Definitieve Jaarstukken 2022 16-05-23 gestempeld
Tekst van het document
Helaas heeft de GGD door de krappe arbeidsmarkt nog steeds onvoldoende capaciteit om meer toezicht uit te voeren. De begroting is daarom niet volledig benut. Er resteert een bedrag van € 0,17 miljoen. Het saldo van de bedrijfsvoering is € -0,64 miljoen, vooral veroorzaakt door de extra inzet van personeel en uitzendkrachten. Bij de decembercirculaire is extra budget toegevoegd (€ 50.000) voor de verwerking van de relatief hoge BBZ-instroom.
Armoede, resultaat (€ - 1,0 miljoen) o We zien een resultaat van € -1,9 miljoen op de uitvoering van de regeling Energietoeslag 2022. Dit resultaat geeft echter een vertekend beeld. Van het bedrag van € 17 miljoen dat door het Rijk beschikbaar is gesteld, hadden we eerder ingeschat dat we € 5 miljoen pas in 2023 zouden uitgegeven. We hebben in 2022 toch al meer mensen bereikt dan we eerder hadden gedacht. We stellen voor om dit bedrag van € 1,9 miljoen ten laste te brengen van de € 5 miljoen in 2023. o Op de reguliere armoederegelingen is per saldo een positief resultaat zichtbaar van € 0,8 miljoen. ▪ Voor bijzondere bijstand zijn vanuit het Rijk ook voor 2022 extra middelen toegekend om de gevolgen van de coronacrisis op te kunnen vangen. Voor Breda is dat een bedrag van € 0,2 miljoen. We zagen echter geen toename van het aantal aanvragen. Dit budget en een deel van het reguliere budget zijn niet volledig gebruikt. Het resultaat is € 0,8 miljoen. ▪ In het beleidsplan armoede en schulden 2020-2023 'Werken (aan geldzorgen) loont' is jaarlijks € 0,1 miljoen gereserveerd voor maatregelen voor het maatschappelijk middenveld. Dit bedrag is in 2022 niet aangesproken. ▪ Vanwege minder vergoedingen aan BredaPas-houders is er een bedrag van € 40.000 niet gebruikt. Daarnaast is aan alle huishoudens met een Bredapas aan het einde van het jaar een Breda cadeaukaart verstrekt.
Dit bedrag van € 0,21 miljoen is ten laste gekomen van de resterende armoedegelden in 2022. ▪ Het onderdeel schuldhulpverlening geeft een resultaat van € 70.000. Dit komt onder meer doordat het budget voor gemeentelijke bewindvoering nog niet is aangesproken. Daarnaast was er een extra dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren nodig. o Van de resterende armoedegelden in 2022 zetten we in 2023 € 75.000 in voor een maatwerkfonds voor schrijnende gevallen (€ 50.000), de versterking van vroegsignalering (€ 10.000) en een opstartfonds ontzorgen inburgering (€ 15.000). Dit bedrag wordt meegenomen als budgetoverheveling. o Voor het ondersteunen van de (mogelijk) gedupeerden van de kindertoeslagaffaire ontvangen we een bijdrage van het Rijk, dit is in 2022 een bedrag van € 0,14 miljoen.
Onderstaande posten (€ 0,8 miljoen) geven een neutraal resultaat, omdat er lagere uitgaven zijn dan begroot, waardoor er geen uitname uit de reserves hoeft plaats te vinden •
In 2020 zijn we gestart met een schuldenafkoopfonds. In 2022 is er € 0,12 miljoen uitgekeerd en resteert er nog € 0,17 miljoen. In raadsvoorstel BBV-2020-3084 is afgesproken dat de gelden van het fonds automatisch worden overgeheveld totdat ze zijn verbruikt.
•
Begin dit jaar is het Maatwerkfonds Aanvullende Maatregelen (MAM) opgericht. Vanuit de resterende gelden van de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) is hiervoor € 0,6 miljoen beschikbaar gesteld. Met dit experiment kunnen (ex-)ondernemers worden geholpen om hun bedrijf en/of hun leven weer op orde te brengen.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
54
Op dit moment is hier nog weinig gebruik van gemaakt: er resteert nog € 0,53 miljoen. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat we nog een BBZ-light regeling hebben gekregen (1 oktober 2021 - 1 april 2022). Bij resultaatbestemming wordt voorgesteld een bedrag van € 0,35 miljoen door te schuiven naar 2023 voor een aantal lopende zaken en voor het bieden van schuldhulpverlening aan ondernemers met (dreigende) schuldenproblematiek. Thema Leven, resultaat € 0,3 miljoen •
Het resultaat op het onderdeel volksgezondheid is € -0,1 miljoen. Dit kwam door een hogere bijdrage aan de verbonden partij GGD West-Brabant.
•
Het sportbeleid heeft een resultaat van € 0,3 miljoen. Dit resultaat had een aantal oorzaken. In 2022 was er € 0,1 miljoen begroot voor coronanoodsteun voor sportverenigingen. Dit bedrag is niet gebruikt, omdat het niet nodig bleek. (Dat geeft hier een neutraal resultaat, omdat ook de uitname uit de reserve niet nodig is). Verder is de exploitatiebijdrage aan Optisport in 2022 vervallen, terwijl er wel geld voor begroot was. Dit veroorzaakte een resultaat van € 0,2 miljoen. Tot slot zijn enkele projecten niet doorgegaan of vertraagd, waardoor er € 0,1 miljoen resteerde. Een voorbeeld hiervan is de aanleg van een skateplek aan de Jacob Catssingel. Dat gebeurt pas in 2023.
Thema Ontmoeten, resultaat € 2,7 miljoen •
Wijkaanpak (resultaat € 0,5 miljoen) o Voor de wijk- en dorpsplatforms resteert een bedrag van € 0,16 miljoen. Het ondersteunen van initiatieven via subsidies is nog niet terug op het niveau van voor corona. Wel zien we een lichte groei ten opzichte van 2021. (Dat geeft hier een neutraal resultaat, omdat ook de uitname uit de reserve niet nodig is). o Op het budget voor de aandachtswijken resteert een bedrag van € 0,19 miljoen doordat sommige initiatieven meer tijd nodig hebben om tot uitvoering te komen. o Op de overige budgetten van de wijkaanpak zien we een resultaat van € -90.000. Het flexibele budget voor kleine fysieke aanpassingen in de wijken is succesvol gebleken. Het budget is daardoor overschreden. o Het aanvullend steunpakket corona is in het eerste halfjaar van 2022 benut door 7 besturen van wijk- en dorpscentra. Er was veel minder steun nodig dan verwacht, waardoor een budget van € 0,24 miljoen resteert.
•
Statushouders en opvang vluchtelingen (resultaat € 2,2 miljoen) Vanuit het Rijk is voor de opvang van ontheemden Oekraïne een subsidie ontvangen van € 12,5 miljoen. De uitgaven betreffen € 10,2 miljoen en dit leidt tot een positief resultaat van € 2,3 miljoen. Bij resultaatbestemming wordt voorgesteld dit bedrag over te hevelen, zodat het beschikbaar blijft voor opvang van Oekraïners. Voor de komende jaren is de dekking op voorhand niet te garanderen, indien er geen opvang meer zal plaats vinden zal ook een groot deel van de kosten komen te vervallen. Echter kunnen de aangegane (huur)verplichtingen voor de komende jaren bekostigd worden uit het positieve resultaat van dit jaar.
INVESTERINGEN Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Beschikbare investeringen
Verwachte uitgaven 2022
Werkelijke uitgaven tm 2022
Onderuitnutting uitgaven 2022
Wijkontwikkeling
286
Speelvoorzieningen
501
Totaal
787
Vrijval 2022
Nog beschikbaar eind 2022
286
33
253
253
501
280
221
221
787
313
474
474
Vitaal en Sociaal Breda
TOELICHTING INVESTERINGEN Wijkontwikkeling •
Vanuit het krediet Linie-Zuid zijn nog geen uitgaven gedaan. Dit is uitgesteld naar het derde kwartaal van 2023 vanwege de subsidieaanvraag en de uitvoering door de woningbouwcorporatie en WMWM.
•
Op het krediet Driesprong resteert nog een klein budget voor nazorg in de periode 2022-2024.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
55
Speelvoorzieningen •
Het krediet voor de instandhoudingsinvesteringen voor speelvoorzieningen is in 2022 niet volledig gebruikt. Dat komt doordat we pas laat in het jaar een contract hadden en rechtmatig konden inkopen.
RESERVES Bedragen x € 1.000 Vitaal en Sociaal Breda
Stand 1-1-2022
Investeringen sportverenigingen
Uitsplitsing reserves
Bedrag mutaties
Stand 31-12-2022
-18
0
18
Vrouwenopvang
-1.029
1.071
Algemene reserve programma 1
2.100 0
4.649
-3.699
950
Exploitatiereserve programma 1
0
1.221
10.725
11.946
2.118
5.870
5.979
13.967
Totaal
TOELICHTING RESERVES Dit zijn de belangrijkste mutaties in de reserves: Reserve investeringen sportverenigingen De mutatie heeft betrekking op onttrekkingen vanuit de investeringsregeling die door sportverenigingen zijn aangevraagd en beschikt. Reserve vrouwenopvang Het bestedingsdoel van deze reserve betreft de noodzakelijke vernieuwing van de vrouwenopvang aan de Assumbrugstraat. In 2022 heeft het bestuur van Safegroup verschillende scenario's uitgewerkt, die zijn besproken met de betreffende wethouder. De plannen zijn daarna concreet gemaakt, waardoor er in 2022 € 1 miljoen is onttrokken uit de reserve. Algemene reserve programma 1 Bij de bestuursrapportage 2022 zijn de algemene reserve en exploitatiereserve gesplitst per programma. De mutatie van de algemene reserve betreft vooral een uitname van € 3,9 miljoen voor huishoudelijke ondersteuning om de hogere kosten op te vangen. Exploitatiereserve programma 1 De mutaties in de exploitatiereserve betreffen uitgaven voor diverse posten vanuit de budgetoverhevelingen in 2020 en 2021. Daarnaast gaat het om toevoegingen van gelden die zijn ontvangen in 2022 en die pas in 2023 nodig zijn. Grotere posten hierin zijn een bedrag van € 5 miljoen voor de energietoeslag 2022 en € 1,2 miljoen aan regionale middelen voor de crisisdienstverlening voor de aanpak van jeugdwerkloosheid.
VOORZIENINGEN Bedragen x € 1.000 Stand 1-1-2022
Bedrag mutaties 2022
Stand 31-12-2022
Vrz van derden verkregen middelen (progr 1)
123
-46
77
Vrz verlies Juzt
820
-820
0
0
1.370
1.370
943
504
1.447
Vrz archivering Juzt Totaal
TOELICHTING VOORZIENINGEN Voorziening van derden verkregen middelen De mutaties betreffen diverse inlossingen in het kader van Social Return On Investment (SROI) en een ontvangen subsidie van ZonMw (Zorg Onderzoek Nederland Medische Wetenshappen), die is ingezet voor een trainingsprogramma voor de aanpak van verward gedrag.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
56
Voorziening verlies Juzt De voorziening is getroffen voor de financiële afwikkeling van de opheffing van stichting Juzt, die in 2022 is afgerond. Voorziening archivering Juzt De voorziening is getroffen voor het uitvoeren van de bewaarderstaken voor de komende 20 jaar vanwege de opheffing van stichting Juzt.
BELEIDSSTUKKEN Achterliggende documenten bij dit programma Naam document
Soort document
Jaar
Samen voor onze toekomst, beleid jeugd(hulp) 2020-2023
Kaderstellend
2020
Strategische Onderwijsagenda Breda 2019/2020 - 2023/2024
Kaderstellend
2019
Subsidies Breda samen doen, 2021-2022
Kaderstellend
2020
Beleidskader Participatie
Kaderstellend
2015
"Werken (aan geldzorgen) loont. Beleidsplan Armoede en schulden Breda 2020-2023"
Kaderstellend
2020
Beleidsplan WMO (Goede zorg doen we samen)
Kaderstellend
2015
Team Breda
Kaderstellend
2017
"Thuis in Breda 2019"
Kaderstellend
2019
Alliantie Breda, 2019 tot en met 2022
Uitvoerend
2019
Opvang en bescherming in Regio Breda
Kaderstellend
2017
Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Breda 2021
Kaderstellend
2021
Verordening Jeugdhulp Breda 2020
Kaderstellend
2021
Uitvoeringsplan jeugd(hulp) 2020-2023 Samen voor onze toekomst
Uitvoerend
2021
Beleidskader regionale maatwerkvoorziening Beschermd wonen regio Breda
Kaderstellend
2021
Bestuursakkoord 2018 - 2022 'Lef en Liefde'
Kaderstellend
2018
Bestuursakkoord 2022 - 2026 'Dichtbij doen, samen sterk vooruit'
Kaderstellend
2022
AAN DIT PROGRAMMA GERELATEERDE VERBONDEN PARTIJEN GR programma Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten Vitaal en Sociaal Breda Verantwoordelijk bestuurder: Bestuurlijk vervanger: Belang in verbonden partij in %: Soort verbonden partij:
Thema Opgroeien Arjen van Drunen Boaz Adank 45,7% Gemeenschappelijke regeling
Bijdrage van de verbonden partij aan het programma De gemeenschappelijke regeling Programma Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten is beter bekend onder de naam Regionaal Bureau Leren West-Brabant (RBL). Centraal staat niet de ‘leerplicht’, maar het ‘leren’ om het belang te onderstrepen van een goed opleidingsniveau. Er zijn 16 deelnemende gemeenten. Samenwerken gebeurt op 3 niveaus: •
Alle deelnemende gemeenten kozen voor het gezamenlijk voeren van één administratie voor de leerplicht en de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC).
•
Moerdijk, Drimmelen, Alphen-Chaam, Geertruidenberg, Baarle-Nassau, Oosterhout en Breda werken intensief samen om alle jongeren van 5 tot 23 jaar te begeleiden naar de juiste opleiding, zorg of werk.
•
Minder intensief maar wel praktisch werken Etten-Leur, Rucphen en Zundert samen in de begeleiding van jongeren op het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de kwalificatieplicht van jongeren van 16 tot 23 jaar.
Bijzondere ontwikkelingen bij de verbonden partij Het RBL is een platte organisatie met bijna uitsluitend kosten voor personeel en bedrijfsvoering. De stijging van kosten volgt in
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
57
principe de landelijke trend. Wettelijke ontwikkelingen in de leerplicht en bij de toeleiding naar arbeid leiden tot de inzet van aanvullende formatie. Door deze ontwikkelingen en ook door landelijke trends als gevolg van wijzigingen in de cao, is er geen sprake van gelijkblijvende deelnemersbijdragen. Feitelijk wordt voor de komende jaren een verhoging van de gemeentelijke bijdrage voorzien. De druk op de RBL-begroting leidde in 2022 tot een overschrijding van 235.000 euro. Het aandeel daarin voor de gemeente Breda bedraagt 105.000 euro. De overschrijding wordt o.m. veroorzaakt door verhoging van administratie en facilitaire kosten, extra inzet voor leerlingen uit Oekraïne, de effecten van Corona, inhuur wegens ziekte en de additionele inzet van 2 fte om de uitvoering tenminste op de afgesproken wettelijke minimumvariant te waarborgen. De hulpverlening aan jongeren heeft op het gewenste niveau plaatsgevonden en het landelijke beeld van de toename van het aantal voortijdig schoolverlaters geldt niet in eenzelfde mate voor onze regio. Voor 2023 wordt opnieuw rekening gehouden met hogere kosten als gevolg van de effecten van cao-afspraken, het continueren van de additionele inzet van 2 fte en geprognosticeerde meerkosten van 185.000 euro. De overschrijding die ontstaat zal volgens de afgesproken verdeelsleutel worden verrekend met de regiogemeenten.
Twee kanttekeningen die bovendien doorwerken in het eindbeeld zijn: a. de nu nog niet nader te bepalen extra inspanningen voor de begeleiding van leerlingen uit Oekraïne en b. de kosten van de noodzakelijke doorontwikkeling van het RBL zoals de kwalitatieve versterking van medewerkers en het optimaliseren van de organisatorische inrichting. De belangrijkste risico’s bij de verbonden partij Het belangrijkste risico van deze GR is het uittreden van een van de deelnemende gemeenten. Dit risico is klein, want het gaat om de uitvoering van verplichte wettelijke regelingen. Uitvoering via deze GR beperkt de kosten voor de deelnemers en is effectief.
Neovita BV Vitaal en Sociaal Breda Verantwoordelijk bestuurder: Bestuurlijk vervanger: Belang Breda in verbonden partij in % Soort verbonden partij:
Thema Leren, ontwikkelen en werken Marike de Nobel Carla Kranenborg - van Eerd 100% Vennootschappen en coöperaties
Bijdrage van de verbonden partij aan het programma Neovita BV is mede opgericht voor de taken op het gebied van begeleiding en re-integratie, die niet of niet goed in het publiekelijk domein passen. De gemeente Breda voert de uitvoerende en administratieve taken uit. Bijzondere ontwikkelingen bij de verbonden partij Neovita BV heeft medewerkers in dienst uit de doelgroep van de Participatiewet. De gemeente detacheert hen binnen de eigen organisatie en bij andere werkgevers. Neovita belast de loonkosten verminderd met de ontvangen (loonkosten) subsidies worden 1 op 1 door aan de gemeente Breda. De belangrijkste risico’s bij de verbonden partij De loonkosten verminderd met de ontvangen (loonkosten) subsidies worden 1 op 1 doorbelast aan de gemeenten Breda. De overige kosten/uitvoeringskosten worden met een opslag doorbelast aan de gemeente Breda. Hierdoor is er nauwelijks sprake van een financieel risico.
GR GGD West-Brabant Vitaal en Sociaal Breda Website GGD West-Brabant: Verantwoordelijk bestuurder: Bestuurlijk vervanger: Belang Breda in verbonden partij in %: Soort verbonden partij:
Jaarstukken 2022
Thema Leven GGD West-Brabant Arjen van Drunen Boaz Adank 25,9% Gemeenschappelijke regeling
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
58
Bijdrage van de verbonden partij aan het programma De GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) voert in opdracht van de West-Brabantse gemeenten de Wet publieke gezondheid uit. Het GGD-beleid richt zich op het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners, vooral van de meest kwetsbaren. Samenwerking staat centraal: de GGD verbindt haar kennis actief aan partijen in het sociaal en veiligheidsdomein en het openbaar bestuur. Net als in de voorgaande jaren zag de gemeente in 2022 haar speerpunten op het gebied van gezondheidsgebied terug en kregen inwoners die het moeilijk hadden de aandacht die nodig was, in samenwerking met ketenpartners. De GGD biedt op basis van cijfers uit onder meer de Gezondheidsmonitor onderbouwing voor en advies over het publieke gezondheidsbeleid (Brabantscan). Zij sloot goed aan op de lokale aanpak binnen het sociaal domein. De GGD neemt deel aan thematafels in het kader van ‘Breda Doet’, is betrokken bij de wijkaanpak en heeft aandacht voor gezondheidsbevordering onder kwetsbare groepen. Dan gaat het vooral om kwetsbare kinderen en hun ouders (via de JGZ), laaggeletterden, dak- en thuislozen, kwetsbare ouderen en verwarde mensen in de wijk (OGGZ). De GGD coördineert het uitstapprogramma prostituees en sinds 2019 zet zij nadrukkelijk in op infectieziektebestrijding en -preventie.
Binnen Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) stimuleert de GGD samen met de gemeente een gezonde leefstijl onder kinderen en jeugd. Eerder hebben de GGD en de gemeente voorbereidingen getroffen voor een Lokaal Preventie Akkoord. Partners die zijn aangesloten bij het Bredaas Lokaal Preventie Akkoord konden in 2022 subsidie aanvragen voor hun activiteiten. Bijzondere ontwikkelingen bij de verbonden partij Waar in de voorgaande jaren de impact van de coronacrisis groot was, kreeg de GGD in 2022 te maken met nieuwe uitdagingen. De oorlog in Oekraïne leidde tot een toestroom van vluchtelingen naar Nederland. De gemeenten in WestBrabant boden hiervoor noodopvang aan en dit bracht extra taken voor de GGD met zich mee. De screening van kinderen en de vaccinatie van kinderen en volwassenen, waar de vaccinatiegraad nog niet gelijk was aan die van Nederland, kwamen erbij. Ook werden door de GGD technisch hygiënische inspecties van de opvanglocaties uitgevoerd in de gemeente. Daarnaast had ook de GGD (net als veel andere sectoren) in 2022 te maken met veel vacatures die vanwege de krapte op de arbeidsmarkt moeilijk konden worden ingevuld. Vooral voor het vakgebied van de Forensische Geneeskunde is dit een zorgelijke ontwikkeling. De GGD is zich hier bewust van en startte mede daardoor eind 2022 het innovatietraject GGD Next Label.
Ten aanzien van informatiebeveiliging en privacy was 2022 een enerverend jaar voor de GGD waarin de informatieveiligheid verder werd doorontwikkeld. Om de dienstverlening te continueren is de GGD steeds afhankelijker van de beschikbaarheid van systemen en de betrouwbaarheid van informatie. In dat kader heeft de GGD in 2022 waar nodig samen met haar partners extra beveiligingsmaatregelen genomen en zijn medewerkers getraind in het veilig werken in een digitale omgeving. De inzet van de GGD voor ‘Nu niet zwanger’ is in het verleden financieel gewijzigd, omdat dit project nu sinds 2022 cofinanciering vanuit de regio heeft, zodat de kosten niet alleen door de gemeente Breda hoeven te worden gedragen. Voor komende jaren zijn het GALA en het IZA belangrijke nieuwe ontwikkelingen die op ons als gemeente en op de GGD afkomen. Uit het IZA (Integraal Zorgakkoord) vloeit een regio-akkoord (met de GGD-regio) waarbij we diverse aanpakken verplicht regionaal moeten gaan oppakken. Hier krijgen we ook gelden voor die we vanuit mandaathouderschap gaan verdelen in de regio inclusief plan. In IZA zitten een aantal verplichte aanpakken die terug gaan komen in het GALA (Gezond Actief Leven Akkoord). Voorbereidingen hierop hebben we in 2022 getroffen. De belangrijkste risico’s bij de verbonden partij De (financiële) impact van corona was in 2022 niet meer te vergelijken met de jaren daarvoor.
Net als in voorgaande jaren is er een risico op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Het is belangrijk dat de gegevens goed beveiligd worden, zodat de persoonsgegevens van de Bredaase inwoners niet openbaar toegankelijk worden. Tevens heeft de GGD ook last van schaarste op de arbeidsmarkt en een hoog ziekteverzuim. Er is een risico dat de goede dienstverlening richting de Bredanaars daardoor in het geding komt. Informatiebeveiliging en privacy blijven risicovolle thema’s, mede aangezien de GGD steeds afhankelijker is geworden van de beschikbaarheid van systemen en de betrouwbaarheid van informatie.
GR Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord Vitaal en Sociaal Breda Website Regionale Ambulancevoorziening: Verantwoordelijk bestuurder: Bestuurlijk vervanger: Belang Breda in verbonden partij in %: Soort verbonden partij:
Jaarstukken 2022
Thema Leven Regionale Ambulancevoorziening Arjen van Drunen Boaz Adank 2,4% Gemeenschappelijke regeling PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
59
Bijdrage van de verbonden partij aan het programma Met de Regionale Ambulancevoorziening (RAV) zijn Bredanaars verzekerd van toereikende ambulancezorg. Dit betekent hulpverlening op de plaats van een ongeval, goed en snel vervoer naar het ziekenhuis, binnen verplichte aanrijtijden. Hierover zijn prestatieafspraken gemaakt met zorgverzekeraars en de RAV. De gemeente geeft geen financiële bijdrage aan de GR RAV. Bijzondere ontwikkelingen bij de verbonden partij In 2022 maakte de RAV een voorzichtige start met het terug gaan “naar normaal” na de coronacrisis. Corona was in 2022 nog aanwezig op de achtergrond maar lang niet meer zo allesoverheersend als in de jaren daarvoor. Verder werd nog duidelijker dat het zorglandschap in Nederland in rap tempo aan het veranderen is, waarbij de uitdaging voor de toekomst is om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg voor iedereen te garanderen terwijl er tegelijkertijd een toenemende vraag naar spoedzorg is. Ook verscheen het Integraal Zorgakkoord waarin afspraken werden vastgelegd over o.a. het realiseren van meer passende, preventieve, duurzame en gedigitaliseerde zorg. Daarnaast werd de inzet van de verpleegkundig specialisten uitgebreid; deze waren al actief in de regio Tilburg en ’sHertogenbosch maar nu ook in onze gemeente. Zij worden nu ook ingezet voor patiëntenzorg.
De verpleegkundig specialisten mogen extra handelingen verrichten zoals het hechten van wonden, antibiotica voorschrijven of een echo maken. Patiënten kunnen hierdoor meer thuis worden behandeld wat in veel gevallen een rit naar het ziekenhuis voorkomt en zodoende weer minder stress oplevert voor de patiënt. Ook het zogeheten laag en midden-complex vervoer maakte ontwikkelingen door in 2022. De divisie Laag- en middencomplexe ambulances is in 2022 op volledige sterkte gebracht. Alle medewerkers van de zorgambulance zijn inmiddels omgeschoold. Ook nam het team haar intrek in een nieuwe ambulancepost in Tilburg. In het voorjaar van 2022 werd de pilot Zorgcoördinatie in de Bossche regio afgesloten. In deze pilot werd intensief samengewerkt met het ziekenhuis, de Huisartsenpost, thuiszorg en GGZ. Een belangrijke conclusie uit de evaluatie van deze pilot is dat het onderling delen van informatie cruciaal is, meer nog dan het daadwerkelijk fysiek bij elkaar zitten op één locatie. Op de meldkamer in Bergen op Zoom werden in 2022 voor het eerst niet-verpleegkundig centralisten ingezet, binnen de kaders van een landelijke pilot. Bij een positieve evaluatie volgt de meldkamer in ‘s-Hertogenbosch in 2023. De belangrijkste risico’s bij de verbonden partij De vergunningverlening en financiering van de ambulancezorg blijft lopen via de zorgverzekeraars.
Dit betekent geen financieel risico voor de gemeente.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
60
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Ondernemend Breda
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
ONDERNEMEND BREDA TERUGBLIK OP ONZE AMBITIE In 2019 hebben we een economische visie weggelegd die meer dan ooit is gericht op vernieuwing. De noodzaak hiervoor is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Onze economie kan in de toekomst alleen relevant en concurrerend zijn als ze meebeweegt met geopolitieke ontwikkelingen, toenemende klimaateisen, technologische ontwikkelingen en de vraag naar maatschappelijke relevantie. Als overheid vervullen we hierbij deels een faciliterende rol en nemen we deels het voortouw.
Thema Stimuleren economische ontwikkeling in Breda WAT HEBBEN WE BEREIKT? Breda wil excelleren op het vlak van toegepaste technologie en creativiteit (TT&C). We werken vanuit 3 programmalijnen om deze new economy-bedrijven verder te versterken en om hun kennis en kunde in te zetten om het brede mkb mee te nemen in de noodzakelijke vernieuwingen. Zo willen we meer talent aan onze stad binden. In 2022 hebben we volop initiatieven ontplooid en zijn we erin geslaagd om Breda meer te profileren als stad van technologie en creativiteit. In februari ging de startup incubator B’WISE van start. Daar zijn in de loop van het jaar 25 startup-ondernemers gevestigd, die begeleiding en huisvesting op maat kregen. Daarnaast stimuleert B'WISE cross-sectorale ontmoetingen voor succesvolle innovaties en is het dé huiskamer van het Innovatieve Start-up Ecosysteem West-Brabant. We werken samen met Avans Hogeschool, BUas, BOM, Braventure en REWIN. Daarnaast hebben we in 2022 een aantal commerciële partners aangetrokken. De behoefte en animo voor B’WISE bleek groot. Daarom gaan we in 2023 zorgen voor een tweede etage. De grote projecten leverden ook in 2022 een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van Breda. De aankoop van 't Zoet en de rijksgelden voor de grootschalige woningbouwlocaties waren een grote impuls voor de stad. Deze fysieke investeringen leveren een bijdrage aan onze economie.
In de programma's Gasthuisvelden en CrossMark gaan projecten in uitvoering. De rijkssubsidie voor de grootschalige woningbouwlocatie CrossMark is een belangrijke impuls voor de komende 10 jaar. Dat geldt ook voor de bijdrage voor het programma Centrum Oost (voorheen bekend als 'Oostflank'). Het project Nieuwe Mark is volop bezig en daarmee realiseren we een van de grootste verbeteringen en investeringen in de stad. Nieuw binnen de grote projecten is de programma-aanpak Bavel. Samen met het dorp zijn we gestart met de uitwerking van nieuwe woon-, werk- en recreatielocaties. De erfgoedvisie 'Grondstof voor de toekomst' is uitgewerkt als een brede benadering van ons erfgoed, met als doel een Collectie Breda. De Kracht van Toegepaste Innovatie Met dit programma jagen we vernieuwing en innovatie aan. Daarbij kijken we ook naar de maatschappelijke impact daarvan. Innovatie aanjagen betekent ook: keuzes maken. Je kunt immers niet overal goed in zijn en we streven als stad naar een herkenbaar profiel. In onze keuzes kijken we vooral naar het economisch en maatschappelijk belang, naar de basis die er al ligt, naar de energie bij het bedrijfsleven en naar de specialisaties bij onze kennisinstellingen. Dit heeft geleid tot 3 kernclusters: Breda Robotics, Breda GameCity en Breda Circulair. Daarnaast loopt er nog een verkenning naar artificial intelligence (AI) en data.
Deze kernclusters zijn Triple Helix (ondernemers, onderwijs en overheid) samenwerkingsverbanden, waar wordt geïnnoveerd en ontwikkeld, waar studenten in een hybride leeromgeving werken aan opdrachten uit het bedrijfsleven en waar het MKB wordt geïnspireerd om met nieuwe technologie aan de slag te gaan. We hebben 2022 gebruikt om het ecosysteem voor innovatie en ondernemerschap meer te verbinden en boekten concrete resultaten bij de ontwikkeling van het Innovatiedistrict Breda. Ondernemen met lef Het ondernemerschap van startende bedrijven verbeterde in 2022 dankzij de programma’s Business Coach Breda en B’WISE. Jonge bedrijven die wilden doorgroeien, kregen begeleiding en het aantal arbeidsplaatsen bij deze bedrijven steeg. Veel ondernemers vanuit het brede mkb verdiepten zich in digitalisering en verduurzaming. Zij volgden workshops en zetten de volgende stap met de hulp van een adviseur of een expertbedrijf. Daarbij lag extra nadruk op het gebruik van data. Mkb'ers verduurzaamden hun businessmodel dankzij de inzet van studententeams. Meerdere innovatieprojecten kregen steun vanuit de subsidie Toegepaste Technologie en Creativiteit. We koppelden talent aan het bedrijfsleven door samenwerkingsprojecten
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
63
met het onderwijs en hybride leeromgevingen. In 2022 deden we onderzoek naar het lokale landschap van impactondernemers en organiseerden we een succesvol event Impact Breda, samen met Betrokken Ondernemers Breda. Verrassende stad We hebben in 2022 continu de aantrekkingskracht van Breda vergroot. Dat deden we samen met Breda Marketing, het onderwijs en ondernemers langs de lijnen ‘vitale stad’, ‘unieke stad met beleving’ en ‘gastvrij en creatief’. Erfgoed is een onderdeel van de aantrekkingskracht van Breda. In samenwerking met onder andere de citymarketingorganisatie en de erfgoedorganisaties werken we aan de informatievoorziening voor bewoners en bezoekers. Ondanks de coronabeperkingen hebben we met verschillende partners in de stad hard gewerkt om Breda aantrekkelijk te houden. De aandacht voor dichtbij en lokaal is gebleven en we hebben ons ingezet om de Vuelta tot een succes te maken. De grote aandacht voor Breda in de aanloop naar dit wielerevenement hebben we benut om de langlopende verhaallijn Royal Roots te lanceren, in samenwerking met het Prado. Toen alle beperkende maatregelen werden opgeheven, hebben we ons volledig ingezet om alle evenementen zo goed mogelijk te laten opstarten en het aantal aanvragen beheersbaar te houden. Digitalisering Mindware We zijn gestart met een stedelijk ethisch team om in samen te leren over ethische vraagstukken.
In het team zitten onder andere vertegenwoordigers van het ziekenhuis, woningcorporaties en hogescholen. Voor de samenwerking op Hazeldonk hebben we specifiek voor het drone project een sessie ethiek georganiseerd. Doel hiervan was het gesprek organiseren en faciliteren over digitalisering en technologie in het publieke domein. Voor de stad zijn er bewustwordingssessies georganiseerd op diverse digitale thema’s onder de vlag van “Bredata, talk of the town”. Ook is Breda koplopergemeente vanuit de alliantie “digitaal samenleven” samen met diverse partners uit het bedrijfsleven en het ministerie. Hierbij worden partners samen gebracht om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan met de digitale ontwikkeling. Hardware Momenteel heeft zo'n 50-60% van de 85.000 woonadressen in Breda de mogelijkheid gekregen om aangesloten te worden op glasvezel. Delta Fiber heeft op 19 bedrijventerreinen de behoefte geïnventariseerd en is begonnen met de uitrol van het netwerk. Software We hebben ons netwerk flink uitgebreid met nationale en Vlaamse partijen. We hebben deelgenomen aan de World Smart City Expo, zijn intensief betrokken bij enkele City Deals en onderzoeken met de Future City Foundation een Vlaams-Nederlands kennisnetwerk.
Orgware We hebben pilots uitgevoerd op het gebied van datawarehousing (het opslaan van data in de eigen organisatie waarbij een veilige en verantwoorde uitwisseling met interne en externe partijen mogelijk is). We hebben ervaring opgedaan met FiWare en een pilot uitgevoerd met de groenindex rondom groenbeleving. Proeftuinen Binnenstad In 2022 hebben we onze inzage in de toegankelijkheid van de binnenstad verder verbeterd. Via data meten we privacyproof de aantallen en de samenstelling van het bezoek aan de binnenstad. Deze informatie delen we met belanghebbenden als beleidsinstrument en als inzichtsmodel. Toegankelijkheid We hebben voor Bredaphoto en de Singelloop een app ontwikkeld: de BBA (Bereikbaar Breda Applicatie). Begin 2023 is de BBA Kielegat uitgekomen, die mensen met een beperking helpt om op een toegankelijke manier naar de binnenstad te komen. Bijdrage aan gemeentelijke opgaven We hebben aansluiting gevonden bij grote projecten als ’t Zoet en Centrum Oost.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
64
Bedrijventerreinen Werklocaties zijn van grote waarde voor de werkgelegenheid en welvaart voor onze stad en de regio. We hebben de Samenwerkingsovereenkomst Hazeldonk ondertekend met 5 externe belanghebbenden. Op basis daarvan starten we projecten op de gebieden ondermijning, veiligheid, parkeren, calamiteitenverlichting en control tower. Hiervoor maken we gebruik van technieken als kunstmatige intelligentie en drones. Voor deze laatste toepassing werken we samen met onder meer de landsadvocaat en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Smart City Monitor We werken binnen het Europese project Smart City Monitor samen met onder meer de gemeente 's-Hertogenbosch, JADS (Jheronimus Academy for Data Science) en BUas. Dit heeft geleid tot nieuwe inzichten op het gebied van data die we kunnen inzetten voor onze gemeentelijke opgaven, zoals de herinrichting van Centrum Oost. Wonen We zijn betrokken bij een woningbouwopgave op het voormalige Hero-terrein, waarbij we meedenken over het meetbaar gezond inrichten van de openbare ruimte. Digital Twin De digital twin geeft informatie over de binnenstad en de inlopers ernaartoe op het gebied van mobiliteit, drukte en toegankelijkheid. Diverse gemeentelijke afdelingen maakten hier in 2022 gebruik van.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN? Begin 2022 waren er nog veel coronamaatregelen van kracht en de gevolgen daarvan voor inwoners, bedrijven en (cultuur)instellingen waren groot. Het was toen nog onduidelijk of deze situatie het hele jaar zou duren of dat er na eventuele versoepelingen extra aanvullende ondersteuning nodig zou zijn voor de opstart van de bedrijvigheid en de culturele sector. Achteraf bleek dat het hervatten van de normale bedrijfsvoering na corona sneller ging dan verwacht. Het virus hield zich bovendien gedeisd, waardoor de geplande ondersteuningsmaatregelen niet allemaal nodig bleken te zijn. De kracht van toegepaste innovatie Ecosysteem In 2022 organiseerden we samen met marktpartijen diverse activiteiten om sleutelspelers én vraag en aanbod te verbinden voor de implementatie van nieuwe technologie. We organiseerden Act Now, het festival innovatie en creativiteit en themasessies op het gebied van data, VR/AR en customer experience. Proeftuinen AI Hub: In 2022 voerden we samen met BUas, Avans Hogeschool en REWIN West-Brabant een verkenning uit naar een zelfstandig AI-cluster in West-Brabant. Voorlopige conclusie: het is vooralsnog verstandig om vooral de verbinding te zoeken met organisaties als Brainport en JADS. Stichting Breda Robotics: Een belangrijk speerpuntcluster is Breda Robotics. In 2022 werkten we hard aan de verdere uitbouw hiervan.
Het aantal partnerbedrijven is gestegen naar 16. Naast Avans Hogeschool is ook Curio aangesloten. We hebben een aantal geslaagde events georganiseerd, waarbij talent in contact is gekomen met het bedrijfsleven. We hebben een grote Interreg-subsidie aangevraagd voor agrorobotisering. Een groot aantal mkb’ers is geholpen met vraagstukken op het gebied van robotisering. Breda Circulair •
Afgelopen jaar konden we Breda Circulair (BC) voor 4 jaar continuïteit bieden door een langjarige subsidie met tussenevaluaties. Samen zijn we een onderzoek gestart dat een goede basis biedt voor hun plannen voor de langere termijn. Afgelopen jaar organiseerden we diverse gezamenlijke activiteiten, zoals een event in de Week van de Circulaire Economie, het SustainABLE-project (2 keer, in samenwerking met Avans Hogeschool) en de Circular Economy Summit en Circular Business Challenge (begin 2023). BC organiseerde zelf ook nog een FuturePROEF-diner en enkele kleine workshops. Ze werkten aan de uitbreiding van het ecosysteem en de versteviging van hun positie in de stad.
•
We hebben STEK geholpen met het doorzetten van hun concept op deze locatie. Daarnaast draaiden we met STEK en Afvalservice een pilot om ingeleverd afval te redden van de afvalberg door dit aan 15 ondernemers op STEK aan te bieden (van tuinstoelen en apparaten tot hout en lp's). Deze pilot is afgerond en krijgt een vervolg in 2023.
•
Met de RWB dachten we mee over het regionale programma voor circulariteit.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
65
•
Met REWIN dachten we mee over hun uitvoeringsprogramma.
•
Verder reikten we afgelopen jaar weer De Groene Pluim uit in Breda (Satelliet Meubelen) en werkten we mee aan het succesvolle jubileumevent in Breda bij Satelliet Meubelen/Inspirium.
Stichting Game City Het hoofdprogramma van Breda Game City is verder geformaliseerd in 4 programmalijnen: community building, ondernemerschap, een videogame-hub en acquisitie. Cruciaal voor de verdere uitbouw van dit cluster was de ondertekening van de intentieverklaring tussen de provincie, de gemeente Breda, BUas en Ubisoft (in december 2022). Breda Game City nam deel aan de Gamescom in Keulen, wat leidde tot de nodige publiciteit. Dynasty Esports en Breda Game City organiseerden op 14 december de eerste Breda Esports Conferentie (BEC2022). ITech Breda Voor het IT-cluster in Breda lag de nadruk in 2022 op het aantrekken en binden van talent. Onder de werktitel IT Aanvalsplan werkten we samen met marktpartijen en het onderwijs een aanpak uit, die in 2023 wordt uitgevoerd. Innovatiedistrict We voerden een verdere verkenning uit voor het Innovatiedistrict en in het bijzonder de realisatie van de TT&C-hotspot in de buurt van de Slingerweg. Dit waren de belangrijkste uitkomsten: •
Inzicht in de accentverschillen voor de verschillende deelgebieden binnen het Innovatiedistrict.
•
Een goede samenwerking en afstemming met de ontwikkeling van ’t Zoet.
•
De gemeente huurt sinds eind 2022 een bedrijfshal aan de Slingerweg zodat ondernemers uit de TT&C-doelgroep zich hier mogelijk kunnen vestigen.
•
De planontwikkeling voor het gebied Slingerweg wordt in 2023 verder uitgewerkt.
Ondernemen met lef Start en groei, vernieuwing mkb De mkb-deal West-Brabant werd verlengd en liep in heel 2022 door. De nadruk lag daarin vooral op het thema Digitalisering. Doordat de deal doorliep, is er nog geen Digital Alliance gestart. Het programma Datacoaches ging in 2022 van start en hieraan namen diverse Bredase ondernemers deel. Met Avans Hogeschool, BUas en Curio zijn we de Digiwerkplaats mkb gestart, waarbij studenten ondernemers helpen met digitale vraagstukken. Om een duurzaam businessmodel te ontwikkelen, deden diverse ondernemers een beroep op de kennis van studenten van SustainABLE. Daarvoor waren vouchers beschikbaar. Daarnaast zijn mkb’ers verbonden aan Breda Circulair, bijvoorbeeld vanuit de horeca om afvalstromen te verminderen. Business Coach Breda hielp honderden ondernemers met coaching, workshops en coronagesprekken. Het B’WISE-programma hielp start-ups om hun innovaties te vermarkten. Daarbij namen een kleine 20 bedrijven hun intrek in de nieuwe incubator in Breda. Dienstverlening van de gemeente In 2022 hebben we 2 interne accountmanagers toegevoegd aan het Ondernemersteam. Daardoor kunnen we meer ondersteuning en dienstverlening bieden aan alle ondernemers en sectoren in Breda. De accountmanagers en acquisiteurs kregen meer ruimte om bedrijven in de TT&C-doelgroep proactief te benaderen.
Hierdoor konden ze meer begeleiding bieden op thema's als innovatie, digitalisering, duurzaamheid, arbeidsmarkt en internationalisering. Doordat ze beter zichtbaar waren, ontstonden er nieuwe verbindingen tussen bedrijven en werd het ecosysteem versterkt, zoals bijvoorbeeld Breda Game City. De zichtbaarheid, inzet en dienstverlening van de accountmanagers wordt door ondernemers zeer gewaardeerd. We hebben een samenwerkingsverband afgesloten tussen NAC Breda, KHN Breda en BredaBusiness (de gemeente Breda): Breda Horeca. Daarmee willen we actuele vraagstukken samen aanpakken en laagdrempelig met elkaar in contact blijven. Ieder jaar organiseren we minstens 5 activiteiten en we ontwikkelen een incentivesysteem. BredaBusiness versterkte de profilering van Breda als dé internationale hotspot voor TT&C. Ze boden ruimte aan ondernemersverhalen, nieuws en bijeenkomsten over diverse actuele thema’s op regionaal, nationaal en internationaal vlak. Ze zetten daarnaast effectieve marketing en communicatie in voor bedrijven, ondernemers, talenten en partners. BredaBusiness bood inspiratie en praktische handvatten om het traditionele mkb te vernieuwen. Dat deden we samen met het onderwijs, ondernemers en de overheid. Zo hebben we partijen bij elkaar gebracht rondom het thema Duurzaam Ondernemen. We zetten de kracht van de regionale media in om onze unieke propositie te versterken.
Verder waren we partner bij (internationale) evenementen, zoals de Vuelta 2022 en Breda voor Oekraïne. Via een dashboard kunnen we onze strategie evalueren en waar nodig aanscherpen.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
66
Toegepaste Technologie en Creativiteit De subsidie voor Toegepaste Technologie en Creativiteit is deels niet uitgegeven. In juli 2022 is de verordening aangepast: er is een meerjarensubsidie toegevoegd voor 4 innovatieclusters en het budget is opgehoogd. Eén cluster (Data/AI) is echter niet van start gegaan in 2022. Voor de projectsubsidies hebben we in het najaar weinig aanvragen ontvangen. Dit onderdeel evalueren we vóór 1 juni 2023. Verrassende Stad Vitale Stad •
We hebben de detailhandelsvisie vastgesteld en werken nu aan het uitvoeringsprogramma.
•
In overleg met onze partners hebben we de besluitvorming over het horecabeleid uitgesteld. Wel is er in december een eerste bespreking geweest over de sluitingstijden voor de nachthoreca. De besluitvorming voor het horecabeleid vindt plaats in 2023.
•
Breda Marketing presenteerde haar meerjarenstrategie in het najaar. Dat leidde tot besluitvorming over een nieuwe meerjarige uitvoeringsovereenkomst. De marketing richting bedrijven en talenten heeft hierin een volwaardige plaats gekregen.
•
We werken samen met Regio West-Brabant en de West-Brabantse marketingorganisaties aan de opgave om als (toeristische) regio beter zichtbaar te zijn bij bewoners en bezoekers.
•
Het subsidiebudget voor evenementen is ook in 2022 veel minder aangesproken vanwege corona. Hoewel evenementen vanaf eind februari weer toegestaan waren, hadden veel evenementen geen risico genomen en waren ze (nog) niet aan het voorbereiden. Daardoor hebben vooral evenementen die in het voorjaar plaatsvonden hun plannen niet of in afgeslankte vorm uitgevoerd.
Unieke stad met beleving In 2022 lanceerden wij de verhaallijn Royal Roots. Daarmee willen we ons koninklijke verleden op een eigentijdse manier vertellen. Samen met Breda Marketing, het Stedelijk Museum en het Prado Museum organiseerden we, vooruitlopend op de Vuelta, de buitenexpositie ‘Prado on the streets’. Gastvrij en creatief In het najaar stond het festival Popmonument in het teken van Royal Roots. Daarbij zijn onze koninklijke verhalen gekoppeld aan muziekoptredens. Ook digitaal vertellen we het verhaal. Op social media en via www.royalroots.nl. •
We zijn begonnen om het oude stadhuis op een passende manier aan te lichten. Zo behoudt het gebouw ook in de avond en nacht zijn schoonheid en draagt het bij aan de Grote Markt als prettige verblijfplaats.
•
Ook spraken we in 2022 vanuit het illuminatieplan Breda met belanghebbenden en pandeigenaren van de binnenstad om de mogelijkheden te verkennen voor het (beter) verlichten van hun panden. Daarbij is ook verbinding gezocht met de KMA. Zij zijn van plan om enkele van hun panden volgens het illuminatieplan Breda te verlichten. De aanlichting van het stadhuis aan het Stadserf is bijna afgerond en de voorbereidingen voor het aanlichten van nog meer objecten is gestart.
•
Mede door een subsidie van de gemeente Breda opende in september 2022 de Onstage Experience. Dit vrijetijdsconcept biedt de bezoekers een dj-beleving in een voormalig leegstaand pand aan de Ginnekenstraat.
•
De creatieve route die Breda Marketing heeft ontwikkeld, verbindt het historische centrum op een verrassende manier met het Havenkwartier. Jonge kunstenaars hebben de route nog verrassender gemaakt door hier verschillende creaties aan toe te voegen.
Transformatie Binnenstad Eind 2021 zijn we begonnen met een gebiedsvisie voor een deel van de Ginnekenstraat. Daarbij werkten we samen met gebouweigenaren en Stichting Ondernemersfonds Breda. We wilden hiermee een beroep kunnen doen op de landelijke stimuleringsregeling, die in mei 2022 is gepubliceerd. Vooraf hadden we al veelvuldig overlegd met het Rijk. Uiteindelijk was de conclusie dat een aanvraag niet kansrijk was. De voorwaarden waren te strikt en het risico voor de gemeente was te groot. De betrokken partners bleven desondanks enthousiast over de opgestelde integrale visie voor de Ginnekenstraat. Daarom is besloten deze samenwerking voort te zetten met deze partners en uitvoering te geven aan deze visie middels een gebiedsgerichte projectmatige aanpak. De projecten vinden plaats in 2023. Voor de gehele binnenstad wordt gewerkt aan een integraal uitvoeringsplan binnenstad. Hierdoor ontstaat afstemming en inzicht over initiatieven en projecten in de binnenstad van de verschillende betrokken partners (Stichting Ondernemersfonds Breda, Breda Marketing en VCOB). De verwachting is dat voor de zomer een gezamenlijk uitvoeringsplan wordt opgeleverd met een daaraan gekoppelde overlegstructuur. Winkelgebieden waar ondernemers of pandeigenaren samenwerken in een vereniging, bedrijven investeringszone (BIZ) of
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
67
Ondernemersfonds kunnen aanvragen voor initiatieven indienen die bijdragen aan verbetering van het gebied. Winkelgebieden staan voor een uitdaging met een teruglopend aantal passanten en dalende bestedingen. Dit vereist een betere regie, samenwerking, daadkracht en focus om winkelgebieden toekomstbestendig te houden. In 2022 zijn de eerste initiatieven via cofinanciering afgehandeld, zoals een binnenstadmakelaar, een starterswinkel voor beginnende ondernemers en een gebiedsvisie Ginneken. In 2023 wordt een subsidieregeling impulsgelden beschikbaar gesteld. Hierin kunnen samenwerkingsverbanden in winkelgebieden aanvragen indienen voor eenmalige impuls voor projecten op het gebied van verbetering van (uitstraling van) winkelgebieden. Internationalisering Onze propositie op het gebied van TT&C hebben we ook uitgedragen tijdens internationale bezoeken en ontvangsten. We hebben ons onder meer gericht op kansen in Duitsland (zoals de Hannover Messe, Gamescom, CWF’22 en het werkbezoek van staatssecretaris Rapp uit Baden-Württemberg). Daarbij werkten we samen met de provincie en de BOM. In de communicatie hebben we de BredaBusiness-kanalen, de internationale brochure en de promotiefilm ingezet. Daarnaast zijn we vanaf eind 2022 gestart met het verkennen van nieuwe samenwerkingskansen met Vlaanderen.
Voor de internationale gemeenschap in Breda hebben we veel (drukbezochte) activiteiten georganiseerd. Dankzij een subsidie van de provincie konden we het LivingIn-programma starten en intensiever samenwerken met Holland Expat Center South. Talenten aantrekken In veel sectoren hadden werkgevers te maken met personeelskrapte, die waarschijnlijk nog lang zal aanhouden. In 2022 hebben we ons gericht op het binden en aantrekken van talenten voor de korte en lange termijn. We zijn gestart met het maken van een Actieplan Arbeidsmarkt Breda dat in 2023 gereed zal komen. In de tussentijd werkten we samen met bedrijfsleven en onderwijs verder aan projecten. Onder meer aan een aanpak voor urgente tekortsectoren met projecten als de Doenersacademie en IT aanvalsplan (werktitel). Met de drie onderwijsinstellingen Avans, BUas en Curio startten we de Digitale Werkplaats; hier werken studenten aan vragen van ondernemers op het gebied van digitalisering. Op deze manier komen de studenten ook vroeg in aanraking met bedrijven in Breda. Ditzelfde gebeurt via SustainABLE op het gebied van duurzaamheid. Via de MKB-deal dragen we bij aan een kennis- en opleidingscentrum op het gebied van metaal en mechatronica. Hierdoor is in samenwerking met bedrijven in de sector, Curio en Stichting Vakopleiding Metaal en Onderhoud een nieuwe bedrijfsschool gestart.
Deze staat in Oudenbosch, maar leidt zowel studenten op en verzorgt bij- en omscholing voor werkenden. Ook voor de Bredase bedrijven in deze sector. Werklocaties Aanbod werklocaties De doelstelling om continu minimaal 20 hectare beschikbaar te hebben op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen, raakt steeds verder uit beeld (Omgevingsvisie Breda 2040). De druk op de bedrijventerreinen wordt steeds groter. In 2022 hebben we een aantal beschikbare kavels op de Werkdonken en het Rithmeesterpark verkocht. Het aanbod van beschikbare kavels is daarmee nog verder teruggelopen. Op 1 januari 2023 was er nog maar 1,5 hectare aan vrij beschikbare kavels. Nieuwe bedrijventerreinen Voor de zoeklocaties Steenakker-Noord zijn de eerste aanzetten gemaakt voor het stedenbouwkundig ontwerp en de verkeersontsluiting van het gebied. Voor dit zoekgebied zijn minder vorderingen gemaakt dan gewenst als gevolg van het ontbreken van een projectleider gedurende een deel van het jaar. De ontsluiting is de belangrijkste randvoorwaarde voor de mogelijke ontwikkeling van het gebied, daar gaan we op inzetten. Om in te kunnen spelen op de uitdagingen van de energietransitie is een onderzoeksvraag geformuleerd voor het in beeld brengen van de mogelijkheden die Steenakker op dit vlak biedt, nu en in de toekomst. Deze energiescan wordt in Q1 van 2023 uitgevoerd.
Voor de locatie Frankenthalerstraat geldt dat deze niet meer beschikbaar lijkt voor marktpartijen. Momenteel loopt er een onderzoek naar de centrale huisvesting van een aantal gemeentelijke diensten. Hiervoor is de Frankenthalerstraat uitdrukkelijk in beeld. Voor Rithmeesterpark Fase II is vooral gewerkt aan de gebiedsvisie Zuidwest. Naar verwachting komt deze in de loop van 2023 gereed. Net als voor Steenakker-Noord wordt ook hier een energiescan uitgevoerd. Na besluitvorming over deze gebiedsvisie kan gewerkt worden aan de realisatie van het bedrijventerrein. Voor het zoekgebied in Bavel geldt dat in 2022 energie is gezet op de Gebiedsvisie Bavel 2040 waar het zoekgebied voor werken in Bavel onderdeel van uitmaakt. Kantoren In 2022 hebben we vooral gewerkt aan de nieuwe kantorenlocatie 5Tracks. Daarnaast hebben we plannen gemaakt voor de uitbreiding van het Bondpark aan de Graaf Engelbertlaan. Deze ontwikkeling maakt ook deel uit van de gebiedsvisie Zuidwest. Voor bestaande kantoren is vooral gewerkt aan de opgave om ze minimaal te voorzien van energielabel C. We hebben OMWB opdracht gegeven om als extra taak vanuit Breda hierop te gaan handhaven. Hierbij is altijd een eerste stap om het gesprek
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
68
aan te gaan hoe betrokkenen zelf stappen kunnen zetten. We hebben ook bijgedragen aan het transformatieproces van diverse panden. Bestaande werklocaties •
Ook op bestaande bedrijventerreinen moeten we zorgen voor percelen die opnieuw uitgegeven kunnen worden. Dat gebeurt maar op weinig plaatsen, zoals het parkeerterrein bij de Makro. Op dit moment liggen deze ontwikkelingen in handen van de markt. De gemeente speelt geen actieve rol in de aankoop en heruitgifte van kavels op bedrijventerreinen. Heruitgifte is ingewikkeld en de resultaten kunnen pas op middellange en lange termijn worden geboekt. Daarom is het ook belangrijk dat we nieuwe terreinen aanleggen, vooral omdat we dan ruimte creëren om te schuiven.
•
In 2022 hebben we gewerkt aan meer inzicht om de bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken en heruitgifte mogelijk te maken. We zijn gestart met een onderzoek naar een betere benutting van de bestaande bedrijventerreinen. Dat onderzoek ronden we in het eerste kwartaal van 2023 af. Daarnaast hebben we onderzocht hoe we de terreinen toekomstbestendig kunnen maken. Voor De Krogten hebben we een apart onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor revitalisering. Voor de Druivenstraat en de Kapittelweg zijn we in gesprek met ondernemers om de terreinen toekomstbestendig te maken en de ondernemers te organiseren.
•
Voor Hazeldonk is de pilot 'toiletunit' afgerond. Deze voorziening bleek zó succesvol, dat de unit blijft. De gemeente heeft ook een nieuw camerasysteem mede mogelijk gemaakt.
•
Voor de Druivenstraat hebben we bijgedragen aan een onderzoek naar de staat van de riolering.
•
Op De Krogten zijn we gestart met een reststromenonderzoek en hebben we een 'kruisvak' aangebracht om het verkeer beter door te laten stromen.
•
Voor alle terreinen hebben we een nieuwe groensubsidie beschikbaar gesteld. Daarnaast konden bedrijven gebruikmaken van energiescans.
•
We hebben een plan van aanpak opgesteld voor de veiligheid van bedrijventerreinen.
•
Voor de Claudius Prinsenlaan zijn we bezig om een nieuw bestemmingsplan op te stellen.
•
Voor Steenakker en 3BO zijn de bestaande BIZ'en verlengd.
•
We hebben extra aandacht voor informatievoorziening en monitoring, zodat we betere afwegingen kunnen maken over de werklocaties. In 2022 is er een onderzoek uitgevoerd naar de Bredase kantorenmarkt en heeft de provincie prognoses opgesteld voor de werklocaties. Op basis hiervan hebben we een kantorenmonitor opgesteld.
RISICO'S •
Het tekort aan geschikt personeel beperkt de kans op economische groei.
•
Het gebrek aan ruimte voor economie kan negatieve gevolgen hebben voor de economische dynamiek en werkgelegenheid, bijvoorbeeld door het vertrek van bedrijven naar elders. Voldoende ruimte voor bedrijventerreinen is immers nodig om werk te bieden aan een groeiende bevolking en het stedelijk systeem goed te laten functioneren.
INDICATOREN Programma-indicatoren Indicator Naam: Waardering voor de stad (bezoekers) (Nr. 40) Omschrijving: Rapportcijfer voor de binnenstad van Breda (gegeven door bezoekers) Bron: Passantenonderzoek Realisatie 2019
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10 Realisatie 2020
7,9
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
geen streefwaarde bepaald
Dit wordt éénmaal per 2 jaar gemeten in de oneven jaren. In 2022 is geen regulier bezoekersonderzoek uitgevoerd onder bezoekers van de binnenstad. Wél is aan inwoners gevraagd naar hun mening over de binnenstad. De inwoners geven de binnenstad een rapportcijfer 8,1. In 2021 was dit een 7,9. De Bredase student waardeert de binnenstad gemiddeld met een 7,6. Dit volgt uit een onderzoek dat in 2022 is gehouden onder studenten naar onder meer hun binding met de stad Breda.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
69
Indicator Naam: Trots op de stad (inwoners) (Nr. 41) Omschrijving: Percentage inwoners dat (heel) trots is op de stad Breda Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
68
70
73
tenminste handhaven huidige aandeel
73
Het aandeel inwoners dat (heel) trots is op de stad is met 73% gelijk gebleven aan de realisatie van 2021.
Indicator Naam: Economische Barometer (Nr. 42) Omschrijving: Stand van de Economische Barometer Bron: Economische barometer Realisatie 2019
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10 Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
6,4
6,5
7
Realisatie 2022
De definitieve realisatiecijfers zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Op basis van de eerste voorlopige cijfers lijkt de eerder bepaalde streefwaarde van 6,5 voor 2022 echter niet te worden gerealiseerd. De economische barometerscore is een samengestelde indicator gebaseerd op ontwikkelingen in onder andere werkgelegenheid, arbeidsmarkt, vastgoedmarkt en consumenten- en producentenvertrouwen. De gemeente stuurt niet rechtstreeks op deze samengestelde indicator. De gemeente stuurt op onderliggende economische thema’s.
Indicator Naam: Vestigingsklimaat (Nr. 43) Omschrijving: Waardering van het vestigingsklimaat door Bredase ondernemers Bron: Ondernemerspeiling Realisatie 2019
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10 Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
minimaal 7 In 2022 heeft geen brede ondernemerspeiling plaatsgevonden. Daarom ontbreekt een realisatiecijfer voor 2022.
Thema-indicatoren Stimuleren economische ontwikkeling in Breda Indicator Naam: Werkgelegenheid Focussectoren (absoluut) (Nr. 2203) Omschrijving: Aantal werkzame personen in de focus sectoren toegepaste technologie en creatieve industrie (TT&C) Bron: Vestigingenregister
Meeteenheid: Aantal
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
21.900
21.900
22.300
22.200
23.000
In 2022 is de werkgelegenheid in Breda in de focussectoren creativiteit en toegepaste technologie gelijk aan 23.000 banen. Dit is een groei van 3 % ten opzichte van een jaar eerder (22.300 banen). Deze groei is groter dan de streefwaarde voor de groei (2%).
Indicator Naam: Werkgelegenheid Totaal (absoluut) (Nr. 44) Omschrijving: Aantal werkzame personen in Breda Bron: Vestigingenregister
Meeteenheid: Aantal
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
110.100
109.900
111.800
112.000
113.600
In 2022 is de werkgelegenheid gegroeid met 1,5%. Er was - vanwege corona - rekening gehouden met een gelijkblijvende werkgelegenheid. Voor de komende jaren verwachten we eerst nog een lichte toename (Omgevingsvisie; 2021). In de jaren daarna, als gevolg van een afnemende beroepsbevolking, een stabilisatie van de werkgelegenheid op 110.000 banen.
Indicator Naam: Ondernemersklimaat (Nr. 47) Omschrijving: Waardering van het ondernemersklimaat door Bredase ondernemers Bron: Ondernemerspeiling Realisatie 2019
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10 Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
7 In 2022 heeft geen brede ondernemerspeiling plaatsgevonden. Daarom ontbreekt voor 2022 het realisatiecijfer.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
70
Productindicatoren Product Economische zaken Indicator Naam: Netto arbeidsparticipatie (Nr. 49) Omschrijving: Percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
71,8
70,4
72
Zie toelichting
73,1
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente stuurt niet rechtstreeks op deze samengestelde indicator, maar volgt wel de ontwikkelingen. De netto arbeidsparticipatie (het percentage werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking) ligt in Breda iets hoger dan landelijk gemiddeld en stijgt - met uitzondering van 2020 vanwege corona - al jaren. We zien graag dat de netto arbeidsparticipatie tenminste gelijk blijft.
Productindicatoren Product Acquisitie en accountmanagement Indicator Naam: Dienstverlening (Nr. 50) Omschrijving: Beoordeling van de dienstverlening van de gemeente Breda aan ondernemers Bron: Ondernemerspeiling
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
7 In 2022 heeft geen brede ondernemerspeiling plaatsgevonden waarin de waardering van ondernemers van de dienstverlening is gemeten.
Productindicatoren Product Evenementen Indicator Naam: Evenementenbeleid (Nr. 51) Omschrijving: De gemiddelde waardering van Bredase bezoekers voor de evenementen die ze hebben bezocht Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10