20220127 6 rv Woningbouwambitie Bronckhorst tot 2030.pdf

Raadsvoorstel Datum

: 27 januari 2022

Kenmerk

: Z126771/Raad-00704

Portefeuillehouder

: E.W. Blaauw

Onderwerp

: Woningbouwambitie Bronckhorst tot 2030

Geachte leden van de gemeenteraad, Voorstel 1. In te stemmen met de ambitie om 1.700 tot 2.200 woningen toe te voegen in de gemeente Bronckhorst in de periode 2020 tot en met 2030. Inleiding In juli 2019 heeft de gemeenteraad de lokale woonvisie vastgesteld. Deze woonvisie is in mei 2021 op een aantal punten geactualiseerd. Onder andere is de woningbouwopgave tot 2025 verhoogd naar 500 woningen met benodigde plancapaciteit van 650 woningen (als richtgetal). Ook heeft de gemeenteraad ingestemd met het zoeken naar wat grotere woningbouwlocaties aan de randen van dorpen. Zoals in de actualisatie was opgenomen, blijft het hierbij belangrijk om te bouwen naar behoefte, te sturen op kwaliteit, te streven naar een goed evenwicht tussen inbreiding en uitbreiding en plannen voor een enkele woning zoveel mogelijk binnen de dorpskern zelf te laten landen. Tijdens een beeldvormende avond op 2 september jl. met de gemeenteraad is stil gestaan bij de woningbouwopgave op langere termijn, het huidige woningbouwprogramma en het proces om te komen tot een keuze voor woningbouwlocaties aan de randen van dorpen. Zoals ook in de notitie van de actualisatie van de woonvisie is aangegeven, ligt het mandaat voor de verdere uitwerking primair bij het college. Voor het vaststellen van de woningbouwambitie tot 2030 en nieuwe kaders voor wonen in het buitengebied is wel een raadsbesluit nodig.

Met betrekking tot de uitbreidingslocaties is het afhankelijk van de – nog te bepalen – strategie wel of niet noodzakelijk om de raad hierover een besluit te laten nemen. De raad zal in ieder geval op de hoogte worden gehouden van de vervolgstappen. Dit raadsvoorstel is het vervolg op de eerdere besluitvorming en gaat over het vaststellen van de woningbouwambitie en koers tot 2030. De kwalitatieve kaders en uitgangspunten voor woningbouw uit de geactualiseerde woonvisie blijven daarbij van kracht. In bijlage1 treft u nadere onderbouwing aan om met een richtinggevende bandbreedte van 1.700 tot 2.200 woningen tot 2030 te gaan werken. Afstemming In aanloop naar dit voorstel is onder andere gesproken met de provincie Gelderland en de woningcorporaties ProWonen en Sité Woondiensten. Informatie van marktpartijen zoals makelaars en ontwikkelaars is meegenomen in de onderbouwing van dit voorstel.

Beoogd effect Vraag en aanbod op de woningmarkt in Bronckhorst zijn op korte én lange termijn in balans. Argumenten 1.1 Aantoonbare behoefte additionele woningbouw tot 2030 De woningmarkt is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Er is nog steeds een toenemende vraag naar woningen. Daarom heeft de raad afgelopen mei ingestemd met het verhogen van de woningbouwopgave tot 2025. Als we kijken naar de plannen die nu groen licht hebben gekregen en nog in voorbereiding zijn, dan zitten we aardig op schema. Er zitten nu plannen voor ruim 350 woningen in de pijplijn. Toch zullen de meeste plannen pas over twee of drie jaar daadwerkelijk gerealiseerd zijn. Daarom is het noodzakelijk om nu al verder vooruit te kijken en een inschatting te maken van de opgave in de periode 2020 - 2030. Ook op langere termijn is extra woningbouw nodig, o.a. vanwege: • • • •

•

Gezinsverdunning zet door: groeiend aantal (kleinere) huishoudens Meer vestiging dan vertrek: positief migratiesaldo Arbeidsmarkttekort loopt op: noodzaak om nieuwe arbeidskrachten aan te trekken en te huisvesten Blijvende wens en behoefte starters en (jonge) gezinnen om terug te keren naar waar men vandaan komt. Dit is ook belangrijk voor de leefbaarheid en een gezonde bevolkingsopbouw. Nieuwbouw blijft altijd nodig voor vernieuwing en verduurzaming van de woningvoorraad en het creëren van doorstroming.

1.2 Het bepalen van een ‘stip op de horizon’ geeft richting waar we de komende jaren naartoe werken en ruimte om ook met wat grotere locaties aan de slag te gaan. Het verleden leert dat we voldoende woningbouwplannen op voorraad moeten hebben, om flexibel te zijn in aantallen en soort woningen en bij te kunnen schakelen wanneer dat nodig is. Nu plannen maken, betekent dat deze woningen er pas over enkele jaren staan. Tevens is het van groot belang om te waken voor het toevoegen van te veel woningen. Dit om te voorkomen dat op langere termijn een overschot ontstaat, zowel in aantallen als in bepaalde woningentypes. Daarom is adaptief programmeren en monitoren een must. We maken afspraken over het faseren van grotere locaties en zetten niet alles tegelijk in de markt. 1.3 We programmeren adaptief om in te kunnen spelen op nieuwe woningmarktontwikkelingen De woningmarkt blijft voortdurend in beweging. Daarom is adaptief programmeren belangrijk. We werken met een bandbreedte die richtinggevend is, maar niet in beton gegoten. De ambitie reikt verder dan de opgave die op basis van traditionele bevolkingsprognoses berekend wordt (zie ook kanttekening 1.2).

Omdat Bronckhorst een aantrekkelijk en groen gebied is om te wonen, een gunstige ligging heeft ten opzichte van de rest van Gelderland en een groeiende werkgelegenheid kent, is het goed voorstelbaar dat steeds meer mensen van buiten naar onze gemeente trekken. Deze ontwikkeling is de afgelopen tijd ook al te zien. De meeste vestigers komen uit de omliggende gemeenten en regio’s in Gelderland, maar ook uit de rest van Nederland is de instroom groter dan de uitstroom (Achterhoekse woon- en vastgoedmonitor, 2021). Deels betreft het ouderen, maar ook starters en gezinnen. Daarnaast is er meer buitenlandse migratie en hebben we zorg te dragen voor de huisvesting van statushouders. Op basis van

monitoring, evaluatie en tussentijds onderzoek kan de opgave en woningbouwprogrammering worden bijgesteld. Kanttekeningen 1.1 De ambitie van de gemeente Bronckhorst gaat verder dan de woningbouwopgave die voortvloeit uit de ‘traditionele’ prognoses. Die prognoses zijn gebaseerd op geboorte-, sterfte- en migratiecijfers van de afgelopen jaren en worden doorvertaald naar de woningbehoefte. Maar hierbij wordt onvoldoende rekening gehouden met ontwikkelingen en uitdagingen op andere terreinen, zoals de regionale arbeidsmarkt. Dat is de reden dat de regionale thematafel Wonen en Vastgoed recent opdracht heeft gegeven aan bureau Companen om nieuwe scenario’s voor de woningmarkt op te stellen. Wanneer je kijkt welke woningaantallen nodig zijn voor een gezonde regionale arbeidsmarkt, dan gaat dit om veel hogere aantallen dan waar je op basis van alleen de demografische ontwikkeling op uit komt. In regionaal verband moet er nog over deze scenario’s worden gesproken. Ook om een keuze te maken wat het uitgangspunt wordt voor de nieuwe op te stellen regionale woonaanpak (in 2022). Met dit voorstel lopen we dan ook voor op de besluitvorming over een regionale woonaanpak en regionale afstemming over de koers voor wonen tot 2030. Tegelijkertijd zijn de afgelopen tijd meerdere Achterhoekse gemeenten al naar buiten getreden met nieuwe woningbouwaantallen en ambities.

1.2 Inzet op het maximale scenario qua woningbouwaantallen kan risico’s met zich meebrengen op langere termijn. We gaan zoveel mogelijk uit van feiten en cijfers met betrekking tot demografie, woningmarkt en arbeidsmarkt, maar hebben daarbij ook enkele aannames gedaan om te komen tot de ambitie om 1.700 tot 2.200 woningen toe te voegen in de periode 2020 tot en met 2030. Het blijft een grote onzekerheid waar mensen zich vestigen. We kunnen daarom moeilijk voorspellen hoe de vraag zich daadwerkelijk zal ontwikkelen op langere termijn. Wat we wel weten is dat veel van de huidige inwoners van de gemeente Bronckhorst op leeftijd zijn. Naarmate mensen ouder worden, wordt de verhuisgeneigdheid steeds lager. Regionaal heeft nu ruim 15% van de huishoudens een leeftijd van 75-plus. In 2035 is dit naar verwachting ongeveer 25% (regionale woon- en vastgoedmonitor, 2021). Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft in eerdere rapportages gesteld dat 75-plussers gemiddeld nog 10 jaar zelfstandig in de eigen woning blijven wonen. Dit betekent dat hun woningen op enig moment beschikbaar komen, vanwege sterfte of verhuizing naar een intramurale zorginstelling of andere woonvorm. Op langere termijn (na 2030) zal de uitstroom van de oudere huishoudens uit de woningmarkt dan ook een belangrijke factor worden in de vraag-aanbod verhoudingen.

De uitstroom zal niet in een keer geconcentreerd plaatsvinden; dit zal zich spreiden over meerdere jaren en meerdere gebieden. Daarom is adaptief beleid en programmeren van groot belang, om te voorkomen dat in de toekomst een overschot aan woningen ontstaat. 1.3 De realisatie is afhankelijk van meerdere factoren, zoals initiatief van – en samenwerking met marktpartijen en woningcorporaties en de beschikbare capaciteit bij gemeente. De komende jaren zullen alle zeilen bijgezet moeten worden om de ambities ook te kunnen waarmaken. Qua plannen die nu in de pijplijn zitten, lopen we aardig op schema met de eerder vastgestelde opgave tot 2025. Maar een groot deel van deze plannen wordt pas over enkele jaren daadwerkelijk gerealiseerd. We zien onder andere vertraging

bij de bouwsector door gebrek aan arbeidskrachten en materiaal, maar ook druk op de ambtelijke capaciteit om alle aanvragen binnen een redelijke termijn te kunnen afhandelen. Gezien dit laatste wordt ook gekeken hoe interne processen nog verder versneld en efficiënter ingericht kunnen worden, als ook hoe extra capaciteit kan worden aangetrokken op dit dossier. Kosten, baten en dekking Om de ambities van de gemeente Bronckhorst te kunnen realiseren, is voldoende capaciteit nodig op verschillende terreinen. We zoeken hierbij naar mogelijkheden binnen de huidige begroting. Daarnaast wenden we alle mogelijkheden voor subsidies aan voor inhuur van extra capaciteit en expertise. Indien nodig komen we met een apart voorstel voor budget. Uitvoering De komende tijd wordt verder gewerkt aan een programmatische en realistische aanpak voor woningbouw (meerjarenprogramma), met daarbij oog voor voldoende menskracht en middelen. Onderdeel hiervan zijn zogenaamde woonprogramma’s per kern, met daarin de opgaven, prioriteiten en projecten per gebied. Hierbij wordt onder andere samengewerkt met de woningcorporaties. Ook wordt een concreet voorstel uitgewerkt om aan de slag te gaan met een aantal grotere uitbreidingslocaties, als vervolg op het eerdere raadsbesluit dat er ook aan randen van dorpen gebouwd kan worden. Besluitvorming hierover vindt begin 2022 plaats in het college B&W.

Evaluatie Jaarlijks wordt gekeken of we nog de juiste koers volgen qua woonbeleid en woningbouwprogramma. Er wordt gemonitord aan hoeveel woningbouwinitiatieven en woningen er principemedewerking is verleend en hoeveel woningen er daadwerkelijk zijn gerealiseerd voor welke doelgroep. Dit wordt gerelateerd aan de woningbouwopgave en actuele woningmarktinzichten en woonbehoeften. Ook in regionaal verband vindt monitoring, evaluatie en afstemming plaats aan de Thematafel wonen en vastgoed. De provincie Gelderland is hier ook bij betrokken. Tot slot zijn veel data beschikbaar vanuit het Datalab GO en de Achterhoek Monitor voor inzicht in actuele ontwikkelingen.

Hengelo (Gld), 14 december 2021 Burgemeester en wethouders van Bronckhorst, de secretaris, de burgemeester, B.J. Drewes M. Besselink Bijlagen 1. Onderbouwing voorstel ‘Woningbouwambitie Bronckhorst 2020 - 2030’