(032) Kaders voor inclusie

Brummen inclusief 463244 Kaders voor het inclusiebeleid en vorming inclusie panel

1

Inleiding Inclusie is het fundament voor een rechtvaardige en duurzame samenleving. In een tijd waarin de verschillen in onze samenleving steeds groter lijken te worden, is het belangrijk dat iedereen mee kan blijven doen. Om dit te borgen en richting te geven aan toekomstig beleid en initiatieven werken veel gemeenten met een inclusieagenda. Daarom wil de gemeente Brummen ook een inclusieagenda opstellen. Het overkoepelende doel van de inclusieagenda van gemeente Brummen is dat “Iedereen, ongeacht individuele verschillen, volwaardig kan deelnemen aan de maatschappij en hierbij gezien, gehoord en gewaardeerd wordt“ Helaas ervaren veel inwoners van Brummen dagelijks obstakels waardoor ze niet (volledig) mee kunnen doen. We willen ervoor zorgen dat iedereen volwaardig mee kan doen en voorkomen dat mensen op basis van hun achtergrond of kenmerken worden uitgesloten. Het gaat hierbij om acties die bepaalde obstakels wegnemen die participatie in de samenleving en gelijke kansen in de samenleving belemmeren. Dit kader document is de eerste aanzet om te komen tot een brede Brummens inclusieagenda. In dit document worden kaders aangebracht door middel van het beschrijven van thema’s en het formuleren van actielijnen. Deze actielijnen worden door een lokaal inclusiepanel uitgewerkt in concrete actiepunten.

De agenda is straks een levend document: we starten met de punten uit de agenda en op basis van de actualiteit wordt de agenda aangevuld en bijgesteld.

Aanleiding Coalitieakkoord Brummen 2022-2026 Het college van de gemeente Brummen wil tijdens haar bestuursperiode inzetten op inwonersparticipatie. Een opgave hierbij is het bereiken van de stille groep inwoners die normaal gesproken niet participeren, om als gemeentebestuur ook de belangen mee te nemen van hen die zich niet (kunnen) laten horen in het proces. Inclusie is een belangrijk onderdeel hiervan. Bijvoorbeeld door duidelijke en toegankelijke communicatie- en informatievoorziening. En hierbij aandacht hebben voor de drempels die zij ervaren om te kunnen participeren.

VN Verdrag Inclusie en diversiteit zijn belangrijk, ook volgens de wet. Er zijn veel regels in Nederland en internationaal die hierover gaan. In 2016 heeft Nederland het VN-verdrag1 voor de rechten van mensen met een beperking ondertekend. Dit verdrag zegt dat mensen met een beperking dezelfde rechten en vrijheden moeten hebben als ieder ander. Hier is een toolkit voor ontwikkeld voor gemeenten en provincies2. Gemeenten moeten daarom een lokale inclusie-agenda maken. Ook geeft de VNG een handreiking voor gemeenten om te komen tot een lokale inclusie aanpak.3

1

https://www.mensenrechten.nl/themas/rechten-van-mensen-met-een-beperking/participatie https://www.mensenrechten.nl/themas/rechten-van-mensen-met-een-beperking/participatie/toolkitdecentraal 3 https://vng.nl/sites/default/files/nieuws_attachments/2018/compleet-handreiking-lokale-inclusieagenda_20190314_0.pdf 2

2

Er zijn nog meer belangrijke wetten en afspraken: 1

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948) zegt dat alle mensen vrij en gelijk zijn in waardigheid en rechten.

2

Het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (2000) verbiedt discriminatie op veel gronden, zoals geslacht, afkomst, leeftijd, geloof of beperking.

3

In artikel 1 van de Nederlandse Grondwet staat dat iedereen in gelijke gevallen gelijk behandeld moet worden. Discriminatie is verboden.

Daarnaast zijn er wetten die zich richten op specifieke situaties, zoals: 1

De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid (1994).

2

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (2003).

3

De Participatiewet (2015), die mensen helpt om mee te doen op de arbeidsmarkt.

4.

Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv)4

Moties van de raad De gemeenteraad van Brummen heeft aandacht gevraagd voor een brede inclusie agenda middels een motie. Zij vragen om de nieuwe Regenbooggids van Movisie te integreren in het beleid van de gemeente Brummen. De regenbooggids laat zien hoe gemeenten en hun samenwerkingspartners LHBTQIA+ beleid kunnen ontwikkelen en versterken, of bestaand diversiteits- of inclusiebeleid kunnen uitbreiden.

Doel van de toekomstige inclusie agenda Onbeperkt meedoen De gemeente Brummen is een samenleving waarin iedereen zo volwaardig mogelijk mee kan doen. Gender, religie of de culturele achtergrond zijn niet altijd goed zichtbaar. Ook als je een beperking hebt, niet makkelijk kunt lezen of schrijven of slecht kunt zien of horen. Veel mensen hebben een beperking om mee te kunnen doen in de samenleving en dat is aan de buitenkant niet altijd zichtbaar. Door samen te werken met ervaringsdeskundigen kunnen we als overheid zorgen voor bewustwording en de drempels in samenleving wegnemen, zodat iedereen onbeperkt mee kan doen. We vinden inclusie én diversiteit belangrijk. Een inclusieve samenleving is open en vriendelijk. Iedereen doet mee, op zijn of haar eigen manier. Iedereen is waardevol en draagt iets bij. Mensen hebben gelijke rechten en kansen om zelfstandig mee te doen op school, op het werk, in de buurt en in de vrije tijd. Dat lukt alleen als we rekening houden met elkaar en geen onnodige drempels opwerpen. Ook moeten alle voorzieningen voor iedereen toegankelijk zijn. Diversiteit betekent dat 4

https://vng.nl/sites/default/files/2024-07/wmebv_hulpgids_e-formulieren_en_notificeren_juli_2024.pdf

3

mensen van elkaar verschillen. Denk aan verschillen in beperking, gender, seksuele voorkeur, afkomst, cultuur, geloof, leefstijl, opleiding, uiterlijk of inkomen. Al deze verschillen maken onze samenleving rijker. We waarderen ieders unieke eigenschappen. Inclusie en diversiteit horen bij elkaar. Ze gaan over veel onderdelen van het leven. Het diversiteitsvlechtwerk van Movisie laat dit goed zien. Dit model laat zien dat mensen meerdere identiteitskenmerken tegelijk hebben, en dat die elkaar beïnvloeden. Daarom is het belangrijk om naar het geheel te kijken, niet alleen naar één kenmerk. Als we dit model gebruiken, zien we dat inclusie meer is dan zeggen: “Iedereen mag meedoen.” Het vraagt om beleid en acties die rekening houden met alle verschillen tussen mensen.

Ambities Er gebeurt al veel op het gebied van inclusie. Tegelijkertijd zijn er voldoende mogelijkheden om inclusie te verbeteren in de gemeente Brummen. Het helpt om focus aan te brengen en vanuit hier verder te werken. Daarom hebben we drie ambities geformuleerd om van Brummen een inclusieve gemeente te maken.

1. Bewustwording creëren Bewustwording is nodig om inwoners en medewerkers van een gemeente zich te laten realiseren dat er fysieke en sociale drempels zijn in onze samenleving waardoor niet iedereen volledig kan participeren. Soms zijn er ‘onzichtbare’ drempels door onwetendheid en zien we niet in welke gevolgen dit heeft voor mensen met een beperking. 4

2. Wegnemen van fysieke, sociale en economische barrières (toegankelijkheid van voorzieningen) In de gemeente Brummen zorgen we ervoor dat iedereen dezelfde mogelijkheden heeft om mee te doen op alle aspecten van het leven. De VNG onderscheidt zes levensdomeinen die voor iedereen van belang zijn: onderwijs & ontwikkeling, thuis, werk & inkomen, vrije tijd, vervoer en welzijn, gezondheid & ondersteuning. We vinden het belangrijk dat inwoners zo min mogelijk drempels ervaren om deel te nemen op al deze levensdomeinen. Om volwaardig mee te kunnen doen is het belangrijk dat onze voorzieningen toegankelijk zijn. Wij willen de toegankelijkheid bevorderen door het wegnemen van fysieke, sociale en economische barrières zodat iedereen toegang heeft tot informatie, producten, openbare voorzieningen, maatschappelijke diensten, gebouwen en de openbare ruimte in de gemeente. Indien nodig met behulp van middelen, zorg of diensten die hen daarbij ondersteunen.

3. Een inclusieve gemeente als voorbeeld De gemeente Brummen wil dienen als goed voorbeeld op het gebied van inclusiviteit. De gemeente onderneemt niet alleen zelf actie, maar wil betrokkenen ook aansporen om inclusief te handelen. Inclusie komt hierom terug in alle rollen die gemeente Brummen heeft. Zowel als werkgever, als opdrachtgever en richting inwoners heeft inclusie een plek. We betrekken inwoners bij zowel de fysieke buitenruimte, digitale toegankelijkheid als het sociaal domein. Bij het afgeven van vergunningen (bijvoorbeeld bij evenementen) houden we ook rekening met inclusie. Ook houden we rekening met de toegankelijkheid van onze website en brieven (B1-taalniveau).

Thema’s Op basis van de Regenbooggids van Movisie en de Handreiking lokale inclusie agenda van de VNG onderscheiden wij een aantal thema’s waar inclusie zich op kan richten binnen de drie ambities. Deze thema’s sluiten aan bij de drie ambities van de gemeente om een samenleving te zijn waarin iedereen volwaardig mee kan doen 1. Inclusieve gemeente en dienstverlening De gemeente wil een organisatie zijn waar alle inwoners welkom, gehoord en gelijk behandeld voelen. Dit betekent dat dienstverlening begrijpelijk, toegankelijk en respectvol is en dat er bewust wordt omgegaan met (onbewuste) vooroordelen en discriminatie. Art.1 is daarom ook duidelijk en zichtbaar weergegeven in het gemeentehuis. Diversiteit binnen het ambtelijke apparaat, toegankelijke communicatie in makkelijke taal en een cultuur van inclusie zijn essentieel. 2. Toegankelijke openbare ruimte Een toegankelijke leefomgeving is een voorwaarde voor participatie. De openbare ruimte moet zo zijn ingericht dat iedereen zich er vrij, veilig en prettig kan bewegen en verblijven. Hierbij is aandacht voor fysieke toegankelijkheid, bereikbaarheid van voorzieningen en sociale veiligheid voor alle inwoners. 3. Onderwijs & ontwikkeling Onderwijs en ontwikkeling zijn belangrijk voor het creëren van gelijke kansen en volwaardige participatie in de samenleving. Daarnaast draagt toegankelijk onderwijs bij aan het gevoel 5

van autonomie van de inwoner. Onderwijs is niet alleen voor jongeren. Ook taalonderwijs of leren van digitale vaardigheden zijn belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. 4. Armoede en sociale uitsluiting Werk en inkomen zijn belangrijk voor de participatie, zelfredzaamheid en het gevoel van autonomie van mensen. Inwoners met een laag inkomen kunnen zich buitengesloten voelen. Het is bijvoorbeeld lastiger om deel te nemen aan sport, cultuur of andere sociale activiteiten. Ook kan werk bijdragen aan een sociaal netwerk en het gevoel van betekenis en zingeving vergroten. 5. Vrije tijd en onbeperkt meedoen Vrijetijdsbesteding draagt bij aan plezier van leven, de ontwikkeling van mensen en versterkt onderlinge contacten. Ook is het goed voor de fysieke en mentale gezondheid van inwoners. Vrijetijdsbesteding op het gebied van sport, cultuur of recreatie is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Er kunnen financiële, fysieke of sociale drempels zijn die meedoen belemmeren. Jong en oud met of zonder beperking moet mee kunnen doen en genieten van vrije tijd. 6. Welzijn, gezondheid & ondersteuning Gemeenten zijn verantwoordelijk voor passende ondersteuning op het gebied van gezondheid en zorg, bijvoorbeeld via de Jeugdwet, de WMO en het Gezond en Actief Leven Akkoord.

Het is belangrijk dat alle inwoners toegang hebben tot zorg en diensten die hen ondersteunen in gezondheid en welzijn. Het gaat hierbij om fysieke gezondheid, maar ook om aandacht voor mentale veerkracht, zingeving en preventie. Welzijn is het algehele gevoel van welbevinden. Dit wordt bevorderd door bijvoorbeeld bewegen, ontmoeten en een gezonde leefstijl. 7. Sociale uitsluiting, wederzijds begrip en contact Om sociale uitsluiting en discriminatie tegen te gaan, is het belangrijk dat inwoners elkaar beter leren begrijpen en met elkaar in contact komen. Bepaalde groepen inwoners voelen zich buitengesloten of zelfs onveilig. Zij ervaren sociale uitsluiting, (onbewuste) vooroordelen en stereotypering. Denk aan LHBTQIA+ personen, mensen met een migratieachtergrond of bepaalde religie. Bewustzijn over gedrag, en het stimuleren van onderling contact is belangrijk om sociale uitsluiting te verminderen. Tegelijkertijd wordt discriminatie actief bestreden in beleid en praktijk en is er aandacht voor emancipatie van specifieke doelgroepen.

Hoe nu verder? De lokale aanpak Bij het opstellen van nieuw beleid of het maken van plannen is het belangrijk om de mening van inwoners mee te nemen. Hier heeft de gemeente Brummen de visie inwonersparticipatie voor vastgesteld. Daarnaast vraagt het college de Maatschappelijke Advies Raad (MAR) actief om advies bij nieuw beleid. Om inclusie te bevorderen gaan we actief op zoek naar inwoners die mee willen denken om de lokale inclusieagenda te ontwikkelen en te vullen. Gedacht wordt aan een mix van belanghebbenden, ervaringsdeskundigen en betrokken inwoners. We installeren daarom een inclusiepanel. Met dit document in de hand kan dit inclusiepanel onderwerpen, acties en verbeterpunten bepalen binnen de geformuleerde ambities en thema’s. Als gemeente ondersteunen wij dit panel middels financiering voor activiteiten en ambtelijke ondersteuning waar nodig. 6

Hoe geven we het lokale inclusiepanel inclusie vorm? Wie betrekken we en hoe? Gedacht wordt aan een mix van belanghebbenden, ervaringsdeskundigen en betrokken inwoners. Iedereen die mee wil denken mag meedoen. We werven in ieder geval tot we de volgende samenstelling hebben bereikt 1. inwoners die bij de LHBTQIA+ community horen 2. inwoners met een lichamelijke en/of (licht) verstandelijke beperking of vertegenwoordigers 3. inwoners die zich identificeren met een migratieachtergrond, religieuze groepering en jongeren. We maken gebruik van ons bestaande netwerk om deze mensen te benaderen, onder andere via de Maatschappelijke Advies Raad en organisaties in het sociaal domein. Ook maken we gebruik van de sleutelfiguren die wij bij de gemeente in beeld hebben en plaatsen we een oproep in de lokale krant en op onze sociale mediakanalen. Welke vorm krijgt het inclusiepanel? We beginnen met twee brede bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten halen we input op voor de lokale inclusieagenda. Hierbij bespreken we aan de hand van de drie actielijnen: 1. Wat er al gebeurt 2. Wat er nog aangevuld of verbeterd kan worden 3. Wat nog ontbreekt. Wat gaat het inclusiepanel doen? Na deze brede bijeenkomsten vragen wij de deelnemers om plaats te nemen in het inclusie panel. Dit panel zal met de opgehaalde informatie aan de slag gaan om te komen tot een brede inclusie agenda.

Hierbij denken we aan een meerjarige agenda met een praktische aanpak. Zij brengen een prioritering aan in de voorgestelde activiteiten en zorgen voor advisering en uitvoering. De gemeente heeft hierin een faciliterende rol. Zij zorgen dat inwoners genoeg kennis en informatie hebben om te kunnen participeren. Daarnaast stelt de gemeente budget beschikbaar.

Financiën Om ook daadwerkelijk tot uitvoering over te kunnen gaan krijgt het lokale inclusiepanel een budget per jaar. Met dit budget kunnen investeringen gedaan worden in de inclusieve samenleving. Dit geld kan bijvoorbeeld uitgegeven worden aan het vergroten van de fysieke toegankelijkheid van een bepaalde plek in de gemeente, maar ook bijvoorbeeld aan een bewustwordingscampagne. De besteding zal afhangen van de prioriteiten die het inclusiepanel zal stellen. Omdat inclusie domein overstijgend is wordt voor dit bedrag aan elk programma binnen de gemeente 4.000,00 euro gevraagd. Het totaal van 18.000,00 euro kan dan door het panel worden uitgegeven waarbij de gemeente als kassier zal fungeren. Het panel zal over deze acties en uitgaven jaarlijks rapporteren.

7