tot en met het boekjaar 2022 verstrekken wij als accountant een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf kalenderjaar 2023 wijzigt dit in enkel een oordeel inzake de getrouwheid.

De interimcontrole 2022 laat zien dat de organisatie en financiële beheersing stabiel en voldoende is. De adviezen van voorgaande jaren zijn deels opgepakt en verder uitgewerkt.

Het College van B&W neemt vanaf 2023 een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening en licht daarmee haar handelen toe in relatie tot de wet- en regelgeving. De kaderstellende en controlerende rol van de Raad wordt hiermee versterkt. De implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is een kans voor de Raad om het gesprek met het College van B&W te verdiepen.

Risico’s interne beheersing In de boardletter hebben wij per proces aangegeven welke risico’s niet (geheel) worden afgedekt door interne beheersingsmaatregelen. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen afwijkingen bevat hebben wij aanvullende gegevenswerkzaamheden moeten verrichten om dit risico te verlagen.

Door opname van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening valt deze onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. De accountant kijkt dus of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Dit oordeel van de accountant over rechtmatigheidsverantwoording wordt meegewogen in het oordeel over de getrouwheid.

Vanuit de controle hebben wij enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 meegegeven.

Afgelopen jaren heeft uw organisatie daartoe reeds voorbereidingen getroffen. Voor de definitieve invoering is het van belang de financiële verordening en de controleverordening aan te passen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de rapportage over de uitkomsten en de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 eind maart 2024 gereed te hebben, vooruitlopend op de accountantscontrole.

22

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen.

5.2 Interne beheersing

Europese aanbestedingen

•

Het volgen van de juiste inkoopprocedure is onderdeel van de rechtmatigheid. Is voldaan aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader? In het normenkader is het eigen inkoopbeleid, zoals vastgesteld door de gemeente, niet opgenomen omdat dit facultatief is. De landelijke wetgeving inzake de Europese aanbestedingen is een verplicht onderdeel van het normenkader.

Door de organisatie is in 2022 verbijzonderde interne controle uitgevoerd op de gevolgde inkoopprocedure. Deze uitgevoerde verbijzonderde interne controle hebben wij beoordeeld vooruitlopend op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.

Vanaf 2023 zal het College van B&W in haar rechtmatigheidsverantwoording, voorafgaand aan de accountantscontrole, zelf een oordeel moeten geven over de juistheid van de gevolgde inkoopprocedure, met name indien de inkopen een contractwaarde overschrijden van de grens waarbij Europees aanbesteed moet worden. Naar aanleiding van onze controle van het afgelopen jaar hebben wij de volgende aandachtspunten voor de organisatie hierover:

•

Europese aanbestedingen: het contractenregister

Er is een zaaksysteem beschikbaar waarin, indien voorhanden, contracten beheerd en gearchiveerd kunnen worden. Uit onze controle blijkt dat de contracten niet eenvoudig vindbaar zijn in deze software, ofwel niet voorhanden zijn. Uitvraag in de organisatie is dan noodzakelijk. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om alle contracten in een contractenregister op te nemen, zodanig dat deze ook op een snelle, klantvriendelijke wijze vindbaar zijn. 23

Europese aanbestedingen: Verbijzonderde interne controle

Op basis daarvan hebben wij hebben het College van B&W het volgende geadviseerd : - De keuze van de gevolgde inkoopprocedure vooraf vast te leggen in de inkoopdossiers; - Standpunten over de gevolgde inkoopprocedure achteraf vast te leggen in een zogenaamde position paper; - De interne controle te onderbouwen met de onderliggende contracten; - Zichtbaar vast te leggen hoe vanuit de inkopen de gecontroleerde leveringen zijn geselecteerd; - Een eenduidige, onderbouwde conclusie te trekken.

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen. •

Europese aanbestedingen: inhuur

5.2 Interne beheersing

• Europese aanbestedingen: Dwingende spoed

Bij de uitvraag van inhuur van personeel wordt mogelijk gebruik gemaakt van ‘Werken in Gelderland’. Dit Dynamisch Aankoop Systeem volstaat als een Europese aanbesteding.

Als gevolg van de snelheid waarmee de opvang van Oekraïners door alle gemeenten is opgepakt, was inkoop van onder meer beveiliging, schoonmaak en dergelijke op korte termijn noodzakelijk. Volgens de aanbestedingsregels kon daarbij een uitzondering worden gemaakt voor Europees aanbesteden op grond van ‘dwingende spoed’ (artikel 32 AW). Als gevolg van de voortdurende oorlog zal deze uitzondering in 2023 mogelijk komen te vervallen.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de publicaties op ‘Werken in Gelderland’ te archiveren om zodoende achteraf het bewijs van de gevolde inkoopprocedure aan te kunnen tonen. Inhuur vindt bij diverse leveranciers en middels losse opdrachten plaats. De aanbestedingsregels schrijven voor dat inhuur gegroepeerd dienen te worden naar de ‘soort’ inhuur. Deze dienen naar CPV-code gecategoriseerd te worden, een indeling van de soort inkopen in de aanbestedingsregels. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de inhuur bij de verschillende leveranciers en verschillende opdrachten tussentijds te analyseren om een onrechtmatige inkoopprocedure te voorkomen.

• Europese aanbestedingen: risico’s 2023 Tijdens de controle hebben wij diverse risico’s geconstateerd op basis van inkopen in 2022 die groter dan € 50.000 zijn. De toekomstige contractwaarde van deze inkopen is op dit moment niet te bepalen door het ontbreken van contracten of de beëindigingsdatum is nog niet bekend. Deze risico’s hebben we met de organisatie besproken.

24

Wij hebben het College van B&W - gezien de situatie - geadviseerd te beoordelen in hoeverre de gevolgde inkoopprocedures nog afdoende zijn.

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen. Identificatie

5.2 Interne beheersing

De wijze waarop de gemeente de identiteit bij verstrekkingen uit de WMO en jeugdzorg moet vaststellen is dwingend voorgeschreven in de wetgeving. Er moet zekerheid worden verkregen over de nationaliteit van de aanvrager en diens verblijfstitel.

WMO en jeugd: tijdigheid

In het kader van de rechtmatigheidscontrole dient te worden getoetst of de vaststelling van de identiteit van de belanghebbende en diens eventuele partner op een juiste wijze heeft plaatsgevonden. Bij het niet of onjuist vaststellen van de identiteit is er onzekerheid over de rechtmatigheid van de verstrekte voorziening.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd blijvend aandacht te hebben voor de tijdigheid van de beschikkingen.

De gemeente Brummen registreert de aard, het nummer van het ID-bewijs en de geldigheidsduur in het clientdossier na inzage. Dit in navolging van de AVG om geen kopie ID-bewijs meer op te nemen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd continu aandacht te hebben voor het identificeren van de burgers en deze bijbehorende vastleggingen.

We hebben een steekproef gedaan op de toekenningen van de voorzieningen voor de jeugd en de WMO. Er is een aantal formele onrechtmatigheden met betrekking tot de tijdigheid van de beschikkingen.

WMO en jeugd: ondertekening Volgens de verordening voor de WMO aanvragen is het niet noodzakelijk dat een cliënt een aanvraag indient. Een rapportage volstaat ook als aanvraag voor zover deze ook getekend wordt door de client. Bij onze detailcontroles hebben wij gezien dat de rapportage in een aantal gevallen niet getekend is door de client. Op deze wijze blijkt niet duidelijk of een client akkoord is met deze aanvraag.

Subsidie verstrekkingen

In het kader van de accountantscontrole blijkt echter dat op basis van het uitkeringsdossier niet altijd vastgesteld kan worden, of gevraagd is het identiteitsbewijs “ter inzage” te verstrekken. Derhalve is sprake van niet voldoende controle-informatie voor ons als accountant. Dit leidt tot een nietfinanciële onrechtmatigheid. Dat betekent het niet naleven van (financiële) wetgeving zonder (directe) financiële gevolgen.

Bij het verstrekken en vaststellen van subsidies is in de Algemene Subsidie Verordening een aantal kaders gesteld. Bij onze detailcontrole blijkt dat niet in alle gevallen voldaan is aan deze formele vereisten. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de tijdigheid van de beslistermijnen in acht te nemen en de noodzakelijke documentatie te verzamelen, alvorens de subsidie vast te stellen. 25

CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. Ontwikkeling Single Information Single Audit Iedere gemeente kan extra geld krijgen om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa: single information, single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking, eenmalige accountantscontrole. De informatie hiervoor wordt in een vast format opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening en voorzien van een controle door de accountant. Door de coronacrisis, de toeslagenaffaire en het omzetten van doeluitkeringen naar specifieke uitkeringen op verzoek van de Algemene Rekenkamer is het aantal regelingen dat verantwoord moet worden via de SiSa-bijlage fors toegenomen in de afgelopen jaren.

6. SiSa

Wij hebben het College van B&W geadviseerd in 2023 te overwegen de coördinatie van alle SiSa regelingen centraal te beleggen. Onze bevindingen die naar voren zijn gekomen uit de controle op de SiSa regelingen willen we graag met u delen.

• A16 Opvang Ontheemden Oekraïne: Leefgeld en toekenning In 2022 is € 228.000 leefgeld verstrekt aan ontheemde Oekraïners. De registratie hiervan is in Excel opgenomen. Bij onze controle over deze bestedingen hebben wij geconstateerd dat de betaalde bedragen met een beperkt verschil niet aansloten met de financiële administratie. De registratie vraagt om een structureel juiste inbedding van het proces. Voor de opvang heeft de gemeente Brummen € 1,7 miljoen bijdrage van het Rijk ontvangen. € 1,2 miljoen hiervan is nog niet besteed. Het reserveren voor komende jaren is in overeenstemming met de regelgeving van het Rijk hierover.

Bij de gemeente Brummen waren er in 2019 4 specifieke uitkeringen met een verantwoordingsplicht via SiSa, in 2022 zijn dit er 25. Deze toename vraagt veel tijd. De regelingen worden steeds complexer en dit vraagt een verdergaande samenwerking tussen meerdere afdelingen binnen de organisatie. Het proces voor het aanvragen en verantwoorden vraagt coördinatie, inrichting van de administratie en planning om te kunnen voldoen aan de voorwaarden om de specifieke uitkering uiteindelijk te kunnen ontvangen. De kosten van de accountantscontrole en de inzet van eigen tijd neemt significant toe door deze extra regelingen en veel organisaties worstelen met het beheersbaar houden hiervan. 26

CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. •

G4 Tozo: Misbruik en oneigenlijk gebruik

De gemeente Brummen volgt het beleid inzake Misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo van de gemeente Apeldoorn. Op de toekenningen is interne controle verricht. De afwikkeling van de inlichtingen is onderhanden bij de gemeente Apeldoorn en zal in 2023 definitief worden afgerond.

•

G10 Inburgering: Misbruik en oneigenlijk gebruik

Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 door gemeenten wordt uitgevoerd en verantwoord in SiSa 2022. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O) specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Een gemeente die reeds beschikt over een goede opzet en een goed werkend beleid voor M&O, kan dit M&O-beleid doortrekken naar de Wet Inburgering 2021. Daarin zal dan wel extra aandacht nodig zijn voor specifieke risicofactoren en –afwegingen inzake de Wet Inburgering 2021. Uw gemeente zal het M&O-beleid in 2023 actualiseren en laten vaststellen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd hier de risicofactoren en maatregelen van de wet Inburgering op te nemen. Wij hebben het College van B&W ook geadviseerd in 2023 verbijzonderde interne controle uit te voeren op de bestedingen van inburgeringsgelden.

27

6. SiSa

CONCEPT Wij hebben onze controle overeenkomstig de opdracht uitgevoerd en in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving.

7.1 Onze verantwoordelijkheid

Onze opdracht

Fraude

De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening gecontroleerd.

De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan de Raad. Wij merken op, dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij de Raad. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor de accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het besluit accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt. De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten bedraagt € 604.000 (1% van de lasten) en voor onzekerheden € 1.813.000 (3% van de lasten). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.

Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. De voor uw organisatie in 2022 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw organisatie. Er zijn geen andere zaken, die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.

28

Inzicht urenbesteding Vanuit het programma ‘In het publiek belang’ van de NBA dienen wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u te rapporteren. Voor uw inzicht verstrekken wij onderstaand een opgave van de tijdsbesteding (inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole). Uren Tekenend accountant

40

Overige teamleden

800

CONCEPT 7.2 Afsluiting

Dank u voor de samenwerking Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de Raad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is.

Afsluiting Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet,

Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}} dhr. R.H. Gosselink-Wolbrink RA

29

Toegevoegde waarde

die bijdraagt aan uw duurzame succes

Samenwerkende specialisten Binnen Stolwijk Kennisnetwerk bundelen wij een aantal kennisgebieden op financieel, bedrijfskundig, economisch en personeelsniveau. Vanuit deze verschillende disciplines hebben wij een 360 graden overview, zodat wij u beter en vollediger kunnen adviseren. Deze aanpak, waarbij specialisten en generalisten nauw samenwerken, leidt ertoe dat wij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het duurzame succes van uw organisatie. Hoe wij dat doen? Dat leest u in het transparantieverslag op onze website.

Uw succes > www.stolwijkkennisnetwerk.nl

Bijlage 1 Fraude en continuïteit in controleverklaring

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s. Controleaanpak frauderisico’s Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het College van B&W inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe de Raad het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de Raad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan.

Bijlage 1 Controleverklaring

In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van weten regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s. Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.

32

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s. Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat het management of het College van B&W maatregelen van interne beheersing doorbreekt

Bijlage 1 Controleverklaring

Controlewerkzaamheden en observaties Het College van B&W en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-maatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het College van B&W of het management.

Het risico dat schattingsposten onterecht door het management of het College van B&W beïnvloed worden

Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.

33

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s.

Bijlage 1 Controleverklaring

Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat

Controlewerkzaamheden en observaties

Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnum mers wordt betaald

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties.

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop.

Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de betalingen.

34

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake de financiële risico’s.

Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het College van B&W heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.

Bijlage 1 controleverklaring

-

Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen;

-

Inwinnen van inlichtingen bij het College van B&W over zijn kennis van risico's na de periode van de door het College van B&W verrichte risicoanalyse.

Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het College van B&W gegeven inzicht aanvaardbaar is.

Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het College van B&W, geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere:

-

Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen;

-

Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2023 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen;

-

Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het College van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen;

35

Bijlage 2 SiSa Tabel fouten en onzekerheden

CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.

Bijlage 2 SiSa

In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen.

Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid

Nr.

Specifieke uitkering of overig

A12B

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen

Geen

n.v.t.

n.v.t

A13

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op Coronatoegangsbewijzen

Geen

n.v.t.

n.v.t

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Geen

n.v.t.

n.v.t

Fout of onzekerheid

Deze tabellen dient u samen met de overige verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2023 bij het CBS aan te leveren.

37

Strekking controleverklaring rechtmatigheid

Beperking

Strekking controleverklaring getrouwheid

Beperking

CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.

Bijlage 2 SiSa

In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid

Nr.

Specifieke uitkering of overig

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

Geen

n.v.t.

n.v.t

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

Geen

n.v.t.

n.v.t

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

Geen

n.v.t.

n.v.t

C55

Aanpak energiearmoede

Geen

n.v.t.

n.v.t

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

Geen

n.v.t.

n.v.t

C75B

Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)

Geen

n.v.t.

n.v.t

C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

Geen

n.v.t.

n.v.t

Fout of onzekerheid

38

CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.

Bijlage 2 SiSa

In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid