N 04122024 Auditcommissie

NOTULEN VAN DE VERGADERING VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN HET BREDAAS BERAAD van 4 december 2024

Voorzitter: Griffier:

de heer H. Jansen de heer R. Wiersma

(Burger-)raadsleden:

mevrouw M. Wulffraat Mevrouw L. van Kelle mevrouw I. Verdaasdonk de heer M. van Woudenberg mevrouw M. Peereboom de heer P. Jong de heer I. Dienjes mevrouw L. Cherrabi de heer I. Gesink de heer H. Broere

Portefeuillehouders:

mevrouw C. Kranenborg-van Eerd de heer P. Bakker

PwC:

de heer D. van Boxtel mevrouw E. Vinken

Ambtelijke ondersteuning:

de heer C. Kuijpers mevrouw S. van den Berg de heer V. van den Berg

Vastgesteld in de vergadering van

, voorzitter

, griffier

Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 1

1. Opening De voorzitter heet iedereen van harte welkom bij de laatste vergadering van de auditcommissie in 2024. Een speciaal welkom voor de accountant. Als eerste geeft hij het woord aan de heer Kuijpers om een heuglijk feit mee te delen. De heer Kuijpers geeft aan dat er gisteren een gesprek is geweest met de externe toetsers van team Audit. Uit het rapport van de toets blijkt een positief oordeel, wat betekent dat we binnenkort de certificering mogen ontvangen en voldoen aan de kwaliteitseisen voor interne auditfuncties. Dat heeft gevolgen voor de aanbesteding van de accountantscontrole. Vanaf de melding vandaag, hebben de inschrijvers zeven dagen bedenktijd of dat effect heeft op hun offertes. De interne auditfunctie staat de directie en het college bij in de verbetering van de interne beheersing en de kwaliteit van de organisatie. De raad kan de uitkomsten van de audits teruglezen in de rapportages van de accountant. De voorzitter feliciteert team Audit met deze certificering, daar moet je heel wat voor doen. Mevrouw Verdaasdonk feliciteert team Audit en vraagt of dit wat doet voor de rol van de auditcommissie, moet er iets aangepast worden. Wethouder Kranenborg antwoordt dat het niets betekent voor de auditcommissie. De certificering bevestigt voor de externe accountant dat we aan een bepaald kwaliteitsniveau voldoen. We zijn er erg trots op. 2.

Vaststellen agenda De voorzitter constateert dat de auditcommissie akkoord gaat met de voorgestelde agenda. 3. Rapport tussentijdse bevindingen PwC De heer Van Boxtel feliciteert team Audit met de certificering. Dit past bij de boodschappen in de managementletter en ook bij de reactie van het college daarop. Het rapport straalt uit dat er een nieuwe fase ingegaan wordt. In de afgelopen drie, vier jaar is hard gewerkt om de basisprocessen op orde te krijgen. Dat ging met name over inkoop en Europese aanbestedingen. Die processen zijn nu goed op orde en er gaat een nieuwe fase in van bredere interne beheersing, waarbij de certificering van team Audit een passende ontwikkeling is. In de eerste lijn zijn de voor de jaarrekening relevante processen op orde. Zowel team Audit als de accountant hebben dat geconstateerd. De tweede lijn is de informatievoorziening en de p&c-cyclus. Daar liggen goede stukken, die ook bij de auditcommissie op tafel komen. Het is goed om de observaties bij de begroting 2025 in de gaten te houden bij de jaarrekening 2024. Dan komen ook de eerste bespiegelingen over de tussentijdse cijfers van 2025. Voor de auditcommissie is het belangrijk om de rode draad in die stukken, met de goede beginpositie van 2024, goed in de gaten te houden. De ambtelijke organisatie heeft als taak om die informatie op een goede manier aan de auditcommissie aan te bieden.

Bij de derde lijn, team Audit, zien we niet alleen de certificering, maar ook dat het team uitgebreid is met een IT-auditor. Dat kan van veel waarde zijn voor de interne beheersing. De automatisering moet de katalysator worden om in de komende periode de interne beheersing nog verder te versterken. Automatisering kan enorm helpen om de basisprocessen, de workflow en de control te versterken. Als je als team Audit hebt geïnvesteerd in een IT-auditor, kun je daar de komende jaren de revenuen van plukken. De control is nodig om iedereen in positie te brengen voor de belangrijke komende twee, drie jaar. Er ligt nu nog een managementletter die vrij uitgebreid en gedetailleerd is. In de nieuwe fase kan dat detailniveau wel veranderen. Dan kan de auditcommissie bijvoorbeeld een boardletter krijgen in plaats van een managementletter. Daarmee zijn de kernboodschappen misschien wat uitgebreider maar met minder detailbevindingen. Die horen meer bij de ambtelijke organisatie en het college. Ook in de rapportages van team Audit kun je op een gegeven moment verschillende gelaagdheid aanbrengen. De accountant refereert in de rapportage ook op de productencyclus en de productenkalender. Het is goed om in deze setting na te denken over de jaaragenda, op welke thema’s wil je voorgelicht worden of het gesprek over hebben.

In de begroting 2025 zit best een flinke opgave, zowel aan de kant van de investeringen als aan de kant van de bezuinigingen. De vraag is hoe je daar als auditcommissie het beste je rol in kan pakken. Het is goed om daarover na te denken, gekoppeld aan de jaaragenda en de visie op de rol van de auditcommissie. Mevrouw Vinken vult aan dat de accountant wat bevindingen en observaties heeft bij enkele processen, zoals de inkomende subsidies. Daar gaat vanuit de organisatie aandacht naar uit, ook door het aannemen van een coördinator op dat proces. De inkomende subsidies is een grote bak met geld die naar de gemeente toekomt. De ambtelijke organisatie heeft daar al goede stappen in gezet. Een andere belangrijke bevinding is de migratie van ADP naar AFAS. Die is niet vlekkeloos verlopen, met name de toetsbaarheid achteraf. Daar zijn gesprekken over geweest en de accountant vraagt de ambtelijke organisatie om goed te kijken naar toekomstige belangrijke migraties, bijvoorbeeld van het nieuwe financieel pakket, wat in 2026 gaat komen. Als je vaststelt wat de digitale kroonjuwelen zijn, de meest waardevolle en kritieke informatiesystemen, kun je daar ook beleid op voeren en die beter beschermen. De automatiseringsslag en de certificering van team Audit passen echt bij de nieuwe fase die we ingaan.

PwC ervaart een heel prettige samenwerking en vindt het belangrijk om dat richting de auditcommissie te melden. Mevrouw Peereboom heeft bij de bijeenkomst over FIT begrepen dat het afstemmen van de systemen op elkaar erg lastig is. Wat voor termijn hangt daaraan en hoe kijkt de accountant daarnaar? Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 2

De heer Van Boxtel antwoordt dat er verschillende niveaus zijn. Bij de kroonjuwelen gaat het om een inventarisatie van alle software. Dat kan verschillen van de financiële administratie tot een pakketje op een standalone computer. Zo’n standalone mag niet meer want dat is cybergevoelig. Als je de kroonjuwelen definieert, kun je er betere beveiliging omheen zetten. Je hebt een niveau van logische toegangsbeveiliging op het hele netwerk en vervolgens op applicaties als de financiële administratie. Daar moet je goed op monitoren, dat mutaties in de toegangsbeveiliging goed doorgevoerd worden en continu op orde zijn. Dan heb je vervolgens de controles en controlemaatregelen in de processen zelf. Door je systemen goed te gebruiken kun je de interne controle versterken en efficiënter en minder handmatig werken. Op al die niveaus kun je meters maken. Daar gaan jaren overheen, dat heeft niet alleen met techniek te maken, ook met gedrag en cultuur maar alle signalen staan op groen om dat traject in te gaan. Mevrouw Van Kelle merkt op dat in het rapport staat dat de eerste stap is gezet met de coördinator maar dat er misschien extra concrete acties nodig zijn. Wat voor soort acties? Mevrouw Vinken antwoordt dat er een plan van aanpak is gemaakt op een hoog niveau. De vraag is om dat uit te werken.

Vorig jaar kwam uiteindelijk alle gevraagde informatie voor de jaarrekening maar dat was op het laatst heel hard werken. Op dat soort zaken mag het plan van aanpak concreet uitgewerkt worden. De voorzitter vraagt of de accountant kan duiden waarom de inkomende subsidies bij de eerste en tweede lijn moeilijk op orde te krijgen zijn. Mevrouw Vinken denkt dat het zeker te maken heeft met de hoeveelheid, de SISA-regelingen zijn de afgelopen jaren significant toegenomen. Het is ook een decentraal proces, waardoor procedures des te belangrijker worden. De heer Van Boxtel vult aan dit ook tussentijds bijgehouden moet worden. Dat heeft met discipline, structuur en regelmaat te maken. Je wil eigenlijk zo min mogelijk in de derde lijn doen, daarvoor moet het in de eerste lijn goed geregeld zijn. Wethouder Kranenborg merkt op dat hoeveelheid en complexiteit twee belangrijke elementen zijn maar we zijn ook vaak afhankelijk van informatie van derde partijen en weten niet altijd aan de voorkant aan welke voorwaarden we qua verantwoording moeten doen. Dan moet je achteraf gaan repareren en dat is soms niet mogelijk. Mevrouw Cherrabi vraagt wat de doelstellingen van de gemeente zijn als het gaat om de duurzaamheidsrapportages en wat daarvan de indicatoren zijn. De heer Van Boxtel antwoordt dat dit geen onderdeel is van de managementletter.

Mevrouw Cherrabi merkt op dat het als handreiking in de bijlage genoemd wordt en gaat ervan uit dat het een handreiking is voor toekomstige rapportages. De hee Van Boxtel antwoordt dat het onderdeel uit zal maken van de rapportages als er vanuit de overheid voor gemeenten verplichtingen zijn om te rapporteren over duurzaamheid. Voorlopig is dat nog niet het geval. Het is aan de gemeente zelf om daar invulling aan te geven en daar heeft de auditcommissie een rol in. Wethouder Kranenborg vult aan dat het een vraagstuk voor de auditcommissie zelf is. De organisatie heeft enorme stappen gezet om in control te komen. Het zou goed zijn om het gesprek te voeren op welke manier de auditcommissie daarin mee kan groeien. Het college wil daar graag faciliterend en ondersteunend in zijn. De voorzitter zal het opnemen in de speerpuntenlijst en met een voorstel naar de auditcommissie komen. De heer Gesink merkt op dat de interne Audit als sluitstuk opereert. Betekent dat dat hun onafhankelijke positie om een tweede check te doen daarmee gecompromitteerd wordt en dat je zou willen dat er eerste lijn meer op eigen benen staat? De heer Van Boxtel antwoordt dat de certificering niet wil zeggen dat Audit dezelfde werkzaamheden uitvoert als een accountant om tot een oordeel bij de jaarrekening te komen.

De interne Audit moet het college en de raad comfort geen op risicovolle processen en thema’s en aan de andere kant de organisatie helpen groeien en verbeteren. Waar je risico hebt dat het in de eerste lijn niet goed gaat, ga je testen. Dat zit in het auditplan van team Audit. Mevrouw Van Kelle vraagt of de wethouder een tijdlijn in gedachten heeft voor het plan van aanpak voor de inkomende subsidies. Wethouder Kranenborg antwoordt dat we sturen op de jaarrekening. Mevrouw Van den Berg vult aan dat de eerste zorg is om het proces over de verantwoording 2024 aan de voorkant op orde te krijgen zodat de derde lijn en de accountant niet de sluitpost voor de controle zijn. Wethouder Kranenborg geeft aan dat mevrouw Van den Berg de opvolgster is van de heer Veuger. Zij is blij op deze plek binnen de organisatie nu een vrouw te hebben. Mevrouw Van den Berg stelt zich voor. Zij werkt sinds 2020 bij de gemeente Breda als teamleider Financieel advies en beleid. Daarvoor heeft ze elf jaar bij een Amerikaanse zakenbank gewerkt. De voorzitter wenst mevrouw Van den Berg veel succes en schorst de vergadering voor de maaltijd. SCHORSING De voorzitter hervat de vergadering. 4. Mededelingen 1. Update werving accountant: de inschrijving zou eigenlijk aanstaande maandag sluiten maar is met zeven dagen verlengd omdat de certificering van team Audit consequenties kan hebben voor de offertes.

Hierna gaat de beoordelingscommissie in een geheime procedure het proces verder oppakken. 2. Wethouder Kranenborg geeft aan dat er vanuit het college geen mededelingen zijn. Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 3

5. Ingekomen stukken Er zijn vandaag geen ingekomen stukken. 6. Notulen van de auditcommissie van 7 november 2024 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld, met dank aan de notuliste. 7. Aandachts- en actiepunten lijst Er zijn geen vragen of opmerkingen over deze lijst. 8. Raadsvoorstel Normenkader Wethouder Kranenborg geeft aan dat dit ieder jaar door de raad vastgesteld moet worden. Het bevat geen grote afwijkingen ten opzichte van 2023. Ze streeft ernaar het normenkader volgend jaar eerder voor te leggen maar is afhankelijk van eventuele aanpassingen van wet- en regelgeving. Mevrouw Verdaasdonk vraagt of ergens aangegeven is wat de veranderingen zijn. Wethouder Kranenborg antwoordt dat er een was-wordt-lijst is, die zij na de vergadering kan laten zien. De heer Broere heeft al eerder benoemd dat hij het apart vindt dat de accountant een rapportagegrens van € 500.000 hanteert voor geconstateerde fouten en/of onzekerheden. De voorzitter merkt op dat je dat bedrag in verhouding tot de begroting moet zien. De heer Broere begrijpt dat maar vindt een half miljoen toch serieus geld. Wethouder Kranenborg licht toe dat alle fouten bij elkaar worden opgeteld. Het gaat om € 500.000 op een begroting van ruim € 900 miljoen. Dit bedrag wordt al jaren gehanteerd en staat in verhouding tot de tolerantiegrenzen.

De heer Broere begrijpt dat maar zou er toch graag een keer kritisch naar willen kijken. Wethouder Kranenborg geeft aan dat dit niet te maken heeft met fraude en dat soort zaken maar met rechtmatigheid, bijvoorbeeld als in een contract iets niet helemaal goed is gegaan. Het staat de auditcommissie vrij om dat bedrag aan te passen. Als het gesprek daarvoor gevoerd wordt, is het goed om zowel de accountant als de organisatie erin mee te nemen, wat het dan voor hen betekent. Mevrouw Verdaasdonk vindt het ook veel geld en vraagt of de wethouder weet welke bedragen andere gemeenten hanteren. De voorzitter geeft aan dat het om procesfouten gaat of fouten die volgens de BBV-regels gerapporteerd moeten worden. Als er een fraudegeval is, wordt dat ook onder de € 500.000 gemeld en wordt het ook eerder gemeld. Dit zijn meer procesmatige fouten en ongelijkheden. De heer Broere wil er graag eens goed over nadenken. De voorzitter stelt voor om het volgend jaar te agenderen en aan de accountant te vragen om dit, in overleg met de wethouder en de interne accountant, nader te duiden. Hij zal de agendacommissie adviseren dit voorstel te agenderen voor de hamerraad. 9. Raadsvoorstel Financiële verordening Wethouder Kranenborg geeft aan dat de wijzigingen technisch van aard zijn en een uitwerking van eerder door de raad genomen besluiten en van vastgestelde regelgeving.

Mevrouw Van Kelle is het nog niet duidelijk wat in artikel 8 daadwerkelijk veranderd is. Wethouder Kranenborg antwoordt dat door veranderde wet- en regelgeving het college nu zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeeft. Dat wordt gecontroleerd door de accountant. In het verleden was het college wel verantwoordelijk maar gaf de accountant de verklaring af. Mevrouw Verdaasdonk geeft een compliment voor het doorvertalen van de motie in dit stuk. De voorzitter zal de agendacommissie adviseren dit in de hamerraad te agenderen. 10. Raadsvoorstel Slotwijzigingen 2024 en 1e wijziging begroting 2025 De voorzitter geeft aan dat dit ook een jaarlijks terugkerend raadsvoorstel is om de begroting op orde te krijgen voor de accountant aan de slag gaat. Mevrouw Peereboom is heel benieuwd waar bij aanpassing 24 de dekking van € 800.000 vandaan komt. Mevrouw Van Kelle merkt op dat de CDOKE-gelden van 2024 deel uitmaken van de begrotingswijziging maar die van 2025 zitten nog niet in deze begrotingswijziging. De heer Gesink kreeg de indruk dat er € 800.000 meer dan begroot is uitgegeven aan de huldiging van NAC, Koningsdag en carnaval. Dat is wel veel geld voor, waarschijnlijk, bier. Het zou gepast zijn als daar een soort verantwoording of uitleg bijkomt. Wethouder Kranenborg antwoordt dat het niet allemaal aan bier is opgegaan. Carnaval is wezenlijk veranderd van opzet.

Het is een volksfeest, waarbij tienduizenden mensen op straat zijn. Dat vraagt veel op het gebied van crowd control en veiligheid. Daar zijn extra kosten voor gemaakt. De huldiging van NAC was niet helemaal begroot en heeft organisatiekosten en kosten voor de veiligheid meegebracht. Een verantwoording van deze kosten past beter bij de jaarrekening. Mevrouw Van den Berg vult aan dat de dekking uit het meerjarenperspectief van 2024 komt. De aanvulling van de CDOKE-gelden kwam te laat om nog in dit voorstel mee te nemen. Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 4

De voorzitter zal de agendacommissie voorstellen ook dit naar de hamerraad te laten gaan. 11. Septembercirculaire De voorzitter geeft aan dat hierbij ook wordt voorgesteld om de eenmalige onttrekking van € 2,5 miljoen bij de begroting 2025 weer terug te draaien. Wethouder Kranenborg licht toe dat bij de begroting 2025 de keuze gemaakt is om een onttrekking te doen omdat we voor ruim € 7 miljoen gekort werden op het gemeentefonds. Omdat dat incidenteel was, hebben we het tekort van € 2,5 miljoen uit de algemene reserve gehaald. Nu stelt het Rijk extra middelen beschikbaar en is het logisch om die € 2,5 miljoen niet meer te onttrekken. Mevrouw Verdaasdonk vraagt of ergens in de spelregels of verordening is vastgelegd om dit zo te doen of is het een politieke keuze. Wethouder Kranenborg antwoordt dat je het een bestuurlijke keuze zou kunnen noemen, waar de raad politiek iets van kan vinden. Dit college is niet altijd bijzonder genegen om aan de algemene reserve te komen dus het was best een stap om bij de begroting die € 2,5 miljoen te onttrekken. Anders hadden we extra bezuinigingen in moeten boeken. Nu we er met deze circulaire middelen bij krijgen, is een logische argumentatie om minder te onttrekken aan de algemene reserve. Mevrouw Van Kelle is op zich niet tegen de storting in de algemene reserve maar heeft een beetje moeite met de koppeling aan het gemeentefonds.

De korting van het gemeentefonds heeft ook zijn beslag gekregen in de bezuinigingen en lastenverhogingen, zowel incidenteel als structureel. Wethouder Kranenborg zal proberen het uit te leggen. In principe dekken we tekorten in de begroting niet uit de algemene reserve. Bij de Voorjaarsnota had het Rijk aangekondigd dat de gemeenten moesten bijdragen aan het tekort van het Rijk, voor totaal € 675 miljoen. We hoefden niet de hele korting uit de algemene reserve te halen maar € 2,5 miljoen. Voor het college is er dus een koppeling geweest met de korting op het gemeentefonds. Nu is die koppeling weer weg omdat er extra middelen uit het gemeentefonds komen. Mevrouw Verdaasdonk merkt op dat bij de begroting 2024 er eenmalig geen storting van € 5,4 miljoen in de algemene reserve is gedaan. Daarna hebben we ook meevallers gehad en is er niet alsnog wel gestort. Wethouder Kranenborg heeft dit eerder in de raad benoemd. In de begroting staat het verschil tussen stortingen en uitnamen. In theorie kan het verrekend worden maar dat is niet inzichtelijk. Nu wordt die € 2,5 miljoen echt uit de algemene reserve onttrokken. Vorig jaar is niets gestort in de algemene reserve. Onder de streep is dat hetzelfde maar er is wel verschil tussen die twee. Mevrouw Verdaasdonk vindt het een politiek beluit en heeft er graag het politiek gesprek over.

De voorzitter vraagt of we het gesprek van vanavond kunnen beschouwen als beeldvorming. Mevrouw Verdaasdonk vindt dit een informatieve sessie en wil vragen kunnen stellen in de beeldvorming. We kunnen wel de agendacommissie vragen om creatief te zijn en beeldvorming en oordeelsvorming in één sessie te doen want het gaat om een klein besluitpunt. De voorzitter zal het zo doorgeven aan de agendacommissie. 12. Rondvraag De voorzitter bespreekt eerst de rondvraag omdat wethouder Bakker nog onderweg is. Hij stelt voor om in de vergadering van januari, in overleg met de externe accountant, de Rekenkamer en de interne accountant, de quickscan over de begroting 2025 te bespreken. 13. Duurzaamheidsmonitor Wethouder Bakker had de auditcommissie de toezegging gedaan om terug te komen op de indicatoren voor klimaat en duurzaamheid. Voor de klimaat indicatoren is gezocht naar een betere set, meetbaar en over dingen waar de gemeente invloed op heeft prominent en voor indicatoren waar je minder op kunt sturen, ligt een voorstel om die te laten vervallen. Er is tegenslag bij het aardgasvrij maken, wat betekent dat je daar anders moet meten. We verwachten binnenkort met het Nationaal Isolatieprogramma aan de slag te gaan. Dan kunnen we bijvoorbeeld het aantal isolatie ingrepen bijhouden. Bij programma 3 wordt voorgesteld de indicatoren mee te laten lopen in het proces rond de begroting.

In de eerstvolgende klimaatmonitor kunnen verdiepende indicatoren opgenomen worden. Dan hebben we een kleine dubbeling. De heer Gesink merkt op dat er bij de technische vragen over energiebesparing alleen maar naar huishoudens wordt gekeken. Waarom kijken we niet naar categorieën als landbouw, natuur, werklocaties en mobiliteit? Het lijkt of we kijken wat voor verschil we kunnen maken maar het is belangrijk om te kijken wat we bereiken en of we ons doel halen of niet. Je wilt ook aanpassen, waar nodig. Hoe bepaal je wat de streefwaarde is? Mevrouw Van Kelle vraagt of dit alle cijfers zijn die we hebben op het gebied van klimaat en duurzaamheid of zijn er zaken die wel bijgehouden worden maar waar niet over gerapporteerd wordt? In de begroting 2025 staat dat we jaarlijks 4.500 woningen isoleren maar ook dat we voor 2030 20.000 woningen aardgasvrij-ready willen maken. De indicatoren woningen zonder gasaansluiting vervalt. Waarom is daar geen vervanger voor? De heer Jong vraagt of er van tevoren nulmetingen worden gedaan. Mevrouw Cherrabi vraagt of de huidige indicatoren een realistisch beeld geven van de Bredase input en mist de indicator biodiversiteit. Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 5

De heer Gesink geeft aan dat er bij de tweede set indicatoren staat dat er gekeken wordt of die in lijn zijn met de algemene verwachtingen. Wordt van tevoren genoteerd wat die verwachtingen zijn? Wethouder Bakker antwoordt dat het niet zo is dat we alleen huishoudens meten. Met de klimaatbegroting en de klimaatmonitor willen we in Breda op alle domeinen volgen hoe de hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen richting doel bewegen. We volgen dat en splitsen het uit over de domeinen gebouwde omgeving, landbouw en mobiliteit. In de gebouwde omgeving zoomen we meer in op huishoudens omdat we daar nadrukkelijk kunnen sturen. Daar wil je ook volgen wat de impact is van de dingen die we besloten hebben, waar we aan werken. Voor industrieën is het soms de rijksoverheid die het volgt, voor anderen is het de provincie en voor een deel moet het van toezicht komen. Het is interessanter voor ons om goed te volgen wat de impact is van de dingen, waartoe we zelf besloten hebben. Op de vraag over de focus antwoordt de wethouder op beiden. Het is afpellen wat het hoofddoel is maar ook wat het effect is van de input die we zelf leveren en of we die input geleverd hebben. De heer Gesink vraagt hoe die twee aan elkaar gekoppeld worden en hoe we bepalen of de inzet afdoende is.

Wethouder Bakker antwoordt dat dat de intelligentie van hemzelf en het ambtelijk apparaat is in de interpretatie van de cijfers maar ook de intelligentie van de raad. We hebben het gesprek over de klimaatmonitor twee keer per jaar. De heer Gesink begrijpt dat we het nu moeten volgen om er de vinger op te leggen en het gesprek te blijven voeren. Wethouder Bakker geeft aan dat we meer dan in het verleden snappen wat de bijdrage van onze maatregelen is. In het verleden hadden we vooral een terugkijk, wat is gerealiseerd. We zijn nu beter in staat om inschattingen te maken en kijken of de verwachtingen uitkomen. Mevrouw Van Kelle kan zich voorstellen dat je stuurt op je eigen input maar ook dat wat gebeurt op de bedrijventerreinen ook interessant is voor je economische beslissingen maar ook hoe je omgaat met bijvoorbeeld de OMWB. Je wil weten wat er gebeurt, ook al is de beïnvloeding indirect. Wethouder Bakker antwoordt dat daarom over al die domeinen wordt gevolgd wat de uitstoot van broeikasgassen is. Als dat in sommige domeinen achterblijft, komt hij naar de raad om acties voor te stellen. De rijksoverheid heeft zelf de analyse dat de industrie achterblijft. De heer Gesink vraagt hoe we de CO2 monitoren bij de categorie landbouw en natuur.

De heer Van den Berg antwoordt dat dat via de landelijke en regionale emissiedatabase gaat, zowel energetisch als niet energetisch wordt dat bijgehouden en regionaal opgeteld. Wat wij specifiek toevoegen is het effect van de nieuwe natuur en daar de compensatie van. Wethouder Bakker antwoordt dat dit niet alle cijfers zijn op het gebied van duurzaamheid. Er komt nog een uitgebreide duurzaamheidsmonitor naar de raad. Dit voorstel laat, hoog over, zien wat er richting het doelbereik in 2044 of 2050 gebeurt, met een diepere doorkijk wat het doelbereik is op de maatregelen die we zelf in gang hebben gezet. We hebben nog meer gegevens, zoals cijfers over het aantal gasaansluitingen. Dat cijfer is incompleet omdat daar ook grootverbruik aansluitingen tussen zitten. Een deel van het woningbezit zijn VvE’s of grote woningblokken en die aansluitingen zijn niet openbaar bekend. Daarom rapporteert de wethouder liever over het aantal isolatie ingrepen. De heer Van den Berg geeft aan dat we een doelstelling hebben op aardgasvrij-ready woningen maar het probleem is dat er geen heldere definitie in den lande is wat aardgasvrij-ready is. In de landelijke isolatiestandaard zitten veel verschillende eisen per woningtype die niet te vergelijken zijn met het label woningen.

Mevrouw Van Kelle is blij met de isolatie indicator die erbij gekomen is maar vraagt zich af waarom er in het proces geen tussenstappen ingericht worden. Hoe kunnen we er dan op sturen? De heer Van den Berg geeft aan dat de indicator omgerekend is zodat er een relatie is gelegd met het Nationaal Isolatieprogramma. Wethouder Bakker antwoordt dat er inderdaad een nulmeting is omdat we proberen aan te sluiten op bestaande cijfers. Het is ook echt het doel om te volgen wat de ontwikkelingen in de tijd zijn. De indicatoren geven een realistisch beeld van de Bredase input omdat het de beste databronnen zijn die we hebben. De indicator biodiversiteit gaat een plek krijgen in de duurzaamheidsmonitor. Het is een van de ingewikkeldste dingen om te meten. De raad heeft daar onlangs een uitgebreid plan voor gekregen. De heer Gesink vraagt of bij de tweede set indicatoren wordt gekeken of die in lijn zijn met de algemene verwachtingen en of we weten of die 4.500 isolaties genoeg zijn. Wethouder Bakker is voornemens de raad mee te nemen in de ontwikkeling in de tijd dus drie jaar of meer terugkijken en drie jaar of meer vooruitkijken. Dat gaat met een diagram wat laat zien wanneer de realisatie afwijkt van de verwachting. Mevrouw Van Kelle vraagt of de uitstoot van de verschillende sectoren nog uitgesplitst kan worden. Bijvoorbeeld dat je bij mobiliteit de snelwegen eruit haalt.

Wethouder Bakker antwoordt dat we dat in de oude reeks ook deden en zullen blijven doen. Het is ook interessant om te bedenken dat het wel degelijk ook Bredanaars zijn die het wegennet gebruiken. De heer Van den Berg vult aan dat beiden in de afgelopen klimaatmonitor hebben gestaan. De voorzitter constateert dat de auditcommissie akkoord gaat met het voorstel om de indicatoren deel uit te laten maken van de eerstvolgende cyclische producten. Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 6

Mevrouw Van Kelle stelt voor om het dan rond deze tijd volgend jaar te evalueren. De voorzitter zegt dat toe en nodigt de wethouder uit om dan weer aan het overleg deel te nemen. Wethouder Bakker gaat zijn best doen om alles een plek te geven in de p&c-cyclus. De voorzitter wenst iedereen prettige sinterklaas en prettige feestdagen. De volgende bijeenkomst van de auditcommissie is op 9 januari 2025. Hij dankt iedereen voor de inbreng en sluit de vergadering.

Notulen auditcommissie d.d. 4 december 2024 Pagina 7