Duurzaamheid, klimaat, leefbaarheid en sociale rechtvaardigheid bijdrage Klimaatburgemeesters

Inspreekbijdrage Klimaatburgemeesters Breda – Gemeenteraad Kadernota 2025 Wij zijn Ludo, Iris en Elisah – klimaatburgemeesters van Breda. We spreken vandaag namens een groeiende groep betrokken inwoners die zich dagelijks inzet voor een leefbare, eerlijke en toekomstbestendige stad. Allereerst willen we onze waardering uitspreken. Het predikaat National Park City is een kroon op het werk van bewoners, ambtenaren en ondernemers. Breda mag daar trots op zijn. Maar erkenning is pas het begin. Het is precies het pad dat we verder moeten bewandelen. En precies daar willen wij vandaag aandacht voor vragen. U schrijft in de inleiding van de kadernota: “Het besturen van deze stad vraagt om keuzes die vandaag nodig zijn voor de toekomst van morgen.” Wij zijn het daar volledig mee eens. Én we vragen ons af: maken we als stad op dit moment echt de keuzes die daarvoor nodig zijn? Want wie die toekomst serieus neemt, kan niet om duurzaamheid, klimaat en natuur heen. Wat valt ons op? We hebben de Kadernota 2025 goed geprobeerd te lezen, wat niet eenvoudig is omdat de tabellen gaan om een aanpassing van eerdere begrotingen. Wat ons bovendien opvalt, is vooral wat er niet in staat. 1. Circulaire economie: volledig afwezig Er is geen plan, geen visie en geen geld voor de circulaire economie – niet in deze kadernota en ook niet in de vorige begroting. Dat is ronduit zorgwekkend.

In tijden van geopolitieke onrust, grondstoffenschaarste en afhankelijkheid van andere continenten is dit geen abstract beleidsthema. Het raakt onze economische weerbaarheid, ons klimaatbeleid én onze betaalbaarheid van wonen en leven. Zonder circulair beleid is het doel om in 2050 volledig circulair te zijn totaal onrealistisch. En dat doel is geen vrijblijvende ambitie – het is noodzakelijk voor onze toekomst. Zonder strategie, zonder afspraken met bedrijfsleven en zonder sturing op gedrag, komen we er niet. Begin met het zichtbaar maken van circulaire kansen: zet in op hergebruik, maak circulaire inkoop de norm en werk met het Bredase bedrijfsleven aan heldere, meetbare doelen. En zet vooral in op de hogere r-ladder strategieën, zoals refuse. 2. Woningbouw zonder klimaatkompas

Breda bouwt veel, en dat is nodig. Maar op de CO₂-impact van woningbouw wordt nergens gestuurd. Er is geen beleid op biobased bouwen, op lage-emissie bouwplaatsen of op circulaire materiaalstromen. Er komen nieuwe bouweisen aan vanuit de EU. Toch wordt daar in Breda nog niet op voorgesorteerd. De kansen die we nú hebben om woningen echt toekomstbestendig te bouwen, laten we liggen. In een tijd waarin we weten hoe groot de impact van bouwen is op het klimaat en grondstofverbruik, is dat onverstandig. ’t Zoet wordt gepresenteerd als dé grote ontwikkelkans. Mooi dat water en groen de ruggengraat vormen van het ontwerp. Maar ook hier geldt: duurzaamheid en klimaatimpact mogen niet de sluitpost zijn. Maak deze wijk echt toekomstbestendig – in materialen, in mobiliteit, in energiegebruik, in grondstoffengebruik en afval. Er zijn al vele goede voorbeelden in het land te vinden. Steek daar uw licht op, zoals Merwede in Utrecht en project Iewan in Lent. Wat wij voorstellen Wij willen jullie vandaag vijf heldere voorstellen meegeven. Geen extra kostenposten, juist slimme keuzes die Breda voorbereiden op de toekomst: 1. Zorg voor een circulair beleidsplan Werk met urgentie aan een integraal plan voor circulaire economie. Stel doelen op materiaalgebruik, afvalpreventie en hergebruik. De kennis is er – het commitment nu ook nog. 2.

Pak regie op reclame en verleiding Circulariteit begint bij refuse: het voorkomen van onnodige en onduurzaame consumptieveleiding. Als gemeente kun je sturen op het straatbeeld. Verbied reclame voor fossiele producten en overconsumptie zoals fast fashion, zoals vele andere gemeenten als Utrecht en Den Haag dat al doen. Dat is een helder signaal dat we als samenleving andere waarden centraal zetten dan overconsumptie. 3. Stuur op klimaatneutraal én circulair bouwen Stel richtlijnen op voor CO₂-arme bouwmaterialen en energieneutrale bouwlogistiek. Zorg dat in alle grote gebiedsontwikkelingen maximale toekomstbestendigheid en circulariteit een harde eis is – niet iets voor de marge. Sorteer voor op de strengere bouwnormen die er vanuit Brussel aan komen.

4. Bescherm wat we hebben – vóór we bouwen Ontwikkel beleid waarin bestaande bomen (zeker bomen van formaat) structureel worden beschermd. Bomen zijn geen obstakels. Zij zijn onze bondgenoten tegen hitte, wateroverlast en verlies van leefkwaliteit, en de basis voor een Nationaal Park. 5. Stel een onafhankelijke Duurzaamheidsraad in. Dit gebeurt al in andere Nederlandse en Vlaamse steden. Een dergelijke raad geeft gevraagd en ongevraagd deskundig advies op het gemeentebeleid. Onafhankelijk, verbindend en toekomstgericht. Want duurzaamheid overstijgt bestuursperiodes. Tot slot Breda heeft alle ingrediënten in huis om koploper te zijn: betrokken bewoners, innovatieve bedrijven, sterke netwerken. Breda heeft goud in handen – niet alleen in 't Zoet, maar in heel de stad. Maar goud dat je niet koestert, verliest zijn glans. We begrijpen dat er financiële druk is. Besef hierbij: duurzame keuzes zijn geen luxe. Ze zijn noodzakelijk. Klimaatverandering wacht niet. Ongelijkheid wacht niet. Bodemuitputting, watervervuiling, netcongestie – ze zijn al hier. En onze inwoners voelen dat. Daarom vragen wij u: Wees eerlijk over de keuzes die u níét maakt. Durf duurzame waarden leidend te maken in beleid én begroting. Want laten we eerlijk zijn: duurzaamheid mág geen bijzaak zijn. Het is de basis. Voor welvaart, voor gezondheid, voor veiligheid.

En zie in ons – en in zóveel anderen – partners die willen helpen om Breda echt klaar te maken voor morgen. Dank u wel voor uw tijd en aandacht. We denken graag met u mee.