Raadsbrief 16042021 Samenwerking Verstedelijkingsakkoord Stedelijke regio Breda-Tilburg incl. bijlage

College van Burgemeester en Wethouders

Gemeente Breda

www.breda.nl contact@breda.nl Twitter@breda Telefoon 14 076

Aan de leden van de gemeenteraad

Postadres Postbus 90156, 4800 RH Breda Bezoekadres Stadskantoor Claudius Prinsenlaan 10

Uw brief

Datum

Ons kenmerk

16 APR. 2021 Onderwerp

Informatie

Samenwerking Verstedelijkingsakkoord Stedelijke regio Breda-Tilburg

Frank Raaijmakers / Ruimte en Vastgoedontwikkeling

1363655 Bijlagen

Geachte raadsleden, Van Nationale Omqevinqsvisie naar keuzes en ambities voor Hart van Brabant/Baronie van Breda De rijksoverheid heeft een Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. Daarin werkt het Rijk ideeën uit over de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Een belangrijk onderdeel van die NOVI gaat over ‘verstedelijking’. Dit betreft alles wat te maken heeft met wonen, werken, bereikbaarheid, klimaatadaptatie, economische ontwikkeling, energietransitie in een stedelijke context. De NOVI bevat geen detailkaarten met precieze woningbouwlocaties of snelwegtrajecten, maar geeft wel duidelijke prioriteiten en uitgangspunten voor de leefomgeving in Nederland. Daarmee vormt de NOVI het startpunt voor gesprekken met de rijksoverheid over samenwerking en te maken keuzes in de leefomgeving. Over verstedelijking stelt het rijk in de NOVI dat een groot deel van Nederland functioneert als één stedelijk netwerk. De gemeenten in Hart van Brabant en de regio Breda maken onderdeel uit van dat netwerk. In de NOVI wordt geconstateerd dat tot 2035 er in Nederland 1,1 miljoen woningen bijgebouwd moeten worden. Het grootste deel daarvan wordt verwacht gebouwd te worden in het stedelijk netwerk Nederland. Daarbij wil de rijksoverheid juist de open ruimtes tussen woonkernen behouden, en dus allereerst verdichten in bestaand bebouwd gebied.

De uitgangspunten voor de verstedelijkingsopgaven worden nog uitgewerkt in verstedelijkingsstrategieën. Voor Brabant wordt zo’n strategie opgesteld door de provincie, in samenwerking met de B5-steden en het Rijk. Die strategie zal vervolgens een vertaling krijgen in enkele verstedelijkingsakkoorden. Voor de stedelijke regio BredaTilburg werken we aan zo’n verstedelijkingsakkoord. Naast de negentien gemeenten uit de stedelijke regio zijn daarbij ook de waterschappen, de provincie en het Rijk betrokken. Eén stedelijke regio De regio Hart van Brabant en de regio Breda (Baronie) zijn twee regio’s die een hele grote functionele samenhang vertonen. Feitelijk vormen ze één daily urban system. Dit zien we aan de manier waarop veel van onze inwoners gebruik maken van voorzieningen, in de ene gemeente wonen, en in de andere werken, en op bezoek gaan bij familie en vrienden. Dit maakt dat we keuzes voor de ontwikkeling van deze twee regio’s meer in samenhang willen bekijken. Dat alles in een aantrekkelijk en gevarieerde groene omgeving met een aantal natuurgebieden van topklasse. Hierbij valt te denken aan de ontwikkeling van nieuwe woonmilieus, bereikbaarheidsopgaven of bijvoorbeeld landschapsinvesteringen. En terwijl we dat doen willen we onze kwaliteiten behouden, en zo mogelijk versterken.

We willen de levendigheid van de kernen in onze regio vergroten, ruimte bieden voor een stedelijke groei in bestaand stedelijk gebied én ons groene, open landschap beschermen. Het Rijk heeft ons gevraagd wat wij kunnen betekenen in de oplossing van het nationale woningtekort. Dit geeft ons de mogelijkheid om onze kwalitatieve ambities voor de leefomgeving een stap verder te brengen. Zo kunnen we tegelijkertijd met de verstedelijking investeren in ons groene open landschap, in ecologie en biodiversiteit, en onze regio klimaatrobuust maken. We zijn ons bewust van de samenhang tussen opgaven in het fysieke en het sociale domein. We streven in dit verstedelijkingsakkoord naar fysieke ingrepen die het welzijn van onze bewoners bevorderen. Deze verstedelijking moet dus goed zijn voor iedereen en zorgen dat we over twintig jaar nog altijd voldoende banen hebben in een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Een aantrekkelijke, bereikbare, concurrerende en duurzame verstedelijking: dat is verstedelijking op z’n Brabants.

Ons kenmerk 1363372

Paginanummer 2 van 2

Korte termijn, lange termijn In een verstedelijkingsakkoord kunnen afspraken worden gemaakt met andere overheden als de provincie of het rijk, voor de korte, en voor de lange termijn. Onze gemeenten hebben momenteel al allerlei afspraken met elkaar gemaakt over gezamenlijke ambities. Die zijn bijvoorbeeld opgenomen in de Strategische meerjarenagenda Hart van Brabant en Economische agenda West-Brabant. Bovendien hebben veel gemeenten ook hun eigen ambities als het gaat over bijvoorbeeld woningbouw, bereikbaarheid, landschap of klimaatadaptatie. Voor het bereiken van die bestaande ambities zoeken we samenwerking met de rijksoverheid, waterschappen en provincie. Ook bedrijfsleven en kennisinstellingen gaan we in dit proces opzoeken. Belangrijke bouwstenen voor dit akkoord, naast de hiervoor genoemde beleidsnota’s, is de Regionale Investeringsagenda regio Breda en de Regionale Investeringsagenda Hart van Brabant. Hierin zijn ook onze ideeën over versnelling van de woningbouw opgenomen. In het kader van het verstedelijkingsakkoord brengen we alle ambities en opgaven voor de korte en lange termijn bij elkaar en onderzoeken we met behulp van verschillende scenario’s voor welke keuzes of dilemma’s we staan bij het realiseren van deze opgaven.

Dit doen in het kader van de verstedelijkingsstrategie die voor de hele Brabantse stedenrij wordt opgesteld, samen met Rijk, provincie, waterschappen en de andere stedelijke regio’s van Brabant. Zo kunnen we van uit een gezamenlijke basis in Brabant werken aan een aantrekkelijk, bereikbaar, concurrerend en duurzaam stedelijk Brabant en krijgen we goed in beeld hoe de verschillende ambities en opgaven in de stedelijke regio’s van Brabant elkaar kunnen versterken of elkaar beconcurreren. Voor de lange termijn biedt de samenwerking met het Rijk ons gelegenheid om een nog beter beeld te vormen van hoe we willen dat onze leefomgeving zich in samenhang ontwikkelt, specifiek met het oog op de verstedelijkingsopgave. Zo willen we zorgen voor een verstedelijking die past bij onze regio: met twee dicht bijeen gelegen bruisende grote steden, vitale middelgrote woon- en werkkernen, prettige dorpen, allemaal gelegen in een schitterend afwisselend landschap. Centraal staat dat we onze kwalitatieve ambities kunnen versterken door ze te koppelen aan opgaven in het stedelijk netwerk Nederland (o.a. de woonopgave). Relatie met Omqevinqsaqenda’s Een Omgevingsagenda fungeert als opvolgeren verbreding van de MIRT-gebiedsagenda.

Omgevingsagenda’s moeten een logische verbinding vormen tussen opgaven zoals geformuleerd in omgevingsvisies (NOVI, POVI's, GOVI’s en de huidige voorlopers daarvan) en alle relevante bestaande en nieuwe programma’s van Rijk en regio. Een omgevingsagenda fungeert zo als ware ’t een schakelkast tussen strategische ambities en integrale uitvoering. De regionale omgevingsagenda richt zich op uitvoering die partnerschap binnen de regio en tussen regio en provincie behelst. Er wordt momenteel ook gewerkt aan een omgevingsagenda Brabant-Limburg. Deze omgevingsagenda op landsdelig schaalniveau vervult een vergelijkbare functie als de regionale omgevingsagenda, maar zal voornamelijk projecten/programma’s bevatten waarvoor partnerschap met de rijksoverheid cruciaal is. De verstedelijkingsstrategie voor Stedelijk Brabant (en de daarmee samenhangende verstedelijkingsakkoorden) wordt onderdeel van deze landsdelige omgevingsagenda. (Verstedelijkingsstrategieën worden ook vermeld in de NOVI als instrumenten om specifiek verstedelijkingsopgaven verder te brengen.) Hoe verder? We werken zoveel mogelijk met bestaande (regionale) structuren om het benodigde inhoudelijk gesprek mogelijk te maken. De planning is om in het najaar van 2021 een concept verstedelijkingsakkoord af te hebben. In het voorjaar van 2022 kan het dan met de Rijksoverheid gesloten worden.

Als allereerste stap is op 18 december jl. een bestuurlijke bijeenkomst georganiseerd, waarop de 19 wethouders met de portefeuille ruimtelijke ordening van de regio Hart van Brabant en de regio Breda bijeen kwamen om te bespreken welke mogelijkheden een Verstedelijkingsakkoord voor de stedelijke regio Breda-Tilburg hen allemaal biedt. Dit was een prima bijeenkomst waarbij de aanwezige wethouders veel enthousiasme lieten zien om deze opgave gezamenlijk op te pakken. Over het vervolgtraject zal de gemeenteraad vanzelfsprekend geïnformeerd worden. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Breda,

urieentesecretaris.

Op weg naar een florerende toekomst voor de

regio Breda-Tilburg

We zijn er klaar voor...

De Rijksoverheid heeft in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) de ruimtelijke bakens gezet voor de toekomst van ons land. Daarbinnen staat de kracht van de

gaan de uitdaging aan om samen te wer-

regio’s centraal en zijn de kenmerken van

ken aan een toekomstbestendige regio.

Stedelijk Netwerk Nederland benoemd. De regio Breda-Tilburg met haar regiona-

Aan de slag voor onze inwoners

le mozaïek van (middel)grote steden en

Een toekomstbestendige regio vraagt dat

kleine(re) kernen vormt één stedelijke re-

we nu actie ondernemen. Onze inwoners

gio binnen Stedelijk Netwerk Nederland.

verwachten van ons een passend antwoord op de vragen die hun levens nu

2

Binnen het landelijke scenario is ruimte

beheersen. Hoe vangen we de klappen

voor akkoorden tussen Rijk, provincie

van de coronacrisis op? Hoe gaan we om

en regio en ruimte voor lokale en regi-

met ouderen die langer thuis wonen en

onale ambities. Ambities voor natuur

starters die geen woning kunnen vinden?

en de inrichting van het landschap, het

Hoe zorgen we dat de steden bereikbaar

versterken van de economische kracht,

blijven en de dorpen leefbaar? Kortom:

met slimme mobiliteit en aandacht voor

hoe garanderen we dat de regio een pret-

klimaat en energie. En zeker niet in de

tige woon- en werk- en verblijfsomgeving

laatste plaats met ruimte voor woning-

is en blijft? Welk akkoord bevordert daad-

bouw. Als stedelijke regio Breda-Tilburg

werkelijk het welzijn en de brede welvaart

nemen we de handschoen graag op. We

van onze inwoners?

Wonen en werken, reizen en recreëren Voor wonen kijken we naar uitbreiding

OV 2040 Landsdeel Zuid, onze Regionale

binnen de grenzen van onze bestaan-

Energie (en Klimaat-) Strategieën en de

de woonkernen. Juist zodat ons open

regionale strategische agenda’s.

landschap, open blijft. Maar het gaat niet alleen om de vraag waar en hoe onze

Met nieuwe energie gaan we aan de slag

inwoners wonen. Ook over de vraag waar

met nieuwe ambities voor de regio.

ze werken, waar ze recreëren hoe ze zich

Wij zijn er klaar voor. Doet u mee?

bewegen tussen werk en woning. En hoe ze die huizen in de toekomst van warmte en elektriciteit voorzien. We zetten koers naar een nieuwe economie, die rust op sterke regionale pijlers; datagedreven digitalisering, logistiek, mkb, mens en gedrag, smart maintenaince en biobased. En we werken aan onze intentie om een proeftuin van nieuwe stedelijkheid te zijn: verstedelijking op zijn Brabants!

Samen Dit zijn de uitgangspunten van onze gezamenlijke opgave; de zoektocht naar de exacte ingrediënten van een toekomstbestendige regio Breda-Tilburg. Die zoektocht starten we niet bij nul. Veel voorwerk is al gedaan. In de Brabantse Omgevingsvisie, de Visies NL Delta/Biesbosch en Van Gogh Nationaal Park, de regiodeal Makes & Moves, het Bidbook

Samen aan de slag voor een duurzaam vestigingsklimaat in een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Dat is verstedelijking op zijn Brabants!

3

WONEN

Passende woningen op passende plekken Het landelijke woningtekort is groot.

Die woningen bouwen we niet in het

Dat is een kwantitatief tekort: er zijn

groene buitengebied, maar binnen onze

te weinig huizen. Maar in toenemende

bestaande kernen. We voegen passende

mate is het ook een kwalitatief tekort, de

woningen toe op passende plekken. Zo

bestaande woningvoorraad sluit onvol-

ontstaat een stedelijke regio die be-

doende aan op de vraag. Onze regio kan

antwoordt aan de woningbehoefte van

en wil hier iets aan doen. Door te bouwen

onze inwoners en aantrekkelijk is voor

naar behoefte. Levensloopbestendige

nieuwkomers. Met die ambitie dragen we

appartementen voor ouderen die graag in

bovendien substantieel bij aan het tegen-

hun dorp of wijk blijven wonen. Betaalba-

gaan van het nationale woningtekort.

re studio’s voor starters en jongeren die blijven hangen na hun studie. Eengezinswoningen voor gezinnen die de overspannen woningmarkt van de randstad willen ontvluchten en aangepaste woningen voor zorgbehoevenden die graag een eigen thuis hebben.

4

Een aantrekkelijke woonomgeving voor onze huidige inwoners en voor nieuwkomers.

ECONOMIE

Motorblok van Noord-Brabant

tributie. Door onze expertise op het ge-

Brabant is de motor van de Nederlandse

bied van menselijk gedrag toe te voegen,

(kennis-)economie. Onze regio kent een

bouwen we ons belang als “motorblok”

sterke logistieke sector en een bloeiende

van de Noord-Brabantse economie verder

industriële structuur van midden- en

uit. Door versterking van de recreatiemo-

kleinbedrijf. Die pijlers maken onze regio

gelijkheden blijven we aantrekkelijk voor

tot een letterlijke en figuurlijke schakel

bezoekers. Zo vergroten we de econo-

tussen de Randstad, de Vlaamse Ruit en

mische slagkracht en versterken we het

het Ruhrgebied, gelegen aan belangrijke

vestigingsklimaat.

transportcorridors. Daarbovenop kent onze regio onderzoeks- en kennisinstellingen, kennisintensieve bedrijven en hoogwaardige maakindustrie die van onmiskenbare waarde voor Nederland en Europa zijn. Samen werken we aan een sterke economische propositie die voortbouwt op de

We hebben de ambitie om internationaal koploper te worden in verantwoorde productie en distributie.

regio-deal Makes & Moves. We hebben de ambitie om internationaal koploper te worden in verantwoorde productie en dis-

5

RUIMTE, LANDSCHAP EN NATUUR

Proeftuin voor nieuwe stedelijkheid Ruimtelijk kiezen we voor een uitgekiende ommeland koesteren we, en bouwen we combinatie van nieuwe ontwikkelingen

uit volgens de principes van VGNP. Als

rondom OV-knooppunten en werkloca-

“proeftuin voor nieuwe stedelijkheid”

ties. Door de beschikbare ruimte opti-

werken we aan duurzame verstedelijking

maal te gebruiken voor wonen, werken en

met behoud van de unieke kernwaarden

ontspanning creëren we een omgeving

van het landschap: verstedelijking met

waar mensen graag wonen en recreëren

respect voor de verschillen tussen, en de

en bedrijven zich graag vestigen.

waarde van dorp en stad. Verstedelijking

We kijken naar de openbare ruimte in de

op z’n Brabants.

stad en de dorpen en het open landschap daaromheen vanuit de gedachte dat ze elkaar aanvullen. Dit doen we volgens de uitgangspunten van de Visies Van Gogh Nationaal Park (VGNP) en NL Delta/Biesbosch. De vervlechting van stad en

6

Duurzame verstedelijking met behoud van de unieke kernwaarden van het landschap.

MOBILITEIT

Bereikbaar voor inwoners en bezoekers Onze duurzame verstedelijkingsambities

van informatie- en communicatietechno-

kunnen niet zonder aandacht voor de

logieën en data, infrastructurele verbe-

bereikbaarheid van de regio. Die vraagt

teringen en gedragsveranderingen van

om hoogwaardig openbaar vervoer en

verkeersdeelnemers gaan daarbij hand in

de aanpak van bestaande knelpunten op

hand. Zo zorgen we naast goede bereik-

de weg. Tegelijkertijd bieden we alterna-

baarheid ook voor verbetering van de

tieven voor binnenstedelijk autogebruik,

luchtkwaliteit in onze stedelijke omge-

bijvoorbeeld door nog meer ruimte te

ving en de omliggende gebieden.

geven aan de fiets. We bouwen Breda als internationaal knooppunt uit om de verbindingen met het buitenland en het vestigingsklimaat te versterken. We willen de hele regio goed bereikbaar houden. Smart mobility, ofwel het slim toepassen

Aanpak van de bestaande knelpunten op de weg en alternatieven voor binnenstedelijk autogebruik. 7

ENERGIE & KLIMAAT

Transitie naar duurzame warmte en energie De energie- en warmtetransitie behoren

We zien daarnaast kansen voor

tot de grote uitdagingen van de komen-

aquathermie, geothermie en het gebruik

de decennia, ook voor onze regio. Ook

van de restwarmte van bedrijven. En we

hier zijn we als regio al goed op weg. We

zien duidelijke mogelijkheden voor de

kunnen aanhaken op ambities uit onze

koppeling van de klimaatopgave aan

Regionale Energie (- en Klimaat) Stra-

onze ruimtelijke uitdagingen. Dat bete-

tegieën. Het gezamenlijke warmtenet

kent een klimaatbestendige inrichting

in onze regio speelt een grote rol in de

van de openbare ruimte in onze regio.

warmtetransitie voor de stedelijke regio Breda-Tilburg. In beide Strategieën vindt energie-opwek plaats aan de noordkant van de stedelijke regio. Vanaf 2030 gaan we in de bosrijke zuidflank van de regio aan de slag met windenergie. Door onze aanpak te bundelen en te harmoniseren, boeken we dubbel zo veel resultaat.

8

Het gezamenlijke warmtenet speelt een grote rol in de warmtetransitie voor de stedelijke regio Breda-Tilburg.