Jaarstukken 2021

JAARSTUKKEN 2021

INHOUDSOPGAVE Managementsamenvatting ............................................................................................................................................................. 4 Corona........................................................................................................................................................................................... 17 Vitaal en Sociaal Breda .................................................................................................................................................................. 30 Ondernemend Breda .................................................................................................................................................................... 67 Duurzaam wonen in Breda ............................................................................................................................................................ 97 Basis op Orde in Breda ................................................................................................................................................................ 115 Organisatie en financiën van Breda ............................................................................................................................................

143 Paragrafen................................................................................................................................................................................... 156 Jaarrekening ................................................................................................................................................................................ 208 Bijlagen ....................................................................................................................................................................................... 255 Duurzaamheid ............................................................................................................................................................................. 294 Colofon……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………318

Jaarstukken 2021

3

Brief van het college van burgemeester en wethouders

MANAGEMENTSAMENVATTING ALGEMEEN Het college van burgemeester en wethouders legt met deze jaarrekening verantwoording af over het inhoudelijke en financiële beleid uit de begroting 2021. De jaarrekening is onderdeel van de jaarstukken en is opgesteld volgens de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de financiële verordening van de gemeente Breda (die volgt uit artikel 212 van de Gemeentewet).

ONTWIKKELINGEN 2021 Ook in 2021 had de coronacrisis zijn weerslag op Breda. In januari leek er even licht te schijnen aan het eind van de tunnel en gingen we van start met de eerste vaccinaties. In februari gingen de scholen weer open en in maart konden mensen weer winkelen op afspraak. In de maanden daarna werd er steeds verder versoepeld en waren zelfs evenementen weer toegankelijk met een negatieve test. Toch schoot het aantal besmettingen in juli 2021 weer rap omhoog. In november nam het kabinet weer maatregelen en in december eindigde het jaar, een week voor kerst, met een harde lockdown. De gevolgen van dit harmonica-effect voor de Bredase samenleving waren groot. Immers, iedereen was klaar met corona, maar corona nog niet met ons. Dat was niet alleen voelbaar in onze winkelstraten en het uitgaansgebied, maar ook bij onze inwoners achter de voordeur. En toch, hoe gek het ook klinkt: de coronacrisis heeft ons ook iets gebracht. We zijn als gemeente de afgelopen 2 jaar namelijk nog intensiever in gesprek gegaan met onze inwoners, ondernemers en instellingen. Dit heeft onze relaties op alle fronten verstevigd en daar plukt iedereen de vruchten van: horeca en retail, scholen en opvang, culturele partners, zorginstellingen, sportverenigingen, kwetsbare mensen, organisatoren van evenementen, maatschappelijke organisaties en dorps- en wijkcentra.

We weten beter wat er speelt en hebben korte lijntjes, waardoor we snel zaken voor elkaar kunnen krijgen. Werken, recreëren en ontmoeten waren de 3 uitgangspunten die we in 2020 samen hebben opgetekend. Deze vormden ook voor 2021 de basis van onze aanpak, waarin we verschillende rollen hadden: regisseren, verbinden en stimuleren. Soms hadden we deze rollen los van elkaar, maar vaak ook tegelijkertijd. Ondernemers moesten in januari hun deuren weer sluiten en de evenementensector en de cultuursector werden hard getroffen. We ondersteunden hen waar nodig en hielpen ook andere sectoren, zoals onze zorginstellingen, scholen en sportclubs. Daarnaast werkte het nieuwe regionale mobiliteitsteam (RMT) succesvol aan omscholingstrajecten en van-werknaar-werk-trajecten. Corona had daarnaast een grote invloed op onze manier van recreëren. Veel mogelijkheden vielen weg en we zochten samen met de stad en de dorpen naar wat er wél kon. Dit onderstreepte meteen de tekorten aan recreatiemogelijkheden en de behoefte aan voldoende ruimte om te kunnen bewegen, sporten en genieten. Hiervoor hebben we nieuwe plekken ontsloten. Ook hebben we de aantrekkelijkheid en toegankelijkheid van parken en andere plekken vergroot. We creëerden onder meer een tijdelijk sportveld op het Chasséveld en legden een strandje aan op de Markkade in het nog te ontwikkelen gebied ’t Zoet.

Elkaar ontmoeten was door de coronamaatregelen lastig en werd vaak ronduit ontmoedigd. Maar door diezelfde maatregelen steeg juist de behoefte om elkaar op te zoeken. Mensen voelden zich vaker eenzaam en het aantal mensen met psychische klachten steeg. De sociale contacten van jongeren én ouderen kwamen in de knel. In onze aanpak hebben we ons telkens gericht op wat er wél kon. Vanuit die gedachte hebben we zo veel mogelijk de aansluiting gezocht bij bestaande initiatieven in de wijken. Met de lancering van Breda Buiten hebben we meerdere initiatieven en acties gebundeld in één zomerprogramma waarbij Bredanaars elkaar konden ontmoeten in de buitenlucht. In totaal vonden er 70 hoofdactiviteiten en ongeveer 400 subactiviteiten plaats waar ruim 50.000 bezoekers op afkwamen. Daarnaast hebben we in 2021 verder gewerkt aan ons bestuursakkoord Lef en Liefde. Hieronder leest u de hoogtepunten daarvan langs de 5 programmalijnen. Daarna volgen de financiële samenvatting en een uitgebreide verantwoording per programma.

Jaarstukken 2021

4

PROGRAMMA 1 VITAAL EN SOCIAAL Gezond Breda Begin 2021 hebben we samen met het bedrijfsleven het Lokaal Preventieakkoord ondertekend. Daarin staan 3 thema’s centraal: ‘gezond oud worden’, ‘gezonde werkvloer’ en ‘gezonde inwoners van de Hoge Vucht’. Het akkoord sluit aan op de aanpak ‘Jongeren op gezond gewicht’ (JOGG), het Bredaas Sportakkoord en andere initiatieven in de stad. We werken hierbij samen met sport- en beweegaanbieders en partners vanuit het onderwijs en de zorg. Ook het bedrijfsleven speelt een belangrijke rol. Mooie voorbeelden zijn een gezond bedrijventerrein De Krogten, gezondere kantines bij bedrijven en stoere traktaties op basisscholen van de Aartsen Kids Foundation. Uitvindfabriek In de Uitvindfabriek kunnen jongeren ervaren wat techniek is. Zo kunnen ze ontdekken of ze affiniteit en talent hebben – en een bewuste keuze maken of het iets voor hen is. Met steun uit het onderwijs, het bedrijfsleven en de gemeente heeft de Uitvindfabriek zich sinds 2016 kunnen ontwikkelen tot een waardevolle toevoeging in Breda. Zij dragen bij aan het verkleinen van de tekorten op de arbeidsmarkt voor technische beroepen. De afgelopen jaren is het lastig geweest om tot een zelfstandige exploitatie te komen. De coronacrisis was hier mede debet aan.

Met extra steun vanuit de gemeente en de regio hebben we in 2021 een belangrijke bijdrage geleverd aan de continuïteit van de Uitvindfabriek. Jeugd In 2021 hebben we 4 thema’s uit het jeugdbeleid concreet uitgewerkt: familie, onderwijs – zorg, jeugdhulp en veiligheid. We hebben ons werk systeemgericht en integraal verbeterd en hebben stappen gezet naar een betere samenhang tussen 18- en 18+. Ook hebben we meer ingezet op vroegsignalering en het verbeteren van het aanbod aan jeugdhulp, zoals informele zorg, ambulante jeugdhulp, pleegzorg en gezinshuizen. We hebben het integrale hulpaanbod op scholen versterkt door binnen het (speciaal) onderwijs meer collectief te organiseren. De zoektocht naar een beter jeugdhulpstelsel heeft veel aandacht gevraagd, onder andere door de tekorten, de noodzakelijke veranderingen in het zorglandschap en de landelijke regie. We hebben gezien dat een deel van onze jeugd over veerkracht beschikte wanneer het ging om het omgaan met de beperkingen van de coronamaatregelen. Er is echter ook een deel wat daarbij hulp en ondersteuning nodig heeft op het vlak van mentale weerbaarheid en onderwijsachterstanden. In 2021 zijn we gestart om daar ondersteuning in te bieden en zullen daar de komende jaren naar verwachting ook extra op in moeten zetten. Dak- en thuislozen In 2021 is de eerste paal geslagen voor de nieuwbouw van de doorstroomvoorziening (DSV).

Het ontwerp van het gebouw is open, met veel licht en groen. Daklozen hoeven niet langer op een slaapzaal met 8 personen te liggen, maar krijgen meestal een kamer voor zichzelf. Bij drukte wordt het een kamer voor 2 personen. Hierdoor ontstaat meer rust en ruimte voor iedereen, waardoor mensen beter op krachten kunnen komen en sneller stappen kunnen zetten naar herstel. Toeslagenaffaire De toeslagenaffaire bij de Belastingdienst heeft veel huishoudens in Nederland flink geraakt. We hebben gedupeerde Bredase gezinnen actief opgeroepen om zich bij ons te melden als ze in de problemen waren gekomen door deze affaire. Zo konden we hen op weg helpen naar een toekomst die zo veel mogelijk schuldenvrij is.

PROGRAMMA 2 ONDERNEMEND BREDA Strategie internationalisering Met het bestuursakkoord Lef en Liefde hebben we een stevige focus gelegd op het versterken van onze internationale positie. De afgelopen jaren hebben we hier flink in geïnvesteerd. Van onze deelname in netwerken en bijdragen aan congressen tot het binnenhalen van extra subsidies en het zoeken naar nieuwe internationale relaties om de lokale economie te versterken. Ook onze bedrijven, onderwijsinstellingen en culturele partners zijn internationaal actief. Met hen stemmen we steeds af waar de ambities liggen. Waar mogelijk bundelen we onze krachten, zodat we ons nog beter kunnen profileren en positioneren. In 2021 hebben we daarom onze strategie voor internationalisering vastgesteld, waarbij we hebben aangegeven waar onze prioriteiten liggen. Breday In 2021 is Breday, het jongerenloket in Breda, van start gegaan. Hier kunnen jongeren tussen de 18 en 27 jaar gratis ondersteuning krijgen bij vragen en problemen rondom werk, studie en geld. Breday is een samenwerking tussen de gemeente en diverse maatschappelijke organisaties.

Jaarstukken 2021

5

Werk Breda Door de integratie van ATEA hebben we onze SW’ers op kunnen nemen binnen onze organisatie en in Bredase bedrijven. Hiermee is ‘participatie’ van een financieel zorgenkindje omgebogen naar een financieel beheersbare zaak waar we onder de streep nu zelfs een plus zien. Bredata De gemeente legt 65 kilometer glasvezel aan om haar (digitale) dienstverlening veiliger en beter uit te voeren en innovatie mogelijk te maken. Via het glasvezelnetwerk, de BredaRing, kunnen gemeentelijke gegevens snel, veilig en hoogwaardig uitgewisseld worden. In eerste instantie sluiten we alleen gemeentelijke locaties en producten aan, zoals de verkeerslichten, de stadskantoren en de gemeentelijke parkeergarages, sensoren en camera’s. We trekken hier € 4,35 miljoen voor uit. Later kunnen ook onze maatschappelijke partners het netwerk gebruiken om hun dienstverlening veiliger te maken. In 2021 hebben we ook besloten om het Bredase glasvezelnetwerk in de toekomst aan te sluiten op de glasvezelverbindingen in de provincie. Dat maakt de uitwisseling van digitale diensten in de provincie mogelijk. De Bredase visie op digitalisering ligt vast in het Masterplan Digitalisering Bredata. Verbeter Breda In 2021 hebben we het gesprek op gang gebracht over de groeiende tweedeling in Breda.

Zes bewoners hebben in het voorjaar onder de naam ‘Initiatiefgroep Verbeter Breda’ met meer dan 300 inwoners en ruim 90 organisaties in de stad gesproken. Daarbij spraken bewoners en professionals zich eensgezind uit: de kloof tussen buurten die vooruitgaan en buurten die achterblijven moet worden gedicht. Velen van hen zijn bereid om hier samen de schouders onder te zetten. In juli 2021 is het ‘Pact van Breda, deel 1’ opgeleverd. Dit document is een belangrijke eerste stap naar een Bredase aanpak om de toenemende tweedeling de komende 15 tot 20 jaar terug te dringen. In het pact staan 6 thema’s centraal: bestaanszekerheid, investeren in de jeugd, voorzieningen in de buurt, ontmoetingen mogelijk maken, woningbouw spreiden en werken aan leefbaarheid en veiligheid. Op basis van ‘Pact Deel 1’ gaan bewoners en professionals met elkaar aan de slag om te komen tot een integraal, meerjarig programma Verbeter Breda

PROGRAMMA 3 DUURZAAM WONEN Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig’ Een belangrijke mijlpaal in 2021 was de totstandkoming van de omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig’. Deze visie is een kompas om samen met de stad, de dorpen en de regio te werken aan de grote opgaven voor de fysieke leefomgeving. Met deze omgevingsvisie richten we ons op de toekomst. Daarbij stellen we de kwaliteit van leven voorop. De prognose is dat Breda tot 2040 groeit tot een gemeente met meer dan 215.000 inwoners. Daarvoor willen we ruim 25.000 huizen bouwen, waarvan 90% in stedelijk gebied. Ook moet er ruimte zijn voor minstens 110.000 banen. Breda kiest verder onder meer voor: •

Een hoogstedelijk centrum met een mix van wonen, werken en recreëren.

•

Het opheffen van de barrièrewerking van de Noordelijke Rondweg tussen het noorden en de rest van de stad.

•

Investeren in bereikbaarheid, voorzieningen en de openbare ruimte.

•

Het versterken van de natuur, het water en het landschap.

•

Het bevorderen van de gezondheid van de Bredanaars, onder meer door de openbare ruimte in de stad multifunctioneel in te richten. Zo worden mensen uitgenodigd om te bewegen en kunnen ze elkaar nog makkelijker ontmoeten.

Evaluatie participatieleidraad Door de invoering van de Omgevingswet in 2023 wordt participatie steeds belangrijker. Ontwikkelaars moeten inwoners aan de voorkant bij hun bouwplannen betrekken. Ook de gemeente moet bij de herinrichting van de buitenruimte, maar ook in het sociaal domein, inwoners worden vooraf meer betrokken. In 2021 hebben we de participatieleidraad geëvalueerd. De belangrijkste les daaruit is dat de tijd van pionieren voorbij is. Het mag allemaal wat strakker. Breda gaat nog meer werk maken van participatie bij grote en kleine projecten in de stad. Bouwen, bouwen, bouwen Onze doelstelling om 6000 huizen te bouwen werd door velen bestempeld als ambitieus en soms zelfs als onrealistisch. Maar het is gelukt! We hebben 2021 afgesloten met 6851 woningen in uitvoering of in harde plannen. Dit betekent dat we de woningbouwproductie bijna hebben verdubbeld. Dat ging bepaald niet vanzelf, alleen al doordat de gemeente zelf niets bouwt. Door anderen te inspireren, de markt uit te dagen en samen te werken aan snellere processen, is het ons gelukt. Onze 100-dagen-aanpak, het 10-punten-plan en de versnellingsopgaven van 11 bouwlocaties zijn hier goede voorbeelden van. In het bestuursakkoord maakten we € 14 miljoen vrij die via het bestedingsplan ‘Impuls voor de Woonagenda’ is gekoppeld aan het

Jaarstukken 2021

6

versneld bouwen van vooral sociale en middeldure woningen. Hiervan kwam het grootste deel (€ 8,7 miljoen) ten goede aan locatiegebonden impulsen. Daarnaast werd een deel van de middelen ingezet voor de 100-dagen-aanpak, actief grondbeleid, het actualiseren van ruimtelijke plannen en beleidsimpulsen, zoals voor het CPO-beleid. Groenkompas Met het Groenkompas hebben we in 2021 de koers uitgezet naar een ambitieus doel: Breda als eerste Europese ‘stad in een park’ in 2030. Groen in en rond de stad draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het vergroot bovendien de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de stad en de omliggende dorpen. Daarnaast is vergroenen essentieel om de gevolgen van de klimaatverandering tegen te gaan. Het Groenkompas zorgt voor helderheid in de koers die we de komende decennia moeten varen om het bestaande groen te beschermen en nieuw groen toe te voegen. Het geeft de kaders mee om ervoor te zorgen dat ‘groen’ voor al onze inwoners op pantoffelafstand bereikbaar is. Energietransitie In 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) vastgesteld. Samen met onze regionale partners hebben we in beeld gebracht wat de beste mogelijkheden zijn om ruimte te maken voor het opwekken van duurzame energie met zo min mogelijk impact op de leefomgeving. Voor ons zijn groen en duurzaamheid leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Bij nieuwbouw gaven we de voorkeur aan gasloos en groen bouwen. We gaven daarnaast subsidie aan inwoners en ondernemers om bestaande woningen en bedrijfspanden te verduurzamen, bijvoorbeeld door zonnepanelen te installeren of energiebesparende maatregelen te treffen. Natuurlijk gaven we ook zelf het goede voorbeeld: we hebben 86 van onze eigen vastgoedobjecten verduurzaamd door te investeren in isolatie en duurzame energie-installaties. Verder hebben we ons inkoopbeleid aangepast. Om Bredanaars te stimuleren om duurzame keuzes te maken, is de campagne ‘Breda doet mee’ van start gegaan en hebben we de Transitievisie warmte opgesteld.

PROGRAMMA 4 BASIS OP ORDE Noordelijke Rondweg Met de vaststelling van de visie op de Noordelijke Rondweg hebben we een belangrijke eerste stap gezet om deze verkeersader aan te pakken. De weg, die dagelijks door zo’n 45.000 auto’s gebruikt wordt, is de afgelopen jaren opgelapt, maar de rek is eruit. Een forse ingreep is nodig om onze stad duurzaam aantrekkelijk te houden en om ruimte te creëren voor de ontwikkelingen en ambities van Breda. Zo willen we onder meer de barrièrewerking verminderen tussen noord en zuid (Verbeter Breda). In de plannen wordt de Noordelijke Rondweg over een lengte van zo’n 3 kilometer ondertunneld. Het tracé begint ter hoogte van het Spinveld en loopt door tot aan de Kapittelweg. Door de Noordelijke Rondweg op dit traject volledig aan te leggen als een dichte tunnelbak, verbeteren de mogelijkheden om over te steken, kunnen we meer verbindingen maken en neemt de overlast van geur en geluid af. Talentencentrum De gemeente en de aannemer hebben eind 2021 de uitvoeringsovereenkomst ondertekend. Daarmee is de volgende fase voor de bouw van het Talentencentrum in gang gezet. De bouw van dit multifunctionele sportcentrum, dat is gericht op top- en breedtesport, start in mei 2022. Als alles volgens planning verloopt, wordt het Talentencentrum in de loop van 2023 opgeleverd.

Afvalservice Sinds januari 2021 moeten Bredanaars betalen voor het laten ophalen van grof huishoudelijk restafval en snoeihout. Dat was nodig vanwege de financiën én om de hoeveelheid afval terug te dringen. Deze maatregel was impopulair, maar had wél effect. Beide doelen zijn namelijk bereikt - en dat draagt bij aan een circulair Breda. Actieplan zwerfafval Om Breda vrij te maken van zwerfafval, hebben we een actieplan opgesteld. Daarbij hebben we een groot aantal enthousiaste bewoners betrokken, die zich inzetten voor een schone stad. Samen vormen zij het Zwerfvuilplatform. In de strijd tegen zwerfvuil is een nieuwe afvalbak voor de binnenstad in ontwikkeling. Het prototype wordt momenteel getest. Het is de bedoeling dat deze bakken uiteindelijk de bestaande 470 bakken in de binnenstad gaan vervangen. De nieuwe bakken hebben bijna een dubbele capaciteit. Cyberagents Om onze stad te beschermen tegen cybercrime, hebben de politie en de gemeente de hulp ingeroepen van onze jongeren. Op de oproep ‘Help jij mee om Bredase inwoners veilig te houden?’ hebben maar liefst 778 jongeren gereageerd. Via de game Hackshield zijn zij opgeleid tot Bredase Cyber Agents. Ze hebben meer geleerd over hacken, datalekken en veilig internetten.

Jaarstukken 2021

7

En over hoe je gevaren op internet kunt herkennen en voorkomen. Als cyber agents geven zij hun kennis door en leren zij hun (groot)ouders hoe zij veilig kunnen internetten. Zo zorgen we samen voor een veilig online Breda.

PROGRAMMA 5 ORGANISATIE EN FINANCIËN Huisvesting Ook in 2021 werkten onze medewerkers het overgrote deel van de tijd thuis. De kennis en vaardigheden die we in 2020 hadden opgedaan, kwamen goed van pas. Hierdoor konden de meeste processen volgens planning worden uitgevoerd. Bij de verbouwing van het Stadskantoor hebben we rekening gehouden met het ‘nieuwe werken’: we zijn overgegaan naar flexibele werkvormen, waarbij ontmoeten en samenwerken centraal staan. We hebben diverse vergader- en brainstormruimtes toegevoegd en er zijn TEAMS-schermen aangeschaft om hybride te kunnen werken. Arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt is ook merkbaar binnen onze eigen organisatie. Het aantrekken en behouden van goed personeel is een steeds grotere uitdaging. We voorzien dat dit ook de komende jaren nog aanhoudt. Daarom ontwikkelen we hier in 2022 een strategie voor om ons als werkgever beter te positioneren. Verbetertraject rechtmatigheid In 2021 hebben we stappen gezet om onze processen op het gebied van inkoop, inhuur en subsidies te verbeteren op basis van het Verbeterplan Rechtmatigheid. We zijn daarmee een heel eind gekomen op de goede weg, maar realiseren ons ook dat we nog een weg te gaan hebben.

FINANCIEEL RESULTAAT 2021 Het resultaat van de jaarrekening 2021 is voor resultaatbestemming € 15,9 miljoen positief. De gevolgen van corona voor de gemeentelijke financiën lichten we toe in het hoofdstuk corona. Vanuit het positieve resultaat doen we voorstellen tot resultaatbestemming voor een bedrag van in totaal € 12,7 miljoen. Dit doen we onder andere voor uitkeringen die we in de loop van 2021 van het Rijk hebben ontvangen voor werkzaamheden die in 2022 doorlopen of starten. Na de besluitvorming over deze voorstellen tot resultaatbestemming storten we € 3,2 miljoen in de algemene reserve.

Bedragen x € 1 miljoen Jaarrekening 2020

Begroting 2021 vóór wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Jaarrekening 2021

Lasten

727,5

678,7

739,1

739,3

Baten

730,9

684,8

755,9

745,9

3,4

6,1

16,8

6,6

Mutatie reserves

-11,4

-6,6

-20,0

-9,3

Resultaat

14,8

0,5

3,2

15,9

Voorstellen voor resultaatbestemming

-13,5 0,0

0,0

Saldo van baten en lasten

Uit / naar algemene reserve

-12,7

1,3

3,2

Bedragen x € 1.000 Totaaloverzicht baten en lasten per programma

Primitieve begroting 2021

Begroting 2021 incl. wijzigingen Baten

Jaarrekening 2021

Lasten

Baten

Lasten

Lasten

Baten

Vitaal en Sociaal Breda

331.594

133.145

367.662

150.298 356.204 149.891

Ondernemend Breda

76.865

17.348

89.965

26.729

76.528

18.060

Duurzaam wonen in Breda

51.808

38.515

63.837

46.945

58.185

46.429

Basis op orde in Breda

150.982

89.616

155.974

90.842 162.519

98.301

Totaal programma's 1 t/m 4

611.249

278.624

677.437

314.814 653.436 312.681

Programma's

Jaarstukken 2021

8

Overhead

68.443

Algemene uitkeringen

5.782

71.409

350.406

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Onvoorzien

652

37.843

1.000

Overige algemene dekkingsmiddelen

-546

Saldo van de financieringsfunctie

3.591

Dividend

8.104 380.551

37.843

3.123

38.518

310

90

5.947

2.767

5.484

385 -54 5.676

400

Subtotaal programma's (incl. algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien)

75.198

374.536 2.721

3.591

375

Vennootschapsbelasting

5.600

375 400

684.791

678.706

755.890

Mutaties Reserves

2.949

9.552

7.548

Begrotingssaldo

687.740

688.259

763.438

Resultaat Jaarrekening

479 4.481

739.115 739.316 745.907 27.501

7.277

16.584

766.615 746.593 762.492

15.898

Resultaat Begroting

519

3.177

RESULTAATBESTEMMING We stellen voor een bedrag van € 12,7 miljoen te reserveren voor uitgaven in de volgende jaren. Het resterende saldo van € 3,2 miljoen storten we in de algemene reserve. Bedragen x € 1 miljoen Programma

Onderwerp

1

Schuldenafkoopfonds

Voorstel resultaatbestemming 191.000

1

Onderuitnutting coronamiddelen Jeugd en Onderwijs

526.163

1

Subsidie HiBO (Hulp in Bijzondere Omstandigheden)

35.000

1

Restantmiddelen TONK

600.000

1

Regionale aanpak huiselijk geweld

859.496

1

Versterkingsplan dak-thuislozen

919.805

1

Regio West-Brabant (regionale middelen)

1

WEB regio gelden Laaggeletterdheid

116.000

1

Breda Senior

157.711

1

Vuelta

2

Ondersteuning lokale cultuur

2

Realisatie Kunsthal

3

Bosweelde

5

Decembercirculaire 2021

3.978.306

Totaal

12.745.520

2.400.000

157.463 1.625.156 979.420 200.000

De voorstellen voor resultaatbestemming zijn voor het grootste deel voor activiteiten die niet volledig zijn uitgevoerd of gestart in 2021. Het gaat dan bijvoorbeeld om middelen die in de loop van 2021 zijn ontvangen van het Rijk waarvan de activiteiten in 2022 worden uitgevoerd.

Jaarstukken 2021

9

FINANCIEEL OVERZICHT PER PROGRAMMA We geven inzicht in onze inkomsten en uitgaven en lichten we de afwijking ten opzichte van de begroting per programma op hoofdlijnen toe.

PROGRAMMA 1 VITAAL EN SOCIAAL De afwijking ten opzichte van de begroting bedraagt € 11,1 miljoen positief, hiervan is € 6,0 miljoen opgenomen aan verzoeken voor resultaatbestemming.

Het positieve resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door het thema Leren, ontwikkelen en werken, € 12,3 miljoen. Hier liggen verschillende reden aan ten grondslag, zo verwachtten we bijvoorbeeld een grotere instroom in de bijstand. Deze heeft echter - mede dankzij de diverse steunmaatregelen - niet plaatsgevonden. We zagen juist een daling van het aantal bijstandsuitkeringen, waardoor we op de Wet Buig een positief resultaat zien van € 2,0 miljoen. Daarnaast ontvingen we extra middelen vanuit het Rijk om de impact van de coronacrisis op Bredanaars te dempen. De gemeente en partners hebben, naast de reguliere doelen voor 2021, hard gewerkt aan de uitvoering van de verschillende regelingen, maar niet al deze middelen zijn ingezet in 2021 (€ 7,2 miljoen), o.a. door het uitblijven van een crisis op de arbeidsmarkt. De middelen die niet ingezet zijn, bestaan uit TONK (€ 2,1 miljoen) en een deel (€ 4,7 miljoen) van de extra middelen die het kabinet beschikbaar heeft gesteld in het kader van corona voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden, gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand en crisisdienstverlening arbeidsmarktregio’s. Een groot deel daarvan was (nog) niet nodig.

Binnen het thema Thuis zien we bij huiselijk geweld en maatschappelijke opvang een positief resultaat van € 2,2 miljoen, deels veroorzaakt door het doorschuiven van de uitvoering van projecten naar 2022. Tekorten zijn er op de onderwerpen jeugdhulp (€ 1,9 miljoen) en de Wmo (begeleiding en huishoudelijke verzorging (€ 5,9 miljoen) en woon- en vervoersvoorzieningen (€ 1,4 miljoen)). Het onderdeel Beschermd Wonen kent een positief resultaat van € 2,5 miljoen mede als gevolg van mutaties in de mei- en septembercirculaire. Bij jeugdhulp ontvingen we meer inkomsten dan begroot vanuit het Rijk om de acute problematiek in de jeugd op te lossen. Daar stonden echter ook hogere kosten tegenover, onder meer veroorzaakt door een stijging van ambulante jeugdhulp en hogere kosten bij de jeugdbescherming, jeugdreclassering en crisishulp. De tekorten binnen de diverse onderdelen van de Wmo worden met name veroorzaakt door de aanzuigende werking van het abonnementstarief (een lagere gemaximeerde eigen bijdrage wat leidt tot meer aanvragen) en door een toename van begeleidingstrajecten onder jong volwassenen als gevolg van corona.

Jaarstukken 2021

10

PROGRAMMA 2 ONDERNEMEND BREDA De afwijking ten opzichte van de begroting bedraagt € 4,8 miljoen positief, hiervan is € 2,6 miljoen opgenomen aan verzoeken voor resultaatbestemming.

We zien een positief resultaat van € 1,6 miljoen bij cultuur als gevolg van ontvangen rijksgelden die niet in 2021 ingezet werden, onder andere als gevolg van de lockdowns. De gunning van de Kunsthal van € 1 miljoen vond plaats in 2021, maar de besteding is nog niet gebeurd. Omdat hier reeds gunning over plaatsgevonden heeft, stellen we voor om de middelen over te hevelen naar 2022. Als gevolg van corona waren er ook minder evenementen en minder activiteiten op bedrijventerreinen wat resulteerde in een positief resultaat van € 0,9 miljoen. Daarnaast hebben we € 0,8 miljoen uit het lokale steunmaatregelenpakket niet uitgegeven binnen het thema stimuleren economische ontwikkeling. Het resultaat van de grondexploitaties op bedrijventerreinen door tussentijdse winstnemingen en liquidatie van grondexploitaties is € 0,5 miljoen positief. Binnen het thema grote projecten was er ook een nadelig resultaat van € 0,9 miljoen als gevolg van de grondexploitatie CrossMark.

PROGRAMMA 3 DUURZAAM WONEN De afwijking ten opzichte van de begroting bedraagt € 0,5 miljoen negatief. Voor specifieke positieve resultaten binnen het programma is voor € 0,2 miljoen opgenomen aan verzoeken voor resultaatbestemming.

Jaarstukken 2021

11

Het positieve resultaat op grondexploitaties ten behoeve van woningbouw bedraagt € 2,6 miljoen door tussentijdse winstnemingen en één liquidatie. Op panden en gronden is het positieve resultaat € 1,2 miljoen door onder andere incidentele verkopen. Het resultaat wordt voor € 3,4 miljoen negatief beïnvloed door minder parkeerinkomsten. De compensatie voor inkomstenderving vanuit het Rijk wordt pas toegekend na het vaststellen van de jaarrekening 2021 en mag niet verwerkt worden in de cijfers van 2021.

PROGRAMMA 4 BASIS OP ORDE De afwijking ten opzichte van de begroting bedraagt € 0,9 miljoen positief.

De inkomsten uit bouwleges leiden tot een positief resultaat van € 4,3 miljoen, onder andere door meer aanvragen. Er is een tekort in de bijdrage aan de Veiligheidsregio van € 0,8 miljoen, met name door een verhoging van de intekentaak Functioneel Leeftijdsontslag (FLO). Bij Publiekszaken wordt een positief resultaat van € 1,3 miljoen onder meer veroorzaakt door lagere personeelslasten en lagere exploitatielasten van de Balie en het Klant Contact Centrum. Daarnaast zagen we een stijging in de ontvangsten uit rijksleges (bijvoorbeeld rijbewijzen). Het beheer van het gemeentelijk vastgoed leidt tot een negatief resultaat

Jaarstukken 2021

12

van € 0,7 miljoen, onder andere door lagere huurinkomsten, leegstand en de sloop van een pand. Tot slot is er een dotatie van € 3,2 miljoen gedaan in de voorziening achterstalligheid verhardingen.

PROGRAMMA 5 ORGANISATIE EN FINANCIËN De afwijking ten opzichte van de begroting bedraagt € 0,3 miljoen negatief.

Het tekort op de bedrijfsvoering bedraagt € 1,3 miljoen. Dit komt onder andere door de ombuigingstaakstelling van € 5,5 miljoen, waarvan in 2021 € 2,75 miljoen gerealiseerd had moeten worden. Dit is op € 0,4 miljoen na gebeurd. Daarnaast zijn er diverse positieve en negatieve afwijkingen die leiden tot een positief resultaat van € 1,8 miljoen, zoals het niet volledig besteden van het impulsbudget, hogere personeelslasten als gevolg van de nieuwe CAO en hogere opbrengsten uit detacheringen en doorbelastingen naar interne producten. Binnen het thema solide financiën is € 6,0 miljoen positief. Binnen dit thema wordt dit verklaard door de decembercirculaire (€ 5,1 miljoen), het saldo van het meerjarenperspectief (jaarschijf 2021) (€ 3,2 miljoen), en de compensatie als gevolg van de inkomstenderving door corona in 2020 (€ 0,8 miljoen) die in 2021 is uitgekeerd. Daar tegenover staat het opnemen van de kostenpost voor de te betalen vennootschapsbelasting 2016-2021 (€ 4,1 miljoen negatief). We rapporteren in dit programma ook een negatief resultaat van in totaal € 5,0 miljoen als gevolg van en lagere onttrekking uit de algemene reserve, exploitatiereserve en investeringsreserve dan begroot. In de andere programma’s leidt het niet doen van de onttrekking uit de reserves tot positieve saldi en zodoende is het resultaat gemeentebreed neutraal.

INVESTERINGEN Bij de ontwikkelingen in de stad horen investeringen. Investeringen in onze grootstedelijke projecten, maar ook investeringen in modernisering van de voorzieningen in de stad. De investeringsplanning en uitgaven voor het jaar 2021 waren als volgt: Bedragen x € 1 miljoen Bedrag Beschikbaar voor 2021

82,8

Uitgaven 2021

60,8

Restant 2021

22,0

Bij het opstellen van de begroting 2021 waren de begrote uitgaven aan investeringen € 94 miljoen, exclusief de aankoop van 't Zoet (€ 11 miljoen). Ten behoeve van het opstellen van de begroting 2022 zijn in het voorjaar van 2021 de te verwachten uitgaven bijgesteld naar € 82,8 miljoen inclusief de aankoop van 't Zoet.

Jaarstukken 2021

13

De uitgaven betreffen in 2021 € 60,8 miljoen van de beschikbare € 82,8 miljoen. Dit zijn met name uitgaven op het gebied van mobiliteit, groen en water, aankoop 't Zoet, openbare verlichting, riolering en kredieten voor bedrijfsvoering. De onderwerpen waar we in 2021 minder hebben uitgegeven dan gepland zijn openbare ruimte, Nieuwe Mark, vastgoed, wagenpark en Verbeter Breda. De oorzaak van de onderuitnutting lichten we toe in de programma’s. Het restant van € 22 miljoen van het jaar 2021 zal worden doorgeschoven naar de komende jaren (€ 20 miljoen naar 2022 en € 2 miljoen naar 2023) en is opgenomen in het totale investeringsvolume.

FINANCIËLE KENGETALLEN Financiële kengetallen geven, in samenhang, de verhouding weer tussen diverse onderdelen van de begroting, de balans en de exploitatie en zijn een hulpmiddel om de financiële positie van de gemeente te beoordelen. We delen de kengetallen in op basis van de aspecten stabiliteit, wendbaarheid, weerbaarheid en voldoen aan wettelijke kaders. Hieronder lichten we enkele kengetallen toe. Van belang is om op te merken dat deze in gezamenlijkheid gelezen en geïnterpreteerd dienen te worden om een goed beeld te vormen van de financiële positie. Nadere toelichting van de kengetallen staat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

STABILITEIT De mate waarin de gemeente haar financiële positie in evenwicht weet te houden. Ontwikkeling van de balansposities De balans geeft inzicht in de omvang van bezittingen van de gemeente Breda en hoe die bezittingen worden betaald. De ontwikkeling van de reserves en de schuldpositie heeft invloed op de financiële positie van de gemeente.

De investeringen die we doen in de stad activeren we en nemen we op onder onze vaste activa. Over deze activa schrijven we gedurende een langere periode af. De afschrijving samen met de rente vormt de kapitaallast die we jaarlijks in onze exploitatie verantwoorden. Ten opzichte van 2020 neemt de vaste activa toe. Er is dus per saldo iets meer geïnvesteerd dan afgeschreven. Reserves De reservepositie bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. In totaliteit bedraagt dit € 127,8 miljoen.

Jaarstukken 2021

14

De algemene reserve is in 2021 gestegen van € 93 miljoen naar € 94 miljoen. De bestemmingsreserves bestaan uit diverse reserves, de grootste is de reserve versnellingsopgave wonen. In 2019 is gestart met de versnellingsopgave Wonen voor de realisatie, of in harde plancapaciteit brengen, van 6.000 woningen. In deze reserve zit eind 2021 € 10,7 miljoen ten opzichte van € 7,2 miljoen eind 2020. Solvabiliteit Inzicht in de omvang van de reserves (eigen vermogen) wordt ook wel geduid in het kengetal solvabiliteit. Deze ontwikkelt zich vanaf 2018 als volgt: 2018

2019

2020

2021

Signaalwaarde

Solvabiliteitsratio

18,35%

17,56%

18,41%

18,54%

< 20%

Solvabiliteitsratio exclusief doorleningen

24,06%

23,00%

23,84%

23,52%

< 20%

Solvabiliteit wordt uitgedrukt in een percentage van eigen vermogen ten opzichte van totaal vermogen wat inzicht geeft in de mate waarin we in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. Dit moet nadrukkelijk in samenhang worden bezien met het kengetal gecorrigeerde netto-schuldquote zoals hierna is toegelicht. Dit kengetal wordt gedempt als gevolg van het feit dat de Gemeente Breda grote geldleningen heeft verstrekt aan woningcorporaties en aan BreedSaam als gevolg van de doordecentralisatie onderwijshuisvesting. Zonder deze doorleningen is het kengetal solvabiliteit 23,5% en dat geeft een realistischer beeld van de financiële positie van de Gemeente Breda. De ondergrens voor het solvabiliteitsratio wordt, qua advieswaarde, door de VNG gesteld op 20%, waarden daarboven worden aangemerkt als ‘goed’. De solvabiliteitsratio exclusief doorleningen van 23,5% is daarmee te kwalificeren als ‘goed’. Voor een uitgebreidere toelichting op de kengetallen wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

WENDBAARHEID De mate waarin de gemeente snel kan reageren op veranderingen in de behoeften, ambities en doelstellingen op korte en lange termijn. Netto schuldquote Onze schuldpositie hangt samen met alle uitgaven en inkomsten. Naarmate de uitgaven toenemen zijn ook meer financiële middelen benodigd om deze uitgaven te kunnen financieren. In het jaar 2021 is de schuldpositie gestegen ten opzichte van 2020. Wat voor de ontwikkeling van deze positie van belang is, is de beoordeling in hoeverre we in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. Dit wordt uitgedrukt in het kengetal de netto-schuldquote. Deze ontwikkelt zich vanaf 2018 als volgt: 2018

2019

2020

2021

Signaalwaarde

Netto schuldquote

68,86%

71,51%

61,52%

60,84%

> 130%

Gecorrigeerde netto schuldquote

42,96%

46,25%

39,90%

40,59%

> 130%

Jaarstukken 2021

15

Als dit kengetal minder dan 90% bedraagt dan wordt dit gekwalificeerd als ‘uitstekend’. Dit kengetal laat zien dat we, ook bij een stijging van de schuldpositie, goed in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen.

WEERBAARHEID De mate waarin de gemeente financiële tegenvallers en financiële risico’s op kan vangen zonder grote beleidswijzigingen. Weerstandsvermogen en risicoprofiel Bedragen x € 1 miljoen

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

2022

2023

2024

2025

96,0

86,3

94,5

105,3

Risicoprofiel

53,3

Beschikbaar weerstandsvermogen

52,0

Om de risico’s van € 53,3 miljoen af te dekken heeft de gemeente in 2025 € 105,3 miljoen als weerstandscapaciteit beschikbaar. Het weerstandsvermogen is het saldo van de weerstandscapaciteit minus het risicoprofiel en bedraagt € 52,0 miljoen (€ 105,3 miljoen -/- € 53,3 miljoen). Dit betekent dat als de risico’s zich voordoen, we de beleidsuitvoering kunnen voortzetten. Bij de begroting 2022 bedroeg het weerstandsvermogen € 47,7 miljoen.

WETTELIJKE KADERS De mate waarin de gemeente voldoet aan de wettelijk gestelde normen met betrekking tot financiering. 2018

2019

2020

2021

Signaalwaarde

Rente risiconorm *

51

31

50

110

<0

Kasgeldlimiet **

--++

--++

-+++

++++

> --

12.700

-31.882

12.003

-10.684

< - € 23.459

EMU-saldo (x € 1.000) * Ruimte onder risiconorm x € 1 miljoen ** Onderschrijding (+) of overschrijding (-) per kwartaal

Jaarstukken 2021

16

CORONA CORONA IMPACT EN STEUN Al vanaf begin maart 2020 houdt corona ons in de greep en is de stad hard getroffen door het virus en alle maatregelen. En al vanaf het begin zijn we met elkaar keihard aan het werk om de negatieve economische, maatschappelijke en gezondheidseffecten van de crisis te bestrijden. We zijn trots op wat we ook dit jaar weer samen hebben kunnen bereiken, al blijven er mensen en groepen met wie het ondanks alle inspanningen toch nog niet goed gaat. We hebben veel geleerd. Over de effecten van de crisis op de verschillende sectoren en over hoe we samen snel en wendbaar tot goede afspraken en acties kunnen komen. Desondanks werden we – net als de rest van Nederland - ook in 2021 weer regelmatig verrast. Door weer een nieuwe besmettingsgolf of coronavariant en door het uitblijven van het einde van deze crisis, ondanks het vaccineren. In dit hoofdstuk gaan we in op de ontwikkelingen en effecten van corona op onze doelstellingen, werkzaamheden en financiën voor 2021. Eerst staan we stil bij de resultaten van de corona-aanpak in 2021. Dan kijken we naar de effecten op de verschillende begrotingsprogramma’s. Tot slot presenteren we een overzicht van de financiële gevolgen.

AANPAK Bij de start van de crisis in 2020 hebben we in Breda bewust gekozen voor een collegebrede inzet op corona. We wilden bestuurlijk als een team reageren op de coronacrisis; in 2021 is hiervoor een tweewekelijkse coronastaf in het leven geroepen. Het college heeft ervoor gekozen om geen crisisstructuur op te zetten naast de bestaande organisatie. De gedachte was dat de corona-uitbraak vrijwel alle beleidsterreinen zou raken. En dat dus alle netwerken en capaciteit van de gemeentelijke organisatie nodig zouden zijn. Voor alle interne afdelingen hebben we centraal een aantal integrale hulpstructuren ingericht. Het gaat dan onder andere om het drukteoverleg (voor de afstemming van acties om de drukte in de stad te beheersen), het coronakernteam (voor de coördinatie van de communicatie over corona) en het coronakennisteam (een multidisciplinair team dat alle vragen over corona afhandelt). Deze hulpstructuren konden gedurende het jaar flexibel worden op- en afgeschaald, afhankelijk van de maatregelen op dat moment. De corona-aanpak is uitgevoerd door teams vanuit de verschillende disciplines en beleidsvelden, onder aansturing van een directeur.

CORONA-AANPAK '21 Tijdens de eerste lockdown ontwikkelde het Rijk landelijke steunpakketten voor met name ondernemers en inwoners die door de coronamaatregelen hun inkomsten zagen wegvallen. Ook de gemeente Breda heeft aanvullende maatregelenpakketten in het leven geroepen om ondernemers te steunen. De eerste 2 steunpakketten voor de korte en de middellange termijn waren er vooral op gericht om hulp en (financiële) verlichting te bieden voor het voortbestaan van ondernemingen en organisaties, voor het behoud van werkgelegenheid en voor het behoud van onmisbare sociaal-maatschappelijke structuren. Het 3e steunpakket (de 'corona-aanpak 2021 met een doorkijk naar de lange termijn’) was daarnaast gericht op het aanpassen aan de nieuwe situatie, op investeringen in een stad die toekomstbestendig is. De corona-aanpak 2021 is vormgegeven rondom 3 grote thema’s. Begin 2021 was de verwachting dat we corona onder controle zouden krijgen door te vaccineren, waarmee begin februari werd gestart. Het idee van het pakket was: we stutten en steunen waar nodig, maar richten ons vooral op de dialoog over de toekomst en de langetermijneffecten van corona, die we in beeld krijgen als corona voorbij is. Het jaar startte met een volledige lockdown en uiteindelijk duurde het nog tot juni totdat er echt meer mocht en de stad zich iets meer kon ontspannen.

Direct na de zomer bleek dat we weer te maken zouden krijgen met een nieuwe besmettingsgolf. Eind november arriveerde de zeer besmettelijke omikronvariant en werden de maatregelen nog strenger. Hoewel er talloze initiatieven zijn geweest die bijdragen aan een toekomstbestendig Breda, hebben partijen in de stad zich nog nauwelijks over de toekomst kunnen buigen. Net als de landelijke overheid zijn bedrijven, organisaties en verenigingen gegijzeld door de steeds veranderende problematische situatie van dat moment.

Jaarstukken 2021

17

RESULTATEN VAN DE CORONA-AANPAK '21 Hieronder vindt u de belangrijkste resultaten van het pakket per thema (werken, recreëren en ontmoeten). Werken (arbeidsmarkt, ondernemen, onderwijs) •

In januari 2021 moesten veel ondernemers door corona opnieuw hun deuren sluiten. Door de krimp van sommige sectoren én krapte in beroepen/sectoren zoals de zorg, was extra aandacht nodig voor de om- en bijscholing van volwassenen, om perspectief te bieden op werk. De crisis had ook invloed op de ruimte. De culturele sector leed in 2020 het grootste omzetverlies van alle sectoren en in 2021 ging het niet veel beter. Hoewel door alle steun faillissementen zijn voorkomen, vreesden we dat talenten de sector zouden verlaten om ergens anders aan de slag te gaan. We vonden het belangrijk om de werkgelegenheid een boost te geven. Daarom stimuleerden we werkgevers om het werk toekomstbestendig in te richten en boden we ondersteuning.

•

We kozen voor een flexibele aanpak. Regisseren, verbinden en stimuleren tegelijk - dat was onze insteek. Naast het ondersteunen van ondernemers en het versterken van de binnenstad, hielpen we ook andere sectoren, zoals de cultuur, de sport, de horeca, het onderwijs en de zorg.

•

Het nieuwe regionale mobiliteitsteam (RMT) werkte succesvol aan omscholingstrajecten en van-werk-naar-werktrajecten. Met de nieuwe opleiding Zorgkracht werden mensen opgeleid en konden zij direct aan het werk in de zorg. Het jongerenloket Breday had eveneens een goede start; veel jongeren zijn inmiddels uitgestroomd naar werk, een opleiding of een eigen onderneming.

•

We hebben aandacht gevraagd en gekregen voor onze ondernemers via de campagne 'Bredakooplokaal.nl'. Ook hebben we geïnvesteerd in de digitalisering van het mkb, onder meer door de professionalisering van de City Webshop Breda, het digitale verkoopplatform voor retailers in Breda.

•

Ondernemers wisten de businesscoach goed te vinden. Met de Roadmap Horeca en het horecaherstelplan zijn we constructief in gesprek gebleven over de benodigde steun aan deze ondernemers. Dit alles heeft Breda positieve publiciteit bezorgd. Zo was er in het land veel waardering voor de Bredase samenwerking met de horeca. Breda steeg bovendien fors op de lijst van mkb-vriendelijke gemeenten.

•

Alhoewel cijfers over schooluitval nog ontbreken, kunnen we wel constateren dat het tekort aan stages grotendeels is weggewerkt en dat de aanmeldingen voor opleidingen voor het schooljaar ’21-'22 licht zijn toegenomen. Er is veel aandacht geweest voor de ondersteuning van studenten; naast hulp bij het vinden van stageplaatsen hielpen we waar dat kon ook bij het realiseren van studieplekken op bijvoorbeeld campussen en bij de Nieuwe Veste.

•

De cultuursector heeft het moeilijk. De opstart na de zomer verliep moeizaam, bezoekersaantallen bleven achter. Huurcompensatie heeft eraan bijgedragen dat er nog geen culturele instellingen of sportaccommodaties in de problemen zijn gekomen.

Recreëren •

In de corona-aanpak 2021 constateerden we dat corona ook invloed heeft op onze manier van recreëren. Waar bestaande mogelijkheden wegvallen, zoeken mensen automatisch naar wat er wél kan. Ze gaan meer naar buiten en (her)ontdekken de aantrekkingskracht van de natuur. Daardoor ontstaat tegelijkertijd druk op de buitengebieden en het toont ook aan waar tekorten zijn aan recreatiemogelijkheden. Het doel was om te zorgen dat er voldoende ruimte was in en om de stad om te kunnen bewegen, sporten en genieten. We zijn op zoek gegaan naar mogelijkheden om ruimte te geven, (nieuwe) ruimte te maken en gebruikers te spreiden.

•

Om ruimte te maken, hebben we nieuwe plekken ontsloten en hebben we geprobeerd om de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van parken en andere plekken in de stad groter te maken. Daardoor gaan mensen nu vaker naar plekken die voorheen minder bekend waren. Als er te veel mensen kwamen, probeerden we hen op creatieve manieren toch veilig te laten recreëren, zoals met de ‘cirkels’ en het inzetten van gastheren/vrouwen.

•

Naast diverse speelplekken en sportplekken in de wijken zijn er een aantal nieuwe verkoelingsplekken gekomen. ’t Zoet is tijdelijk ingericht, met onder meer het strandje aan de Markkade, en we hebben een tijdelijke sport- en recreatieplek ingericht op het Chasséveld. We hebben nieuwe beweegplekken aangelegd in onder meer de Haagse Beemden, we hebben het Cruijff Court aan de Kesterenlaan uitgebreid, hebben een basketbalveld aangelegd in de omgeving van de Blokmoeren en hebben in Brabantpark (Epelenberg) ruimte gemaakt voor buitenfitness.

•

We hebben extra geïnvesteerd in voorzieningen op recreatieplekken (zoals toezicht en prullenbakken). Door de slechte zomer kunnen we niet goed vaststellen of we er nu in geslaagd zijn om inwoners goed genoeg te informeren over alle mooie bestaande en nieuwe plekken in de stad. Dit blijft een aandachtspunt voor de toekomst.

•

We kregen geen toestemming van de eigenaar (Defensie) voor de tijdelijke inrichting van het Seeligterrein. We streefden daarnaast naar de realisatie van minimaal 1 extra zwemplas in een zandwinput, waar mogelijk permanent. Dat is nog niet gelukt, omdat de provincie meer tijd nodig heeft voor onderzoek naar de kwaliteit van het zwemwater.

Jaarstukken 2021

18

•

Om kinderen meer speelruimte te bieden, hebben we gesproken met bewoners over het opnieuw inrichten van speelplekken De Vosselaer, Hyacintplein en Grote Houw. Dit proces loopt nog.

•

Ook de uitvoering van het definitieve ontwerp voor de vergroening van het Willem Alexanderplein duurt nog even. Dit stond gepland voor november 2021, maar is om technische redenen uitgesteld tot het 2e kwartaal van 2022.

Ontmoeten •

Corona heeft de manier waarop we elkaar kunnen ontmoeten veranderd. We mochten niet bij elkaar komen, activiteiten waar mensen bij elkaar kwamen gingen niet door. Kortom, de sociale contacten kwamen in de knel. Het plan van aanpak Ontmoeten richtte zich concreet op de plekken waar hulp nodig was: bij wijk- en dorpscentra, wijken dorpsplatforms en cultuur. Hoe konden we samen zorgen voor een mooie balans tussen fysieke en geestelijke gezondheid? Hoe konden we de sociale samenhang in onze wijken versterken, zodat we elkaar makkelijk kunnen vinden, ook na corona?

•

We wilden zo veel mogelijk aansluiten bij bestaande initiatieven in de wijken; elkaar ontmoeten komt in eerste instantie vanuit de mensen zelf. Het meest praktische was om aan te sluiten bij de bestaande infrastructuur en om initiatieven vanuit de bewoners mogelijk te maken. Hierbij hadden we extra aandacht voor specifieke (kwetsbare) groepen, bijvoorbeeld door het bestrijden van eenzaamheid. Samenwerking was hierbij belangrijk, ook op het gebied van de communicatie.

•

Met geld uit de corona-aanpak 2021 hebben we maatschappelijke voorzieningen kunnen helpen, bijvoorbeeld door extra subsidie te geven voor wijk- en dorpscentra om de vaste lasten te kunnen betalen. Vrijwilligersorganisaties kregen een bijdrage om coronagerelateerde kosten op te vangen. Vooralsnog lijkt dit voldoende te zijn geweest om alle wijk- en dorpscentra, sportvoorzieningen en vrijwilligersorganisaties overeind te houden. Wel zijn er enkele wijkcentra die het nog steeds moeilijk hebben. Mantelzorgers, zorgmijders en daklozen kregen extra hulp en er was aandacht voor het onderwerp eenzaamheid via de succesvolle campagne +EEN.

•

In de wijken hebben we geëxperimenteerd met nieuwe initiatieven die coronaproof zijn en de betrokkenheid bevorderen, zoals een mobiel buurthuis en het gebruik van ‘plan Breda’ voor wijkinitiatieven.

•

We overleggen veel met de culturele sector. Zo hebben we samen nagedacht over de vraag hoe deze sector wendbaarder en weerbaarder kan worden. Daarnaast hebben we veel gepraat over een veilige heropening. Dit terwijl voortdurend onduidelijk en onzeker bleef wat er weer mogelijk zou worden.

•

Om de cultuursector concreet te helpen en tegelijkertijd tot een samenhangende programmering te komen voor onze inwoners, is ‘Breda Buiten’ gelanceerd: het zomerprogramma waarin Bredanaars elkaar konden ontmoeten in de buitenlucht. Breda Buiten heeft veel organisatoren, culturele makers, bewoners en ondernemers geactiveerd en ontmoetingen mogelijk gemaakt. We hebben Bredase makers een podium geboden en zo werd er werk gegenereerd. Vooraf was er niet veel tijd om alles op poten te zetten. Toch zijn er 70 hoofdactiviteiten (met ongeveer 400 sub-activiteiten) georganiseerd voor ongeveer 50.000 bezoekers.

EFFECTEN PER BEGROTINGSPROGRAMMA Corona had natuurlijk ook grote gevolgen voor onze begroting. Die lichten we hier kort toe. In de verschillende programma’s vindt u meer toelichting. Programma 1 Vitaal en Sociaal Breda Participatie •

Gevolgen voor de arbeidsmarkt o De instroom aan nieuwe bijstandsuitkeringen was beperkt, onder andere doordat we hebben geanticipeerd op de inactiviteit van sectoren door corona en het potentieel baanverlies dat daarmee gepaard ging. We creëerden verbindingen van inactieve sectoren naar sectoren die juist te maken hadden met personeelstekorten. Ondanks de pandemie zagen we het aantal uitkeringen dalen van 4447 naar 4258 (peildatum begin januari 2022). o Het aantal kortdurende WW-uitkeringen is – mede dankzij de landelijke steunpakketten en de aantrekkende arbeidsmarkt – bijna gelijk gebleven.

•

Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers (Tozo) De Tozo-regeling is inmiddels afgesloten. Deze was bestemd voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers, en omvatte inkomensondersteuning voor levensonderhoud en/of een lening voor bedrijfskapitaal. De laatste regeling, Tozo 5, kon worden aangevraagd tot 1 oktober. Voor Tozo 5 kwamen in Breda 491 aanvragen binnen (zowel nieuwe als verlengingsaanvragen), waarvan 90% is toegewezen. De aanvragers zijn over het algemeen zeer tevreden over de dienstverlening van de gemeente, zo blijkt uit procesevaluaties in juni en oktober. Na het stoppen van de landelijke

Jaarstukken 2021

19

steunmaatregel konden ondernemers die dat nodig hadden en voldeden aan de voorwaarden terugvallen op het vangnet van het Besluit Bijstandverlening zelfstandigen (BBz). •

Tegenprestatie Ondanks de lockdowns hebben we ongeveer 50 nieuwe kandidaten kunnen plaatsen op een tegenprestatieplek. Dit waren er minder dan onze doelstelling, maar dat is verklaarbaar: de organisaties waar we mensen konden plaatsen, waren een groot deel van 2021 gesloten.

Opgroeien •

Jeugd o

o o

•

Corona heeft zijn weerslag gehad op het beleidsplan ‘Samen voor onze toekomst’. Alle aandacht was gericht op het voortzetten van onderwijs, jeugdhulp en (nood)opvang. Daarom is de uitvoering minder voortvarend geweest dan gepland. De zorg voor de jeugd is uiteraard doorgegaan, ondanks de moeilijke omstandigheden door de beperkende maatregelen. We zagen een grotere hulpvraag bij jongeren door hun isolement, de sluiting van het onderwijs en het wegvallen van perspectief. De pandemie is een extra drijfveer geweest om juist extra activiteiten te organiseren voor jongeren, samen met maatschappelijke organisaties. Bijvoorbeeld het online programma Superskillz, het project Comeback en een laagdrempelige toegang tot therapeutische hulp via TEJO-huis.

Onderwijs en kinderopvang o In 2021 hebben we opnieuw een beroep gedaan op kinderopvangorganisaties en scholen om te zorgen dat zij kinderen van ouders in vitale beroepen en kinderen in kwetsbare situaties konden opvangen. Deze noodopvang is geregeld. o Corona heeft ondanks de noodopvang en in vele gevallen digitaal onderwijs onmiskenbaar gevolgen gehad voor de schoolresultaten van leerlingen en studenten. Het Regionaal Bureau Leren heeft intensief gewerkt aan maatwerk: leerlingen zijn thuis bezocht, zijn via Teams begeleid en ook de scholen hebben sterk ingezet op individuele begeleiding. Hoewel de cijfers over schoolverzuim niet zijn verslechterd (circa 1,7%), bestaat het vermoeden dat de gevolgen van de pandemie voor het onderwijs de komende jaren zichtbaar zullen worden. Twee op de 5 Bredase ouders vonden medio 2021 dat de schoolprestaties van hun jongste schoolgaande kind zijn verslechterd gedurende de coronapandemie. De gemeente en het onderwijs werken samen om de onderwijsachterstanden zo veel mogelijk te beperken. o In 2021 hebben de gemeente, taalaanbieders en maatschappelijke organisaties verder uitvoering gegeven aan het Actieplan Taal & Laaggeletterdheid. Door de pandemie is het onderdeel ‘taal op de werkvloer’ echter niet uitgevoerd. In 2022 wordt dit alsnog opgepakt.

Maatschappelijke ondersteuning •

Eenzaamheid en begeleiding Met de campagne +EEN hebben we de bewustwording rondom eenzaamheid (mede door corona) vergroot. We zien in de afgelopen jaren een toename van het aantal mensen die gebruik maken van Wmo begeleiding. Corona is daarbij in sommige gevallen net de ‘druppel’ geweest waardoor mensen het zelf niet meer redden en om hulp vroegen. In het bijzonder zagen we in de afgelopen jaren een stijging van het aantal jongvolwassenen in Wmo begeleiding.

•

Deeltaxi en overig vervoer Door corona hebben mensen minder gebruikgemaakt van de deeltaxi. In 2021 hebben we onderzocht hoe groot de doelgroep is die veel kilometers reist en wat hun noodzaak is om hiervoor de deeltaxi te gebruiken. Een beperking van het aantal kilometers is niet aan de orde geweest, omdat er over de hele linie beperkt gebruik is gemaakt van de deeltaxi. Daarom hebben we nog niet onderzocht of het reguliere openbaar vervoer een alternatief zou kunnen zijn. Verder hebben we veel mensen geholpen met vervoer van en naar een vaccinatielocatie, als mensen daar zelf geen gelegenheid voor hadden.

•

Krappe arbeidsmarkt zorgmedewerkers In de toch al krappe arbeidsmarkt in de zorg, leidde corona regelmatig tot flinke pieken in verzuim van zorgmedewerkers. Terwijl de vraag niet afnam. Veelal was dit nog op te vangen. Maar voor bijvoorbeeld huishoudelijke ondersteuning zagen we ook dat het aantal nieuwe aanmeldingen groter was dan we als gemeente op tijd konden verwerken, waardoor we met wachtlijsten moesten werken. Ook zagen we dat de aanbieders tegen hun maximumcapaciteit aanzitten, mede door de hogere uitval als gevolg van corona.

Jaarstukken 2021

20

Maatschappelijke opvang In maart 2021 is de tijdelijke opvanglocatie aan de Riethil 12 in gebruik genomen. Door gebruik te maken van 1- en 2persoonskamers en door de nodige aanpassingen in het gebouw, was het mogelijk om de coronamaatregelen te respecteren. Sport In 2021 hebben we intensief contact gehad met sport- en beweegaanbieders over de coronamaatregelen en meegedacht welke activiteiten wel en niet door konden gaan. We hebben ook SummerVibes georganiseerd, dit keer als onderdeel van Breda Buiten. Diverse partners boden daar hun sport- en beweegactiviteiten aan voor kinderen en jeugd. Vrijwilligersorganisaties, zoals sportverenigingen, konden een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming in coronagerelateerde kosten. Denk hierbij aan de controle op coronatoegangsbewijzen. Deze tijdelijke subsidieregeling kwam vanaf 7 september beschikbaar. Breda Senior Vanwege corona konden niet alle fysieke bijeenkomsten doorgaan om tot een agenda voor Breda Senior te komen. Een eerste inventarisatie heeft geleid tot 7 speerpunten om ouderen in Breda gelukkig en gezond oud te laten worden. Deze speerpunten zullen de basis vormen voor de agenda die later, in 2022, zal worden opgetekend. Ontmoeten in de wijken en dorpen Het niet fysiek kunnen ontmoeten van stads-, dorps- en buurtgenoten is een van de vele gevolgen van de coronapandemie.

Ook in 2021 zagen we dat er veel initiatief was bij bewoners en organisaties om elkaar tóch op alternatieve manieren te kunnen (blijven) ontmoeten en de betrokkenheid te vergroten. We ondersteunden wijk- en dorpscentra en benaderden bewoners via digitale kanalen (wijkplatforms). •

Via bestaande netwerken en wijkinstrumenten zijn we in contact gebleven met bewoners en organisaties wanneer zij hulp en advies nodig hadden.

•

We hebben diverse (bewoners)initiatieven gefaciliteerd en ondersteund tijdens de lockdowns. We schakelden snel om bij spontane corona-initiatieven de (on)mogelijkheden in kaart te brengen. Met inachtneming van de landelijke richtlijnen gingen activiteiten toch door, vooral buitenactiviteiten. In de wijken lag veel nadruk op de jeugd, zodat we hen voldoende uitdagingen konden blijven bieden. In 2021 zijn er ook coronamiddelen ingezet om wijkplatforms in de Haagse Beemden en de Hoge Vucht extra te faciliteren en te stimuleren om ontmoeten in de stad een impuls te geven.

•

Naast meer eenzaamheid en verward gedrag bij bewoners, signaleerden we ook moeheid rondom de landelijke maatregelen en onrust in sommige buurten. Hiervoor versterkten we de koppeling met hulporganisaties en wijknetwerkers.

•

Door de pandemie kwamen bij de wijk- en dorpsplatforms minder subsidieaanvragen binnen: 121 zijn er ingediend en toegekend. 20% hiervan schuift door naar 2022.

•

Sommige initiatieven vanuit de wijkagenda’s konden niet doorgaan, omdat er op dat moment geen mogelijkheid was om fysiek bij elkaar te komen. In sommige gevallen was er sprake van vertraging, maar zijn er toch al mooie dingen tot stand gekomen, zoals het project Binnenste Buiten in de wijk Schorsmolen. Voor andere initiatieven bekijken we in 2022 de haalbaarheid.