(033) Beleidsnota Integraal Armoedebeleid 2025 – 2028 Gemeente Brummen “De wereld van inwoners vergroten“ (D445005)

445005

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028

De wereld van inwoners vergroten

Inhoudsopgave 1. Inleiding

3

2. Bestaanszekerheid

4

3. Kaders vanuit de Rijksoverheid

5

4. Visie en uitgangspunten integraal armoedebeleid

6

5. Uitgangspunten integraal armoedebeleid

8

6. Een integrale aanpak van armoede

10

7. Bijlagen

17

Bijlage 1 Resultaten van de conferenties over armoede

17

Bijlage 2 Overzicht van organisaties die een actieve rol spelen in de aanpak van armoede

18

Bijlage 3 Enkele cijfers

19

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 2

1. Inleiding

Wetenschappelijk onderzoek en de ervaringen in de uitvoering bij maatschappelijke partners in Brummen laten

Voor u ligt de nota Integraal Armoedebeleid 2025-2028 van de gemeente Brummen “de wereld van inwoners vergroten” Deze nota is ontwikkeld door via een interactief proces met inwoners, ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partners en belangenbehartigers in meerdere bijeenkomsten ideeën, wensen, beelden, ambities, visies en ervaringen met elkaar te delen en met elkaar te bespreken.

zien dat de leefwereld van inwoners in armoede vergroten cruciaal is om überhaupt aan het oplossen van armoede problemen te kunnen gaan werken. Pas wanneer de leefwereld vergroot is en inwoners weer openstaan voor andere gedachten, weer plezier en ontspanning hebben ervaren, ontstaat er ruimte om te gaan werken aan het oplossen van financiële en andere problemen. Dit breed

Tijdens deze bijeenkomsten is door vrijwel alle deelnemers

met mijn woning wel behouden? Kom ik niet op straat te

gedragen inzicht tijdens de bijeenkomsten en de

aan de bijeenkomsten de noodzaak van een integrale

staan? Niemand in mijn omgeving van mijn problemen

gesprekken hierover is de aanleiding de subtitel van deze

aanpak van armoede benoemd. We delen deze noodzaak.

weten en hoe doe ik dat? Hoe kan ik vragen en

nota: “De wereld van inwoners vergroten”. Het is onze

Het leven is armoede betekent voor inwoners namelijk

opmerkingen vermijden? Wat vertel ik mijn familie en

visie dat dit een van de grote uitdagingen is waar we in

niet alleen dat men niet/moeilijk financieel kan

naaste buren voor excuus? etc.

Brummen de komende periode voor staan.

rondkomen. Het beïnvloed inwoners negatief in hun sociaal maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle andere belangrijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding van armoede kan in onze visie alleen

“Armoede is door de mens veroorzaakt en kan alleen door de mens worden overwonnen en uitgewist” Nelson Mandela

wanneer dit integraal en op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt. Tijdens de bijeenkomsten hebben de deelnemers met verschillende voorbeelden laten zien waarom het belangrijk is om niet alleen aandacht te besteden aan het oplossen van het financiële probleem. Het is belangrijk om actief in te zetten op het vergroten van de leefwereld van betrokken inwoners. Wetenschappelijk onderzoek heef aangetoond dat de leef- en belevingswereld van inwoners door het leven in armoede verkleind wordt. Inwoners in armoede zijn vrijwel 24/7 bezig met overleven en de bedreigende vragen die continu in het hoofd rondgaan: haal ik wel de eind van de week? Wat wanneer er morgen weer een aanmaning en/of rekening binnen komt? Kan ik

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 3

2. Bestaanszekerheid In de afgelopen jaren is de term bestaanszekerheid (de

visie ook de taak om inwoners proactief bij het aanvragen

zekerheid dat je over de middelen kunt beschikken om in

en beroep doen op maatregelen & voorzieningen goed te

je levensonderhoud te kunnen voorzien) onderwerp van

gaan ondersteunen. Een ingediend wetsvoorstel “Wet

politiek debat en gesprek in Nederland geworden.

proactieve dienstverlening SZW” zal ons later hierbij gaan

Aanleiding hiervoor zijn met name de effecten van de

helpen. Op basis van deze wetgeving kunnen we straks

energiecrisis met hele hoge energiekosten voor inwoners

meer proactieve dienstverlening gaan inzetten. De

geweest. Maar ook de continu hoge inflatie waardoor

wetgeving betekent dat we straks mogen onderzoeken

boodschappen en basis voorzieningen voor inwoners niet

wie waarschijnlijk recht heeft op een uitkering of een

meer betaalbaar waren. Vanuit de rijksoverheid zijn er

andere ondersteunende voorziening, maar deze niet

maatregelen getroffen via onder andere de energietoeslag

gebruikt. We mogen straks contact opnemen met deze

en andere ondersteunende inkomensmaatregelen.

inwoners en hen ondersteunen als zij een aanvraag voor

De rijksoverheid heeft een aantal verdere inkomens- en

een uitkering of voorziening willen doen.

belastingmaatregelen aangekondigd om de

Een evaluatieonderzoek in 2022 naar het minimabeleid

bestaanszekerheid van inwoners te gaan verbeteren.

heeft laten zien dat we ook moeten werken aan een

In onze visie hebbe een belangrijke rol en

betere communicatie en andere vormen en wijze van

verantwoordelijkheid om de bestaanszekerheid van

communicatie om inwoners te bereiken en goed te gaan

inwoners te vergroten door inwoners actief te wijzen op

informeren. Hier invulling aan gaan geven draagt in onze

uitkeringen, maatregelen en voorzieningen waar zij

visie bij aan het versterken van de bestaanszekerheid van

mogelijk recht hebben. Aanvullend hebben wij in onze

onze inwoners.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 4

3. Kaders vanuit de Rijksoverheid Binnen het integrale armoedebeleid zijn we als gemeente gebonden aan wettelijke kaders die door de rijksoverheid zijn vastgesteld. De door de rijksoverheid onder andere vastgestelde Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn daar belangrijke voorbeelden van. Van belang voor het integrale armoedebeleid is dat gemeenten geen inkomenspolitiek mogen voeren. De rijksoverheid stelt bijvoorbeeld twee keer per jaar de hoogte van de Participatiewet uitkering vast. Als gemeenten zijn wij niet bevoegd om hiervan af te gaan wijken door bijvoorbeeld inwoners in armoede een hogere uitkering te verstrekken. De rijksoverheid heeft wetgeving aangekondigd die gaat bijdragen aan het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. De “Participatiewet in Balans” en een wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn hier twee voorbeelden van. Wij vinden het belangrijk om ons op deze wetswijzigingen tijdig en goed voor te bereiden. In onze visie is het belangrijk om in de voorbereiding op de uitvoering van de nieuwe wetgeving de doelgroep en ervaringsdeskundigen en de Maatschappelijke Advies goed en tijdig te betrekken en bij hen te toetsen of de beoogde uitvoering ook aansluit bij de inwoner.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 5

4. Visie en uitgangspunten integraal armoedebeleid Afhankelijk van de gehanteerde definitie zijn er

INTEGRAAL

GEZONDHEID

verschillende cijfers de genoemd worden om armoede in

Eerder is deze nota is beschreven dat armoede niet alleen

Armoede heeft een aanzienlijke invloed op de gezondheid

Nederland in een getal uit te drukken. Gemiddeld wordt

financiële problemen voor een inwoner betekent, maar

van inwoners. Inwoners die in armoede leven, hebben

door het Sociaal Cultureel Planbureau, het Centraal

dat armoede negatieve impact heeft op het sociaal

vaker chronische ziekten zoals diabetes en hart- en

Bureau voor Statistiek en het NIBUD uitgegaan van 1

maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle

vaatziekten. Ze hebben ook een grotere kans op

miljoen inwoners.

andere belangrijke en essentiële onderdelen van het

overgewicht en andere gezondheidsproblemen Armoede

Het Centraal Bureau voor Statistiek doet ook onderzoek

bestaan.

kan leiden tot chronische stress, depressie, angstklachten

naar het aantal huishoudens wat risico loopt om in

Om deze problemen aan te pakken en te werken aan

en slaapproblemen. Mensen in armoede voelen zich vaak

armoede terecht te komen. Het landelijk percentage ligt

oplossingen is een integrale aanpak en een integrale

minder gelukkig en hebben een lager zelfvertrouwen

op 3 % van de inwoners.

uitvoering noodzakelijk. Om tot een effectieve integrale

Inwoners met een laag inkomen hebben vaak een

Actuele exacte cijfers over inwoners/huishoudens in de

uitvoering te komen en deze te borgen is regie

ongezondere leefstijl. Ze eten minder gezond, bewegen

gemeente Brummen zijn niet beschikbaar.

noodzakelijk. In onze visie moeten we als gemeente deze

minder en roken vaker Kinderen die in armoede

We hebben wel goed zicht op het aantal inwoners/

regierol vervullen. In samenwerking met maatschappelijke

opgroeien, hebben vaker lichamelijke en psychische

huishoudens met een laag inkomen zoals bijvoorbeeld de

partners, de samenleving, het maatschappelijke

klachten dan hun meer welvarende leeftijdsgenoten. Ze

inkomensgrens van 130% voor het minimabeleid.

middenveld en professionals moeten we als gemeente

hebben ook vaker hechtingsproblemen met hun ouders

Uitgaande van de beschikbare cijfers over het aantal

zorgen dat inwoners een daadwerkelijke integrale aanpak

en zijn negatiever over hun leven en toekomst.

inwoners met een laag inkomen en landelijke cijfers over

ervaren en dat problemen/knelpunten integraal en

inwoners/huishoudens in armoede, weten we dat

afgestemd op elkaar worden aangepakt.

VERDUURZAMING EN ENERGIELASTEN Inwoners met een laag inkomen en inwoners in armoede

armoede in de gemeente Brummen een actueel en substantieel probleem is.

Enkele (deze opsomming is niet volledig) aandachtspunten

wonen vaak in een sociale huurwoning.

In onze visie is iedere inwoner die in armoede leeft in de

binnen de integrale aanpak en uitvoering:

Maatregelen om de woning te verduurzamen zijn gezien

gemeente Brummen er een te veel.

het lage inkomen en/of schulden vrijwel niet door hen te betalen. Terwijl verduurzaming niet alleen het woongenot verbeterd, maar ook zorg voor lagere energielasten. Vanuit het Programma Klimaat en Duurzaamheid wordt de aanpak energiearmoede uitgevoerd om inwoners te ondersteunen bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 6

TAALVAARDIGHEID EN BASISVAARDIGHEDEN Laaggeletterdheid is een groeiend probleem in Nederland en in de gemeente Brummen. Recente onderzoeken laten zien dat bij veel inwoners de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen onvoldoende ontwikkeld en aanwezig zijn. Inwoners met een laag inkomen zijn hierin oververtegenwoordigd. Het is belangrijk om in de bestrijding van armoede specifiek aandacht te besteden aan het verbeteren van de basisvaardigheden en taalvaardigheid omdat anders het risico op terugval in armoede groot is.

ONDERWIJS Het onderwijs heeft een hele belangrijke signalerende rol binnen armoedebestrijding. Het is daarom belangrijk om hierover met het onderwijs en de leerkrachten in de gemeente Brummen in gesprek te zijn en te blijven. Het is ook belangrijk om armoede op school meer bespreekbaar te gaan maken. Onderzoek laat zien dat jonge kinderen

dige professionals doen. Ook hier geldt dat regie hierop

terugwinnen. Een deel van de Inwoners is immers huiverig

soms al op jonge leeftijd met schulden te maken hebben.

voeren belangrijk is. Omdat het werken aan het vergroten

geworden op bij de overheid, ook lokaal, een beroep te

Daarom zullen we met de scholen te gaan werken aan

van de leefwereld als benadering nieuw is, neemt de

doen op een regeling/voorziening waar men als inwoner

educatie gericht op het voorkomen van schulden en leren

gemeente hierin bij aanvang regie. In een later stadium

recht op heeft. Hierdoor leven inwoners in armoede en

met geld om te gaan.

wordt in gezamenlijkheid met elkaar gekeken waar deze

dat moeten we gaan voorkomen. In de gemeente

het beste kan komen te liggen.

Brummen zijn we ons er van bewust dat er met mooie

DE WERELD VAN DE INWONER VERGROTEN

woorden en beleidsvoornemens niet gaan komen. Inwoners zullen pas weer vertrouwen gaan krijgen in de

Ook eerder is deze nota is beschreven waarom het

LESSEN TREKKEN UIT DE TOESLAGENAFFAIRE

belangrijk is om binnen armoedebestrijding de wereld van

De toeslagenaffaire dwingt ons ook in de gemeente

laten zien en ervaren dat we het vertrouwen weer waard

de inwoner te gaan vergroten. In onze visie kunnen we dit

Brummen om lessen te trekken uit deze affaire.

zijn. Binnen de uitvoering van het armoedebeleid is het in

alleen in samenwerking met verschillende maatschappe-

Binnen de uitvoering van het armoedebeleid zullen we

onze visie van cruciaal belang om hieraan met alle

lijke partners, het maatschappelijk middenveld en deskun-

lokaal het vertrouwen van de inwoner weer moeten gaan

uitvoerenden aan te gaan werken.

lokale overheid wanneer we in ons handelen en doen,

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 7

5. Uitgangspunten integraal armoedebeleid A EEN INTEGRALE MULTIDISCIPLINAIRE

B DE WERELD VAN INWONERS

C INZETTEN OP PREVENTIE

AANPAK EN UITVOERING

VERGROTEN

Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt zeker in de

Eerder in dit document is beschreven dat armoede niet

Het is belangrijk om de wereld van onze inwoners die in

aanpak en bestrijding van armoede.

alleen financiële problemen voor een inwoner betekent,

armoede leven te vergroten. Niet alleen omdat dit

Onderzoek heeft laten zien dat mede vanwege de

maar dat armoede negatieve impact heeft op het sociaal

voorwaardelijk is om succesvol armoede problemen te

meervoudige problemen die binnen armoede aan de orde

maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle

gaan oplossen. Wij vinden het belangrijk dat ook inwoners

zijn, de maatschappelijke kosten landelijk enorm zijn. In

andere belangrijke en essentiële onderdelen van het

in armoede gelijkwaardig aan iedereen in onze

2021 is berekend dat de jaarlijkse maatschappelijke kosten

bestaan.

samenleving mee kunnen meedoen en de kans en

van armoede landelijk 11 miljard euro zijn.

Om deze problemen aan te pakken en te werken aan

mogelijkheid aanwezig is voor iedereen in onze gemeente

oplossingen is een integrale aanpak en een integrale

om zich te kunnen ontplooien en te ontwikkelen.

uitvoering noodzakelijk.

D IEDEREEN, MET EXTRA AANDACHT

VOOR KINDEREN Ons armoedebeleid richt zich op iedereen die in armoede leeft; we maken geen onderscheid tussen bepaalde groepen, zoals alleenstaanden, of werkenden met een laag inkomen. Wel richten we ons speciaal op kinderen omdat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het opgroeien in armoede in de kinderjaren zonder maatregelen leidt tot een levenslang negatief uitwerkend effect in de ontwikkeling van een kind. Onze visie is dat iedereen kind ongeacht zijn/haar afkomst, gezinssituatie en inkomen thuis, het recht heeft op het gelijkwaardig kunnen opgroeien, ontwikkelen, ontplooien en meedoen.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 8

E MINDER ONNODIGE OVERBODIGE

G BEREIK REGELINGEN &

H

BUREAUCRATIE EN UITGAAN VAN VERTROUWEN

VOORZIENINGEN VERGROTEN

MEER KEUZEVRIJHEID BINNEN HET MINIMABELEID

Uit onderzoek (KWIZ-rapport over uitvoering

Zowel uit het KWIZ onderzoek naar de uitvoering van het

Een van de lessen uit de toeslagenaffaire is dat inwoners is

minimabeleid) blijkt dat inwoners van de gemeente

minimabeleid als tijdens de bijeenkomsten is aangegeven

dat we in Nederland een complex bureaucratisch systeem

Brummen en partners onbekend zijn met

dat er behoefte aan meer diversiteit en keuzevrijheid in

hebben ingericht op gebied van inkomensondersteuning

minimaregelingen en andere inkomensregelingen en

het pakket van onze minimaregelingen.

en belastingen die inwoners niet kunnen volgen en

voorzieningen. Landelijk onderzoek laat zien dat niet alle

Omdat we in de gemeente Brummen binnen het sociaal

begrijpen. Door de complex ingerichte procedures en

inwoners die recht hebben op een Participatiewet

domein de eigen regie van de inwoner belangrijk vinden.

regels is een kleine fout zo gemaakt met alle gevolgen die

uitkering deze ook daadwerkelijk aanvragen en

En inzetten op het versterken van de zelfredzaamheid van

we kennen uit de toeslagenaffaire. Als les uit de

ontvangen.

inwoners is meer keuzevrijheid voor de inwoner binnen

toeslagenaffaire is het onze visie dat we richting inwoners

Het is niet eenvoudig om inwoners, die behoren tot de

het minimabeleid in onze visie gewenst.

moeten zorgen dat onnodige overbodige bureaucratie

doelgroep maar nog niet in beeld zijn, te bereiken. Actief

zoals het meermaals moeten toesturen van

en helder op B1 taalniveau communiceren over de

inkomensgegevens niet meer aan de orde is. Zeker

voorzieningen en regelingen is belangrijk, maar er is meer

wanneer we al over de noodzakelijke gegevens voor de

nodig om ook deze doelgroep te gaan bereiken.

beoordeling van een aanvraag beschikken. Als les uit de

Eerder in deze nota is aangegeven dat nieuwe wetgeving

toeslagenaffaire gaan we binnen de armoedebestrijding

ons straks gaat helpen om proactief inwoners te gaan

ook uit van vertrouwen in de inwoner.

benaderen die wel recht hebben op, maar nog geen gebruik maken van.

F MENSELIJKE MAAT, DE “BEDOELING”

We zijn van mening dat onze netwerkpartners,

EN DE DOORBRAAKMETHODE

maatschappelijke organisaties en het maatschappelijk

Binnen uitvoering van de wet- en regelgeving is onze visie

middenveld in het vergoten van het bereik een belangrijke

dat we binnen de wettelijke kaders de menselijke maat en

rol kunnen spelen. Hier gaat we samen met hen op

de bedoeling van de wetgever in de uitvoering centraal

inzetten. Aanvullend hebben we tijdens de verschillende

stellen. Mede om die reden zijn we in 2024 gestart met de

bijeenkomsten van deelnemers geleerd dat we ook andere

implementatie van de doorbraakmethode in de gemeente

vormen van communicatie op ook de niet traditionele

Brummen. De doorbraakmethode biedt is onze visie

plekken moeten gaan onderzoeken en proberen.

kansen en mogelijkheden om armoede in de gemeente Brummen te bestrijden. Ingaande 2025 is de doorbraakmethode de uniforme werkwijze binnen de uitvoering Team voor Elkaar en WerkFit Brummen. Daarmee is onze visie de doorbraakmethode een belangrijk instrument om armoede te bestrijden.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 9

6. Een integrale aanpak van armoede Het leven is armoede betekent voor inwoners namelijk niet alleen dat men niet/moeilijk financieel kan rondkomen. Het beïnvloed inwoners negatief in hun sociaal maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle andere belangrijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding van armoede kan in onze visie alleen wanneer dit integraal en op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt.

Maar  We bereiken niet alle inwoners die in armoede leven en die recht hebben op een regeling of voorziening;  Als netwerkpartners, maatschappelijk partners en gemeente werken we onvoldoende samen om

PIJLER 1 PREVENTIE

preventief vroegtijdig dreigende armoede aan te pakken. Ook benutten we onvoldoende het

WE ZETTEN IN OP DE VOLGENDE PIJLERS: 1) Preventie

We zetten actief in op de preventie van armoede. Voorkomen is beter (en goedkoper) dan genezen.

maatschappelijk middenveld.  De kennis over landelijke en lokale regelingen is bij

Het is belangrijk om vroegtijdig inwoners met dreigende

netwerkpartners, maatschappelijk partners en het

financiële problemen en armoede in beeld te krijgen.

maatschappelijk middenveld onvoldoende om adequaat armoede bij inwoners te voorkomen.

2) Aandacht voor geldzorgen en problematische schulden 3) Mensgerichte benadering 4) Inkomensregelingen 5) Netwerkontwikkeling en samen verantwoordelijk

Wat doen we al? We zetten op verschillende manieren nu in op preventie:  We informeren onze inwoners, bijvoorbeeld met een

Wat willen we bereiken?

folders en berichten in gemeentethuis en andere media;  In gesprek met de inwoner is er door consulenten

manieren gaan bereiken, zoals via vindplaatsen;  We willen financiële problemen van inwoners samen

 We willen inwoners op meerdere en verschillende

Team voor Elkaar Informatie en Advies in elk gesprek

met onze netwerkpartners, maatschappelijke partners

aandacht voor het onderwerp “hoe gaat het met uw

en het maatschappelijk middenveld vroegtijdig in beeld

financiën, bent u bekend met regeling X en Y”;  Inwoners kunnen bij de Voorzieningenwijzer van

krijgen, zodat snel adequate hulp en ondersteuning

Stichting Welzijn Brummen (in het vervolg SWB) een

kan worden geboden;  We willen dat het bespreekbaar zijn van armoede en

onafhankelijk advies krijgen over alle regelingen en

financiële problemen vergroot wordt en drempels

toeslagen waar zij recht op kunnen hebben en krijgen

wegnemen voor inwoners om problemen in een

ondersteuning bij het aanvragen van;  We ondersteunen inwoners met (taal)achterstanden,

veilige omgeving te kunnen gaan bespreken;  We willen een voor iedereen volledig en actueel

bijvoorbeeld via het Taalhuis;  We ontzorgen inwoners financieel, bijvoorbeeld via een budgetcoach;

overzicht van lokale, regionale en landelijk toegankelijke initiatieven gericht op armoedebestrijding;

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 10

Wat gaan we daarvoor doen?  We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen, netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

PIJLER 2 AANDACHT VOOR GELDZORGEN EN PROBLEMATISCHE SCHULDEN

netwerkpartners, maatschappelijke partners en

maatschappelijk middenveld nieuwe preventie

ervaringsdeskundigen een communicatie aanpak

initiatieven, zoals financiële educatie op scholen. We

armoede zodat we met elkaar samen onze inwoners

betrekken hierbij ook de Maatschappelijke Advies

Schulden kunnen onder andere ontstaan wanneer een

goed gaan informeren en bereiken. We betrekken

Raad voor advies.;

inwoner lange tijd moet rondkomen van een laag

hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad. We

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

hanteren bij deze communicatie eenvoudig en

netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

tegenvallers kunnen dan niet meer opgevangen worden

begrijpelijk taalgebruik (B1-niveau);  We ontwikkelen samenwerkingsafspraken tussen en

maatschappelijk middenveld initiatieven waarin we

waardoor er problematische schulden ontstaan.

anticiperen op ingrijpende levensgebeurtenissen

Schulden kunnen ook ontstaan bij inwoners met een

met netwerkpartners, maatschappelijke partners en

(ziekte, ontslag, overlijden) die invloed hebben op de

midden of hoog inkomen. Vaak zijn ingrijpende

het maatschappelijk middenveld om te gaan zorgen

financiële situatie van inwoners. We betrekken hierbij

levensgebeurtenissen zoals baanverlies, echtscheiding,

ook de Maatschappelijke Advies Raad voor advies.

ziekte of het overlijden van een partner de reden

• We ontwikkelen een praktisch overzicht waarin op

waardoor schulden gaat ontstaan. Ook ZZP’ers en

dat we met elkaar eerder en sneller signalen van armoede beter gaan herkennen;

inkomen. Onverwachte en onvoorziene financiële

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

landelijk, regionaal en lokaal niveau de dienstverlening

inwoners met een eigen bedrijf hebben door teruglopend

netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

van maatschappelijke organisaties op het gebied van

werk, minder omzet of faillissement te maken met

maatschappelijk middenveld initiateven om armoede

financiën en schuldhulpverlening inzichtelijk is

problematische schulden.

meer bespreekbaar te maken. We betrekken hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad voor advies.

Vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening hebben we de taak om inwoners schuldhulpverlening te bieden. Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten eerder mensen helpen die door schulden in de problemen dreigen te komen. Dat is mogelijk door een wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Bepaalde bedrijven en instanties mogen in het kader van vroegsignalering sinds 1 januari 2021 gemeenten waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal aan gemeenten als hun eigen

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 11

inspanningen betalingsachterstanden niet oplossen. Door

Wat doen we al?

Wat willen we bereiken?

deze vroegtijdig ontvangen signalen kunnen we als

 We benaderen onze inwoners actief met een

 Het aantal inwoners dat gebruik gaat maken van

gemeente met de inwoner in gesprek om te bespreken of

ondersteuningsaanbod bij signalen over

er ondersteuning nodig en gewenst is.

betalingsachterstanden van verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en

De fasen in de schuldhulpverlening in de gemeente Brummen zien er als volgt uit:

zorgverzekeraars. (fase vroegsignalering);  Inwoners met geldzorgen en financiële problemen worden door het Team voor Elkaar “warm en snel” doorverwezen naar onze specialistische uitvoerende

hulpaanbod in de fase van vroegsignalering bedraagt in 2028 meer dan 40% (landelijk is dit nu 35%);  De gemiddelde schuld van inwoners bij de start van een Wet gemeentelijke schuldentraject daalt van € 47.845 in 2023 naar € 45.000 in 2026 en naar € 40.00 in 2028;  Onze inwoners met schuldhulpverleningsondersteu-

VROEGSIGNALERING

partners. Dit zijn Steunpunt Geld en Administratie

ning beoordelen de geboden mensgerichte dienstver-

Mensen met betalingsachterstanden actief

(binnen Stichting Welzijn Brummen) en Verdergroep

lening in 2028 met een 8;

hulp aanbieden

(voorheen PlanGroep) (fasen aanmelding, stabilisatie,



AANMELDING EN INTAKE Inwoner vraagt hulp, na intake plan opstellen



oplossen van schulden);  Het lukt ons steeds beter om via afspraken met schuldeisers over betalingsregelingen zwaardere

Wat gaan we daarvoor doen?  We versterken onze vroegsignalering;  We continueren en bestendigen de samenwerking met

budgetcoach of budgetbeheer (fase nazorg);

onze specialistische uitvoerende partners. Dit zijn

 We bieden ondersteuning aan ondernemers met

Steunpunt Geld en Administratie (binnen Stichting

geldzorgen, bijvoorbeeld via de organisatie Over Roo

Schulden in kaart,

(een organisatie met vrijwilligers die ondernemers



kunnen monitoren;

vormen van schuldhulpverlening te voorkomen;  Inwoners kunnen begeleid worden via een

STABILISATIE financiën in balans en schuldenrust

 We willen de uitvoering schuldhulpverlening goed

bijstaan en ondersteunen;

Welzijn Brummen) en Verdergroep (voorheen PlanGroep);  Om herhaling van financiële problemen bij inwoners proberen te gaan voorkomen ontwikkelen we met

Maar

samen met ervaringsdeskundigen, netwerkpartners,

OPLOSSEN VAN DE SCHULDEN

 Het aantal meldingen dat de gemeente ontvangt van

maatschappelijke partners en het maatschappelijk

Passende oplossing voor schulden zoeken in

verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven,

middenveld initiateven om de nazorg te gaan

energieleveranciers en zorgverzekeraars over

verbeteren. We betrekken hierbij ook de

betalingsachterstanden stijgt;  De respons van inwoners op ons hulpaanbod bij

Maatschappelijke Advies Raad voor advies.  We sluiten aan bij de monitor vroegsignalering

overleg met schuldeisers



NAZORG Klant waar nodig blijven ondersteunen

betalingsachterstanden is beperkt;

schulden van Divosa.

 Het gemiddelde schuldbedrag bij aanvang van een schuldhulpverleningstraject neemt toe;

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 12

PIJLER 3 MENSGERICHTE BENADERING EN WERKEN VANUIT DE BEDOELING Twee belangrijke uitgangspunten van ons armoedebeleid zijn:  Minder onnodige overbodige bureaucratie en uitgaan van vertrouwen  Menselijke maat, de “bedoeling” en de doorbraakmethode

Maar  Om het vertrouwen van inwoners weer terug te winnen is er veel meer nodig  Het vertrouwen gaan terugwinnen vraagt langdurige

 Ervaringsdeskundigen zijn actief betrokken bij het opstellen van beleid en uitvoeringsregels;  De doorbraakmethode is ingaande 2025 de standaard werkwijze;

inzet en doen en handelen;  Een mensgerichte benadering vraagt om heroverweging en herijking van de uitvoeringsregels en richtlijnen voor de uitvoering;  Een mensgerichte benadering vraagt om scholing en

Eerder is ook deze nota is aangegeven dat we ook lokaal

training van medewerkers in de uitvoering

in de gemeente Brummen lessen moeten trekken uit de

 Ervaringsdeskundigen worden nu nog minimaal

Wat gaan we daarvoor doen?  We heroverwegen en herijken in 2025 de uitvoeringsregels en richtlijnen voor de uitvoering. Hierin betrekken we actief ervaringsdeskundigen;  We herijken aanvraagprocedures met de opdracht om onnodige en overbodige bureaucratie te verminderen. Uitgangspunt is het werken vanuit vertrouwen. Hierin

toeslagenaffaire. Alleen door anders te gaan doen en

betrokken bij het opstellen van beleid &

handelen kunnen we het vertrouwen van inwoners weer

uitvoeringsregels terwijl juist ervaringsdeskundigen ons

gaan terugwinnen. In de bestrijding van armoede is dit

kunnen gaan leren hoe een inwoner het ervaart;

betrekken we actief ervaringsdeskundigen;  We ontwikkelen een scholingsprogramma voor de

cruciaal. Omdat we nu zien dat inwoners uit afzien van

 Aanvraagformulieren en aanvraagprocedures zijn voor

uitvoering gericht op het werken vanuit een

regelingen en voorzieningen.

veel inwoners complex en niet goed te begrijpen;

Wat doen we al?

Wat willen we bereiken?

 We zijn met een testfase gestart met de

 We willen het vertrouwen van inwoners weer gaan

doorbraakmethode  We zijn met elkaar in de uitvoering in gesprek over de

terugwinnen;  We willen dat inwoners die recht hebben op een

noodzaak om het anders te gaan doen  We verkennen mogelijkheden om onnodige overbodige bureaucratie te verminderen

mensgerichte benadering en het werken vanuit de bedoeling;  We implementeren de doorbraakmethode als standaard werkwijze binnen het Team voor Elkaar en WerkFit Brummen;  We bereiken ons voor op de nieuwe wetgeving

regeling en voorziening geen drempel ervaren om

Participatiewet in Balans. Deze wet heeft tot doel om

deze aan te vragen;

evenwicht te brengen tussen de drie kernelementen

 De aanvraagprocedure is voor inwoners goed te

van de Participatiewet: bestaanszekerheid, participatie

begrijpen;  Onnodige en overbodige bureaucratie is maximaal

en handhaving. Als uitgangspunt om tot dit evenwicht

verminderd;

te komen wordt de mens centraal gezet en wordt uitgegaan van vertrouwen.

 De uitvoering is geschoold en getraind in het werken

Ondanks dat de ingangsdatum van de wetgeving

vanuit een mensgerichte benadering en het werken

nodig onduidelijk is, werken we in de gemeente

vanuit de bedoeling;

Brummen, waar dit juridisch mogelijk is, vanuit de bedoeling van deze aangekondigde uitgangspunten van deze nieuwe wetgeving.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 13

 De bekendheid en het gebruik van de minimaregelingen is relatief laag. Het landelijk gebruik van minimaregeling ligt hoger dan in de gemeente

PIJLER 4 VERBETEREN UITVOERING INKOMENSREGELINGEN EN MINIMAREGELINGEN Alleen de landelijke overheid mag aan inkomenspolitiek

Onze uitgangspunten zijn hierbij:  Minder onnodige overbodige bureaucratie en uitgaan van vertrouwen  De mensgerichte benadering  We werken vanuit de bedoeling

doen. Recent heeft de Raad van State dit in een uitspraak

Brummen;  Voor inwoners is bij veel regelingen onduidelijk wat regelingen inhouden en voor wie ze bedoeld zijn;  De aanvraagprocedure is complex en moeilijk door inwoners te begrijpen;  Inwoners ervaren onnodige overbodige bureaucratie;  Inwoners ervaren wantrouwen vanwege het verplicht

nogmaals bevestigd. Als gemeenten hebben wij de taak

Lokaal hebben we als gemeente de bevoegdheid om

om door de rijksoverheid vastgestelde wetgeving

minimaregelingen aan te bieden aan inwoners met een

inkomensondersteuning goed en zorgvuldig uit te voeren.

laag besteedbaar inkomen. Deze regelingen moeten

In onze visie hebbe een belangrijke rol en

gericht zijn op kunnen meedoen en participeren in de

verantwoordelijkheid om de bestaanszekerheid van

samenleving. Omdat we geen inkomenspolitiek mogen

Wat doen we al?

inwoners te vergroten en armoede te bestrijden door

voeren, is geld beschikbaar stellen met als doel om het

 We voeren de wetgeving inkomensondersteuning uit

inwoners actief te wijzen op uitkeringen, maatregelen en

inkomen te verhogen niet mogelijk.

moeten overleggen van bonnen en bewijsstukken;  Inwoners ervaren geen keuze vrijheid in de minimaregelingen

zoals de Participatiewet, individuele inkomenstoeslag, individuele studietoeslag en bijzondere bijstand.

voorzieningen waar zij mogelijk recht hebben. Aanvullend hebben wij in onze visie ook de taak om inwoners

Onderzoek in 2022 naar de uitvoering van onze

 We informeren inwoners over deze

proactief bij het aanvragen en beroep doen op

minimaregelingen laat een aantal opvallende uitkomsten

maatregelen & voorzieningen goed te gaan ondersteunen.

zien:

inkomensondersteuning  We voeren de aanpak “energiearmoede” uit

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 14

Maar  Het onderzoek in 2022 naar de uitvoering minimaregelingen laat zien dat er veel verbeteringen in het beleid en de uitvoering minimaregelingen noodzakelijk zijn;  Er is geen monitor minimaregelingen en inkomensregelingen;  Ervaringsdeskundigen zijn niet betrokken;

 De uitvoering minimaregelingen en inkomensregelingen vindt plaats op basis van vertrouwen in de inwoner;  Ervaringsdeskundigen denken mee en adviseren over

advies. Dit plan van aanpak wordt in 2025 in uitvoering gebracht.  Met input van en meedenken door ervaringsdeskundigen gaan we onnodige overbodige

de uitvoering minimaregelingen en

bureaucratie in de aanvraagprocedure

inkomensregelingen inclusief communicatie;

minimaregelingen en inkomensregelingen

 Er is een monitor minimaregelingen en inkomensregelingen

verminderen. We betrekken hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad voor advies.  Met input van en meedenken door

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

ervaringsdeskundigen gaan we de uitvoering

 Het gebruik van de minimaregelingen stijgt ten

 Samen met ervaringsdeskundigen ontwikkelen we een

minimaregelingen samen met de uitvoering door de

opzichte van 2023 met 20% in 2028;  Onze communicatie is gericht op de mensgerichte

plan van aanpak om onze communicatie over de

gemeente Apeldoorn herijken gericht op werken

minimaregelingen en de uitvoering van de

vanuit het vertrouwen in de inwoner. We betrekken

benadering en sluit aan bij de inwoner en vindt plaats

inkomensregelingen (Participatiewet, individuele

hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad voor

op B1 taalniveau;

inkomenstoeslag, individuele studietoeslag en

advies.

 Onnodige overbodige bureaucratie in de aanvraagprocedure minimaregelingen en

bijzondere bijstand) te gaan verbeteren. We betrekken hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad voor

 We ontwikkelen een monitor minimaregelingen en inkomensregelingen;

inkomensregelingen is maximaal verminderd.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 15

PIJLER 5 NETWERKONTWIKKELING EN SAMEN MET ELKAAR VERANTWOORDELIJK ZIJN VOOR DE BESTRIJDING VAN ARMOEDE

Maar

Wat gaan we daarvoor doen?

 Het maatschappelijk middenveld is nog onvoldoende

 We richten een structuur in voor een

betrokken;  De afstemming en samenwerking met elkaar vindt nog te veel incidenteel en fragmentarisch plaats;

Het leven is armoede betekent voor inwoners namelijk niet

 Maatschappelijke organisaties en professionals zijn

alleen dat men niet/moeilijk financieel kan rondkomen.

onvoldoende op de hoogte over elkaar aanbod

Het beïnvloed inwoners negatief in hun sociaal maatschap-

ondersteuning en de samenwerking en afstemming

pelijk leven, de ervaren gezondheid en alle andere belang-

kan beter;

netwerksamenwerking tussen gemeente, maatschappelijke partners, maatschappelijk middenveld en professionals. Ook lokale inwonerinitiatieven maken onderdeel van de netwerksamenwerking;  We ontwikkelen uitvoeringsafspraken met input en meedenken van ervaringsdeskundigen om samen met

rijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding

• Landelijke en regionale initiatieven die ook voor de

elkaar integraal in de uitvoering te werken aan het

van armoede kan in onze visie alleen wanneer dit integraal

gemeente Brummen benut kunnen worden zijn

bestrijden van armoede. We betrekken hierbij ook de

en op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt.

onvoldoende in beeld en worden onvoldoende benut;

In onze visie kunnen we in de gemeente Brummen alleen succesvol armoede bestrijden wanneer we als gemeente,

Wat willen we bereiken?

maatschappelijke partners, de samenleving, het maat-

 Een netwerksamenwerking tussen gemeente,

Maatschappelijke Advies Raad voor advies;  We onderzoeken de mogelijkheid van een armoedepact;  We organiseren bijeenkomsten waarbij

schappelijke middenveld en professionals met elkaar samen

maatschappelijke partners, maatschappelijk

maatschappelijke organisaties, lokale initiatieven en

met elkaar verantwoordelijkheid nemen om dit integraal

middenveld en professionals met een structuur

professionals elkaar inwonerinitiatieven elkaar

samen te gaan doen.

waardoor we samen met elkaar integraal in de

regelmatig ontmoeten en kennis en ervaringen met

Tijdens de interactieve bijeenkomsten in 2024 hebben we

uitvoering werken aan het bestrijden van armoede;

elkaar kunnen delen.

ervaren dat het enthousiasme en de wil hiervoor aanwezig

 Er zijn uitvoeringsafspraken vastgelegd die borgen dat we in de uitvoering integraal met elkaar samen

is.

werken. Ervaringsdeskundigen denken mee bij het

Wat doen we al?  We werken sinds 2024 met pilots gebiedsgericht werken, waarin we samen met inwoners en maatschappelijke) organisaties de leefomgeving van onze inwoners verbeteren;

opstellen van deze uitvoeringsafspraken;  Voor inwoners is duidelijk waar ze met welke ondersteuningsvraag terecht kunnen;  Geen “van kastje naar de muur” maar een warme ondersteuning en begeleiding naar de juiste plek;

 Er is afstemming en samenwerking tussen gemeente

 Maatschappelijke organisaties en professionals zijn

en maatschappelijke organisaties over de uitvoering

goed geïnformeerd over inkomensregelingen,

minimaregelingen en inkomensregeling.

minimaregelingen, voorzieningen en de uitvoering

 Er zijn onze gemeente lokale initiatieven om armoede te bestrijden (zie bijlage X voor een overzicht van organisaties).

schuldhulpverlening.  Landelijke en regionale initiatieven die succesvol zijn worden lokaal benut;

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 16

Samenvatting resultaten bijeenkomsten over armoede

7. Bijlagen

2024

DEELNEMERS

OPBRENGST

3 bijeenkomsten

Sportverenigingen, dorpsraden, kerkgenootschappen, welzijnsinstellingen, voedselbank, MAR, huurdersvereniging, kinderopvang, goede doelen, politieke partijen, inwoners, gebruikers

Adviezen voor verbetering van steun aan mensen met een laag inkomen

BIJLAGE 1 RESULTATEN VAN DE CONFERENTIES OVER ARMOEDE De factsheet hiernaast biedt een samenvatting van de input die deelnemers tijdens de conferenties en bijeenkomsten hebben gegeven

BIJEENKOMST 1 Partners

BIJEENKOMST 2 Kinderen & jongeren

44 aanwezigen | 22 organisaties

34 aanwezigen | 18 organisaties

Hoe kunnen we mensen met een laag inkomen beter steunen?

Wat kan beter in de samenwerking voor kinderen in armoede?

1. HULP VOOR KINDEREN • Kinderpanel om raad vragen • 1 pakket met keuzemogelijkheid • Promotie via clubs en scholen • Ouderbijdrage scholen aanpassen • Tegoed voor sport, cultuur en meedoen • Steun bij aankoop laptop of fiets • Deelnemen aan (jeugd)fondsen

1. MEER KINDEREN IN ARMOEDE BEREIKEN • Training ‘signaleren’ voor professionals • Minder en makkelijkere regels • Betere website en bereikbaarheid • Contact met scholen en clubs en maatschappelijk veld versterken • Infopakket delen op veel plekken • Ouders folder geven via scholen

2. GEZOND LEVEN • Gezond eten gratis of voordeliger • Sporten gratis voor kids • Sportregelingen bekender maken • Hulp bij stoppen roken en drinken

2. PAKKET VOOR KINDEREN • 1 pakket aanbieden, in plaats van losse regelingen • Eenvoudig aanvragen pakket: 1 loket • Meer gratis culturele activiteiten • Lunch of ontbijt aanbieden op school • Zorgpolis

3. DUURZAAM LEVEN • Ruilbeurs (sport)kleding • (Financiële) hulp verduurzamen woning • Gezamenlijk zon op dak • Subsidie Repair Café • Woningstichting helpt met zonnepanelen en isolatie 4. REGELINGEN BETER TOEGANKELIJK MAKEN • 1 Pas voor meedoen EN kortingen • Duidelijke taal gebruiken • Regelingen delen via scholen, clubs, bibliotheek, social media • Brief naar alle inwoners • Geen sancties of terugvorderingen • Maatwerk vanuit behoefte gebruikers

3. KANSENGELIJKHEID • Hoger bedrag fashioncheque • Aansluiten bij jeugdeducatiefonds • Duidelijk zijn over normbedrag • Zwemlessen helemaal betalen • Ook steun voor middelbare scholieren 4. SAMENWERKING • 1 loket om ouders naar te verwijzen • 1 boodschap en dezelfde informatie delen • Krachten bundelen van organisaties • Gebruik maken van vakmanschap scholen: kind centraal

BIJEENKOMST 3 Gebruikers 18 aanwezigen

Wat heeft u nodig? • Regelingen duidelijker omschrijven • Fietsen en hulp om fietsen te krijgen • Ouderbijdrage voor kind op middelbare school

• Meer regelingen voor volwassenen: Dagje uit of weekendje weg • 1 polis voor gemeentelijke heffingen • Bijdrage zorgverzekering en tandartskosten • Hulp bij mentale gezondheid • Steun en hulp door lotgenoten

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 17

BIJLAGE 2 OVERZICHT VAN ORGANISATIES DIE EEN ACTIEVE ROL SPELEN IN DE AANPAK VAN ARMOEDE  Inwoners met een buurtkastje  Cromhoutstichting  Dierenvoedselbank  Maakplaats the Villa  Noodfondsen van de kerken in de gemeente Brummen  Diaconieën  Stichting Kinderkleding Beurs Eerbeek  Stichting Onze DROOM  Stichting Tineke Hut  Stichting Welzijn Brummen  Bibliotheek en Taalhuis  Verdergroep (voorheen PlanGroep)  Voedselbank Zutphen-Brummen

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 18

BIJLAGE 3 ENKELE CIJFERS

OMVANG DOELGROEP MINIMAREGELINGEN

VROEGSIGNALERING SCHULDEN

10,1% van de huishoudens in de gemeente Brummen leeft van een inkomen tot 130% van het sociaal

811 signalen van

minimum. Landelijke gemiddelde is 14,6%.

betalingsachterstanden door verhuurders

(In grote(re) gemeenten wonen vrijwel altijd meer huishoudens met een laag inkomen dan in een

van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars.

plattelandsgemeente hierdoor is het landelijk gemiddelde hoger dan bij een plattelandsgemeente)

1435 inwoners in de gemeente Brummen hebben een inkomen tot 130% van het sociaal minimum 215 kinderen in de gemeente Brummen groeien op in een gezin met een inkomen tot 130% van het GEMIDDELDE SCHULD BIJ EEN WETTELIJK GEMEENTELIJK SCHULDHULP­ VERLENINGSTRAJECT

sociaal minimum

€ 47.845 Landelijke gemiddelde is

TYPE INKOMEN 130% SOCIAAL MINIMUM

€ 38.370.

32% heeft een Participatiewet uitkering Landelijk is dit 40-45%

23% heeft een AOW uitkering met optioneel een klein pensioentje Landelijk is 20-25%

45% heeft een overig inkomen met name uit werk. Landelijk is dit 35-40%

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 19