Inspraaksessie stad 29062023 Memo Buurtbemiddeling

Memo aan

Coördinatoren buurtbemiddeling

Mei 2023

Betreft

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 Een duiding van de jaarcijfers en de reacties op de open vragen

16 jaar benchmarking

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

2/12

Inhoudsopgave MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022

1

Buurtbemiddeling al meer dan 25 jaar succesvol Buurtbemiddeling in beeld Koninklijk bezoek in 2022

3 3 3

Benchmark buurtbemiddeling 2022 1.1 Landelijke resultaten buurtbemiddeling 2022 1.2 Aantal meldingen en percentage huishoudens 1.3 Oplossingsgerichte bemiddelaars, 71% opgelost 1.4 Verwijzers en zelfmelders 1.5 Soort zaken en werkwijze 1.6 Aard van de klachten 1.7 Projectinformatie 1.8 Financiële informatie 1.9 Groei van buurtbemiddeling 1.10 CCV-erkende organisaties 1.11 Reacties van deelnemers op daling of stijging meldingen 1.12 Reacties van deelnemers op hun resultaten

4 4 5 6 6 7 7 8 9 10 11 11 11

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

3/12

BUURTBEMIDDELING AL MEER DAN 25 JAAR SUCCESVOL In de herfst van 1996 begon de ontwikkeling van buurtbemiddeling in ons land. De gemeenten Rotterdam en Zwolle startten als eerste met buurtbemiddeling om wijkproblemen aan te pakken. Buurtbemiddeling ontwikkelde zich in de daarop volgende 25 jaar tot een succesvol middel om inwoners weer prettig te laten wonen. Op basis van benchmarkgegevens schatten we dat er in die periode meer dan 180.000 meldingen werden gedaan van burenoverlast. Buurtbemiddeling breidde zich afgelopen jaren als een olievlek uit over Nederland. Intussen kunnen inwoners in ruim 300 gemeenten een beroep doen op buurtbemiddeling. En nu, na 26 jaar verschijnt de benchmark buurtbemiddeling voor de 16e keer. We hebben twee bijzondere jaren achter ons gelaten. Jaren waarin coronamaatregelen een duidelijke stijging veroorzaakten in het aantal aanmeldingen. Van half maart 2020 tot het voorjaar van 2022 hadden we daar mee te maken. Daarna kon er weer op vertrouwde wijze bemiddeld worden. Er is een daling in het totaal aantal aanmeldingen vergeleken met 2021, maar het bleef wel op het niveau van 2020. In de grote steden is de daling het grootst.

BUURTBEMIDDELING IN BEELD In 2022 was buurtbemiddeling in diverse media onderwerp van gesprek: • Televisie: RTV Oost • Radio: NPO radio 5, RTL nieuws • Dagbladen, ook online: Financieel Dagblad, Telegraaf, Algemeen Dagblad, Reformatorisch Dagblad, Nederlands Dagblad, Brabants Dagblad, Dagblad van het Noorden, Eindhovens Dagblad, Stentor, BN de Stem, Tubantia, Friesch Dagblad, De Gelderlander, Noordhollands Dagblad, Provinciale Zeeuwse Courant, en lokale kranten • Online: NU.nl, EenVandaag (Avro/Tros), Vorsten, EO Blauw Bloed • Websites van gemeenten en diverse huis-aan-huis bladen • Bladen: Consumentenbond

KONINKLIJK BEZOEK IN 2022 Koning Willem-Alexander bezocht buurtbemiddeling in Zwolle en sprak daar uitgebreid met een aantal buren en organisaties over hun ervaring met buurtbemiddeling. Hij sprak zijn waardering uit voor het feit dat zoveel mensen zich al een kwart eeuw belangeloos inzetten om burenruzies op te lossen.

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

4/12

BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 In deze memo zetten we de gegevens uit de benchmark over het jaar 2022 uiteen. Met deze monitor krijg je als coördinator inzicht in de prestaties van je project. Je kunt zien waar je het goed doet ten opzichte van anderen, en waar je verbeterpunten zitten. Het verhaal achter de cijfers is echter het belangrijkste, en dat kan je beste op lokaal projectniveau vertellen. Deze memo is vertrouwelijk en deel je niet met derden.

1.1

LANDELIJKE RESULTATEN BUURTBEMIDDELING 2022

95% van de aangeschreven buurtbemiddelingsorganisaties deelden hun jaarcijfers (265 gemeenten). Aantal aanmeldingen in 2022 Percentage huishoudens dat melding doet Ongeschikt voor bemiddeling Buur A is verwezen, maar wil geen bemiddeling Openstaande zaken op 31-12-2022

20.550 (18.896 + 1654) 0,29% 9% 8% 7%

Behandelde en afgesloten zaken

76%

Opgelost door inzet van buurtbemiddeling

71%

Aantal meldingen door politie Aantal meldingen door woningcorporatie Aantal zelfmelders Aantal zelfmeldingen op advies van instantie Overig (gemeente, hulpdiensten, huisarts, etcetera)

10% 22% 40% 19% 9%

Soort zaken, bijgehouden door 95% vd projecten Normale zaak Complexe zaak (Multiprobleem) Complexe zaak (Psychosociale problemen) Coachingzaak Meerpartijenzaak (meer dan 2 huishoudens) Zaken met taalproblemen waarbij een tolk is ingezet

70% 8% 12% 2% 3% 4%

Projectinformatie 2022 Aantal actieve vrijwilligers Aantal vrijwilligers Uren per week coordinatie, ondersteuning, overhead

14 gebied gemiddeld 73.300 inwoners 17 idem 18 idem

Gemiddelde projectfinanciering in 2022 (respons 75%) voor gebied met 78.800 inwoners Kosten per inwoner Kosten per huishouden Kosten per aanmelding Kosten per in behandeling genomen zaak Kosten per opgeloste zaak

€ 60.200 gebied gemiddeld 78.800 inwoners € 0,76 € 1,65 € 562 € 731 € 1.018

Tabel 1 Landelijke resultaten 2022

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

5/12

1.2

AANTAL MELDINGEN EN PERCENTAGE HUISHOUDENS

In 2022 kwamen er 3% minder aanmeldingen binnen. De gegevens van de deelnemende 197 projecten in 265 gemeenten zijn verwerkt. Samen hebben zij 18.896 meldingen ontvangen. Van deze gegevens gaan we uit in deze memo. Toch is ook berekend wat het aantal meldingen zou zijn bij projecten die niet konden meedoen: Het werkelijk aantal aanmeldingen ligt rond de 20.550 voor alle buurtbemiddelingsprojecten in Nederland.

12% DALING MELDINGEN IN GROTE GEMEENTEN Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners hadden een daling van 12% aanmeldingen! Zeker in een grote stad leven mensen dicht op elkaar, en hadden zij minder mogelijkheden om naar buiten te gaan. Nadat de situatie vorig jaar normaliseerde, nam het aantal meldingen dan ook af. Promotie geeft meer meldingen Er zijn ook projecten waar een flinke stijging in aantal meldingen te zien is. Een aantal van hen merkt op dat extra inspanningen om verwijzers te betrekken en veel aan promotie doen, zijn vruchten afwerpt.

HUISHOUDENS In 2022 kwamen er bij de deelnemende projecten 18.896 zaken binnen. Het gemiddelde percentage huishoudens dat bij buurtbemiddeling aanklopt, is 0.29%. Dat is een daling t.o.v. de coronajaren 2020 en 2021 toen het 0,30% was. Hoe de daling door de deelnemers verklaard kan worden, lees je in paragraaf 1.10. Van de 18.896 meldingen zijn 15.663 (83%) zaken in behandeling genomen (incl. openstaande zaken). Dat betreft minimaal 31.326 huishoudens met burenproblemen, waarbij meer dan 67.000 mensen direct betrokken zijn (uitgaande van gemiddelde gezinsgrootte van 2,14 personen en van meerpartijenzaken). Meestal hebben de jonge projecten een lager percentage meldingen op huishoudens. Deze keer zien we geen groot verschil tussen oudere en nieuwe projecten, zie tabel 2.

startjaar 1997-2010 2011-2012 2013-2014 2015-2016 2017-2018

huishoudens die BB inschakelen in 2022 0,36% 0,33% 0,29% 0,26% 0,28%

2019-2020 2021 2022 Gemiddelde 2022

0,32% 0,26% 0.28% 0,29%

Tabel 2 Huishoudens/meldingen

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

6/12

1.3

OPLOSSINGSGERICHTE BEMIDDELAARS, 71% OPGELOST

Buurtbemiddeling is al vanaf de start in najaar 1996 in ruim tweederde van de gevallen succesvol. Het is een heel betrouwbaar en effectief instrument om in te zetten bij burenoverlast en -conflicten. Het oplossingspercentage is in 2022 71%. Dat is even hoog als in 2021. Dus 7 van de 10 behandelde zaken zijn positief afgerond. 10.271 zaken zijn positief afgerond. Dat betekent dat minimaal 20.542 huishoudens -met zo’n 44.000 mensen- zijn geholpen door buurtbemiddeling De bemiddelaarsteams hebben een grootte variërend van 2 tot 182 mensen. Voor een gemiddeld verzorgingsgebied van 73.300 inwoners bestaat het team uit 17 mensen, waarvan er 14 actief zijn. Bij de deelnemende projecten aan de benchmark zijn ca. 3.250 buurtbemiddelaars in dienst. Daarvan waren er 2.800 actief. Zij hebben samen met de coördinator 15.663 zaken opgepakt, 14.374 zaken afgerond en 10.271 zaken (71%) opgelost.

1.4

VERWIJZERS EN ZELFMELDERS

Buurtbemiddeling neemt werk uit handen van professionals. De winst voor verwijzers is dat zij de ‘lichte’ burenconflicten niet meer zelf hoeven afhandelen, en dat betekent tijdwinst. Tijd die nodig is voor andere prioriteiten, of om te besteden aan bijvoorbeeld zware overlastcasussen. Met meer zelfmelders komt er nog meer tijd vrij. Daarom is het belangrijk dat de verwijzers PR maken voor buurtbemiddeling en op een goede manier doorverwijzen. En of dat laatste gebeurt, daarvoor moet je de vinger aan de pols houden! ZORGWEKKENDE SIGNALEN De corporatie heeft minder zaken rechtstreeks gemeld in 2022. Ook de politie meldt de laatste jaren minder rechtstreeks aan bij buurtbemiddeling. Zij zijn vaak de eerste die worden gebeld. Dat is zorgwekkend bij kwetsbare bewoners; het is niet voldoende om hen door te verwijzen, maar juist om hen warm aan te melden. Want deze mensen nemen na contact met een instantie niet zo snel contact op met buurtbemiddeling. Zo’n 60% van de meldingen komt van bewoners (zelfmelders). Een deel van hen doet dat op advies van verwijzers. In sommige projecten is het percentage zelfmelders hoger dan 80%. Verwijzers/zelfmelders jaar

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Politie

15%

15%

14%

11%

10%

10%

Corporatie

27%

23%

22%

22%

23%

22%

Zelfmelders via instantie

15%

17%

18%

19%

19%

19%

Zelfmelders op eigen initiatief

33%

35%

35%

40%

40%

40%

Overig

10%

11%

10%

9%

9%

9%

Tabel 3 Verwijzers en zelfmelders, 2017-2022. Percentages zijn afgerond.

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

7/12

1.5

SOORT ZAKEN EN WERKWIJZE

95% van de deelnemers registreert het soort zaken en werkwijze. Opgemerkt moet worden dat het voor veel projecten inmiddels zo ‘normaal’ is dat zaken complex zijn, dat zij dat minder dan voorheen als complex registreren. Des te opmerkelijker dat er een toename van twee procent te zien is. •

Bij een kwart van de meldingen is sprake van complexiteit veroorzaakt door psychosociale- of multiproblematiek of taalproblemen. We zien een toename van 11% in die meldingen. Het percentage meldingen die als ‘complex’ worden gezien waarbij psychosociale- of multiproblematiek speelt, stijgt daardoor van 18 naar 20% ten opzichte van 2021. In 4% van de zaken was taalproblematiek een belangrijke en complicerende factor. Het aantal coachingszaken is met 1 procent gezakt naar 2% vergeleken met 2021. Het aantal meerpartijenzaken is met 3% hetzelfde als in 2021. Van de aanmeldingen wordt 70% als een normale bemiddelingszaak bestempeld.

• • • • •

Figuur 1 Soort zaken en werkwijze 2022

1.6

AARD VAN DE KLACHTEN

In 2020, 2021 en 2022 zijn in het CCV-registratiesysteem onderstaande klachten geregistreerd. De top 3 is ongewijzigd: 1. Geluidsoverlast 2. Pesten, verstoorde relatie e.d. 3. Tuin/buitenproblemen. Aantal geregistreerde klachten Aard van de klacht Bedreiging/intimidatie Discriminatie Geluidsoverlast Overige Overlast dieren Overlast kinderen Parkeerproblemen Pesten/treiteren/schelden/roddelen/lastig vallen/verstoorde relatie Rommel/troep Stankoverlast Tuin/ buitenproblemen Vernielingen

In 2020: 13.419 % 5 0,5 38 3 6 5 2 20

In 2021: 15.480 % 6 0,5 38 4 6 5 2 19

In 2022: 15.108 % 6 0,5 36 3 8 4 2 19

3 4 13 1

3 3 13 1

3 4 13 1

Tabel 4 Aard van de klachten in 2020, 2021 en 2022 in percentages (afgerond)

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

8/12

1.7

PROJECTINFORMATIE

Totaal meldingen Het totaal aantal aanmeldingen is in 2022 gedaald met 3% t.o.v. 2021. Het verschil tussen 2022 en het eerste coronajaar 2020 is weliswaar klein, maar in 2022 deden wel 10% meer projecten mee aan de benchmark dan in 2020. Als je dat corrigeert, zou de daling 9% zijn. Per project Kijkend naar het gemiddeld aantal aanmeldingen per project is er een daling van 5% in 2022 vergeleken met 2021. Ten opzichte van 2020 is het zelfs een daling van 9%. Per bemiddelaar Om een beeld te geven van hoeveel zaken de bemiddelaars in principe zouden kunnen doen, is een indicatie gemaakt van het aantal bemiddelaars op het totaal aantal zaken. En natuurlijk weten we dat de coördinator ook veel zaken afhandelt tijdens de intake. De daling in aantal meldingen betekent ook dat er minder werk was voor de bemiddelaars. Het gemiddeld aantal zaken per bemiddelaar daalde met 3,3% van 6,0 naar 5,8 meldingen. Jaar

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Projecten in benchmark

154

175

180

180

193

197

14.865

16.763

15.874

18.984

19.517

18.896

97

96

88

105

101

96

2.804

3.077

2.975

3.154

3.226

3.254

Aanmeldingen / bemiddelaars

5,3

5,4

5,3

6,0

6,0

5,8

Bemiddelaars / project

18

17

17

18

17

17

Uren coördinatie + ondersteuning / week

18

18

18

18

18

18

Aanmeldingen totaal Aanmeldingen per project Aantal bemiddelaars

Tabel 5 Algemene projectinformatie en gemiddelden

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

9/12

FINANCIËLE INFORMATIE

1.8

146 projecten (74%) hebben inzage gegeven in hun financiële gegevens, zie tabel 6. Het geeft een indicatie van de kosten. Het bovenste deel van de rechterkolom bevat de landelijk gemiddelden van 197 projecten. Het landelijk gemiddelde budget is met 1.300 euro gestegen t.o.v. 2021.

Gebied met aantal inwoners

< 50.000

50.000100.000

> 100.000

n = x Projecten, x Gemeenten

n= 74 P, 76 G

n= 41 P, 65 G

n= 31 P, 55 G n= 197 P, 265 G

Gemiddeld aantal inwoners

30.500

68.700

207.500

73.300

Gemiddeld aantal huishoudens

13.100

29.700

101.100

33.550

Aanmeldingen, gemiddeld

41

88

290

% Huishoudens doet melding

0,32%

0,29%

0,29%

0,29%

Geschikte zaken, afgerond

77%

73%

79%

76%

Opgelost na interventie BB

73%

71%

72%

71%

Aantal vrijwilligers

9

16

42

17

Uren coördinator

9

17

49

18

Landelijk gemiddelde

96

n= 146 P, 196 G gemiddeld voor gebied met 78.800 inwoners

Financiering € 28.700

€ 51.700

€ 146.700

per aanmelding per behandelde, afgesloten zaak

€ 695

€ 588

€ 506

€ 562

€ 906

€ 808

€ 644

€ 731

per opgeloste zaak

€ 1.245

€ 1.133

€ 899

€ 1018

per huishouden

€ 2,19

€ 1,72

€ 1,45

€ 1,65

per inwoner

€ 0,94

€ 0,75

€ 0,71

€ 0,76

Projectfinanciering op jaarbasis

€ 60.200

Kosten:

Tabel 6 Vergelijking financiële gegevens naar verzorgingsgebied van 146 projecten in 2022

Een afgesloten zaak kost gemiddeld1 € 731 (in 2020: € 676). Als gemeente en woningcorporatie ieder de helft financieren, betalen zij ieder € 365.

Buurtbemiddeling loont! Buurtbemiddeling neemt werk uit handen van professionals en bespaart hen tijd. En tijd = geld, dus de verwijzers behalen een economisch voordeel door te investeren in buurtbemiddeling. Breng dit economische belang bij je opdrachtgevers onder de aandacht! ____ 1 Verzorgingsgebied buurtbemiddeling van 78.800 inwoners

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

10/12

1.9

GROEI VAN BUURTBEMIDDELING

In 2022 zijn 9 nieuwe gemeenten gestart. Stand van zaken in december 2022: 303 gemeenten = 88% landelijke dekking. In mei 2023 is de dekking toegenomen naar 89,76%. Afgerond 90%! Dus, in 9 van de 10 gemeenten is buurtbemiddeling beschikbaar.

Grafiek 1 Percentage gemeenten met buurtbemiddeling, per 31-12 van 2007-2022

Aantal BB-gemeenten eind 2022

VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

11/12

1.10

CCV-ERKENDE ORGANISATIES

In 2022 ontvingen 4 gemeenten voor de eerste keer een CCV-erkenning. 138 gemeenten werkten met een door het CCV erkende buurtbemiddelingsorganisatie. Dat is 46% van alle gemeenten met buurtbemiddeling. Wil je werken aan het vertrouwen bij je partners, zorg dan dat jouw project aan alle criteria voor een goede uitvoering van buurtbemiddeling voldoet. De certificering betekent voor jou en je partners dat de landelijke werkwijze en methode van buurtbemiddeling uitstekend zijn geïmplementeerd. En dat de kwaliteit voldoet aan alle gestelde eisen; met een Plus-certificaat laat je zien dat de maximale score op de gestelde kwaliteitscriteria is behaald. Weet dat gemeenten bij een aanbesteding als eis opnemen dat de organisatie CCV-erkend is!

1.11

REACTIES VAN DEELNEMERS OP DALING OF STIJGING MELDINGEN

Daling (3% landelijk gemiddeld) Voor veel deelnemers is het lastig te duiden waarom er een daling in het aantal aanmeldingen is. De meest genoemde mogelijke redenen- die vaak nauw met elkaar samenhangen- zijn: • Veel minder doorverwijzingen door woningcorporaties en politie, mogelijk door te weinig investeren in het contact met hen, of door vele personeelswisselingen bij woco en politie • Te weinig aandacht besteed aan promotie • Verminderde zichtbaarheid van het project • Zelfmeldingen van inwoners blijven achter, inwoners komen moeizaam in beweging • Ziekte of afwezigheid van de coördinator • Het leven is weer terug naar normaal na de coronamaatregelen, mensen gaan er weer op uit, mogelijk daardoor minder overlast • Door ontwikkelingen in de wereld (zoals oorlog in Oekraïne, hoge energieprijzen, hoge inflatie) hebben mensen meer zorgen om de eigen situatie en zijn minder gefocust op overlast. Stijging Andere deelnemers zagen een stijging in de aanmeldingen.

Zij vermoeden dat dit komt door: • Investeringen in PR, dus ook in media-aandacht, daardoor meer bekendheid bij burgers • Netwerken met partners/verwijzers, aanhalen contacten • Verwijzers-bijeenkomsten organiseren, uitleggen hoe alles werkt • Betere afspraken maken met de woningcorporaties • Inzet gemeentelijke veiligheidsenquête waarin BB is opgenomen • Meer onrust in de wijken, verdraagzaamheid neemt af, meer culturen in de wijk wat tot onbegrip leidt, mensen met een rugzakje.

1.12 •

• • • •

REACTIES VAN DEELNEMERS OP HUN RESULTATEN Veel personele wisselingen bij de netwerkpartners, waardoor er meer niet-passende verwijzingen kwamen aan de ene kant en er minder verwijzingen kwamen vanuit de politie. Nieuwe wijkagenten bemiddelden eerst toch liever zelf voordat ze verwezen, ondanks werkafspraken. Later is die samenwerking wel veranderd o.b.v. meer informatie en kennis over de bemiddelaars. Het stopte afgelopen jaar erg vaak omdat mensen BB gebruiken om ‘af te vinken’ of ‘het moet van de politie/ woningcorporatie’. Ik heb politie en wooncorporaties hierover al geïnformeerd dat BB vrijwillig is en ongeschikt om als tool te worden ingezet in welke procedure dan ook. Hele goede samenwerking opgebouwd met gemeente, corporatie en politie. Dat helpt erg met het bereikte resultaat. Enkele casussen zijn opnieuw aangemeld nadat in 2021 één van de partijen geen bemiddeling wilde. Die zijn in 2022 positief afgesloten. Partijen zagen in dat buurtbemiddeling toch helpt. We verwachten in 2023 een toename van meldingen door het nieuwe woonoverlast-proces in de gemeente, waar nu het beleid is om standaard door te verwijzen naar buurtbemiddeling. VERTROUWELIJK

datum

onderwerp

pagina

Mei 2023

MEMO BENCHMARK BUURTBEMIDDELING 2022 VERTROUWELIJK

12/12

VERTROUWELIJK