20230126 6 rv Watertakenplan Olburgen 2023-2027.pdf

Raadsvoorstel Datum

: 26 januari 2023

Kenmerk

: Z130496/Raad-00775

Portefeuillehouder

: Wilko Pelgrom

Onderwerp

: Watertakenplan Olburgen 2023-2027

Voorstel 1.1 Het nieuwe Watertakenplan Olburgen 2023-2027 (WTPO 2023-2027) vast te stellen. 1.2. De “Visie op water” in te brengen bij de eerstvolgende actualisatie van de omgevingsvisie en het omgevingsplan 1.3 Vooruitlopend daarop of tot het einde van de looptijd van het nieuwe watertakenplan voor die onderdelen die niet zijn opgenomen in het nieuwe plan, het oude Watertakenplan (WTPO 2018-2022) te handhaven 2. De “Verordening op de afvoer van hemelwater gemeente Bronckhorst 2022“ vast te stellen. 3. De “Verordening Waterbergingsfonds gemeente Bronckhorst 2022” vast te stellen. 4. Akkoord te gaan met het vervangen van de rioolinvesteringen in de Programmabegroting 2023-2026 voor de jaarschijf 2023 door de rioolinvesteringen 2023 volgens het kostendekkingsplan van het nieuwe watertakenplan. 5. Particulieren en bedrijven over de periode 2023-2027 een subsidie, van € 10 per m2 af te koppelen verhard oppervlak, te verstrekken en daartoe het subsidieplafond te verhogen naar € 150.000. 6.1 Voor de uitvoering van het Watertakenplan te kiezen voor de variant “hersteld doteren”. 6.2 In te stemmen met het instellen van een voorziening waterbergingsfonds, conform artikel 44, lid 2 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). 6.3 Instemmen met het instellen van een voorziening middelen derden, conform artikel 44, lid 2 van het BBV.

Inleiding Gemeenten en waterschappen hebben wettelijke zorgtaken voor water en riolering. Bronckhorst, Doesburg, Rheden en Waterschap Rijn en IJssel hebben een gezamenlijk watertakenplan Olburgen gemaakt. Het nieuwe plan heeft een andere opzet dan het eind 2022 verlopen WTPO 2018-2022. Het sluit aan bij de van de nog in werking te treden Omgevingswet, de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan Met de beoogde inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt de plicht voor een gemeentelijk watertakenplan. Gemeenten en waterschap houden wel de zorgtaken voor water, riolering en zuivering. Beleid en plannen blijven nodig, maar deze “Visie op water” hoeft niet meer apart vastgesteld te worden. Dit wordt ingebracht bij de eerstvolgende actualisatie van de ‘nieuwe documenten’ van de Omgevingswet. Voor gemeenten zijn dat de

omgevingsvisie, het omgevingsplan en de programma’s. Het waterschap heeft het waterbeheerprogramma en de waterschapsverordening. Het programma met bijbehorend kostendekkingsplan (KDP) is opgenomen in het nieuwe watertakenplan. Met het vaststellen van het nieuwe watertakenplan herzien we waar nodig de geplande investeringen en beschouwen het tarief van de rioolheffing van 2024 en verder. Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het noodzakelijk het oude watertakenplan en daarmee het juridisch kader, voor die onderdelen te handhaven. Daarnaast leggen wij de “Verordening op de afvoer van hemelwater gemeente Bronckhorst 2022“ en de “Verordening Waterbergingsfonds gemeente Bronckhorst” ter vaststelling aan u voor. Zij vormen het juridisch kader waarmee wij eigenaren van percelen kunnen verplichten hemelwater af te koppelen of, als dit om technische redenen niet kan, dit af te kopen. Afstemming De voorstellen zijn afgestemd met de clusters Financiën en Juridische zaken en de betreffende portefeuillehouders. Beoogd effect Met het nieuwe watertakenplan geven wij invulling aan onze wettelijke zorgtaken voor riolering en water. Daarbij heeft de gemeente Bronckhorst de ambitie om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Het uitstellen van de ingangsdatum van de Omgevingswet noodzaakt ons het oude watertakenplan op onderdelen te handhaven.

Het op de lange termijn betaalbaar houden van de rioolheffing is een belangrijk uitgangspunt voor het nieuwe plan. Het Watertakenplan en de Hemelwaterverordening sluiten aan bij de pijler “Samen leven, werken en ontmoeten in een gezonde leefomgeving” uit het Coalitieakkoord Bouwen aan een dienstbaar, leefbaar en sociaal Bronckhorst. Met het vaststellen van de Hemelwaterverordening en de verordening Waterbergingsfonds hebben wij een juridisch kader voor het verplichten van afkoppelen van het hemelwater. Daarnaast bevat het de regels waaraan het afkoppelen moet voldoen bij een subsidieaanvraag. Argumenten 1.1 Het huidige Watertakenplan is eind 2022 verlopen Het huidige Watertakenplan Olburgen en de daaraan gekoppelde kosten hebben een looptijd tot en met 2022, waardoor actualisatie nodig is. Met het nieuwe watertakenplan geven we invulling aan de volgende doelen uit de Omgevingsvisie en het coalitieakkoord: - een gezonde en prettige leefomgeving - het voorkomen van risico’s voor de volksgezondheid - het leveren van goede dienstverlening aan inwoners en bedrijven - het leveren van een “loket” voor vragen, meldingen en vergunningen. 1.2 Het uitstellen van de ingangsdatum van de Omgevingswet maakt dat wij het oude watertakenplan op onderdelen handhaven Na invoering van de Omgevingswet maken de regels van het watertakenplan onderdeel uit van het Omgevingsplan.

Daarmee komt de wettelijke verplichting voor een watertakenplan te vervallen. Het nieuwe watertakenplan sluit aan op de Omgevingswet in de verwachting dat deze al voor 2023 in werking zou zijn. Nu de ingangsdatum van de Omgevingswet opnieuw is uitgesteld, moeten wij de onderdelen uit het geldende watertakenplan, die in het omgevingsplan worden opgenomen, handhaven. Het betreft, naast de visie en de regels, de technische feiten van hoeveelheid rioleringsobjecten, de vervangingstermijnen en alle riooloverstortlocaties.

Streefwaardetabel Bij het oude Watertakenplan is een streefwaardentabel voor hinder, overlast en schade vastgesteld. Hiermee is het voor burgers en bedrijven duidelijk dat er risico’s op wateroverlast zijn. Op dit moment is er geen aanleiding de tabel aan te passen (bijlage 3). Wij accepteren dat er gedurende de looptijd van het nieuwe watertakenplan hinder door wateroverlast kan zijn. Met de huidige regenintensiteiten voldoet de tabel, maar in de toekomst kan aanpassen van de streefwaardentabel door klimaatveranderingen noodzakelijk zijn. Afkoppelambitie Om het risico op wateroverlast bij bedrijven en inwoners te beperken houden wij vast aan de ambitie uit het oude watertakenplan om in 2050 30% van het verhard oppervlak, ten opzichte van de peildatum 1 januari 2018, dat loost op een gemengd rioolstelsel afgekoppeld te hebben. Dat komt overeen met 2,2 ha per jaar. Volgens de KNMI valt er de komende decennia tijdens buien steeds meer water. Zowel de piek als het totaal volume per bui neemt toe. Door het afkoppelen van 30% van het verhard oppervlak daalt tijdens een bui zowel het totaal volume als de piek van het af te voeren afvalwater. 2.

Uitstel van de Omgevingswet maakt dat wij behoefte hebben aan een juridisch kader voor afkoppelen. Met de vaststelling van de Hemelwaterverordening hebben wij een juridisch kader waarmee wij inwoners kunnen verplichten mee te werken aan het afkoppelen van hemelwater. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet maakt deze verordening van rechtswege onderdeel uit van het Omgevingsplan.

De Hemelwaterverordening regelt dat het college van burgemeester en wethouders gebieden kunnen aanwijzen waar afkoppelen verplicht is. Zolang het college deze gebiedsaanwijzing nog niet heeft gedaan, is deze verordening alleen van toepassing op alle nieuwe bouwwerken en bouwwerken die vanaf 2012 zijn gebouwd. Ook is de verordening meteen van toepassing op gebouwen die vanaf de inwerkingtreding van deze verordening ingrijpend gerenoveerd worden, een groter bebouwd oppervlak en/of er bouwlagen bij krijgen. 3. Het instellen van een waterbergingsfonds maakt een verordening noodzakelijk. Sinds 2021 moet het hemelwater dat afkomstig is van elk nieuw te bouwen woning/pand op het eigen perceel geïnfiltreerd worden. Er zijn echter situaties waarbij dit niet mogelijk is. Vanuit het gelijkheidsbeginsel regelen wij dat de kosten voor iedereen gelijk zijn. Met de Verordening Waterbergingsfonds regelen wij dat eigenaren/bouwers die aantoonbaar niet op het eigen perceel kunnen infiltreren een marktconform bedrag aan de gemeente betalen. De gemeente neemt dan de plicht op zich om binnen een redelijke termijn voor dit bedrag binnen de gemeentegrenzen een gebied met een gemengd rioolstelsel af te koppelen. Lukt het de gemeente niet om binnen die termijn een gebied af te koppelen dan kan de eigenaar/bouwer het geld terugvorderen. Het bedrag dat wij ontvangen storten wij in een voorziening.

Met de Verordening Waterbergingsfonds regelen wij de oprichting en het beheer van deze voorziening. Hierdoor zijn de voorwaarden voor afkoop en de bevoegdheden en verplichtingen van de gemeente als beheerder van het fonds duidelijk vastgelegd. 4. Het investeringsprogramma is geactualiseerd Wij inspecteren onze riolen periodiek. Hieruit volgt een herzien investeringsprogramma, waarbij geplande renovaties en vervangingen van riolering binnen de bebouwde kommen en renovaties van rioolgemalen en de drukriolering in het buitengebied vanuit het oude watertakenplan soms in de tijd naar voren en soms naar achteren zijn geschoven.

5. De afkoppelsubsidie stimuleert bewoners en bedrijven hemelwater af te koppelen Bewoners en bedrijven moeten zelf ook aan de slag om bij te dragen aan de afkoppelambitie van 30%. Dat draagt bij aan de bewustwording van de klimaatverandering en de mogelijkheid om daar als individu ook een bijdrage aan te kunnen leveren. Uit het oude watertakenplan volgt een stimuleringsregeling voor inwoners en bedrijven om regenwater af te koppelen. Sinds 2019 verstrekken wij een afkoppelsubsidie van € 10,00 per m2 af te koppelen verhard oppervlak. Het afkoppelen verloopt voorspoedig. Er doen veel inwoners en bedrijven mee. Het oude watertakenplan beoogde een afbouw van de subsidie per 2023 naar € 7,50/m2. De kosten voor de voor het afkoppelen benodigde materialen zijn echter fors gestegen. Wij stellen voor om voor de planperiode van het nieuwe watertakenplan het subsidiebedrag opnieuw vast te stellen op € 10 per m2 met een plafond van € 150.000 per jaar. 6.1 We houden de rioolheffing zoveel mogelijk stabiel door egaliserend te doteren (sparen) De BBV maakt het mogelijk om te doteren, oftewel sparen voor geplande vervangingsinvesteringen. Hierdoor krijg je door die investeringen geen jaarlijkse kapitaallasten (rente en afschrijving), waardoor ze ook niet gevoelig zijn voor rentewijzigingen. Door te doteren blijft de rioolheffing op lange termijn het laagst.

In 2021 heeft de raad besloten de dotaties te verlagen, waardoor de rioolheffing naar beneden is bijgesteld. De mate van doteren is door dit besluit lager dan bij het besluit van de raad van 2018 en daardoor meer rentegevoelig. Aangezien de rente recent is gestegen als gevolg van de stijgende inflatie (en door de reeds aangekondigde rentestijgingen) stellen wij u voor weer hersteld te gaan doteren conform het besluit van de raad van januari 2018. Met dit besluit doteren wij voor circa 16,5 % van het totaal aan vervangingsinvesteringen in de komende 5 jaar met een nog groter aandeel in de jaren daarna (ca. 35% tot en met 2038). De overige vervangingsinvesteringen activeren wij. Doteren geeft u in de toekomst meer beleidsruimte voor het maken van keuzes. Door hersteld te doteren schrijven wij de investeringen in één keer af. Op deze wijze hebben toekomstige generaties minder kosten. Bij het vaststellen van een volgend WTPO bezien wij de lastenscenario’s (wijze van doteren) opnieuw. Voor verdere toelichting zie bijlage 4. 6.2. Wij stellen een voorziening Waterbergingsfonds in. De bijdragen voor het afkopen van de verplichting tot afkoppelen moeten inzichtelijk zijn. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) stelt eisen aan het instellen van een voorziening voor van derden gekregen middelen.

De bijdragen van derden worden toegevoegd aan het Waterbergingsfonds en hierin inzichtelijk gemaakt. 6.3. Door het instellen van een voorziening middelen derden kunnen eventuele tegenvallers of uitgestelde investeringen in een volgend jaar alsnog uitgevoerd worden. Investeringen kunnen goedkoper uitvallen dan vooraf geraamd. Wij stellen voor deze overschotten onder te brengen in een voorziening “Middelen derden”. Dit geldt ook voor uitgestelde geplande vervangingsinvesteringen die om redenen, bijvoorbeeld integrale aanpak wijken, worden doorgeschoven. De middelen uit de voorziening “Middelen derden” zijn beschikbaar om eventuele tegenvallers in een volgend planjaar op te vangen of de uitgestelde investering in een volgend jaar alsnog uit te kunnen voeren. Kanttekeningen 1.1 Een nieuw Watertakenplan is niet onder de Omgevingswet niet verplicht Onder de nieuwe nog niet in werking getreden Omgevingswet is een watertakenplan (GRP) niet meer verplicht. We moeten als gemeente echter wel een duidelijke onderbouwing kunnen geven voor de rioolheffing. Hiertoe blijft het praktisch een Watertakenplan op te stellen waarin onder meer het (investerings)programma en bijbehorend kostendekkingsplan zijn opgenomen.

1.2 De afkoppelsnelheid van inwoners en bedrijven is onzeker Met behulp van een subsidie worden eigenaren van verharde oppervlakken gestimuleerd om af te koppelen. De afgelopen planperiode hebben wij de gewenste afkoppelsnelheid van 1% per jaar van het particuliere verharde oppervlak gehaald. Het is lastig in te schatten in hoeverre eigenaren door de subsidie blijvend gestimuleerd worden om af te koppelen. Om eigenaren blijvend te stimuleren stellen wij u voor de subsidie op € 10,00 per m2 te houden. Wij verwachten daarmee de gewenste afkoppelsnelheid van 1% per jaar te blijven halen. De noodzaak om af te koppelen is niet in ieder gebied even groot. Er zijn locaties met een hoger risico op wateroverlast. Op deze locaties is het wenselijk sneller af te koppelen. 5.1 Wij willen niet dat bedrijven en particulieren afhaken door te snelle subsidieverlaging Doordat de subsidie al in 2023 wordt verlaagd worden mensen niet meer voldoende gestimuleerd om hemelwater af te koppelen. Als de verlaagde subsidie niet opweegt ten opzichte van de extra kosten, haakt men af. Omdat de afkoppelsubsidie goede resultaten oplevert en omdat de kosten zijn gestegen, stellen wij u voor het subsidiebedrag van € 10/m2 af te koppelen verhard oppervlak gedurende de planperiode van het nieuwe plan te handhaven. 6.1.

De lagere dotatie in de voorziening dekt slechts 16,5 % van de geplande vervangingsinvesteringen Door te kiezen voor “hersteld doteren” kan slechts circa 16,5% van de vervangingsinvesteringen direct worden afgeschreven en geldt voor de overige 83,5% een afschrijvingstermijn met bijbehorende rentelasten. Als de rente stijgt nemen deze lasten toe. Voor het ideaal-complex is meer doteren wenselijk. Dit verhoogt echter wel de rioolheffing. Kosten, baten en dekking Alle kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke watertaken zijn opgenomen in het kostendekkingsplan (Zie bijlage 5). Wij hebben het dan over de kosten voor de vervanging, verbetering en renovatie van de riolering en afkoppelkosten (zie tabel), subsidie voor afkoppelen (€ 150.000/jaar) en de jaarlijkse beheer- en onderhoudskosten (€ 2,1 miljoen in 2023). Omschrijving Vervanging riolering vrijverval 2023 Verbetering riolering vrijverval 2023 Renovatie mechanische riolering 2023 Afkoppelen 2023

Bedrag

Jaar

Afschrijvingstermijn

548.900 974.700 1.481.100 249.700

2023 2023 2023 2023

40 40 15 40

Bij de financiële doorrekening van alle kosten is gekeken of het mogelijk is om de rioolheffing over langere tijd zo stabiel mogelijk te houden. Ze zijn voor de middellange termijn doorberekend. Door te kiezen voor “hersteld doteren” wordt voorkomen dat de tarieven over de lange termijn jaarlijks sterk stijgen of dalen. Binnen de planperiode van het nieuwe plan stijgt de rioolheffing in 2024 met € 13 ten opzichte van wat was voorzien met huidige vorm van doteren (vertraagd doteren). Dit is exclusief de jaarlijkse prijsindexering. Uitvoering Uitvoering van de gemeentelijke watertaken vindt plaats zoals opgenomen in het watertakenplan. Hengelo (Gld), 6 december 2022 Burgemeester en wethouders van Bronckhorst, de secretaris, de burgemeester, B.J. Drewes M. Besselink

Bijlagen Bijlage 1. Bijlage 2. Bijlage 3. Bijlage 4. Bijlage 5. Bijlage 6. Bijlage 7. Bijlage 8. Bijlage 9.

Watertakenplan Olburgen 2023-2027 Watertakenplan Olburgen 2018-2022 Huidige Streefwaarden risico’s Oplegnotitie Lastenscenario’s Kostendekkingsplan Watertakenplan 2023-2027 (prijspeil 2022) Verordening op de afvoer van hemelwater gemeente Bronckhorst 2022 Verordening Waterbergingsfonds gemeente Bronckhorst 2022 Toelichting Verordening op de afvoer van hemelwater gemeente Bronckhorst 2022 Toelichting Verordening Waterbergingsfonds