Raadsbrief 16042021 RIA regio Breda incl. bijlage

>^: Gemeente Breda

College van Burgemeester en Wethouders www.breda.nl contact@breda.nl Twitter@breda Telefoon 14 076

Aan de leden van de gemeenteraad Breda

Postadres Postbus 90156, 4800 RH Breda Bezoekadres Stadskantoor Claudius Prinsenlaan 10

Uw brief

Datum

1 6 APR. 2021

Ons kenmerk

1363445

Onderwerp

Informatie

Bijlagen

RIA regio Breda: gezamenlijke regionale verkenning van ambities en bovenlokale opgaven en inventarisatie van daarvoor benodigde investeringen

Frank Raaijmakers / Ruimte en Vastgoedontwikkeling

1

Geachte raadsleden, Meer dan 80% van de dagelijkse handelingen en bewegingen van onze inwoners, medewerkers en bedrijven spelen zich afin sociaal-economisch samenhangende gebieden. De tien gemeenten in de regio (Alphen-Chaam, Altena, Baarle Nassau, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Moerdijk, Oosterhout en Zundert) vormen zo’n gebied, een daily urban system.. Bestuurders van deze gemeenten hebben de afgelopen maanden een verkenning en inventarisatie van hun gezamenlijke ambities en bovenlokale opgaven uitgevoerd en de daarvoor benodigde investeringen in beeld gebracht. Met deze verkenning en inventarisatie, die is neergelegd in een zogenaamde concept-RIA (regionale investeringsagenda), bieden de bestuurders aan om een samenhangende, substantiële en herkenbare bijdrage te leveren aan: 1. de opgaven van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de provinciale omgevingsvisie 2. (versnelling van) de woningbouwopgave (nationaal 1 miljoen extra woningen tot 2030); 3. de provinciale verstedelijkingsstrategie. Met het nieuwe instrument van de RIA doen de gemeenten een concreet voorstel aan het Rijk om meerjarig samen te werken aan gezamenlijke opgaven en ambities. En om samen met provincie en private regionale partijen het beleid hierop af te stemmen en investeringen te bundelen.

Gezamenlijke opgaven vertalen in een gezamenlijke investerinqsaanpak De NOVI hanteert een viertal prioriteiten: • ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie, • duurzaam economisch groeipotentieel, • sterke en gezonde steden en regio’s en • een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Met de voorliggende concept-RIA geeft de regio Breda aan welke bijdragen zij aan deze prioriteiten wil en kan leveren en wat daarvoor nodig is in termen van investeringen en beleidsruimte.

Ons kenmerk 1363372 Paginanummer 2 van 3

De regio wil daarbij de komende vijftien a twintig jaar een schaalsprong maken zowel in kwaliteit als kwantiteit gezonde groei - en daarvoor een gezamenlijke investeringsstrategie ontwikkelen op vier samenhangende investeringspijlers: a. wonen; b. groen-blauwe kwaliteit; c. economie; d. mobiliteit.

RIA inventariseert vier maieure, samenhanqende investerinqsopqaven De geïnventariseerde omvang van benodigde investeringsvolume van de RIA tot 2040 wordt vooralsnog ingeschat tussen 17 en 25 miljard euro, als volgt verdeeld over vier pijlers:

ad. a. versnelling woningbouwopgave De regio wil inzetten op versnelling van de woningbouwopgave met in totaal 30.000 woningen tot 2030. Dat is een extra versnelling van bijna 12.000 meer ten opzichte van de huidige provinciale prognose van 18.000 woningen. De voor de woningbouwversnelling benodigde investeringen worden geraamd op € 7,9 -11,5 miljard voor de periode 2020-2040. Voor het waarmaken van de ambitie van de schaalsprong van gezonde groei - en daarmee brede welvaart - zijn investeringen in groen-blauwe kwaliteit, duurzame werklocaties en regionale bereikbaarheid voorwaardelijk.

ad. b. versterken groen-blauw raamwerk Om gelijktijdig de kwaliteit van woon- en leefomgeving te versterken zijn in de regio investeringen in ruimte, landschap, water (o.a. waterveiligheid, zoet water en verdroging) en klimaat(adaptatie) nodig. Concreet gaat het om investeringen in gebiedsontwikkelingen; natuurontwikkeling (Natura2000/Natuurnetwerk), stedelijke projecten/ regionale stadsparken, regionale waterkeringen en aanpak regionale wateroverlast; deltaplan hoge zandgronden en Ruimte voor de Rivier en realisatie van de bosstrategie. In totaal worden de benodigde investeringen geraamd op 0,7 tot 0,8 miljard euro.

ad. c. ontwikkelen en verduurzamen werklocaties en kennishub’s Wonen en werken gaan regionaal hand in hand. De hierboven beschreven versnelling van de woningbouw, realiseren we voor eigen bevolking maar ook voor nieuwe inwoners die zich als gevolg van nieuwe werkgelegenheid in de regio willen vestigen. Andersom geldt dat bedrijven hun vestigingsplaatskeuze steeds vaker bepalen op basis van het ter plaatse aanwezige vestigingsklimaat waaronder woonkwaliteit en beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel. De regio heeft de ambitie, de ruimte en te potentie om bestaande bovenlokale werklocaties/bedrijventerreinen duurzaam te herstructureren, herprofileren en te vergroenen en om nieuwe werklocaties duurzaam te ontwikkelen, voor nieuwe werkgelegenheid. We streven naar echte werklocaties van de toekomst, in de brede zin van het woord. Daarin leggen we verbinding met de ambities van het Rijk om te ontwikkelen met oog voor economische kracht, connectiviteit en landschapskwaliteit. Concreet gaat het om investeringen in bedrijventerreinen en havens; economische topsectoren en kennis HUB’s; energietransitie/regionaal programma warmtenet en leisure / vrijetijdseconomie. In totaal worden de benodigde investeringen voor deze pijler geraamd op 4,5 tot 7,6 miljard euro.

ad. d. intensiveren regionaal mobiliteitssysteem De groei van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen betekent ook een groei van de mobiliteit. De verbetering van de doorstroming en aanpak van knelpunten in de ruit om Breda (A16, A58, A27 en A59) is nodig om de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio te garanderen. Tegelijkertijd is het nodig om de uitbreiding van woon- en werklocaties en bijbehorende regionale voorzieningen (onderwijs, zorg, cultuur, winkels) op een slimme en duurzame manier met elkaar te verbinden. Dat is alleen mogelijk door het intraregionale mobiliteit- en OV-systeem een niveau hoger te brengen en de frequentie te verhogen. In de regio Breda ontbreekt een aantal missende schakels. Het opheffen van deze missende schakels door de aanleg van nieuwe infrastructuur versterkt het daily urban system, de agglomeratiekracht door bovenlokale functies in tijd sneller bereikbaar te maken.. Hoogwaardig openbaar vervoer tussen stad en woonkernen en een fijnmazig netwerk aan snelfietspaden zijn onontbeerlijk. Concreet gaat het dan om benodigde investeringen in snelwegen, provinciale wegen en knooppunten; wegen t.b.v. woningbouw, economie en groen-blauw; snelfietsroutes; openbaar vervoer; mobiliteitshubs en smartmobility. In totaal worden de benodigde investeringen voor deze pijler geraamd op 4 tot 5,4 miljard euro.

Vervolgstappen Zoals gezegd is de voorliggende concept-RIA een eerste bestuurlijke verkenning en inventarisatie van gezamenlijke ambities en bovenlokale opgaven van de regio Breda, waarmee tevens de daarvoor benodigde investeringen in beeld zijn gebracht. De onderlegger voor deze inventarisatie werd gevormd door gemeentelijke beleidsvisies (o.a. omgevingsvisies en mobiliteitsvisies), maar ook regionale visies (o.a. Position Paper Sterke Steden) zijn hierin meegenomen. De concept-RIA is op 13 april jl. in alle colleges van de tien betrokken gemeenten besproken.

Ons kenmerk 1363372 Paginanummer 3 van 3

Op dit moment wordt voor heel Brabant een verstedelijkingsstrategie uitgewerkt die zal worden vertaald in verstedelijkingsakkoorden. Over dit proces zal u via een aparte raadsinformatiebrief worden geïnformeerd. In samenspraak met Rijk en provincie is besloten dat voor de stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT) ook een verstedelijkingsakkoord zal worden uitgewerkt. De RIA regio Breda vormt daarvoor belangrijke input. De komende maanden bepalen wij samen met de regio Hart van Brabant, waar ook wordt gewerkt aan een RIA, hoe beide investeringsagenda’s kunnen worden samen- en ingebracht in de overleggen met Provincie en Rijk over een verstedelijkingsakkoord. Streven is om een dergelijke akkoord in de eerste helft van 2022 af te sluiten. Intussen willen wij de komende maanden ook de regionale private partners bij de RIA regio Breda betrekken door hen te vragen om onze ambities te ondersteunen en hun meeinvesterende belangen en bijdragen in beeld te brengen en met ons te bundelen. Alle gemeenteraden in de regio Breda worden middels deze brief op vergelijkbare wijze over de RIA geïnformeerd. In overleg met uw griffies zal worden gezocht naar een geschikte datum in april/mei a.s. voor een regionale informatiebijeenkomst (webinar) voor raadsleden over de RIA regio Breda. U ontvangt hiervoor spoedig een uitnodiging. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Breda,

imeentesecretaris.

april 2021

REGIONALE INVESTERINGS­ AGENDA (RIA) REGIO BREDA

AMBITIE REGIO BREDA 2040 De regio Breda bloeit. Tien gemeenten presenteren met een Regionale Investerings­ agenda (RIA) hun meerjarige ambities voor gezonde groei in en van de regio. Private partijen steunen de ambities en investeren mee. De regio maakt de komende vijftien à twintig jaar een schaalsprong zowel in kwaliteit als kwantiteit. De regiogemeenten werken met een gezamenlijke investeringsstrategie op vier samenhangende pijlers: • wonen; • groen-blauwe kwaliteit; • economie; • mobiliteit.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

2

RIA-PROPOSITIE De regio wil zich inzetten versnelling van de woningbouwopgave met in totaal 30.000 woningen tot 2030. Dat is een extra versnelling van bijna 12.000 meer ten opzichte van de huidige provinciale prognose van 18.000 woningen.

Met het nieuwe instrument van de RIA doen de gemeenten een voorstel aan het Rijk om meerjarig samen te werken aan gezamenlijke opgaven en ambities. En samen met provincie en private partijen het beleid hierop af te stemmen en investeringen te bundelen. De gemeenten leveren met hun aanbod een samenhangende, substantiële en herkenbare bijdrage aan: 1. de opgaven van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de provinciale omgevingsvisie 2. (versnelling van) de woningbouwopgave (nationaal 1 miljoen extra woningen erbij tot 2030); 3. de provinciale verstedelijkingsstrategie

Voor het waarmaken van deze ambitie van de schaalsprong van gezonde groei – en daarmee brede welvaart – zijn investeringen in duurzame werklokaties, bereikbaarheid en groen-blauwe kwaliteit voorwaardelijk. Bij het Rijk ligt hiervoor de aandrijfas bij het ministerie van BZK maar is echter ook de tractie van andere departementen noodzakelijk, in ieder geval die van I&W, EZK en LNV. De omvang van benodigde investeringsvolume van de RIA tot 2040 wordt vooralsnog ingeschat tussen 17 en 25 miljard euro.

In het kader van de provinciale verstedelijkingsstrategie zullen nog verstedelijkings­ akkoorden worden uitgewerkt op de schaal van de stedelijke regio’s in Brabant. De stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT) is er daar één van en is samengesteld uit de tien gemeenten van de RIA Regio Breda en de negen gemeenten uit de regio Hart van Brabant. De RIA Regio Breda zal een belangrijke bouwsteen zijn voor het Verstedelijkingsakkoord SRBT. RIA en verstedelijkings­akkoord komen aldus in elkaars verlengde te liggen.

Inmiddels zitten ook private partijen vanuit de NOVI-alliantie met ons aan tafel om hun investerende bijdragen aan de RIA te leveren. Graag gaat de regio met het Rijk in gesprek over onze regionale ambitie en investeringagenda en daarmee over onze concrete bijdragen aan de komende regeerperiode en de nationale agenda met een langere looptijd. April 2021. Namens de stuurgroep RIA regio Breda, Paul de Beer, bestuurlijk trekker.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

3

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

4

DE KRACHT VAN DE REGIO BREDA De regio Breda is een van de snelst groeiende regio’s voor wonen en werken buiten de Randstad richting 2040. In de regio wonen op dit moment 465.000 mensen. De regio Breda, onderdeel van West-Brabant, maakt samen met Midden-Brabant deel uit van de vierde economie van Nederland in toegevoegde waarde en tweede voor de industrie. Met haar ligging en goede internationale verbindingen via weg, spoor en water is de regio Breda de grootste en belangrijkste logistieke hub op de corridors tussen Rotterdam en het Europese achterland. Met de 2e containerhaven van Nederland en een HSL station – dat een enorme boost heeft gegeven aan het centrum en het internationale karakter van Breda – vervult de regio een rol van internationale betekenis.

Deze tien gemeenten tezamen vormen een daily urban system met een gezamenlijke woningmarkt, arbeidsmarkt, zorg- en onderwijsinfrastructuur en vervoerssysteem. Het mozaïek van steden en dorpen vormen daarin een compleet en hecht netwerk van voorzieningen. Dit levert een zeer divers aanbod aan woonmilieus op, zowel urbaan, suburbaan als ruraal. De regio kent een gevarieerd en rijk landschap. Natuur, water, polders en landbouwgebieden vormen buffers tussen de stad en de woonkernen op het platteland. De eigen identiteit is daarmee verzekerd. Met aan de noordzijde het Nationaalpark NLDelta, de Nieuwe Hollandsche Waterlinie, de Zuiderwaterlinie en de Biesbosch en aan de zuidzijde het Van Gogh Nationaalpark met bossen en beekdalen herbergt de regio Breda hoge natuurwaarden (Natura2000 gebieden) en recreatief landschap met een rijke cultuurhistorie.

Breda is (diensten)centrumstad van de regio, omringd door de sterke voorsteden Etten‑Leur en Oosterhout, de woonkernen van de uitgestrekte gemeenten Moerdijk en Altena en de landelijke gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Drimmelen, Geertruidenberg en Zundert.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

5

GEZONDE REGIONALE GROEI VANUIT NOVI-PERSPECTIEF De nationale omgevingsvisie (NOVI) hanteert vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2. Duurzaam economisch groeipotentieel 3. Sterke en gezonde steden en regio’s 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

De centrale missie van deze RIA is om middels bundeling van publieke en private investeringen op wonen, groen-blauw, economie en bereikbaarheid als regio Breda gezond te groeien.

Onze regionale investeringsagenda draagt gericht en in samenhang bij aan deze nationale doelstellingen. Volledig in lijn met de ambities van de NOVI willen we een regio Breda: • die gezond en klimaatbestendig is, met schone lucht, schoon water en een schone bodem en veel ruimte voor groen en water; • met een uitstekend functionerende economie, die duurzaam en circulair is. Nauw verbonden met onze buurregio’s en de rest van het land en grensstreek; • waar het goed wonen en werken is, met aangename en vitale steden en dorpen, een productief en aantrekkelijk platteland; • met uitstekende bereikbaarheid, waar iedereen veilig, snel, comfortabel en betrouwbaar van A naar B komt, met zo min mogelijk schadelijke uitstoot en overlast; • waar we voldoende ruimte hebben om te kunnen bewegen, ontspannen en tot onszelf te komen; zowel in de stad als daarbuiten; • die veilig is en ons beschermt tegen overstromingen en andere gevaren; • waar een goede balans is tussen gebouwde omgeving en open landschap, tussen natuur en cultuur, tussen land en water; • die openstaat voor verandering, en waar de kracht van zijn traditie, cultuur en identiteit wordt weerspiegeld in de inrichting van de leefomgeving.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

6

INTEGRALE BENADERING GEZAMENLIJKE REGIONALE OPGAVEN De Regionale Investeringsagenda regio Breda gaat uit van een integrale benadering. Verstedelijking en investeringen op gebied van wonen, werken en mobiliteit zijn randvoorwaardelijk verbonden met investeringen ter versterking van de ecologische groen-blauwe kwaliteiten van de regio. Essentie is dat de regio de gewenste en noodzakelijke schaalsprong kan maken en extra kan groeien, mits je dat op een gezonde en volhoudbare manier doet. Dit betekent vergroenen én verstedelijken tegelijk. Omdat niet al het groen in de stad ligt en om er meer mensen van het groen buiten de stad te laten profiteren zijn verbindingen nodig tussen stad en landschap; een bereikbaar landschap door intensiveren van OVen fietsverbindingen. En ook andersom dat de stedelijke voorzieningen op een duurzame manier bereikbaar blijven voor inwoners van de meer landelijke gebieden. Voor verstedelijking zijn er ook groene buffers nodig tussen de kernen. Die buffers zorgen ervoor dat kernen eigen kunnen blijven en niet aan elkaar vast groeien.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

7

WONEN

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

8

WONINGBOUW ALS HEFBOOM VOOR EEN STERKE, GEZONDE REGIO Steeds meer mensen en bedrijven kiezen ervoor om te wonen en te werken in stedelijke regio’s, dichtbij voorzieningen en werkgelegenheid. Als een van de grootste groeiregio’s voor wonen buiten de Randstad ervaart de regio momenteel de gevolgen van het huidige woningtekort, de daarbij behorende prijsstijgingen en de druk op de betaalbaarheid van de regio voor vooral de midden- en lagere inkomens.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

Voldoende beschikbare en betaalbare woningen zijn zeer dringend nodig om het tekort terug te dringen. Dit vraagt om een versnelling van de woningbouw­productie. Een extra opgave ligt op het gebied van sociale huur; in een regio waarin duurzame groei en inclusiviteit centraal staan moet er ook daarvoor voldoende plek zijn. Ook het creëren van voldoende aanbod voor starters op de woningmarkt is noodzakelijk.

9

De kwalitatieve opgave ligt in het creëren van meer doorstroming door het toevoegen van de juiste woning (ook belangrijk voor starters) én het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad.

Deze woningbouwaantallen zijn indicatief als volgt over de regio verdeeld:

REGIO BREDA Breda Oosterhout Altena Etten‑Leur Moerdijk Drimmelen Zundert Geertruidenberg Alphen-Chaam Baarle-Nassau Totaal

De centrale ambitie in het regionale woningmarktbeleid is het terugdringen van de druk op de woningmarkt door een versnelling van de woningbouwproductie. Zeker nu de laatste bevolkingsprognose laat zien dat de regio toegroeit naar 485.000 inwoners in 2030 en naar 495.000 inwoners in 2040 (waarbij die groei in de periode ‘30-’40 vrijwel geheel voor rekening komt van de centrumstad). De regio Breda is op dit moment een regio met circa 465.000 inwoners en staat gezamenlijk voor de kwantitatieve opgave van het toevoegen van minimaal 18.315 woningen in de periode 2020 tot 2030 (conform provinciale prognose 2020). Dit is nodig om de huishoudensgroei te kunnen faciliteren.

april 2021

DOORKIJK ’30-‘40 10.000 2.000 2.000 1.400 600 650 300 300 320 200 17.770

PROVINCIALE PROGNOSE ‘20-’30 8.700 1.595 2.185 1.735 1,365 1.020 530 690 330 165 18.315

De benodigde investeringen voor de pijler WONEN worden vooralsnog ingeschat op € 5.000-7.300 mln (obv ambitie 2020-2030 gebaseerd op 30.310 woningen, ex grond/bijkomende kosten) € 2.900-4.200 mln (obv doorkijk ambitie 2030-2040 = 17.770 woningen, ex grond/bijkomende kosten).

Kijkend naar de groei- en verstedelijkingsambities van de regio Breda is deze RIA er op gericht om een extra versnelling in de woningbouwproductie te brengen, bovenop de provinciale prognose. De omvang van die ‘plus’ wordt geraamd op 11.995 woningen. De totale bijdrage aan de versnelling van de woningbouwopgave tot 2030 is daarmee ca. 30.000 woningen. In de periode 2030 tot 2040 is de ambitie van de gemeenten gericht op de toevoeging van ca. 17.750 woningen. Deze woningbouw zal het vestigingsklimaat en de stedelijke en regionale economie in de regio Breda verder versterken.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

PERSPECTIEF ’20-‘30 15.000 3.500 3.000 2.400 2.700 1.500 530 900 480 300 30.310

Het merendeel van deze woningbouwopgave zal gerealiseerd worden in de agglomeratie van de drie stedelijke gemeenten (Breda, Etten‑Leur en Ooster­hout), in Altena en in Zevenbergen (gemeente Moerdijk), dat mede met het oog op de uitbreiding van de werklocaties van Haven en Industrieterrein Moerdijk en Logistiek Park Moerdijk een rol als nieuwe voorstad van Breda beoogt. Maar ook de meer landelijke gemeenten nemen hun aandeel in de ambitie van gezonde groei en de woningbouwopgave, mede ook om als kernen demo­grafisch, economisch en maatschappelijk (voorzieningenniveau) vitaal te blijven.

10

VOORWAARDELIJKE KOPPELING MET ANDERE INVESTERINGSOPGAVEN Om de ambitie van gezonde groei te kunnen realiseren zijn investeringen in woningbouw in de regio Breda voorwaardelijk gekoppeld aan drie andere, prioritaire regionale investeringopgaven: 1. versterken groen-blauwe kwaliteit. 2. ontwikkelen / herstructureren werklocaties en kennishubs. 3. intensiveren regionaal openbaar vervoer en oplossen mobilteitsknelpunten.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

De Regionale Investeringsagenda beoogt bundeling van publieke en private investeringen. De mate waarin ook private partijen willen investeren in deze thema’s verschilt. Op de ene opgave of project zal meer initiatief, stimulering of (voor)investering door overheden nodig zijn dan de andere. Een deel van de investeringen maakt deel uit van meerjarenbegrotingen en investeringsplannen van gemeenten, voor andere moet geld beschikbaar komen.

11

LANDSCHAP

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

12

INVESTERINGSOPGAVE VERSTERKEN GROEN-BLAUW RAAMWERK

Daarbij zien we koppelkansen voor en in het landelijk gebied als het gaat om transitie in de agrarische sector, de energietransitie, nieuwe passende vormen bedrijvigheid in combinatie met natuur- en landschapsversterking.

De regio Breda heeft een sterk groen-blauw profiel met het Nationaalpark NLDelta, de Nieuwe Hollansche Waterlinie, de Zuiderwaterlinie en de Biesbosch aan de noordzijde en Van Gogh Nationaalpark met bossen en beekdalen aan de zuidzijde.

Naast investeringen in wonen, werken en mobiliteit moet deze groen-blauwe kwaliteit gelijktijdig versterkt worden om de gezonde, duurzame groei te kunnen realiseren. Daarvoor zijn investeren in ruimte, landschap, water (o.a. waterveiligheid, zoet water en verdroging) en klimaat(adaptatie) nodig.

De ondergrond, het water en het landschap verbindt de kernen en stad en land met elkaar. De natuur met bossen, weiden en polders die tussen de kernen liggen zorgen ervoor dat deze hun eigen identiteit en kwaliteit kunnen behouden. Stad en ommeland houden elkaar in balans.

Concreet gaat het om investeringen in : • gebiedsontwikkelingen • natuurontwikkeling: Natura2000/Natuurnetwerk • stedelijke projecten/ regionale stadsparken • regionale waterkeringen • Aanpak regionale wateroverlast • deltaplan hoge zandgronden • realisatie bosstrategie

We werken actief aan een vitaal buitengebied door samen met partners als provincie en waterschap in te zetten op de transitie van het landelijk gebied.

(57 – 76 miljoen) (35 – 42 miljoen) (84 – 102 miljoen) (180 – 221 miljoen) (294 – 359 miljoen) (23 – 28 miljoen) (13 – 15 miljoen)

De benodigde investeringen voor de pijler GROEN-BLAUW worden voorals­ nog ingeschat op € 684 tot 843 miljoen. Dit betreft een eerste raming op basis van de nu bekende projecten. Aanvullende ambities binnen de pijler GROEN-BLAUW zijn hier nog niet in meegenomen. Versterking van de groen-blauwe kwaliteiten draagt bij aan de aantrekkelijkheid van regionale voorzieningen op het gebied van cultuurhistorie, recreatie, leisure en toerisme. Aan de zuidkant van de regio zijn de nalatenschap van Van Gogh en het groen van de bossen, landgoederen, heide en vennen dragers voor het culturele leisure-profiel. Aan de noordkant is het blauw zeer aantrekkelijk voor natuurontwikkeling en natuurbeleving en recreatie. Zowel Altena – met het Biesboschmuseum – als Drimmelen – met de grootste binnenlandse jachthaven – zijn natuurpoorten voor DeltaNL.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

13

BEREIKBAARHEID

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

14

INVESTERINGSOPGAVE INTENSIVEREN REGIONAAL MOBILITEITSSYSTEEM

door bovenlokale functies in tijd sneller bereikbaar te maken. Hoogwaardig openbaar vervoer tussen stad en woonkernen en een fijnmazig netwerk aan snelfietspaden zijn onontbeerlijk.

De groei van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen betekent ook een groei van de mobiliteit. De verbetering van de doorstroming en aanpak van knelpunten in de ruit om Breda (A16, A58, A27 en A59) is nodig om de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio te garanderen. Tegelijkertijd is de nodig om de uitbreiding van woon- en werklocaties – en bijbehorende regionale voorzieningen (onderwijs, zorg, cultuur, winkels) op een slimme en duurzame manier met elkaar te verbinden.

Het gaat dan om investeringen in : • snelwegen, provinciale wegen en knooppunten • wegen t.b.v. woningbouw, economie en groen-blauw • snelfietsroutes • openbaar vervoer • mobiliteitshubs • smartmobility

Dat is alleen mogelijk door het intraregionale mobiliteit- en OV-systeem een niveau hoger te brengen en de frequentie te verhogen. In de regio Breda ontbreekt een aantal missende schakels. Het opheffen van deze missende schakels door de aanleg van nieuwe infrastructuur versterkt het daily urban system, de agglomeratiekracht

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

(1,4 – 2,1 miljard) (190 – 239 miljoen) (33 – 47 miljoen) (2,3 – 2,8 miljard) (153 – 232 miljoen) (25 – 31 miljoen)

De benodigde investeringen voor de pijler MOBILITEIT worden vooralsnog ingeschat op € 4,0 tot 5,4 miljard.

15

Ambitie is om een ‘30 minuten regio’ te worden, waarin je je van noord naar zuid of oost naar west duurzaam van de ene naar de andere woon- of werklocatie of regionale voorziening kunt verplaatsen. Op regionale schaal is er in dat opzicht sprake van een dubbele mobiliteitsopgave. Enerzijds moet het systeem van automobiliteit in de regio toekomstgericht en duurzaam worden doorontwikkeld met oog voor de leefbaarheid van de stad en de dorpen en de bereikbaarheid in de regio. De mobiliteitshubs zijn daarvoor cruciaal. Anderzijds moet de sociale en economische waarde van HOV-netwerk voorsteden en achterliggende kernen en dorpen worden versterkt en moet het mobiliteits­ syteem voor langzaam verkeer fijnmaziger o.a. door het (snel)fietsnetwerk uit te bouwen. We willen met de RIA in het bijzonder inzetten op de synergie tussen wonen en werken en mobiliteit, als verbindende schakel. De woningbouwopgaven willen grotendeels dichtbij stations, mobiliteitshubs en vervoersassen realiseren zoals langs de A27 bij Oosterhout en Altena en de A16 bij Zevenbergen. Bestaande werklocaties worden uitgebreid en nieuwe ontwikkeld. Alleen in Moerdijk komt er tot 2030 bijna 300 ha bedrijventerrein bij. Deze enorme dynamiek vergt intensivering van het mobiliteitssysteem.

Naast de hierboven genoemde investeringen voor de interne (intraregionale) bereikbaarheid moet óók het mobiliteitsysteem voor externe bereikbaarheid zich slim en duurzaam meegroeien.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

16

Enerzijds door het vervoerssysteem van de regio Breda interregionaal beter aan te sluiten op dat van de regio Tilburg (oost) en ook op dat van de regio RoosendaalBergen op Zoom (west), en de Zuid-Hollandse regio’s middels: • HOV-lijnen als light-rail ring tussen Breda – Oosterhout – Dongen – Waalwijk – Tilburg – Gilze -Etten‑Leur – Breda en naar diverse werklocaties (LPM en HiM, Treeport, etc). • opwaardering station Lage Zwaluwe als schakelstation tussen Brabant en de randstad en toegangspoort naar NL Delta. Anderzijds door de (inter)nationale bereikbaarheid te verbeteren. Hiervoor zoekt de RIA aansluiting bij de Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Voor de regio zijn in dit opzicht de volgende investeringen van belang: • Breda Internationale Knoop (BIK) o.a. ondertunneling middendeel noordelijke rondweg; knoop A16 Prinsenbeek/Zonzeel; last mile verbindingen Corbionterrein naar Breda Centraal, gelijkvloerse spoorkruisingen aanpassen. • OV-verbinding Breda-Gorinchem-Utrecht. Ontsluiting Utrecht richting Breda, Brussel, Londen en Parijs en vanuit Breda naar economisch kerngebied Utrecht • Verdubbeling spoor Breda-Tilburg. Nodig voor IC De Haag-Düsseldorf/Aachen.

• Doortrekking dienstregeling NS van de Oude Lijn Leiden-Dordrecht naar Breda- Tilburg met een rondje West-Brabant (Prinsenbeek zuid, E-L, Roosendaal, Zevenbergen, Lage Zwaluwe richting Dordrecht. • verbredingen A58 Galder-St.Annabosch • A27 Hooipolder-St Annabosch na gereedkoming Hooipolder-Everdingen. • Knooppunt Zonzeel volledig maken ter ontsluiting Zevenbergen, Etten‑Leur en Prinsenbeek op A16. • Digitale bereikbaarheid versterken.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

17

ECONOMIE

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

18

INVESTERINGSOPGAVE ECONOMIE: ONTWIKKELEN EN VERDUURZAMEN WERKLOCATIES EN HUB’S

Uit onderzoeken (o.a. van Tordoir, UvA) blijkt dat vernieuwing van de economie in West-Brabant en de regio Breda nodig is om bedrijven toekomstperspectief te bieden en daarmee werkgelegenheid te behouden en te vernieuwen. Met buurregio Tilburg ziet de regio Breda met name kansen het nieuwe ‘maken’ en het nieuwe ‘vervoeren’, dat vraagt om investeren in nieuwe technologie (robotica, AI, data, blockchain), maar ook in duurzame business modellen. De Regiodeal Makes&Moves uit 2018 heeft hiervoor het fundament gelegd. Op die basis willen we nu voortbouwen.

Wonen en werken gaan regionaal hand in hand. De hierboven beschreven versnelling van de woningbouw om meer dan 30.000 woningen tot 2030 toe te voegen, realiseren we voor eigen bevolking maar ook voor nieuwe inwoners die zich als gevolg van nieuwe werkgelegenheid in de regio willen vestigen. Andersom geldt dat bedrijven hun vestigingsplaatskeuze steeds vaker bepalen op basis van het ter plaatse aanwezige vestigingsklimaat waaronder woonkwaliteit en beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel.

Een aantrekkelijk vestigingsplaats vraagt om het toekomstbestendig maken van bestaande bedrijventerreinen maar ook om de ontwikkeling van (grootschalige) bovenlokale bedrijventerreinen en nieuwe kleine en middelgrote werkmilieus aan de corridors A16, A58, A59 en A27. De herbestemming van het terrein van de Amercentrale maar ook de verandering van productieprocessen bij bedrijven die werken met fossiele grondstoffen vormen een belangrijke opgave. Daarnaast gaat het om strategische binnenstedelijke (thematische) toplocaties met testbeds voor de nieuwe economie en urban innovation (zoals Innovation District Breda) en om compactere, levendige centrumgebieden in de regiogemeenten. Andere functies zijn om in centrumgebieden bij een tanende vraag naar winkeloppervlak economisch aantrekkelijk te houden.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

19

De regio heeft de ambitie, de ruimte en te potentie om bestaande bovenlokale werklocaties/bedrijventerreinen duurzaam te herstructureren, herprofileren en te vergroenen en om nieuwe werklocaties duurzaam te ontwikkelen, voor nieuwe werkgelegenheid. We streven naar echte werklocaties van de toekomst, in de brede zin van het woord. Daarin leggen we verbinding met de ambities van het Rijk om te ontwikkelen met oog voor economische kracht, connectiviteit en landschapskwaliteit. Concreet gaat het om de volgende investeringen: • bedrijventerreinen en havens • economische topsectoren, interactiemileus en HUB’s • energietransitie/regionaal programma warmtenet • leisure / vrijetijdseconomie

(0,9 – 1,8 miljard) (123 – 202 miljoen) (3,4 – 5,6 miljard) (22 – 31 miljoen)

De benodigde investeringen voor de pijler ECONOMIE worden vooralsnog ingeschat op € 4,5 tot 7,6 miljard. Met gerichte investeringen wordt de regionale economische structuur op een duurzame manier versterkt, de potentie van het HSL station, spoor- en weg- en watervervoer én havens benut én ruimte geboden aan vergroening van de chemie, biobased producten (o.a. circulaire voedselketens), duurzame energieproductie en regionale specialisaties zoals boomteelt (Zundert e.o.) en scheepsbouw en aanverwante havenontwikkeling (Altena e.o.).

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

20

GEMEENTE OVERSTIJGENDE CLUSTERS VAN INGREPEN Bovenstaande investeringsopgaven in de pijlers hangen nauw met elkaar samen. Met name in de volgende clusters van ingrepen komen deze in de regio Breda bij elkaar.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

21

BREDA CENTRUM Breda bevindt zich in een bijzondere positie: het is een van de vijf Nederlandse steden met een hsl-station. Breda is de enige van deze vijf steden waar rondom dat station 124 hectare terrein beschikbaar is voor transformatie. Door in deze 124 hectare in te zetten op een hoogstedelijk milieu maakt Breda én de regio een sprong: een sprong naar een sterkere en gezondere stad en regio, een sprong over het spoor, een sprong over de Mark.

LANDSCHAP Realisatie van de Nieuwe Mark, het Singelpark, de Zoete Delta en het spoor­land­ schap. Realiseren van Brabantse en gemeentelijke Natuurnetwerken. Recreatieve verbindingen door de dalen naar het buitengebied. Waterstructuren als dragers voor natuurwaarden. Verhogen bereikbaarheid te voet en te fiets door toevoegen van extra bruggen.

BEREIKBAARHEID Benutten potentie van HSL-Station, mede door viersporigheid tussen Breda en Tilburg. Station Breda als knooppunt voor regionaal openbaar vervoer en poort naar Europa. Sterkere verbindingen met de regio door uitgebreid netwerk van HOV en snelle fietsroutes. Goed bereikbaar internationaal centrum door ingreep in de noordelijke rondweg en mobiliteitshubs.

WONEN EN ECONOMIE Hoogstedelijke ontwikkelingen in het centrum. Mix van wonen, werken en voorzieningen. Ruimte voor hotspot voor Toegepaste Techniek en Creativiteit. Ontwikkelen van onderscheidende vestigingsmilieus.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

22

ZEEHAVEN MOERDIJK – LAGE ZWALUWE Het gebied rondom de Zeehaven Moerdijk is een nationaal industrieel en logistiek knooppunt. We versterken de kracht in dit gebied door het benutten van en te investeren in bereikbaarheid over water, spoor en weg. Daarom realiseren we nabij station Lage Zwaluwe werkgelegenheid en versterken we de landschappelijke bypass rondom de haven van Moerdijk. Er is een nauwe verbinding tussen deze opgave en de opgave Amergebied – Biesbosch.

LANDSCHAP Versterken en afronden van een landschappelijke bypass rondom Zeehaven Moerdijk. Investeren in kwaliteiten van nationaalpark NLDelta.

BEREIKBAARHEID Zeehaven Moerdijk verbinden met de HOV Breda – Zevenbergen en station Lage Zwaluwe. Gebied ontsluiten met en aansluiten op snelle fietsroutes. Verkennen mogelijkheden industriewarmte koppelen aan warmtenet.

WONEN EN ECONOMIE Versterken nationaal industrie en logistiek knooppunt, met werkgelegenheid voor ‘handen en hersens’. Woningbouw realiseren aansluitend op de werkgelegenheid. Betere benutting OV-haltes en stations.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

23

ETTEN‑LEUR – ZEVENBERGEN – PRINSENBEEK In de driehoek Etten‑Leur – Zevenbergen – Prinsenbeek komen de opgaven voor woningbouw, het realiseren van waterberging en natuurwaarde en het oplossen van een intergemeentelijk verkeersopgave samen. Door het bouwen van woningen nabij snelle fietsroutes en HOV te combineren met investeringen in de natuurwaarde tussen de kernen én het realiseren van aansluiting op knooppunt Zonzeel versterken we het gebied. Zo kunnen we woningbouw realiseren én tussen de kernen rondom de Mark, een luw gebied realiseren.

LANDSCHAP Landschap verder ontwikkelen als geledingzone tussen de kernen. Realisatie waterberging en natuurwaarde rond de Mark. Verbinden van de Beemden rond de Mark met het Liesbos en de Rith. Versterken recreatieve (fiets)verbindingen langs de Mark van drie plezierhavens: Breda, Zevenbergen en Etten‑Leur. Versterken van de identiteit van de Zuiderwaterlinie.

BEREIKBAARHEID Benutten bestaande en nieuwe HOV verbindingen tussen Breda, Etten‑Leur en Breda – Zevenbergen. Benutten bestaande en nieuwe snelle fietsverbindingen tussen Breda, Etten‑Leur en Breda – Zevenbergen. Realiseren nieuwe aansluiting op Knooppunt Zonzeel als alternatief voor autoverkeer in het gebied. Verkennen mogelijkheden voor betere benutting van spoor. Terugdringen doorgaand autoverkeer door Prinsenbeek.

WONEN EN ECONOMIE Realiseren van woningbouwopgaven in verschillende dichtheden. Ontwikkelen van onderscheidende woningbouwlocaties door gebruik te maken van de lokale landschappelijke condities. Woningbouwopgave verbinden aan landschaps­ investeringen.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

24

ZUNDERT – HAZELDONK Opgaven rondom Zundert zijn snel grensoverschrijdend en kenmerken zich door een sterke band tussen economie en landschap. Met de ontwikkeling van Treeport aan de A16 worden de internationale mogelijkheden van de boomteeltsector versterkt. Gelijktijdig realiseren we een vitaal buitengebied door de opgaven die hier spelen te verbinden en zorgen we voor vitale kernen door de woningen juist hier te bouwen. Zo versterken we de economie, het landschap en de gemeenschap.

LANDSCHAP Bijdragen aan identiteit en kwaliteit van Van Gogh Nationaalpark, onder andere door in te zetten op de kwaliteiten van de landgoederen en de karakteristieke zandgronden landschappen. Realisatie van een vitaal buitengebied en klimaat robuuste beekdalen en zandgronden. Grensoverschrijdende recreatie ondersteunen met doorgaande recreatieve fietsroutes.

BEREIKBAARHEID Benutten en versterken OV verbindingen tussen Breda, Zundert en Antwerpen (België). Benutten bestaande en nieuwe snelle fietsverbindingen naar Breda en Etten‑Leur. Sterk recreatief netwerk.

WONEN EN ECONOMIE Versterken Vincent van GoghHuis. Realiseren van woningbouwopgaven die bijdragen aan vitale kernen en vitaal buitengebied. Ondersteunen van TreePort en versterken van de internationale betekenis van de boomteelt.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

25

WERKENDAM – BIESBOSCH De gemeente Altena, tussen de Merwede en de Maas, is vervlochten met het water. Het versterken van de binnenvaarthaven in Werkendam en de getijdennatuur in de Biesbosch gaat hand in hand met de cultuurhistorie van de waterlinieforten en het inzetten van de A27 als ruggengraat voor verstedelijking. Terwijl gelijktijdig de voedselkringloop wordt gesloten.

LANDSCHAP Versterken natuur- en recreatiewaarde van de Biesbos, als onderdeel van de nationaalpark NLDelta. Koppelen van wateropgaven aan het versterken van natuurwaarde en -beleving.

BEREIKBAARHEID Een groot deel van woningbouwopgave wordt gerealiseerd in de kernen die dicht bij de A27 zijn gelegen, zodat deze goede toegang hebben tot de HOV-verbinding in de richting van Breda, Rotterdam en Utrecht. Hierbij spelen fietsverbindingen een belangrijke rol.

WONEN EN ECONOMIE De economische zwaartepunt in Werkendam (maritiem) en Giessen (agro) worden ondersteund, ook met woningbouwopgave. De woningbouwopgave is gericht op zowel de lokale behoefte als forensen die in een groene omgeving willen wonen.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

26

AMERGEBIED – BIESBOSCH De Amercentrale als leverancier van energie én warmte is een wezenlijk onderdeel van de vitale regio. De transitie van de centrale is kenmerkend voor omgang met opgaven in dit gebied: we benutten transities voor het versterken van natuur, het verbreden van recreatie en het realiseren van woningbouw. De aanpak van knooppunt Hooipolder versterkt de economische positie. Er is een nauwe verbinding tussen deze opgave en de opgave Zeehaven Moerdijk – Lage Zwaluwe.

LANDSCHAP We werken aan het nationaalpark NLDelta en de Zuiderwaterlinie. Daarbij beschermen we de waarde van het Natura-2000 gebied en vergroten de recreatieve waarde van het landschap en de cultuurhistorie. Met de dijkverbetering maken we onze omgeving robuuster.

BEREIKBAARHEID Door de afspraken uit de OV transitie West Brabant te realiseren en te zorgen voor goede fietsverbindingen verhogen we de mogelijkheden van het openbaar vervoer. De bereikbaarheid over weg wordt versterkt door een geheel verkeerslicht vrij knooppunt Hooipolder.

WONEN EN ECONOMIE De ligging aan de Amer biedt de mogelijkheid voor een woonmilieu aan het water. We vergroten de recreatieve waarde van het gebied zelf en als toegang tot de Biesbosch. Als onderdeel van de energietransitie wordt de mogelijkheid om zeewind bij de Amercentrale aan land te laten komen onderzocht. Om het warmtenet te voorzien van een duurzamere bron wordt gelijktijdig de warmte transitie verkend.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

27

OOSTERHOUT – BREDA Als voorstad van Breda is Oosterhout aantrekkelijke voor gezinnen. Het economisch klimaat wordt geschraagd door de combinatie van bereikbaarheid over water, spoor en weg. Bij ontwikkelingen wordt sterk in gezet op het benutten en transformeren van de binnenstedelijke ruimte en het verduur­ zamen van de economie. Door dit te combineren met goede aansluitingen op het HOV netwerk en het versterken van de landschappelijke buffers is er ruimte voor gezonde groei.

WONEN EN ECONOMIE Sidestream Innovation Valley is een initiatief voor de realisatie van een cluster van circulaire bedrijven en een kenniscentrum. In de binnenstad wordt winkelruimte getransformeerd naar woningen. De sanering van een intensieve varkenshouderij levert een bijdrage aan de woningmarkt en aan de versterking van landschap. In het buitengebied worden mogelijkheden verkend om te voorzien in de woonopgave.

LANDSCHAP De Open Linie is een landschappelijke en cultuurhistorische geleding tussen Oosterhout en Breda. Het realiseren van verbindingen tussen gebieden aan weerszijde van de grote infrastructurele doorsnijdingen is noodzakelijk voor het behoud van biodiversiteit. Het realiseren van een landschappelijke verbinding van de bossen bij Dorst naar de bossen bij Chaam en Ulvenhout in het zuiden vormt een krachtige impuls voor het landschap. De landschappelijke verbinding van de bossen bij Dorst richting de Maas, verlengt deze naar het noorden.

BEREIKBAARHEID De korte afstand tussen Oosterhout en omliggende kernen en aanwezige fiets en openbaar vervoer voorzieningen biedt grote potentie voor verplaatsingen per openbaar vervoer en fiets. Een sterke openbaar vervoer relatie richting Breda, Utrecht en Tilburg en aanpak knooppunt Hooipolder dragen bij aan een krachtige regio. Door de aansluitingen op en doorstroming van de A27 tussen Hooipolder en Sint Annabosch te verbeteren ontstaat ruimte voor versterking van de leef kwaliteit en natuurwaarden tussen Oosterhout en Breda. Door goederenvervoer over water te bevorderen worden wegen ontlast.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

28

BEEKDALEN BAARLE-NASSAU – CHAAM – BREDA In het gebied tussen Baarle-Nassau, Chaam en Breda wordt geïnvesteerd in het landschap, met een centrale rol voor de beekdalen en de zandgronden. De investeringen dragen bij aan water- en klimaatadaptatie, duurzame natuur­beleving, recreatie en toerisme, natuur en landschap, energietransitie, cultureel erfgoed en de landbouwtransitie. In combinatie met snelle fiets­ routes en openbaar vervoer is dit ondersteunend aan een sterk woon- en recreatieklimaat.

LANDSCHAP Realiseren Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones. Duurzame versterking van het watersysteem. Combineren van natuurontwikkeling, klimaat­ adaptatie en recreatie en toerisme.

BEREIKBAARHEID In standhouden en versterken van openbaar vervoer en fietsverbindingen. Versterken toeristisch – recreatief netwerk.

WONEN EN ECONOMIE Groen woonklimaat met sterke landelijke kwaliteiten. Gebied met cittaslow kwaliteiten door de combinatie van leefomgeving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu, infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

29

INVESTERINGSAGENDA VOOR GEZONDE GROEI REGIO BENODIGDE INVESTERINGSBIJDRAGEN RIJK

Om de ambitie van gezonde groei te kunnen realiseren is een ambitieus en samenhangend pakket van investeringen in wonen, werken, mobiliteit en blauwgroene kwaliteit nodig. In totaal gaat het om een geschatte bandbreedte van investeringsvolume van € 17 tot 25 miljard, als volgt verdeeld over de pijlers:

De groeiopgave van de regio Breda is een integraal vraagstuk, van vele partners. Een integrale en meerjarige aanpak met het Rijk op de vier investeringsgbieden biedt veel kansen: van losse lokale projecten naar een samenhangende, strategische regionale aanpak waardoor alle inwoners mee kunnen profiteren van de gezonde groei in de regio Breda. Vanuit de gezamenlijke ambitie van een schaalsprong voor gezonde groei nemen de samenwerkende publieke en private partijen in de regio een belangrijk deel van de benodigde investeringsruimte voor hun rekening.

€ 7,9 – 11,5 miljard (periode 2020-2030-2040) • Wonen: • Groen/Blauw: € 0,7 – 0,8 miljard € 4,5 – 7,6 miljard • Werken: € 4,0 – 5,4 miljard • Mobiliteit: De voorliggende RIA bevat de publieke kant: inmiddels is een regionale tafel van private partners gevormd om hun investeringsambities en mogelijkheden met de publieke te bundelen.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

Voor de regionale opgaven wonen, werken, mobiliteit en groen-blauw zijn investeringsbijdragen van het Rijk nodig,

30

BENODIGDE BELEIDSRUIMTE EN -MAATREGELEN RIJK

3. Eenduidige boodschap woningbouwopgave. De roep vanuit het Rijk om een bijdrage te leveren aan de oplossing van het nationale woningtekort is een belangrijke trigger geweest voor de uitwerking van deze RIA. Tijdens de formulering van onze woningbouwambitie bleek die bood­ schap vaak minder breed gedragen dan wenselijk is vanuit de urgentie van deze opgave. Betere afstemming binnen en tussen overheidslagen is hier noodzakelijk. Hiervoor kan en moet het omgevingsbeleid via de schakels van NOVI via provinciaal en regionaal en lokaal omgevingsbeleid – een sterke verbindende werking.

Om de ambitie van gezonde groei te kunnen realiseren zijn investeringen in woning­ bouw in de regio Breda voorwaardelijk gekoppeld aan drie andere, prioritaire regionale investeringopgaven van werklokaties, mobiliteit en groen-blauw. Naast het verzoek om co-financiering van de benodigde investeringen vraagt de regio om beleidsruimte en medewerking voor het zoveel mogelijk wegnemen van een aantal majeure belemmeringen. Prioritair voor de benodigde beleidsruimte en -maatregelen door de Rijksoverheid zijn:

4. Samenwerken als één overheid. Met deze RIA wordt een integrale investeringsopgave langs vier samenhangende pijlers in beeld gebracht. Investeringen in de ene pijler zijn daarbij veelal randvoorwaardelijk voor de investeringen in de andere pijlers. Dit betekent dat wij deze RIA niet aan een ministerie adresseren (BZK), maar ook andere ministeries aanspreken hun rol te pakken (IenW, EZK, LNV). Optrekken als een overheid is cruciaal voor het welslagen van de in deze RIA beschreven opgaven.

1. Stikstofproblematiek. De stikstofaanpak van het rijk biedt aanknopingspunten om tot oplossing te komen voor de woningbouw. De stikstofproblematiek voor de industrie baart echter nog steeds grote zorgen en leidt tot stagnatie bij ontwikkeling. Hierdoor kan vestiging en/of uitbreiding van innovatieve bedrijven die bijdragen aan de energietransitie en CO2 reductie niet gerealiseerd worden. We gaan hierover graag met u in gesprek. 2. Energietransitie Industrie. Het RES-proces West-Brabant concentreert zich op de gebouwde omgeving. Voor de pijler werklokaties i.h.b. de zwaardere industrie op Moerdijk is aandacht nodig voor de beschikbare netcapaciteit. Zowel bij de toeleverantie van energie vanaf het net als bij de teruglevering van opgewekte duurzame energie aan het net bestaan stevige knelpunten. Hierdoor wordt de elektrificatie van de industrie maar ook de duurzame opwek van energie belemmerd en kan het gebeuren dat er het grote areaal aan bedrijfsdaken in de regio geen zonnepanelen kunnen komen te liggen.

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

31

COLOFON RIA regio Breda is een samenwerkings- en investeringsagenda van de gemeenten Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Etten‑Leur, Geertruidenberg, Moerdijk, Oosterhout, Zundert In opdracht van bestuurlijk overleg RIA Regio Breda: Inhoudelijke bijdragen: ambtelijke projectgroep Kaartmateriaal: Gemeente Breda Vormgeving: Gemeente Breda Financieel onderzoek: Laurens Warnink, Hannah Schutte en Pim de Roos, Ecorys Projectleiding en eindredactie: Joost Rompa, BMC Breda, april 2021

Regionale Investeringsagenda (RIA) Regio Breda

april 2021

32