Jaarstukken 2021.pdf

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Algemeen Inleiding We doen voorstellen voor resultaatbestemming Leeswijzer 1. Corona in Bronckhorst 2. Jaarverslag 2.1. Programmaverantwoording 2.1.1. Programma 1 ZORG EN ONDERSTEUNING 2.1.2. Programma 2 WONEN EN LEEFOMGEVING 2.1.3. Programma 3 BEDRIJVIGHEID EN ONTWIKKELING 2.1.4. Programma 4 BESTUUR 2.2. Verplichte bedrijfsvoeringsparagrafen 2.2.1. Lokale heffingen 2.2.2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.3. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 2.2.4. Paragraaf Financiering 2.2.5. Paragraaf Bedrijfsvoering 2.2.6. Paragraaf Verbonden partijen 2.2.7. Paragraaf Grondbeleid 2.2.8. Paragraaf Klimaat 3. Jaarrekening 3.1. Balans 3.2. Overzicht van baten en lasten per programma 3.3. Toelichtingen balans 3.3.1. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 3.3.2. Toelichting balans, activazijde 3.3.3. Toelichting balans, passivazijde 3.3.4. Overige gegevens 3.4. Toelichtingen baten en lasten programmarekening 3.4.1. We sluiten het begrotingsjaar af met een positief resultaat 3.4.2. We weten wat onze dekkingsmiddelen zijn 3.4.3. We hebben inzicht in onze overhead 3.4.4. We geven informatie over Wet Normering Topsalarissen (WNT) 3.4.5. We tonen onze baten en lasten op kostensoort 3.4.6. Wat geven we anders uit dan verwacht 3.4.7. We laten de incidentele baten en lasten zien 3.4.8. We kijken ook naar begrotingsrechtmatigheid 4. Bijlagen 4.1.

Overzicht baten en lasten per taakveld 4.2. Borg- en garantstellingen 5. Bijlage Sisa overzicht Afkortingenlijst

Jaarstukken 2021

3 5 8 14 17 27 27 28 42 62 77 88 89 101 110 119 123 128 136 139 142 143 146 147 147 149 153 159 162 162 164 167 169 170 171 178 180 181 182 188 189 201

2 van 202

Algemeen

Jaarstukken 2021

3 van 202

Jaarstukken 2021

4 van 202

Inleiding Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2021 aan. We sluiten het jaar af met een positief saldo en kunnen, rekening houdend met de specifieke bestemmingen volgens verslagleggingsregels, ruim € 4,5 mln toevoegen aan de Algemene reserve. Afronding coalitieperiode 2021 was het laatste volledige kalenderjaar van onze coalitie ‘Gewoon doen!’. We kijken terug op een periode waarin de Bronckhorster samenleving mooie stappen zette en haar veerkracht liet zien. We zijn trots op de bijdrage die we daaraan mochten leveren en we hebben een groot deel van onze ambities bereikt. In maart 2022 waren de gemeenteraadsverkiezingen. Een volgende raad gaat verder onder het voorzitterschap van Marianne Besselink, die is herbenoemd als burgemeester. Het is gelukt om te investeren in Bronckhorst en om passende zorg en ondersteuning te bieden voor inwoners die dat nodig hebben binnen de beschikbare middelen. Door goed te monitoren en tijdig bij te sturen is het de afgelopen jaren gelukt een evenwichtige begroting te maken. Mede door de vergoeding van het Rijk voor de jeugdzorg met de toezegging deze meerjarig door te mogen rekenen, laat de meerjarenbegroting een positief beeld zien. We investeren in de toekomst In 2020 stelden we de Investeringsagenda vast om te investeren in de toekomst van Bronckhorst. Investeringen die we hieruit doen geven energie aan de samenleving.

Hiermee kunnen we de komende 15 jaar vooruit. In het afgelopen jaar startten we met veel concrete projecten, samen met partijen uit de samenleving. Zo investeren we samen met ProWonen in de Bloemenwijk in Zelhem en gaan we samen met vitale kern Steenderen de J.F. Oltmansstraat herinrichten. In Keijenborg investeren we in het multifunctionele sportcomplex Bronckhorst Midden, wat echt vanuit de samenleving werd gestart. We legden rode fietsstroken aan in Drempt en Laag-Keppel en startten met de herstructurering van Industriepark Zelhem. We kijken naar elkaar om We willen een samenleving waar iedereen kan meedoen. Samen met de andere Achterhoekse gemeenten werken we aan een effectieve inkoop van zorg, die aansluit bij de behoefte van onze inwoners. We hopen de aanbesteding af te ronden in 2022. Al jaren geven we meer geld uit aan Jeugdhulp en huishoudelijke hulp dan de bijdrage die we ontvangen vanuit het Rijk. In 2021 werden de uitgaven voor Jeugdhulp alsnog eenmalig gecompenseerd vanuit het Rijk, met zicht op een langere termijnoplossing. Door de duur van de formatie kwam hier in 2021 helaas geen zekerheid over. Met het uitgebreide kindpakket en begeleiding naar een andere zorgpolis ondersteunden we inwoners met een laag inkomen extra. We hebben de beschikbare regelingen helder gebundeld, zodat mensen weten waar ze recht op hebben.

Met de Werkcarroussel creëerden we een laagdrempelige toeleiding naar werk voor inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt. Eind van het jaar maakten we in goed overleg met het COA en de buurt tijdelijke opvang van minderjarige vluchtelingen mogelijk bij de Betteld in Zelhem. Bereikt in 2021:

● We maakten samen met de schoolbesturen een integraal huisvestingsplan, om de huisvesting van basisscholen in Bronckhorst te behouden en te verbeteren. ● We voerden uit en stelden plannen op voor de Vitale kernen van Steenderen, Hengelo, Vorden en Zelhem. Voor versterking van ons landschap en de biodiversiteit stelden we o.a. een meerjarig uitvoeringsprogramma op voor landschap en biodiversiteit en zorgden we ervoor dat we vanaf nu 80% ecologisch bermbeheer uit kunnen voeren.

Jaarstukken 2021

5 van 202

● We bereidden ons voor op de Omgevingswet, we werkten aan de omgevings-visie zodat deze in 2022 vastgesteld kon worden. We zetten stappen op het gebied van het digitale stelsel en het omgevingsplan. ● We zetten stappen op de Routekaart Energieneutraal Bronckhorst 2030: we stelden de regionale energiestrategie vast, maakten beleidskaders voor windenergie en ondersteunden initiatieven voor opwek van zonne-energie, waaronder Zonnepark Baak ● We pasten onze woonvisie aan, om meer mogelijkheden te creëren voor wonen in Bronckhorst. In 2021 voegden we ruim 100 woningen toe en keurden we plannen voor ruim 250 woningen goed. ● We bereidden ons voor op de wetswijziging voor beschermd wonen en de invoering van de wet inburgering ● We stelden een lokaal beweeg- en sportakkoord samen met sportorganisaties en stelden de sportagenda 2021-2025 vast. Daarmee zorgen we ervoor dat inwoners mentaal en fysiek fit kunnen blijven. ● We behaalden het beste milieuresultaat van 168 gemeenten, met goede afvalscheiding en weinig restafval. Daarnaast bieden we een hoge service tegen lage kosten voor inwoners. ● We maakten onze ruim 800 monumenten digitaal inzichtelijk met een digitale monumentenkaart. ● We zetten stappen naar een nieuwe VO-school in Vorden.

● We zetten de gemeente toeristisch op de kaart door ons te profileren als dé kastelen- en landgoederenregio ● We maakten de restauratie van het monumentale stationsgebouw Vorden mogelijk door aankoop daarvan. ● Er zijn 35 mensen in de Werkcarrousel ingestroomd en 22 uitgestroomd, veelal richting werk bij reguliere bedrijven. ● We doen het goed rond de participatiewet bleek uit een Benchmark van Divosa begin dit jaar. In 2021 stroomden er gemiddeld 8 mensen per maand in en ruim 10 mensen uit. Bijzondere omstandigheden 2021 werd opnieuw gedomineerd door de coronapandemie. We zijn trots op onze samenleving, die zich veerkrachtig toonde ondanks lockdowns, beperkende maatregelen, gemis van contact en onzekerheid over gezondheid en voortbestaan van bedrijven. We hielden goed contact met de samenleving via onze sociale teams, BOA’s, toezichthouders, combinatiefunctionarissen, accounthouders en gebiedsambtenaren. Ook al moest dat vaak digitaal, we betrokken onze inwoners afgelopen jaar bij belangrijke onderwerpen zoals het opstellen van de omgevingsvisie en het verduurzamen van de Bloemenwijk in Zelhem. We zorgden dat we op de hoogte waren van wat er speelde in de gemeente, met het dashboard corona in combinatie met signalen die we ophaalden uit de samenleving.

Op het gebied van besmettingen en vaccinaties, maar ook wat de gevolgen zijn voor eenzaamheid, psychische gezondheid, economische gevolgen, thuissituaties etc. Met regelingen van het Rijk zorgden we voor coronacompensatie voor maatschappelijke organisaties. Er bleef voldoende werk, waardoor de daling van cliënten in de Participatiewet verder doorzette. We ondersteunden zelfstandigen met financiële compensatieregelingen. Daarnaast organiseerden we extra beweegactiviteiten voor jongeren. De Tweede Kamerverkiezingen in maart zijn met de nodige maatregelen en verspreid over drie dagen goed verlopen. In hoofdstuk 1 Corona in Bronckhorst is hier meer over te lezen.

Jaarstukken 2021

6 van 202

We behouden ons gezonde financieel beeld In november 2020 hebben we u een begroting over 2021 aangeboden, waarbij het begrotingsoverschot (€ 459.000) direct in de bestemmingsreserve Sociaal domein werd gestort. We hebben bij de bespreking van de Programmabegroting 2022 in november 2021 afgesproken die bestemmingsreserve eind 2021 op te heffen. Dit hebben we verwerkt in de Jaarstukken. We laten nog eens de actuele cijfers na de tussentapportages zien: de raming Door ontwikkelingen in het jaar stellen we het beeld steeds bij en leggen we de wijzigingen aan u voor in de tussenrapportages. Bekijken we het begrotingssaldo en de wijzigingen hierop in combinatie met de opgave in het sociaal domein dan zien we het volgende beeld: Begroting Begroting 2021 Sociaal domein Gecombineerde begroting uitkomst (+ = overschot; - = tekort)

Begroting na wijziging 2.585 -198 1.094 -198 3.679

Om de begroting over 2021 sluitend te houden, hadden we het rekeningsaldo van 2020 ingezet bij de vaststelling van de programmabegroting in november 2020. Daarnaast hebben we door het beter ramen, verwachte lagere kosten, hogere dividendopbrengsten, verkoopopbrengsten en een hogere Algemene uitkering de begroting bijgesteld. Dit leidde tot een begroot overschot van € 2,6 mln na de tweede tussenrapportage 2021. De zorgkosten binnen het sociaal domein stelden we steeds bij op basis van de ontwikkelingen zoals het verlengen van de open house aanbesteding, stijging van het aantal cliënten en complexere zorg bij Jeugdhulp en de aanzuigende werking in de Wmo door het abonnementstarief. Deze lastenstijgingen worden deels gecompenseerd door een hogere rijksbijdrage. Ook hebben we de bestemmingsreserve Sociaal domein (met daarin het jaarresultaat over 2020 en de toevoeging van het begrotingsoverschot over 2021) vrij laten vallen. Dit alles resulteerde in een geraamd overschot van € 1,1 mln. Nu kijken we naar de actuele cijfers op 31 december: de werkelijkheid Volgens de verslagleggingsregels van het BBV sluiten we het jaar ‘technisch’ af met een overschot van € 9,4 mln. Het bedrag heeft voor € 2,7 mln betrekking op het sociaal domein (begroot was € 1 mln over) en voor € 6,7 mln op de overige domeinen (begroot was een overschot van € 2,6 mln).

Om van opdracht tot uitvoering te komen kostte in 2021 meer tijd dan van tevoren was ingeschat. De belangrijkste factoren hiervoor waren: ● Door de coronacrisis moesten we taken herprioriteren. Sommige taken werden op een lager pitje uitgevoerd of zelfs helemaal stilgelegd. ● We merkten dat er grenzen aan de formatie zitten. Bronckhorst heeft net als andere gemeenten te maken met toenemende taken en complexe maatschappelijke vraagstukken, terwijl er tegelijkertijd sprake is van een krappe arbeidsmarkt. Dit heeft in november 2021 geleid tot een motie van uw gemeenteraad ‘strategie met betrekking tot personeel’. ● Tot slot kregen we vanuit het Rijk aan het eind van het jaar nog een fors bedrag aan extra middelen, we hadden geen tijd om op zo’n korte termijn bijbehorende plannen nog uit te voeren.

Jaarstukken 2021

7 van 202

Wanneer we vanuit dat perspectief inzoomen op de cijfers, dan sluiten we het jaar af met een werkelijk overschot van € 4,5 mln. Dat is het bedrag wat in de Algemene reserve gestort wordt. Dat doen we omdat we: ● Voor € 3,1 mln aan projectbudget doorschuiven naar 2022 voor projecten die we zijn gestart maar nog niet konden afronden. ● Voor € 0,8 mln afgesproken wijzigingen van drie bestemmingsreserves doorvoeren. Volgens de criteria van die bestemmingsreserves voeden we die met specifieke middelen. Hoeveel dat is, is niet altijd van tevoren bekend. De vermindering van de bestemmingsreserve Duurzaam ruimtegebruik bedrijventerreinen volgt op de controlebevindingen van de accountant. ● Voor € 1,0 mln niet voorziene bestedingen aan u voorleggen. Verderop in deze inleiding (blz.9) lichten we de afzonderlijke bestemmingen toe. Met die bestemmingen hebben we de meeste afwijkingen tussen het verwachte en het werkelijke resultaat benoemd. In de toelichting op de financiële afwijkingen in de programmaverantwoording (’wat heeft het gekost’ in hoofdstuk 2.1) en de taakveldenrekening geven we ook een toelichting. De uitgaven en inkomsten in vogelvlucht In de infographic ziet u de inkomsten en uitgaven. De indeling past bij de meest herkenbare inkomstenbronnen en uitgaven. Onder de uitgaven van Bestuur staat ook 'organisatie', dit is de overhead van onze gemeente.

We doen voorstellen voor resultaatbestemming In de actuele cijfers op 31 december 2021, de werkelijkheid, zitten veel 'vooruit te schuiven' bedragen. Dat zijn onze voorstellen voor resultaatbestemming. We hadden hiervoor al gezegd om welke drie soorten van specifieke bestemmingen het gaat.

Jaarstukken 2021

8 van 202

U ziet ze hieronder in het totaaloverzicht en geven de toelichting erop na de tabel. Voorstel Rekeningoverschot Doorschuiven van restant budgetten projecten 2021 naar 2022 Corona compensaties Beschermd wonen Inburgering Versterking ondersteuning sociale wijkteams Impuls integraal werken sociaal domein Onderhoud bomen Implementatie Omgevingswet Verkeersaanpassing Hummeloseweg Voorbereiding VO Vorden Revitaliseren bedrijventerrein Beleidsvisie toerisme Vitale kernen Vitaal buitengebied, erf-coaches Klimaat Invoering financieel pakket Invoering functiewaarderingssysteem

Bedrag 9.423.538

980.898 400.000 132.313 59.651 46.973 445.300 193.000 100.000 65.000 40.000 20.000 422.500 50.000 80.000 40.000 31.560

Doorschuiven van restant budgetten projecten 2021 naar 2022 Afgesproken bestemmingen Bijdragen bovenwijkse voorzieningen 2021 (reserve Bovenwijkse voorzieningen) Vorming bestemmingsreserve Openeinde-regelingen Zorg en ondersteuning Exploitatietekort Gebiedsontwikkeling Industriepark Zelhem

3.107.195

401.360 700.000 -300.000

Afgesproken bestemmingen Voorgestelde bestemmingen Haalbaarheidsonderzoeken IHP Armoedebestrijding jeugd Toerisme Afvalstoffen Voorgestelde bestemmingen

Resultaat, toevoegen aan de algemene reserve Bedragen x € 1

801.360

60.000 145.000 115.000 677.000 997.000

4.517.983

Doorschuiven restant budgetten 2021 naar 2022 (€ 3,1 mln) Werkzaamheden konden door omstandigheden niet in 2021 gedaan worden en doen we in 2022 alsnog. Dit heten 'resultaatbestemmingen'. Corona compensaties We hebben een gedeelte van de rijksbijdragen om nadelige effecten van corona op te vangen, nog niet besteed. We willen dit in 2022 beschikbaar houden voor coronamaatregelen.

Jaarstukken 2021

9 van 202

Beschermd wonen De verantwoordelijkheid voor Beschermd wonen komt naar onze gemeente. Vanuit 2020 hadden we hiervoor budget gereserveerd. Wij willen het in 2022 inzetten voor het thema ‘Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis’. Inburgering De overgebleven gelden willen we in 2022 gebruiken voor de overgangsregeling voor inburgeraars die onder de oude wet vallen, maar gebruik willen maken van de nieuwe vorm van inburgeren. Versterking ondersteuning sociale wijkteams In de Decembercirculaire 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor versterking van ondersteuning sociale wijkteams (2021-2027). Het bedrag voor 2021 willen we ook in 2022 gebruiken voor uitbreiding van de formatie van de sociale teams. Impuls integraal werken sociaal domein Het Rijk geeft ons budget voor integraal werken sociaal domein in de periode 2021-2023. Wat over is van 2021 willen we in 2022 inzetten voor het aanpassen van werkwijzen, processen en trainingen als gevolg van de regionale inkoop in 2022. Onderhoud bomen Door corona stagneerde afstemming met belangenorganisaties. Ook hadden we te maken met personeelswisseling. Hierdoor liep de voorbereiding en uitvoering van het dunnen en herplanten van bomen vertraging op. We hebben de werkzaamheden voorbereid en deze worden in 2022 uitgevoerd. De middelen zijn nodig voor de uitvoering.

Implementatie Omgevingswet Met het uitstel van de Omgevingswet naar 1 juli 2023 stellen we opnieuw een deel van de geplande werkzaamheden uit. Wat over is van het budget van 2021 willen we de kwaliteit en voortgang van de reguliere processen borgen en extra ontwerp- en procesexpertise inhuren. Zonder deze inzet lopen òf de reguliere processen (kwaliteit dienstverlening) òf de invoering van de wet vast (bestuurlijke ambities en wettelijke vereisten). Verkeersaanpassingen Hummeloseweg Met de provincie zijn we begonnen om de Hummeloseweg (gemeente) en de Dorpsstraat (provincie) aan te pakken. Ons doel is de wegen verkeersluw te maken en zo de verkeersveiligheid en de leefbaarheid te verhogen. Er is nog geen concrete oplossing zodat het budget nog niet gebruikt is. Wanneer blijkt dat er aanpassingen aan de Hummeloseweg gedaan moeten worden, gebruiken we hiervoor dit budget. Voorbereiding VO Vorden De voorbereidende activiteiten lopen door in 2022 en dus ook de bijbehorende kosten. Daarbij kunt u denken aan het opstellen van ruimtelijke uitgangspunten en stedenbouwkundig advies, taxatie- en verwervingskosten, advieskosten en kosten voor projectleiding. Revitaliseren bedrijventerrein De herstructurering Industriepark Zelhem loopt door t/m 2023.

Daarnaast willen we in het kader van het Omgevingsprogramma de programmalijn ‘Herstructurering bedrijventerreinen’ minimaal drie bedrijventerreinen aanpakken. Dit programma start met een scan en van daaruit mogelijk een herstructurering. Het budget willen we voor de scan gebruiken.

Jaarstukken 2021

10 van 202

Beleidsvisie toerisme Volgens een motie van de raad (juni 2020) is besloten tot uitvoering van het nieuwe Recreatie & Toerisme beleid. De RAL-gelden werden gelabeld aan de ‘Tot Slot! in Bronckhorst’ campagne t/m 2021. Door de coronacrisis en de daaruit voortvloeiende maatregelen konden we niet alle activiteiten uitvoeren. Het restant budget willen we in 2022 alsnog inzetten om die acties uit te voeren. Vitale kernen De plannen voor de vitale kernen kennen een lange doorlooptijd. Een deel van de activiteiten verschuift naar 2022 in uitvoering. Het gaat om de uitwerking van de plannen voor Zelhem (€ 72.500), de vernieuwing van de entree van het Kulturhus Vorden (€ 50.000) en de bijdragen voor de Oltmansstraat (€ 100.000) en Strip Hengelo (€ 200.000). Vitaal buitengebied, erf-coaches In de Regiodeal voor de Achterhoek zit het programma Vitaal Buitengebied met doelstellingen om te komen tot een toekomstgericht erf. Het programma richt zich op het in gesprek komen met de bewoners van de erven in het buitengebied, samen met hen de aanzet te geven tot het realiseren van een vitaal en een toekomstgericht erf. Om in gesprek te komen met bewoners maken we gebruik van erf-coaches. In het afgelopen jaar bemoeilijkte coronamaatregelen de gesprekken. Daar willen we een inhaalslag maken in 2022 met de niet bestede gelden.

Klimaat De uitvoering rond de warmtevisie konden we niet oppakken omdat we geen medewerkers voor de rol van programmaregisseur en procesbegeleider beschikbaar hadden. Voor de uitvoering van het project willen we de hiervoor beschikbare middelen doorschuiven naar 2022. Invoering financieel pakket Het huidige financieel pakket, waarin wij onze administratie voeren, wordt door de leverancier niet meer onderhouden. In 2021 hebben wij gekozen voor een nieuw pakket en zijn we gestart met de inrichting ervan. Het doel was een werkend pakket vanaf 2022. Door capaciteitsproblemen bij de leverancier schuift de invoering door naar 2022 en de ingebruikname naar 2023. Het bedrag van 2021 gebruiken we voor de uitgestelde werkzaamheden. Invoering functiewaarderingssysteem In 2021 zijn we gestart met de invoering van een nieuw functiewaarderingssysteem voor onze medewerkers. Ook dit project ronden we in 2022 af. Toelichting afgesproken resultaatbestemmingen (€ 0,8 mln) We kennen een aantal bestemmingsreserves. Volgens de criteria van die bestemmingsreserves worden die gevoed met specifieke middelen. Hoeveel dat is, is niet altijd van tevoren bekend. Bijdragen bovenwijkse voorzieningen Voor bovenwijkse voorzieningen hebben we € 437.030 via leges in rekening gebracht en € 35.670 besteed aan sloopsubsidies.

Het verschil voegen we in overeenstemming met de verslaggevingsregels toe aan de gelijknamige bestemmingsreserve. Vorming bestemmingsreserve ‘Openeinde-regeling Zorg en ondersteuning’ Bij het vaststellen van de Programmabegroting 2022-2025 is besloten om een bestemmingsreserve ‘Openeinde-regeling Zorg en ondersteuning’ te vormen. Het is gevormd om uitschieters in de zorgkosten van de openeinde regelingen voor de Wmo, Jeugdzorg en arbeidsparticipatie, negatief dan wel positief, op te vangen (egalisatie). De aanleiding vormen de nog steeds moeilijk te voorspellen zorgkosten voor de komende jaren. Van het resultaat op het sociaal domein 2021 voegen we, volgens uw besluit van de tweede tussenrapportage 2021,

Jaarstukken 2021

11 van 202

€ 700.000 toe aan deze bestemmingsreserve. Met de toevoeging van dit bedrag bedraagt de bestemmingsreserve op 1 januari 2022 € 1,7 mln. Exploitatietekort Gebiedsontwikkeling Industriepark Zelhem Op 25 november 2021 hebt u de grondexploitatie voor de Gebiedsontwikkeling Industriepark Zelhem vastgesteld met een verwacht verlies van € 500.000. Een deel van de investeringen (€ 200.000) komt ten laste van bestaande kredieten en budgetten. Het restant verlies van € 300.000 dekten we met een bijdrage uit de bestemmingsreserve Duurzaam ruimtegebruik bedrijventerreinen. De voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording bepalen dat bij het vaststellen van verlieslatende exploitaties voor de volledige omvang van het verlies een voorziening moet worden gevormd. Het vormen van de voorziening voor voornoemde grondexploitatie hebben wij verwerkt in deze jaarstukken. Het restant verlies van € 300.000 brengen wij via de resultaatbestemming ten laste van de bestemmingsreserve. Toelichting voorstel resultaatbestemmingen (€ 1,0 mln) Na de opstelling van de tweede tussenrapportage 2021 hebben we voorstellen voorbereid waarvoor we u hier om budget vragen. Bij vier voorstellen volgen wij de werkwijze vanuit eerdere raadsbesluiten.

Haalbaarheidsonderzoeken IHP In december 2021 hebt u het Integraal Huisvestingsplan Basisonderwijs 2021-2035 met bijbehorend programma voor de komende vier jaren vastgesteld. In het programma staat ook het uitvoeren van haalbaarheidsonderzoeken ‘Toekomstbestendige huisvesting Zelhem’ en ‘Knelpunten schoolgebouw Halle’. We stellen u voor om de kosten van deze onderzoeken te dekken uit het rekeningoverschot van 2021. Armoedebestrijding jeugd Op 7 november 2019 nam de gemeenteraad een motie en een amendement aanbetreffende de inzet van de Klijnsmagelden. Deze gelden zijn hiermee specifiek gelabeld voor bestrijding van armoede onder kinderen; het geld mag alleen direct ten goede komen van een kind in armoede. Hiervoor is een bestedingsplan opgesteld. We zien een onderbesteding van de middelen. De onderbesteding zal na de verkiezingen als aandachtspunt worden meegegeven aan de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college. Toerisme De forfaits voor overnachtingen op of in toeristische plaatsen op (mini)campings, pensions, bed&breakfast, hotels en groepsaccommodaties zijn afgeschaft. Vanaf 2020 rekenen we af met de werkelijke aantallen. Daarnaast hadden we als gevolg van corona rekening gehouden met een lagere opbrengst voor 2020, wat achteraf sterk mee viel. Hierdoor en het afschaffen van een groot aantal forfaits zijn de gerealiseerde opbrengsten voor 2020 hoger uitgevallen.

Die opbrengst ontvingen we in 2021. Wij stellen u voor om de hogere opbrengst boven € 260.000, in lijn met uw beleidsuitgangspunt (opbrengst toeristenbelasting besteden we voor toerisme), toe te voegen aan het budget toerisme voor 2022. Afvalstoffen De afvalbegroting 2021 sluit met een positief resultaat van € 677.000. We stellen voor dit resultaat als volgt in te zetten: ● € 220.000 toe te voegen aan de in te stellen voorziening vervangingsinvesteringen ondergrondse containers. De begrotingsraming voor de geplande vervangingen 2022-2025 dekt de totale kosten niet. Er is een tekort van € 220.000 voor 2022-2024. Door dit bedrag toe te voegen aan de nog in te stellen voorziening zijn de geplande investeringen gedekt. ● € 457.000 toe te voegen aan de egalisatievoorziening grondstoffen. De egalisatievoorziening is leeg. Door € 457.000 toe te voegen aan deze voorziening ontstaat een buffer om eventuele

Jaarstukken 2021

12 van 202

tekorten op te vangen. Daarnaast zetten we de egalisatievoorziening in voor het verlagen van de afvalstoffenheffing. Dit nemen we mee in het voorstel voor de afvalstoffenheffing 2023 Toelichting overschot 2021 na bestemmingen (€ 4,5 mln) Wij stellen voor om het restant overschot van € 4.517.983 over 2021 toe te voegen aan de Algemene reserve. Burgemeester en wethouders van Bronckhorst

Jaarstukken 2021

13 van 202

Leeswijzer Over de Jaarstukken 2021 Onze jaarstukken maken wij zo kort, helder en overzichtelijk mogelijk. We rapporteren op basis van onze ambitie uit de Programmabegroting 2021-2024. De jaarstukken bestaan uit: ● hoofdstuk 1: de inleiding, de leeswijzer van de jaarstukken en corona in Bronckhorst ● hoofdstuk 2: het jaarverslag (de programmaverantwoording en de bedrijfsvoeringsparagrafen) ● hoofdstuk 3: de jaarrekening ● hoofdstuk 4: de bijlagen Wat hebben we bereikt In de programmaverantwoording benoemen we de belangrijkste opgaven die in 2021 bijdroegen aan het bereiken van onze maatschappelijke doelen. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording heeft vier delen (hoofdstuk 2.1) We werken met vier raadsprogramma's met daarin een aantal deelprogramma's: de programmaverantwoording. In ieder programma is naast aandacht voor de beleidsdoelen en opgaven ook aandacht voor indicatoren, risico's en de financiën. De financiële informatie wordt zichtbaar door te klikken op de taakvelden in de tabellen bij de programma's. De indicatoren geven een beeld van de (beoogde) effecten van ons beleid We maken onderscheid tussen lokale en landelijke indicatoren: ● De lokale indicatoren laten zien wat het effect van het beleid was, gericht op onze lokale beleidsdoelen.

● De landelijke indicatoren geven inzicht in waar we staan en maken vergelijking met andere gemeenten mogelijk. Wij zijn op grond van wetgeving (BBV) verplicht om deze indicatoren op te nemen in de programmaverantwoording. In de deelprogramma’s benoemen we de belangrijkste financiële risico's Het gaat om de risico's die op 31 december 2021 een financiële impact hebben van 1% of meer van het totale risicobedrag. We beschrijven de risico's ook in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.2.2). Elk programma sluiten we af met financiële informatie De inzet van middelen ziet u ook terug in een programma: welke investeringen deden we en hoe zijn de reserves ingezet. En u ziet per taakveld de verschillen tussen de ramingen, na wijziging en de uiteindelijke realisatie. In de taakveldenrekening 2021 lichten we de verschillen per taakveld toe. In de paragrafen (hoofdstuk 2.2) beschrijven wij de aspecten die voor alle beleidsvelden belangrijk zijn In de acht paragrafen beschrijven we kort hoe we ons beleid inrichten en uitvoeren.

Het gaat dan om: ● alle belastingen (lokale heffingen); ● alle risico's (weerstandsvermogen en risicobeheersing); ● het onderhoud van de openbare ruimte (onderhoud kapitaalgoederen); ● hoe we de taken financieren (financiering); ● de werkwijze bij de uitvoering van de taken (bedrijfsvoering); ● de samenwerking met andere organisaties (verbonden partijen); ● de grondposities (grondbeleid); ● de inzet voor klimaatdoelen (klimaat).

Jaarstukken 2021

14 van 202

In de jaarrekening staat ons financieel beeld centraal De jaarrekening geeft gedetailleerd inzicht in de financiële situatie van onze gemeente. In de financiële overzichten staat ook de wettelijke en provinciale informatie die vereist is voor toezicht. De informatie in dit hoofdstuk gebruikt de accountant bij de controle van de jaarstukken. De jaarrekening bestaat uit de balans, het overzicht van baten en lasten per programma en toelichtingen. Balans (hoofdstuk 3.1) De balans geeft inzicht in de bezittingen, de schulden en het vermogen van de gemeente aan het begin en het eind van 2021. In hoofdstuk 3.3 lichten wij de balansposten toe. Overzicht van baten en lasten per programma (hoofdstuk 3.2) Het overzicht van baten en lasten geeft het resultaat per programma en dat van de gemeente Bronckhorst als totaal weer. Wij lichten de baten en lasten toe (hoofdstuk 3.4). Daar tonen we u ook een overzicht van baten en lasten weergegeven op kostensoorten (3.4.5) met daarop een toelichting (3.4.6). Hiermee geven we u inzicht in alle typen baten en lasten. In de bijlagen is de volgende informatie opgenomen Overzicht baten en lasten per taakveld Taakvelden zijn wettelijk verplicht en de onder de taakvelden opgenomen activiteiten zijn voor elke gemeente hetzelfde. Hiermee zijn gemeenten op dit niveau vergelijkbaar.

Borg- en garantstellingen Hier geven we een overzicht van gewaarborgde geldleningen, gegarandeerde geldleningen via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en borgstelling hypothecaire geldleningen verstrekt aan ambtenaren door het Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel (HVO). SiSa overzicht Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het (rijks)geld hebben besteed. Dit doen we via SiSa (Single information, Single audit). Dit betekent eenmalige informatieverstrekking en eenmalige accountantscontrole. We zijn verplicht deze verantwoording als bijlage in de jaarstukken op te nemen. Overzicht geldende verordeningen Een actueel overzicht van alle verordeningen vindt u via deze link op de website van gemeente Bronckhorst. Taakveldenrekening Naast de Jaarstukken 2021 stellen we de taakveldenrekening 2021 op. Hierin geven we een nadere uitleg over de cijfers en de verschillen tussen de raming na wijziging en de realisatie over 2021. Het is mogelijk om vanuit de financiële overzichten per programma ('Wat heeft het gekost') en vanuit bijlage 4.1 door te klikken naar de taakveldenrekening. Controleverklaring De accountant beoordeelt de jaarstukken en controleert of de baten en lasten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De controleverklaring en het opgestelde rapport van bevindingen bieden we afzonderlijk aan de raad aan.

Jaarstukken 2021

15 van 202

Goed om te weten ● De jaarstukken zijn als pdf-bestand doorklikbaar (de inhoudsopgave en de onderstreepte woorden of zinnen), wat navigeren naar onderliggende stukken eenvoudiger maakt. Terug naar waar u was, gaat het snelst met de toetsencombinatie Alt + pijl links. Deze jaarstukken zijn ook online, als website, beschikbaar. Dit geeft veel mogelijkheden voor het doorklikken naar beleidsstukken en websites. De betekenis van afkortingen wordt via een mouse-over getoond (stippellijn onder de afkorting). Het is mogelijk om vanuit de financiële overzichten door te klikken naar de taakveldenrekening waar we de financiële toelichting per taakveld geven. ● In de financiële overzichten bij ‘Wat heeft het gekost?’ staat bij de saldoregel een ‘+’ voor baten of overschotten en een ‘-‘ voor lasten of tekorten. ● In de overige overzichten staat in het onderschrift vermeld wat een ‘+’ of ‘-‘ betekent. ● De cijfers in tabellen, grafieken en opstellingen in deze jaarstukken staan in euro's maal 1.000 en zijn afgerond tot het dichtst bijzijnde duizendtal, tenzij anders vermeld.

Jaarstukken 2021

16 van 202

1. Corona in Bronckhorst Inleiding Corona heeft op 2021 meer invloed gehad dan we van tevoren hoopten. Het virus laat zich moeilijk grijpen. De gemeentelijke crisisorganisatie functioneerde het gehele jaar. De steeds veranderende actualiteit en bijbehorende maatregelen vroegen van ons en onze samenleving alertheid en flexibiliteit. Daarnaast zetten we in op vooruit kijken; wat heeft Bronckhorst nodig om goed uit de crisis te komen. Hoe verliep corona in Bronckhorst In het begin van het jaar zagen we het aantal besmettingen in Bronckhorst dalen. Juli confronteerde ons met een korte stijging, die opnieuw daalde in augustus. In het najaar -met een flinke piek in november- namen het aantal besmettingen sterk toe vanwege de besmettelijke Omikron variant. In onderstaande grafiek is het beeld opgenomen van positief geteste inwoners in Bronckhorst over geheel 2021.

Sinds het begin van de meldingen zijn 28 inwoners -die ook Covid-19 patiënt waren- overleden in Bronckhorst . Overlijdens wegens Covid-19 zijn niet meldingsplichtig. Het cijfer kan hierdoor [1]

Jaarstukken 2021

17 van 202

in werkelijkheid hoger zijn. In Bronckhorst heeft 91% van de inwoners van 18 jaar en ouder zich volledig laten vaccineren. Tussen de 12 en de 18 jaar betreft het 90% van de inwoners. [1]

https://coronadashboard.rijksoverheid.nl/gemeente/GM1876/sterfte stand per 31-12-2021

Zonder de effecten op de inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemingen uit het oog te verliezen, concentreren we ons in dit hoofdstuk op de gevolgen voor de te realiseren resultaten, doelen en de financiën voor Bronckhorst. In de perspectiefnota, de nieuwe begroting voor het meerjarenbeeld en de tussenrapportages maakten we de keuzes inzichtelijk. Ook informeerden we u regelmatig tussentijds over de dienstverlening in de crisisperiode. We hebben verschillende activiteiten in gang gezet om de samenleving te ondersteunen We kenden perioden met in meer en mindere mate maatregelen en beperkingen. We boden extra ondersteuning aan inwoners, organiseerden ‘coronaproof’ activiteiten voor de jeugd, hadden intensieve contacten met ondernemers en maatschappelijke (sport)organisaties en voerden de regelingen voor financiële ondersteuning uit. Op aanvraag van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) maakten we in het voorjaar een gemeentelijk noodplan om de zorg in een worst case scenario te ondersteunen door ondersteuning van (niet medische) zorg. In december is deze vanwege de overbelasting van de zorg in werking getreden. Alle inzet die onze medewerkers ten behoeve van de begeleiding van de coronacrisis deden vonden plaats naast de reguliere werkzaamheden en het realiseren van de gestelde doelen.

In november 2020 en juni 2021 hebben we prioriteiten moeten stellen om de druk van die dubbele taken te verlichten. Zo boden we ruimte aan de werkzaamheden en taken voor het waarborgen van de veiligheid van onze (kwetsbare) inwoners, het afronden van lopende projecten en de inzet rond (de effecten van) de coronacrisis. In actieve informatievoorzieningen informeerden wij u hierover. Een terugblik op onze activiteiten In de tussenrapportages informeerden wij u over de verschillende extra activiteiten of werkzaamheden die wij uitvoerden. Wij schetsen hier een kort beeld: ● De impact van corona op de jeugd is groot. We organiseerden verschillende activiteiten door het jaar heen, zoals voorrondes voor het NK stoepranden, ‘Het Perfecte Plaatje’ en mountainbiken. In de kerstvakantie organiseerden we een tour met kickbikes i.s.m. de jongerenwerker. De skidag ging door de sluiting van binnensportlocaties niet door. ● Extra inzet tegen eenzaamheid door o.a. (extra) dagbesteding, 'Meedoen in Bronckhorst' en 'Kunst aan de Keukentafel'. ● Bij evenementen keken we met organisatoren vooral naar wat mogelijk was binnen de maatregelen. ● Ondersteuning van maatschappelijk organisaties door o.a.

behouden en werven van vrijwilligers (cursus), tijdelijke financiële ondersteuning bij liquiditeitsproblemen en een subsidie zodat dorpshuizen en culturele voorzieningen kunnen investeren in toekomstbestendige maatregelen om hun vaste lasten (bijv. energiekosten) te verlagen. ● Een tegemoetkoming voor huishoudens die door de crisis te maken krijgen met terugval in inkomen en daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen betalen. De Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) voerden wij zelf uit. Het Rijk besloot om per 1 oktober 2021 te stoppen met de Tozo en TONK. ● Voor ondernemers zorgden we voor informatie over de verschillende regelingen en zetten ROZ Twente[1] in om hun eventueel te ondersteunen. Op dit moment, gezien de laatste lockdown, onderzoeken we mogelijkheden om hen verder te ondersteunen.

Jaarstukken 2021

18 van 202

Toezicht en handhaven van de maatregelen Toezicht en handhaving stimuleert op verschillende wijzen het naleefgedrag van de inwoners en de ondernemers. De inzet van dit team wijzigde drastisch door COVID-19. We prioriteerden de werkzaamheden. Handhaving op de coronamaatregelen hadden de hoogste prioriteit. Er is veel tijd gestoken om met onze verenigingen, ondernemers en organisatoren vooraf mee te denken hoe op goede wijze invulling gegeven kon worden aan de steeds wisselende maatregelen. Daarnaast controleerden we bij hotspots, kernen, sportvelden, detailhandel, horeca, avondklok, groepsgrootte, hangjeugd en corona toegangsbewijzen. Het toezichtsteam beantwoordde vragen naar aanleiding van persconferenties, is onderdeel van de crisisorganisatie en heeft nauw overleg met verschillende clusters over wat wel of niet kan. Wij dachten mee in oplossingen en mogelijkheden. Het team constateerde ook dat het naleefgedrag bijzonder hoog was. Wij deelden slechts drie waarschuwingen uit. [1] Regionale Organisatie Zelfstandigen Twente Wij hebben voor de toekomst ondersteunende maatregelen uitgewerkt Duidelijk is dat de effecten van corona nog lang voelbaar zijn. Zo onderzocht de Achterhoek monitor de economische effecten . Zij concludeert dat de Achterhoek gezond de crisis in ging en er gezond uitkomt.

Maar de crisis trekt diepe sporen bij horeca, detailhandel en andere sectoren die hard geraakt zijn. Het Datalab GO heeft een coronadashboard ingericht. Dit dashboard kijkt naar de ontwikkeling van drie onderwerpen in Gelderland-Oost tijdens de coronacrisis: de psychische gezondheid van inwoners, stromen op de arbeidsmarkt en de lokale economie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het dashboard van Datalab Go: www.datalabgo.nl/xdgpo. Naast de flexibiliteit en alertheid die we nodig hebben voor de situaties op de korte termijn, richten wij ons ook op de lange termijn. De sociale teams, combinatiefunctionarissen en de accountmanagers economie blijven in contact met de samenleving om de lange termijn effecten te monitoren en waar nodig te reageren of beleid aan te passen. Ook blijven we als organisatie de risico’s rond corona volgen en beoordelen. Het toepassen van risicomanagement stelt ons in staat om keuzes te maken en eventueel beheersmaatregelen te treffen. Meer over ons risicomanagement leest u in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.2.2). [1]

[1]https://www.achterhoekmonitor.nl/dashboard.php De organisatie werkte binnen een goed ingerichte crisisstructuur Als we terugblikken op de periode en kijken naar wat we leerden, zeggen we met trots dat we vooral geleerd hebben hoe wendbaar onze samenleving en onze organisatie is. We leerden dat in tijden van crisis extra aandacht nodig is voor leerachterstanden en voor kritische thuissituaties. Ook werd duidelijk dat sommige ondernemers konden profiteren van de situatie, waar anderen hard getroffen werden door de maatregelen. De leereffecten die we voor de samenleving zien, nemen we mee in onze lange termijn plannen. Binnen onze eigen organisatie zagen we dat de crisisstructuur werkt en dat het plan, dat we hadden klaarliggen, ons hielp. We hielden oog voor elkaar en verbeterden onze (digitale) vaardigheden om ook op afstand samen te werken met inwoners, externe partijen en collega’s. De nieuwe taken die de crisis met zich meebracht, betekende ook temporiseren van reguliere werkzaamheden. We stelde prioriteiten om verwachtingen daarmee te managen. Onze huisvesting is opnieuw bekeken en het eerste deel is aangepast op het nieuwe werken, deels digitaal en deels fysiek. Ook daagde het ons uit een aantrekkelijke werkgever in een crisisperiode te blijven.

We hebben de rijksgelden voor coronamaatregelen ingezet voor de doelen van de bijdrage Hoewel we het jaar afsluiten, sluiten we corona helaas niet af. We gaan 2022 in met verschillende maatregelen. Duidelijk is dat het coronavirus in 2022 inzet van ons blijft vragen. Over 2021 zien we dat we niet alle coronamiddelen hebben ingezet. Enerzijds omdat we laat Jaarstukken 2021

19 van 202

de beschikking kregen over de gelden, anderzijds omdat bepaalde problemen (nog) uitblijven. Hieronder geven we een totaaloverzicht van de financiële consequenties. Het hier genoemde compensatiepakket betreft alleen onderwerpen die via het gemeentefonds lopen. Compensatiepakket

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Resultaatbestemming coronamiddelen 2020 Compensatiepakket medeoverheden van het Rijk Totale resultaat bestemming coronamiddelen 2021

€ 1.551.348

€ 1.222.041

Nog te besteden € 303.147 € 329.307 632.454

Hieronder gaan we uitgebreid in op de financiële consequenties voor de verschillende onderwerpen. Bij een aantal onderwerpen stellen we voor om middelen specifiek voor dat onderwerp te bestemmen voor 2022. Voor de overige middelen voor corona stellen wij voor deze ook te behouden voor 2022. We blijven de middelen inzetten voor het verminderen of voorkomen van problemen door de coronacrisis. We verwachten dat we dit in 2022 nodig hebben. Op het moment dat we deze jaarstukken opstellen, werken wij bijvoorbeeld aan een voorstel om zwaar getroffen ondernemers te ondersteunen. 1. Tozo De Tozo was een regeling die voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen door de coronacrisis op te vangen. Omdat het een budgetneutrale regeling betreft, hebben wij de bijdrage van het Rijk gelijk gesteld aan de uitgaven. Per 1 oktober 2021 stopte de regeling. Voor de periode van 1 oktober tot het einde van het jaar gold een tijdelijk aangepast Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). De toename van het aantal inwoners dat gebruikt maakt van de Bbz is beperkt gebleven. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Geen onderdeel compensatiepakket medeoverheden TOZO - levensonderhoud TOZO - kapitaalverstrekking TOZO - uitvoeringskosten Totaal

1.203.404 63.971 110.450 1.377.825

1.203.404 63.971 110.450 1.377.825

2. Inkomstenderving Het Rijk gaf aan ook over 2021 gemeenten compensatie te geven voor de inkomstenderving. Voor Bronckhorst geldt dit alleen voor de toeristenbelasting. Mede door de crisis is er veel gebruik gemaakt van recreatiemogelijkheden in Bronckhorst. In 2021 verwachten we meer toeristenbelasting te ontvangen dan we begroot hadden. Voor onze gemeente ontvangen we dan ook geen compensatie. 3. Compensatiepakket sociaal domein Zoals gebruikelijk maken we ook bij de compensatie en kosten voor corona onderscheid tussen sociaal domein en de overige onderdelen van de organisatie. Hieronder brengen wij inzichtelijk welke compensatie wij ontvingen en welke kosten wij maakten die gerelateerd zijn aan de onderwerpen. Vervolgens geven we een totaalbeeld van de middelen en eventuele overige kosten die gerelateerd zijn aan corona. Compensatie sociaal domein Zoals in de jaarrekening en tussenrapportages aangegeven, hebben we het budget dat nog niet besteed was in 2020, meegenomen voor ‘coronakosten’ in het sociaal domein in 2021. Daarnaast ontvingen wij via het compensatiepakket coronacrisis medeoverheden ook in 2021 middelen voor het sociaal domein.

Jaarstukken 2021

20 van 202

WMO en Jeugd We geven hieronder kort inzicht in de activiteiten die plaatsvonden: ● Tijdelijke extra ondersteuning bij enkelvoudige casussen (tot 1 juli 2022) in het kader van extra begeleiding kwetsbare groepen (3). ● Voor de bestrijding van eenzaamheid onder ouderen (4) zetten we in op extra dagbesteding (€ 50.000), 'Meedoen in Bronckhorst' (€ 20.000) en 'Kunst aan de keukentafel' (€ 10.000) ● De middelen Perspectief jeugd en jongeren (5) zetten we in voor een kindertaalcoach (2020 en 2021). ● We hebben extra jongerenwerk ingezet (6) bij de jeugdactiviteiten (€ 2.500) en jongerenactiviteiten (8) uitgevoerd (€ 10.175). ● Voor de mentale ondersteuning jeugd (7) startten we een pilot binnen het onderwijs gericht op ondersteuning op sociaal emotioneel vlak, opvoedvragen van ouders en het voorkomen van schooluitval. ● De middelen voor Jeugd aan Zet (9) zetten we in voor activiteiten met de jeugd. Ook zagen we dat er meerkosten werden gemaakt door zorgaanbieders om de zorg te continueren tijdens coronamaatregelen. Hiervoor werden we in de decembercirculaire (deels) gecompenseerd (1 en 2). Op het moment dat het Rijk deze regeling vaststelde, was geen rekening gehouden met de laatste beperkende maatregelen in 2021. Extra meerkosten in die periode betrekt het Rijk bij compensatie over 2022. Compensatiepakket sociaal domein 2021 Wmo en Jeugd 1. Continuïteit zorg (meerkosten) jeugd 2.

Continuïteit zorg (meerkosten) Wmo 3. Extra begeleiding kwetsbare groepen 4. Bestrijden eenzaamheid ouderen 5. Perspectief Jeugd en Jongeren (2020 en 20210 6. Extra inzet Jongerenwerk 7. Mentale ondersteuning jeugd 8. Activiteiten en ontmoetingen jeugd 9. Jeugd aan Zet (wintereditie) Totaal

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Nog te besteden

36.455 49.654 86.899 101.236 51.200 17.816 14.966 10.055 10.000 378.281

91.247

-5.138

101.670 80.000 49.650 2.500 20.000 10.175 10.000 365.242

-14.771 21.236 1.550 15.316 -5.034 -120 13.039

Participatie, re-integratie en schuldhulpverlening Zoals in de tussenrapportage aangegeven, blijft de voorziene toename in de (bijzondere) bijstand en schuldhulpverlening (10, 11, 12 en 13) tot op heden uit. De middelen voor heroriëntatie zelfstandigen (15) werden ook nog niet ingezet. Met de toename voor ogen ontvingen we ook voor bijzondere bijstand, schuldenbeleid en re-integratie middelen voor 2022. We merken dat het belangrijk is om vooral nu ‘vinger aan de pols’ te houden. We willen in een vroeg stadium signaleren dat er sprake is een risicovolle financiële situatie. Om die reden zetten we extra in op schuldhulpverlening. Dit dekken wij uit de middelen voor schuldenbeleid 2021 en 2022. Voor de andere onderwerpen geldt gedeeltelijk dat een toename samenhangt met de instroom in de bijstand, die pas plaatsvindt nadat inwoners gebruik hebben gemaakt van andere regelingen, zoals WW en Tozo. Wij stellen voor om de budgetten te bestemmen voor 2022. Op die manier kunnen we een mogelijke toename goed opvangen. Dit maken wij in onderstaande tabel zichtbaar door ze aan te merken als uitgaven. Zo voorkomen we dat het lijkt alsof deze middelen ‘algemeen’ beschikbaar zijn. We brachten de regeling Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) (14) op verschillende manieren onder de aandacht.

Ook verhoogden we het maximumbedrag wat aangevraagd kon worden, zodat ook inwoners met hogere woonlasten konden profiteren. Maar, evenals in de regio, was het gebruik van de regeling beperkt. We ontvingen in de Jaarstukken 2021

21 van 202

septembercirculaire een aanvulling voor de TONK. Het rijk besloot per 1 oktober te stoppen met o.a. TONK. We onderzoeken begin 2022 hoe we deze middelen kunnen inzetten voor ondernemers in Bronckhorst die zwaar getroffen zijn door de crisis en de maatregelen. In de Decembercirculaire ontvingen we middelen voor het opvangen van exploitatietekorten van de Sociale Werkbedrijven (16). Tot op heden hebben wij geen signalen ontvangen dat de werkbedrijven tekorten kennen vanwege de coronamaatregelen. Compensatiepakket sociaal domein 2021

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Nog te besteden

Participatie en schuldhulp 10. Aanvullende pakket re-integratiekosten 11. Bijzondere bijstand 12. Algemeen impuls re-integratie 13. Gemeentelijk schuldenbeleid 14. TONK 15. Heroriëntatie zelfstandigen 16. Participatie WSW Totaal

18.435 12.091 9.844 35.603 300.309 17.803 99.272 493.357

18.435 12.091 9.844 35.603 27.303 17.803 121.079

273.006 99.272 372.278

Overige kosten sociaal domein Een aantal extra gemaakte kosten in het sociaal domein door corona is in de tussenrapportages beschreven. Hieronder een korte samenvatting: ● We gaven iets meer dan de subsidie van de provincie aan gemeenschapsvoorzieningen (dorpshuizen en wijkcentra) om te investeren in toekomstbestendige maatregelen of vitaliteit en toekomstbestendigheid te onderzoeken. De rijkscompensatie voor buurt- en dorpshuizen beschrijven we in ‘overige domeinen’ om de samenhang met lokale culturele voorzieningen zichtbaar te maken. Subsidie Provincie Gelderland

Bijdrage Rijk

Investeren of onderzoeken vitaliteit/ toekomstbestendigheid dorpshuis of -huizen

36.105

Uitgaven Bronckhorst 37.174

Nog te besteden -1.069

● Het Werkcarrousel Bronckhorst ontving compensatie voor extra gemaakt kosten door corona. ● Wanneer huisartsen onvoldoende ruimte hadden om grote aantallen personen te vaccineren, namen wij de huur voor onze rekening voor het opzetten van prikposten. ● Door corona hadden wij extra inzet op de financiële administratie nodig. ● In de tweede tussenrapportage hadden wij de meerkosten voor de jeugdzorg en Wmo aangemerkt als ‘overig’. Alsnog ontvingen wij hiervoor compensatie en zijn deze hierboven inzichtelijk gemaakt. Verschil Compensatiepakket sociaal domein en uitgaven Bronckhorst Wmo en Jeugd Participatie, re-integratie, bijzondere bijstand en schuldenbeleid Totaal nog te besteden compensatie sociaal domein Resultaatbestemming compensatie coronacrisis 2020 Niet door subsidie gedekte deel uitgaven toekomstbestendige dorpshuizen Extra bijdrage werkcarrousel Bronckhorst Vergoeding huur locatie voor vaccineren Extra kosten bedrijfsvoering sociaal domein (inzet administratie) Totaal lokale kosten/resultaat corona sociaal domein Beschikbare coronamiddelen 2021

Jaarstukken 2021

Nog te besteden 13.039 372.278

Totaal

385.317 212.662 -1.069 -51.360 -1.158 -45.396 113.679 498.996

22 van 202

4. Compensatie overige domeinen Evenals bij het sociaal domein, zijn de niet-bestede middelen ter compensatie uit 2020 meegenomen naar 2021 om in te zetten voor corona-gerelateerde kosten. Om herhaling na de tussenrapportages te voorkomen gaan we alleen kort in op de eerdere bestedingen. Nieuwe onderwerpen krijgen meer aandacht. School en opvang De eigen bijdrage van ouders/verzorgers voor het gemeentelijk aanbod rondom kinderopvang zijn vergoed. Het overige deel van de middelen zetten we in voor VVE. Compensatiepakket overige domeinen 2021 School en opvang 17. Voorschoolse voorziening peuters Totaal

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Nog te besteden

11.545 11.545

11.545 11.545

-

Meer inwoners werkten thuis of waren (tijdelijk) thuis vanwege de lockdown. De spanningen thuis liepen in een aantal gezinnen dusdanig op waardoor de situatie kritiek werd. Ook in gezinnen waar de situatie al nijpend is, verslechterde door corona de situatie. Kinderen uit deze gezinnen zijn op kosten van de gemeente naar de opvang gegaan, zodat de druk verlicht werd en het kind minder belast. Ook dit is opgenomen onder ‘overige kosten overige domeinen’. Slechte ventilatie op scholen kan bijdragen aan het verspreiden van corona. We spraken met de schoolbesturen af om ventilatie te betrekken in het Integraal HuisvestingsPlan (IHP). Uit de inspectie van het rijk bleek dat het schoolgebouw van basisschool de Kraanvogel niet voldeed aan de gestelde normen en dat actie op korte termijn noodzakelijk was. De investering werd gedekt door de Specifieke Uitkering Ventilatie in Schoolgebouwen (rijk), door het schoolbestuur en door ons als gemeente. Het bedrag (€ 48.000) wordt meegenomen onder de ‘overige kosten overige domeinen’. Lokale voorzieningen en organisaties In de tweede tussenrapportage informeerden wij u over de inzet van de middelen voor sport (€ 175.000), welzijn (€ 20.000) en cultuur (€ 155.000).

Daarnaast stelden we € 10.000 beschikbaar voor kennisdeling voor het behoud en werven van vrijwilligers (uit te voeren in e het 1 kwartaal 2022) en € 40.000 voor organisaties met liquiditeitsproblemen. We werkten een subsidieregeling uit (looptijd tot 1 december 2022) gericht op het verlagen van structurele exploitatielasten van maatschappelijke gemeenschapsaccommodaties (€ 50.000). We bestemmen in deze jaarstukken een gedeelte van de middelen naar 2022 omdat de uitgaven in dat jaar plaatsvinden. Met de September- en Decembercirculaire ontvingen wij opnieuw middelen voor lokale culturele voorzieningen en buurt- en dorpshuizen. Om de regionale culturele infrastructuur te versterken, die door de coronacrisis hard geraakt is, dragen we samen met de provincie en andere Achterhoekse gemeenten bij (€ 30.000). We zetten in op de verbinding met lokale cultuurorganisatie voor cultuureducatie, participatie en presentatie. Ook zetten we in op de instandhouding van de regionale culturele voorziening Amphion (€ 23.500). Zoals eerder aangegeven, valt het taakveld voor buurt- en dorpshuizen in het sociaal domein (programma 1), maar brengen we de middelen hier in beeld om de samenhang met de middelen voor lokale culturele voorzieningen zichtbaar te maken. De technische verwerking deden we in de juiste taakvelden en domeinen.

Jaarstukken 2021

23 van 202

Compensatiepakket overige domeinen 2021 Lokale voorzieningen en organisaties 18. Lokale culturele voorzieningen (Decembercirculaire 2020) 18. Lokale culturele voorzieningen (Septembercirculaire 2021) 19. Buurt- en dorpshuizen (Septembercirculaire 2021) 20. Lokale culturele voorzieningen (Decembercirculaire 2021) Totaal

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Nog te besteden

124.078 78.543 13.327 65.873 281.821

124.078 53.500 177.578

25.043 13.327 65.873 104.243

In de tweede tussenrapportage informeerden wij u over de regeling Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties. Met deze regeling compenseerden wij de huur voor de sportaccommodaties, zodat we de huurlasten voor de huurders (gedeeltelijk) kwijtscholden. Met de specifieke uitkering IJsbanen en zwembaden ondersteunden we de verschillende zwembaden in onze gemeente. Beide bedragen vormen geen onderdeel van het compensatiepakket medeoverheden. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties Specifieke uitkering IJsbanen en zwembaden

Bijdrage Rijk 193.224 197.236

Uitgaven Bronckhorst 193.224 197.236

Nog te besteden -

Diverse onderwerpen Met de Decembercirculaire ontvingen wij compensatie voor de extra kosten voor de aankomende verkiezingen. Dit betekent dat wij het bedrag (21) dat wij hiervoor beschikbaar hadden uit 2020 niet nodig hebben voor de verkiezingen van 2022. De opschalingskorting (22) geeft ons ruimte om extra kosten in de bedrijfsvoering op te vangen (zie ‘overige kosten overige domeinen’). Naast de toename van bijplaatsingen als gevolg van het nieuwe beleid, versterkte ook corona de overlast op de milieuparkjes. Inwoners zijn meer thuis, waardoor meer afval vrijkomt. Ook de groei van internetbestellingen zorgt voor toename van verpakkingsafval. We breidden de capaciteit van de ondergrondse afvalcontainers uit en zetten structureel meer in op het opruimen van bijplaatsingen en zwerfafval. De incidentele inzet afgelopen jaar dekken we uit de coronamiddelen voor afval (23). Compensatiepakket overige domeinen 2021 Diverse onderwerpen 21. Extra kosten verkiezingen 22. Opschalingskorting 23. Afvalverwerking Totaal

Bijdrage Rijk

Uitgaven Bronckhorst

Nog te besteden

54.303 274.805 57.236 386.344

15.759 24.000 39.759

38.544 274.805 33.236 346.585

We vroegen bij het ministerie van Veiligheid en Justitie compensatie aan voor de kosten van toezicht en handhaving. Het gaat om kosten voor het in dienst nemen van werknemers en voor de inhuur van ter beschikking gestelde arbeidskrachten om tijdelijk een deel van de toezichten handhavingstaken uit te voeren. Daarnaast vergoeden wij kosten die gemaakt zijn door ondernemers of organisaties voor de naleving en handhaving van de CTB. Het ministerie draagt bij in deze kosten. Beide bedragen vormen geen onderdeel van het compensatiepakket medeoverheden.

Jaarstukken 2021

24 van 202

Ministerie van Veiligheid en Justitie

Bijdrage Rijk

Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving Middelen naleving en handhaving CTB (via VNOG)

38.248

Uitgaven Bronckhorst 38.248

Nog te besteden -

6.306

6.306

-

Overige kosten overige domeinen Naast de hiervoor beschreven kosten vanwege corona, maakten wij ook andere kosten door de crisis. We noemen bijvoorbeeld de extra inzet vanwege de crisisorganisatie, de extra bedrijfsvoeringskosten voor schoonmaak, licenties en hulpmiddelen voor bijvoorbeeld de digitale raadsvergaderingen. Ook bespaarden we op de bedrijfsvoering, zoals minder aanschaf van koffie en minder waterverbruik. We beschreven al eerder de urgente bijdrage aan het verbeteren van de ventilatie op de basisschool (€ 42.000). Daarnaast gaven we aan dat we kinderen in een gespannen thuissituatie extra kinderopvang aanboden (€ 48.000). In het voorjaar maakten we opnieuw de beslissing dat ondernemers waar nodig ruimte kregen als het gaat om de betaling van onze belastingen en heffingen. Door het opschorten van betalingstermijnen en uitstel van betalingen maakte GBTwente extra kosten. Aan het einde van het jaar, toen we in een strenge lockdown verkeerden, staken we ondernemers een hart onder de riem en lieten we een kerstgroet achter in het Contact voor onze inwoners. Verschil Compensatiepakket overige domeinen en uitgaven Bronckhorst School en opvang Lokale voorzieningen en organisaties Diverse onderwerpen Totaal nog te besteden compensatie overige domeinen Resultaat bestemming en extra kosten overige domeinen gemeente Bronckhorst i.v.m.

corona Resultaatbestemming compensatie coronacrisis 2020 Extra inzet crisisorganisatie Bloeikaarten voor onderwijs Extra kosten ondersteuning raad (apparatuur en licenties) Extra kosten -/- besparingen bedrijfsvoering Verbeteren ventilatie basisschool De Kraanvogel Extra kinderopvang Extra kosten GBTwente voor ondernemers Communicatie en attentie einde jaar Totaal lokale kosten/resultaat corona overige domeinen Beschikbare coronamiddelen 2021

Nog te besteden 104.243 346.585

Totaal

450.828 Resultaat/ Kosten 90.485 -279.869 -272 -19.243 -1.553 -42.000 -48.000 -15.418 -1.500 -317.370 133.458

Wij vinden het belangrijk om aan te geven dat, met uitzondering van de extra inhuur, veel medewerkers aan coronagerelateerde zaken werkten naast of in plaats van de reguliere werkzaamheden en ambities. Die inzet in de crisisorganisatie of andere werkzaamheden door corona zijn niet vertaald in bedragen. Dit geldt niet alleen voor de onderwerpen zoals hierboven beschreven, maar ook bijvoorbeeld voor het KCC die meer vragen van inwoners krijgt en voor communicatie die actief alle maatregelen volgen en onder de inwoners brengen. 6. Corona in 2022 Helaas sluiten we met het jaar corona niet af. We sloten het jaar zelfs af in een behoorlijk zware lockdown. Duidelijk is dat we in 2022 ons ook vol blijven inzetten en dat ook in dat jaar corona consequenties heeft. Ook zien we dat we niet alle middelen hebben ingezet. Enerzijds omdat we Jaarstukken 2021

25 van 202

pas laat de beschikking er over kregen, anderzijds omdat bepaalde problemen (nog) uitblijven. Bij specifieke onderwerpen gaven we al aan dat we middelen bestemmen voor 2022. Ook voor de overige middelen specifiek voor corona stellen wij voor deze te bestemmen naar 2022.

Jaarstukken 2021

26 van 202

2. Jaarverslag 2.1. Programmaverantwoording

Jaarstukken 2021

27 van 202

2.1.1. Programma 1 ZORG EN ONDERSTEUNING

Jaarstukken 2021

28 van 202

Algemeen Onze doelen voor dit programma waren ● We willen jeugdigen weerbaar en gezond op laten groeien en zorg zoveel mogelijk voor zijn. ● We investeren in preventie en vroegsignalering, zodat inwoners nu en in de toekomst vitaal oud kunnen worden. ● Bronckhorst moet voor iedere inwoner een plek zijn waar hij/zij zich thuisvoelt, waar geen belemmeringen zijn voor zelfontplooiing en zelfredzaamheid. ● Iedereen heeft een stevige basis nodig om mee te kunnen doen naar vermogen. ● We versterken de leefbaarheid en samenredzaamheid van de samenleving als geheel. ● Beheersbaarheid en toekomstgerichte haalbaarheid van het sociaal domein.