20210422 9 rv Aangepast Voorstel voor een sluitende begroting 2021.pdf

Raadsvoorstel Datum

: 22-04-2021

Kenmerk

: Z121298 / Raad-00628

Portefeuillehouder

: W. Buunk

Onderwerp

: Voorstellen voor een sluitende begroting 2021

Geachte leden van de gemeenteraad, Voorstel 1) Kennis te nemen van de maatregelen die het college heeft getroffen om te komen tot een sluitende begroting 2021 en de hieruit voortvloeiende begrotingswijziging te verwerken bij de 1e tussenrapportage 2021. a) Het nadrukkelijker monitoren van de individuele professionele zorgverlening, het inzetten op bekostiging via de Wet Langdurige Zorg en het inzetten op afschaling van casussen in de Jeugdzorg (€ 435.000); b) Het verlagen van de onderhoudsvoorziening Vastgoed (€ 208.000); c) De fasering van de geplande investeringen ( € 100.000); d) Het aframen van een aantal begrotingsposten agv onderbesteding (€ 261.000); e) De grondverkoop van de percelen Winkelskamp en Vinkenkamp in 2021 (€ 737.000). 2) Te besluiten tot de verlaging van het budget voor de prioriteiten van het coalitieakkoord a.g.v. de ontstane onderbesteding bij de vitale kernen (€ 250.000) en de hieruit voortvloeiende begrotingswijziging te verwerken bij de 1e tussenrapportage 2021: 3) Te besluiten om bij de vaststelling van de jaarrekening het verwachte batig saldo in de jaarrekening na verwerking van de resultaatbestemmingen aan te wenden voor dekking van het tekort 2021 (ca.

€ 500.000); 4) De uit de voorgaande maatregelen ontstane overdekking via de algemene reserve te oormerken voor de ingroei en fasering van de structurele maatregelen die bij de Perspectiefnota aan u zullen worden voorgelegd. Inleiding Enkele maanden geleden informeerden wij u over het feit dat met name vanwege de ontwikkelingen in het Sociaal Domein er sprake is van een structureel tekort in alle jaren. Wij hebben u toen toegezegd dat wij uiterlijk bij de 1e tussenrapportage 2021 met voorstellen zouden komen voor het sluitend maken van de begroting 2021. Door middel van deze rapportage geven wij aan op welke wijze wij daar invulling aan geven.

De omvang van de dekkingsmaatregelen is groter dan het nu voorziene tekort van 2021. Met deze maatregelen laat het tussentijds beeld in 2021 een overschot zien. Daarmee creëren wij een buffer voor eventuele tegenvallers. Mochten deze tegenvallers zich niet voordoen, dan ontstaat er extra ruimte in de algemene reserve die we inzetten voor de fasering van lange termijnmaatregelen. In de Perspectiefnota leggen we de lange termijnvoorstellen aan u voor. In de Perspectiefnota 2022-2025 geven wij aan langs welke weg wij willen komen tot een structureel sluitende begroting voor de jaren 2022 en verder. In deze rapportage beperken wij ons daarom tot de effecten voor de begroting 2021. Op basis van de huidige inzichten is er in 2021 sprake van een tekort van afgerond € 1,4 miljoen. Door een aantal meevallers, onder meer in de jaarrekening 2020, is de ruimte binnen de bestemmingsreserve Sociaal Domein groter dan waar aanvankelijk van werd uitgegaan. Per saldo kan in 2021 ongeveer een miljoen meer worden onttrokken aan deze reserve. Dat verkleint de financiële opgave in 2021. Het verloop van het meerjarenbeeld treft u onderstaand aan: 1. Meest actuele meerjarenbeeld (Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2023

2024

2025

554

1.004

638

638

-3.764

-2.205

-2.142

-2.081

-2.081

Overige domeinen

-456

-466

-419

-358

-358

Decembercirculaire

-37

-137

-143

-143

-143

130

-36

-184

-178

-2.123

-1.736

-2.127

-2.122

Primitieve begroting 2021 Effecten sociaal domein

Mutaties PPN

Onttrekking reserve SD

1.866

Aanvullende onttrekking reserve SD

1.000

Meest actuele beeld

-1.391

2. Uitgangspunten voor de maatregelen van de korte termijn Maatregelen die onmiddellijk effect sorteren Bij het terugdringen van het tekort over 2021 waren we ons ervan bewust dat we in 2021 niet zouden ontkomen aan praktische (korte klap) oplossingen. Er is in het lopende jaar 2021 simpelweg te weinig tijd voor langdurige fundamentele afwegingen. De fundamentele afwegingen zijn meer geschikt voor de langere termijn. Uitgangspunten Wij hebben ons laten leiden door de volgende uitgangspunten: 1. Zoveel als mogelijk vasthouden aan het coalitieakkoord;

2. Verder werken met de uitgangspunten van het beleidskader SD (inclusief het

transformatieplan SD); 3. Zoveel mogelijk de ambitie voor het niveau van dienstverlening in stand te houden; 4. Vooral inzetten op voorstellen die enige proportie hebben.

Daarbij geldt dat alles bespreekbaar is: Bedrijfsvoering, overhead, faseren, prioriteren en ook herijken van keuzes.

De maatregelen In schema kan het speelveld als volgt worden weergegeven. De speelvelden van de maatregelen

Sociaal Domein

Overige begrotingsonderdelen

Algemene reserve en investeringsagenda

Inkomstenverhogende maatregelen

Voorstellen uit het beleidskader / transformatie Sociaal Domein We zetten bij voorrang in op de voorstellen die passen in de transformatie en voortvloeien uit het beleidskader Sociaal Domein. Ons eigen beleidskader begint zijn eerste financiële vruchten begint af te werpen. Daarbij blijven we binnen de inhoudelijke kaders die uw raad eerder heeft vastgesteld. Bij de consequenties van deze voorstellen kijken we uiteraard niet alleen naar de effecten voor 2021, maar brengen we ook de effecten voor 2022 en later in beeld. Voor de korte termijnmaatregelen richten we ons primair op hetgeen haalbaar wordt geacht in 2021. Bij de lange termijnmaatregelen, in de Perspectiefnota brengen we ook opties in beeld die effect sorteren vanaf 2022 of later. Voor de overige onderdelen brengen we de ruimte binnen de begroting in beeld en benutten die zoveel als mogelijk Voor de overige begrotingsonderdelen brengen we de ruimte binnen de begroting in beeld. Het gaat hierbij om financiële ruimte die ontstaat zonder dat er fundamentele keuzes aan ten grondslag. Het kan gaan om meevallers in de inkomstensfeer, om meevallers omdat er (incidentele) ruimte zit binnen de budgetten of bestaande onderhoudsvoorzieningen. Daarnaast hebben we een aantal faseringen en besparingen in beeld gebracht die (beperkte) gevolgen hebben voor de uitvoering van onze beleidsprioriteiten.

Hierbij is niet zo maar sprake van een onderbesteding of een meeropbrengst, maar wordt er door het inleveren van budget wel ingeleverd op de kwaliteit van de beleidsprioriteiten.

We inventariseren welke inkomstenverhogende maatregelen er mogelijk zijn Als derde stap brengen we de inkomstenverhogende maatregelen in beeld. Bij de korte termijnaanpak zijn de inkomstenverhogende maatregelen beperkt. De tarieven voor de leges en de belastingen staan vast voor 2021, vanwege het feit dat de verordeningen door de raad zijn vastgesteld. We maken zoveel mogelijk gebruik van de ruimte in de jaarrekening 2020 De ruimte die ontstaat in de jaarrekening 2020, na aftrek van de resultaatbestemmingen, zetten we in voor de dekking van het tekort 2021. Het gaat hierbij om de aanwending van een extra vrije ruimte in de algemene reserve die ontstaat door het saldo van de jaarrekening 2020. In wezen zien wij dit als een herijking van het financiële vertrekpunt. 3. Sociaal Domein:

Voorstellen uit het beleidskader € 435.000 Voor het komende jaar zien we een aantal concrete onderzoeksrichtingen waarmee we passende zorg kunnen leveren tegen lagere kosten

We zien de volgende maatregelen: a. De stijging in uitgaven zit vooral in de individuele professionele zorgverlening en zeker die waar we nu een zeer beperkte rol hebben in de toewijzing. We monitoren de cliënten die zorg via derden toegewezen hebben gekregen en nemen stappen om samen met de cliënt en de aanbieders te zoeken naar alternatieven. Dat vraagt zorgvuldigheid en aandacht. Maar we zien daarvan nu al de eerste resultaten. We werken er naar toe dat dit in 2021 voor de helft van de trajecten waar we invloed op kunnen uitoefenen tot aanpassingen leidt. En we gebruiken die ervaringen om voor de langere termijn ook andere trajecten zo opnieuw kritisch te beoordelen. Per saldo gaan we uit van een besparing van € 200.000. b. Bij de Wmo zien we dat cliënten lang in de Wmo blijven, die behoefte hebben aan beter passende zorg via de Wet langdurige zorg of de Zorgverzekeringswet. Dit vraagt betere samenwerking tussen het zorgkantoor, de verzekeraars en ons als gemeente. We werken aan nieuwe afspraken, zodat de druk van de zorg eerlijker verdeeld wordt. Per saldo verwachten we hier een besparing te realiseren van circa € 85.000. c. Bij de Jeugdzorg zetten we in op een afschaling van een aantal casussen. Via aansluiting bij het casusoverleg streven we naar een afschaling op tenminste 3 casussen om alternatieven te realiseren.

Per saldo willen we een besparing realiseren van € 150.000. d. Een andere maatregel is het opschuiven van de overstap naar externe zorgaanbieders naar een later stadium, op basis van het principe van “stepped care’. Dit vraagt een ontwikkeling van het sociaal team en ruimte om dit qua workload op te

bouwen. Met de nieuwe inkoop zou dit een passende ontwikkeling zijn. De opbrengst hangt sterk af van de opbouw. Dit heeft nog geen financieel effect in 2021 e. Binnen de maatwerkregeling Hulp bij het Huishouden kunnen een aantal elementen vervangen worden door hulpmiddelen. Denk hierbij aan robotstofzuigers en het centraal organiseren van was- en strijkservice. Ook dit heeft nog geen financieel effect in 2021. Bij de uitwerking van de structurele maatregelen komen we hier op terug.

4. Overige begrotingsonderdelen

Overige

Diverse onderwerpen voor in totaal € 819.000

begrotingsonderdelen

Onderhoudsplanning Vastgoed: (€ 208.000) De gemeente Bronckhorst heeft begin 2021 36 panden in onderhoud. We werken met voorzieningen groot onderhoud voor sportaccommodaties en vastgoed die eens in de 5 jaren wordt geactualiseerd. Bij een drietal panden zijn we bezig met een actief verkoopproces. De voorziening kan daardoor incidenteel worden verlaagd met € 208.000. De huidige aframing ligt in lijn met de gerealiseerde vrijval in de afgelopen jaren en lijkt daarmee alleszins verantwoord. Fasering van investeringen: (€ 100.000) De komende jaren wordt er flink geïnvesteerd in de gemeente Bronckhorst. We hebben de openstaande kredieten en de toekomstige kredieten nagelopen en komen in eerste aanleg op de volgende uitkomst. Een aantal investeringen vindt later plaats dan gepland en in een aantal gevallen is een alternatieve / goedkopere invulling gegeven aan de investeringen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het toepassen van een eenvoudige kluis in plaats van een duurdere paspomaat. Ook verwachten we dat de vervangingsinvestering rond de toegang van ons kantoor (vingerscan) mogelijk goedkoper uitvalt. De inventarisatie en de achterliggende berekeningen zijn nog niet volledig afgerond, maar de uitkomsten komen naar schatting uit op € 100.000 voor 2021.

Onderbesteding posten lopende begroting: (€ 261.000) De analyse van de begrotingsuitvoering 2021 en de analyse van de jaarrekening leert dat in 2021 sprake is van een onderuitputting op een aantal posten in de lopende begroting. Incidentele onderuitputting prioriteiten coalitieakkoord: 250.000 Bij de totstandkoming van het coalitieakkoord in 2018 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor een aantal prioriteiten. In de periode tot en met volgend jaar voorzien we

een onderuitputting op het onderdeel Vitale kernen. Voor 2021 betekent dit dat er nog € 595.000 beschikbaar is voor de realisatie van projecten. Dat betreft € 345.000 voor een drietal projecten die in voorbereiding zijn zoals genoemd in de resultaatsbestemming 2020 die financieel in 2021 afgewikkeld worden. Het is de verwachting dat de resterende € 250.000 voldoende is in deze raadsperiode voor de realisatie van de overige projecten die in voorbereiding zijn

5. Algemene reserve en investeringsagenda

Saldo jaarrekening: 500.000

€

Algemene reserve en

investeringsagenda

Nog geen definitief saldo beschikbaar Momenteel wordt er hard gewerkt aan het opstellen van de jaarrekening 2020. Het is nog te vroeg om een definitief resultaat af te geven. De accountantscontrole is nog niet afgerond, vandaar dat we een resultaat presenteren onder enig voorbehoud. Voor een substantieel bedrag liggen resultaatbestemmingen voor Zoals het er nu uitziet ligt er voor een bedrag van € 3,2 miljoen aan resultaatbestemmingen voor. Het gaat hierbij vooral om budgetten die in 2020 niet zijn uitgegeven, maar die volgens de geldende spelregels en richtlijnen in aanmerking komen om te worden overgeheveld naar 2021. Het besluit tot overheveling is uiteindelijk een bestuurlijke keuze en die ligt bij uw raad. Definitieve besluitvorming hierover zal plaats vinden bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 in juni.

Na verwerking van alle overhevelingsvoorstellen verwachten we nog een vrij aanwendbaar deel van ruim € 500.000 over 2020 Na verwerking van alle overhevelingsvoorstellen en uitgaande van de veronderstelling dat het sociaal domein zich ontwikkelt overeenkomstig de laatst bijgestelde resultaten verwachten we een vrij aanwendbaar deel van tenminste € 500.000. Dit bedrag zetten we in om het tekort over 2021 te verminderen.

6. Inkomstenverhogende maatregelen

Grondverkopen:€ 737.000

Inkomstenverhogende maatregelen

We zijn bezig om de verkoopprocessen rond gronden en locaties te versnellen, we verwachten daarmee inkomsten in 2021. Grondverkopen In de paragraaf Grondbeleid bij de begroting 2021 was al aangekondigd dat er in 2021 mogelijk een aantal grondverkopen zou plaatsvinden. Dit was evenwel nog niet meegenomen in het begrotingsbeeld in afwachting van een nadere concretisering. Inmiddels is duidelijk geworden dat een substantieel deel van deze verkopen in 2021 wordt geëffectueerd. Het gaat hierbij om: • Winkelskamp in Hengelo: € 177.000 • Vinkenkamp in Zelhem: € 560.000 Afstoten locaties in bezit Het is nu nog niet mogelijk om een potentiële opbrengst als gevolg van verkoop en herbestemming van vastgoed in te boeken. Weliswaar is indicatief al voor een drietal locaties een potentiële waarde vastgesteld, maar het beoogde programma zal eerst bestuurlijk moeten worden vastgesteld, alvorens hier gerekend kan worden met een potentiële opbrengst.

7. Samenvattend overzicht van de maatregelen voor de korte termijn In onderstaand overzicht presenteren we het samenvattende overzicht van de korte termijn maatregelen met de doorwerking die het heeft naar latere jaren. Samenvattend overzicht van de korte termijn maatregelen (Bedragen x € 1.000) Omschrijving

2021

Sociaal domein

435

Overige begrotingsonderdelen

819

Algemene reserve

500

Inkomstenverhoging

737

Totaal maatregelen

2.491

In het onderstaande overzicht hebben wij de maatregelen afgezet tegen het tekort. In 2021 slaat het tekort om in een overschot. Daarmee creëren wij een buffer voor eventuele tegenvallers. Mochten deze tegenvallers zich niet voordoen, dan creëren wij hiermee enige ruimte voor de fasering van lange termijnmaatregelen, die wij in de Perspectiefnota aan u zullen voorleggen. Een aantal korte termijn maatregelen werkt door naar 2022 en volgende jaren. De doorrekening van deze doorwerking presenteren wij in de Perspectiefnota. Het resterende saldo zal dan moeten worden opgevangen door de lange-termijnmaatregelen. Het meest actuele meerjarenbeeld (Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2023

2024

2025

Meest actuele beeld

-1.391

-2.123

-1.736

-2.127

-2.122

Korte termijn maatregelen

2.491

pm

pm

pm

Pm

Saldo

1.100

-2.123

-1.736

-2.127

-2.122

8. Algemene reserve in relatie tot weerstandsvermogen De komende jaren is er nog een (incidenteel) surplus in de algemene reserve beschikbaar van circa € 6 miljoen. Dit is de ruimte boven het vereiste weerstandsvermogen. Dit is het vermogen dat nodig is om mogelijke risico’s op te kunnen vangen. Bij de onderstaande opzet is rekening gehouden met de gereserveerde ruimte ten behoeve van de investeringsagenda. Deze berekening is als volgt opgebouwd: Algemene reserve: 45.6 miljoen Investeringsagenda: 23.8 miljoen Overige onttrekkingen: 3.9 miljoen ----------------Resteert 17.9 miljoen Onttrekkingen komende jaren 0.3 miljoen ----------------Beschikbaar 17.6 miljoen Gereserveerd voor risico’s 11.5 miljoen ----------------Vrije ruimte 6.1 miljoen Algemene reserve als buffer voor fasering en implementatie De gereserveerde ruimte binnen de algemene reserve, ook die ten behoeve van de investeringsagenda biedt ruimte voor incidentele dekking. De begroting dient in beginsel sluitend gemaakt te worden door middel van structurele maatregelen. Een deel van de reserve kan wel ingezet worden om kosten op te vangen voor fasering (het overbruggen

van een tijdelijke situatie) en implementatie (invoeringskosten) teneinde een structureel sluitend perspectief te bereiken.

9. Bestemmingsreserve Sociaal Domein Op dit moment kennen wij de beleidslijn dat de mee- en tegenvallers binnen het sociaal domein worden verrekend met de bestemmingsreserve sociaal domein. Deze bestemmingsreserve raakt evenwel in 2021 uitgeput. Bij dat perspectief willen wij nut en noodzaak van de bestemmingsreserve sociaal domein opnieuw bezien. In de Perspectiefnota zullen wij op dit punt met voorstellen komen. 10. Proces Formele besluitvorming bij de 1e tussenrapportage 2021 De formele begrotingswijziging die ten grondslag ligt aan deze rapportage wordt aan u voorgelegd in de 1e tussenrapportage. Behandeling van de tussenrapportage is voorzien voor de raad van eind juni. Eén of meerdere varianten opnemen als keuzerichting in de PPN 2022 - 2025 De voorstellen voor het structureel sluitend maken van de begroting zijn momenteel in voorbereiding. De uitkomsten van deze verkenning worden meegenomen in de perspectiefnota. Daarmee kan uw raad richting geven aan de wijze waarop de maatregelen worden uitgewerkt in de begroting. Uitwerken in de begroting 2022 – 2025 Afhankelijk van de besluitvorming bij de perspectiefnota, wordt er een variant uitgewerkt in de begroting 2022-2025. Op dat moment wordt concreet aangegeven welke budgetten verlaagd of verhoogd worden, welke beleidsmatige consequenties dat heeft, en wat de gevolgen zijn voor het meerjarenbeeld.

Formele besluitvorming over het structurele maatregelenpakket bij de begroting 2022 De finale besluitvorming vindt plaats bij de behandeling van de begroting 2022.

Afstemming We hebben afstemming gehad met beleidsmedewerkers, ontwikkelteammanagers en medewerkers van cluster financien, control en strategie Beoogd effect Met dit voorstel wordt een meer dan sluitende begroting 2021 bereikt. Argumenten 1.1 Met deze maatregelen is de begroting 2021 weer meer dan sluitend. Het totaal van de maatregelen is ruimschoots toereikend om het tekort in de begroting 2021 op te lossen. Daarmee is de begroting 2021 weer meer dan sluitend en wordt voldaan aan de opdracht, 1.2 De voorstellen voldoen aan het kader dat eerder is gesteld.

Bij de start van de inventarisatie zijn vier zoekrichtingen (het speelveld) meegegeven. De voorstellen die nu voorliggen hebben betrekking op alle vier zoekrichtingen. Daarmee voldoen de voorstellen aan het kader dat eerder is gesteld. 2.1 Er wordt een buffer gecreëerd voor tegenvallers of fasering Met deze voorstellen creëren we een extra middelen voor mogelijke tegenvallers. De onzekerheid rondom de financiële positie is nog steeds groot. De extra middelen zetten we in als buffer om tegenvallers op te vangen. 3.1 Principiële keuzes worden gemaakt bij de Perspectiefnota De voorstellen zijn zodanig dat we met deze voorstellen op korte termijn kunnen werken vanuit een sluitende begroting en dat grote principiële keuzes voor de langere termijn kunnen worden afgewogen bij de perspectiefnota. We maken gebruik van het naar voren halen van verkoopopbrengsten, de onderbestedingen in de lopende begroting en voordelen bij de jaarrekening. Kanttekeningen 1.1 Er worden geen fundamentele keuzes gemaakt Dit pakket aan maatregelen bevat nog nauwelijks fundamentele keuzes. Het gaat hierbij vooral om maatregelen in het kader van realistisch begroten. Daarmee wordt wel ingeleverd op een impliciete buffer binnen de begroting. Daar staat tegenover dat de buffer nu transparant en expliciet wordt gemaakt.

1.2 Uitgestelde problematiek jeugdzorg De maatregelen in het sociaal domein moeten zich nog uitkristalliseren. We zullen inzetten op dit streven en ook met onze stakeholders hieraan werken (hoewel we ook nog midden in een crisissituatie zitten). De risico’s zitten vooral in de jeugdzorg. Wij ontvangen nu meer dan voorheen signalen over zorgen rondom jeugd en de uitgestelde problematieken, die, mede door Corona, naar boven lijken te komen. 3.1 De maatregelen zijn in omvang groter dan het tekort De omvang van de maatregelen zijn groter dan het tekort. Daarmee zou meer worden bezuinigd dan strikt noodzakelijk is in 2021. We creëren hiermee een extra buffer om toekomstige tegenvallers op te vangen. Kosten, baten en dekking Met dit voorstel wordt een meer dan sluitende begroting 2021 bereikt. Uitvoering Na besluitvoering zullen wij tot uitvoering overgaan. We verwerken de mutaties bij de 1e tussenrapportage 2021. Evaluatie n.v.t. Meer informatie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Ap Roeke via telefoonnummer: (0575)75 02 50).

Hengelo (Gld), 30 maart 2021 Burgemeester en wethouders van Bronckhorst, de secretaris, de burgemeester, B.J. Drewes M. Besselink

Bijlagen