Definitieve Jaarstukken 2022 16-05-23 gestempeld
Tekst van het document
2020
2021
2022
Signaalwaarde
Netto schuldquote
71,51%
61,50%
60,84%
53,11%
> 130%
Gecorrigeerde netto schuldquote
46,25%
39,90%
40,59%
35,47%
> 130%
Als dit kengetal minder dan 90% bedraagt, dan wordt dit gezien als ‘uitstekend’. Dit kengetal laat zien dat we, ook bij een stijging van de schuldpositie, goed in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
21
WEERBAARHEID Met weerbaarheid bedoelen we de mate waarin de gemeente financiële tegenvallers en financiële risico’s op kan vangen zonder grote beleidswijzigingen. Weerstandsvermogen en risicoprofiel Bedragen x € 1 miljoen
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
2023
2024
2025
2026
86,8
84,4
90,6
98,2
Risicoprofiel
56,4
Beschikbaar weerstandsvermogen
41,8
Om de risico’s van € 56,4 miljoen af te dekken, heeft de gemeente in 2026 € 98,2 miljoen als weerstandscapaciteit beschikbaar. Het weerstandsvermogen is het saldo van de weerstandscapaciteit min het risicoprofiel en bedraagt € 41,8 miljoen (€ 98,2 miljoen -/- € 56,4 miljoen). Dit betekent dat als de risico’s zich voordoen, we ons beleid kunnen voortzetten. Bij de begroting 2023 bedroeg het weerstandsvermogen € 81,4 miljoen.
WETTELIJKE KADERS Met 'wettelijke kaders' bedoelen we de mate waarin de gemeente voldoet aan de wettelijk gestelde normen voor de financiering. 2019
2020
2021
2022
Signaalwaarde
Rente risiconorm *
31
50
110
117
<0
Kasgeldlimiet **
--++
-+++
++++
++++
> --
-31.882
12.003
-10.684
20.806
< - € 23.459
EMU-saldo (x € 1.000) * Ruimte onder risiconorm x € 1 miljoen
** Onderschrijding (+) of overschrijding (-) per kwartaal
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
22
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Vitaal en sociaal
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
VITAAL EN SOCIAAL BREDA TERUGBLIK OP ONZE AMBITIE In 2022 werd Breda geconfronteerd met een grote opgave om honderden Oekraïense vluchtelingen op te vangen. Daarbij lieten we opnieuw zien dat we een krachtige samenleving hebben. Veel inwoners waren betrokken bij het gereedmaken van de opvang en/of vingen zelf vluchtelingen op. Mensen stonden klaar om te helpen als klusser, gastvrouw of EHBO'er. Ook huisartsen, maatschappelijk werkers, sportcoaches, kerken, kroegbazen en ambtenaren zetten allemaal een stap extra. Een krachtige samenleving zorgt er ook voor dat mensen minder afhankelijk zijn van de overheid. Mensen zijn ook gelukkiger als ze onafhankelijk zijn. In 2022 hebben wij met de netwerksamenwerking binnen Zorg voor Elkaar Breda de klantreis Wmo verder ingezet. We kijken eerst wat iemand wel kan, wat iemands netwerk nog kan en welke vaardigheden daarbij versterkt kunnen worden. Dit heeft positieve resultaten opgeleverd. Mensen zijn blij met de gekozen oplossing en er wordt minder een beroep gedaan op Wmo-maatwerkvoorzieningen. Dit is ook nodig, omdat het personeel daar steeds schaarser is. Ook met buurtpleinen boeken we mooie successen. Mensen met een zorgvraag trekken met elkaar op en organiseren hun eigen dagbesteding. We zijn hard aan de slag gegaan om de ambities op het gebied van bestaanszekerheid, kansenongelijkheid en een gezond leven mogelijk te maken.
Ook hier werden we geconfronteerd met onverwachte uitdagingen, zoals de energiecrisis. In 2022 zagen we dat door stijgende energieprijzen de bestaanszekerheid van veel mensen in het geding kwam. Als overheid hebben we hier proactief op gehandeld door vooruitlopend op de besluitvorming door het Rijk een energietoeslag in te voeren. Ook bieden we inwoners de helpende hand bij het verduurzamen van hun woning. Met de start van Insta@Breda faciliteren we dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt makkelijker in contact komen met werkgevers. Hiermee maken we werk voor iedereen makkelijker bereikbaar. We bieden actief hulp bij schulden, want financiële zorgen kunnen grote stress veroorzaken. Daarom hebben we het Financieel Expertisecentrum ingericht, dat begin 2023 geopend is. We helpen hier ook inwoners die weer aan het werk gaan om inzichtelijk te maken wat dit betekent voor hun inkomen. We hebben met onze netwerkpartners de mentale weerbaarheid van onze jeugdigen vergroot. Die was onder druk komen te staan door alle ontwikkelingen in de wereld, zoals corona en de oorlog in Oekraïne. We hebben laagdrempelige hulp op scholen en in de wijken en dorpen aangeboden om zo vroeg mogelijk de vragen van jeugdigen in beeld te hebben. Daarvoor hebben we onder andere het jongerenwerk geïntensiveerd. Ook hebben we geïnvesteerd om de vraagstukken van jeugdigen systemisch te benaderen.
Daarbij richten we ons op thema’s als 18-/18+ en Value Based Healthcare om samen met de jeugdigen en hun omgeving en netwerk tot oplossingen te komen. We hebben daarbij gewerkt met een integrale benadering vanuit het sociaal domein en de veiligheidsketen. Met Verbeter Breda hebben we stappen gezet om kansenongelijkheid tegen te gaan. In de Bredase wijken zijn activiteiten gestart die bijdragen aan het bevorderen van de kansen van inwoners, ongeacht waar zij vandaan komen. Met allianties van inwoners en professionals hebben we een nieuw pact ontwikkeld om te werken aan bestaanszekerheid, kansengelijkheid en een gezond leven.
Thema Opgroeien WAT HEBBEN WE BEREIKT? Jeugd •
Het afgelopen jaar hebben we samen met jeugdigen en onze partners in Breda gewerkt aan het versterken van het gewone leven van kinderen en opvoeders. Daarbij staan hun eigen mogelijkheden voorop. In het uitvoeringsplan jeugd(hulp) 2020-2023 staat wat we willen bereiken en hoe we dat samen doen. We hebben extra aandacht besteed aan een positief opgroei- en opvoedklimaat voor alle kinderen en jongeren, thuis, in de buurt, op school en online. Daarbij zijn we gericht op het versterken van het gewone leven, het voorkomen van de vraag naar jeugdhulp en het voorkomen van schooluitval, zodat jongeren goed voorbereid zijn op de toekomst.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
25
•
De coronaperiode heeft ons het belang laten zien van samen sterk staan. We zagen positieve gevolgen, zoals de opmerkelijke veerkracht van gezinnen, meer saamhorigheid en innovaties met blended care (een combinatie van traditionele behandelingen en online hulpverlening). Tegelijkertijd maakten we ons zorgen over minder zicht op de problemen van gezinnen, de mentale weerbaarheid van een grote groep jongeren en over een toename van de kansenverschillen tussen kinderen en jongeren. Dat zien wij ook terug in de cijfers over het aantal kinderen en jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp. Dit aantal is opnieuw toegenomen.
•
In de jeugdhulpregio West-Brabant-Oost (WBO), waar Breda deel van uitmaakt, hebben we in 2022 gewerkt aan het programma Norm van opdrachtgeverschap Jeugd. Daarmee hebben we in de zomer van 2022 als eerste belangrijke stap de regiovisie vastgesteld.
•
Het dossier Juzt is afgewikkeld.
•
Helaas hebben we ook in 2022 nog geen duidelijkheid gekregen vanuit het Rijk over de hervormingsagenda.
Per thema hebben we de volgende resultaten bereikt: Familie Ons streven is dat kinderen gezond en veilig opgroeien in de eigen thuissituatie. Waar dat niet lukt, bieden we goede hulp en ondersteuning. Het aantal kinderen dat in 2022 uit huis is geplaatst, is 369. Dat is een daling van 13% ten opzichte van 2018. De reden daarvoor is dat er meer intensievere vormen van ambulante jeugdhulp worden ingezet. Daarmee voorkomen we dat er een uithuisplaatsing nodig is. Om deze beweging naar 0 te stimuleren, is het aanbod van jeugdhulp met verblijf lager geworden. Gezinnen en hun netwerk worden steeds meer betrokken bij oplossingen om een uithuisplaatsing te voorkomen. Daarnaast zien we een lichte stijging in het aantal gezinsvervangende plaatsingen (pleegzorg en gezinshuiszorg). Het aantal kinderen met een gedwongen plaatsing in crisis-, verblijfs- en gesloten jeugdhulp lag in 2022 op 117. Dit is een daling van 43% ten opzichte van 2018. Hier zijn 2 verklaringen voor. Aan de ene kant zijn er wachtlijsten bij de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen, waardoor het langer duurt voordat een jeugdige geplaatst kan worden. Aan de andere kant regelen we zo veel mogelijk inzet vanuit het vrijwillig kader. Het totaal aantal kinderen in verblijf was 369.
Het meten van de verblijfsperiode binnen de verblijfszorg is helaas niet gelukt, omdat de juiste parameters daarvoor ontbreken. Onderwijs-zorg We willen dat ook kwetsbare kinderen en jongeren onderwijs volgen. Het afgelopen jaar hebben we veel geïnvesteerd in het netwerk en hebben we partijen samengebracht om zo gezamenlijk verder te werken vanuit een gedeelde visie op onderwijszorg. Jeugdhulp Het aantal jeugdigen met een toewijzing zorg is toegenomen in vergelijking met 2018. Toewijzing zorg
2018
2022
Stijging in %
Aantal unieke jeugdige met een toewijzing zorg
4.334
5.032
16%
Aantal jeugdige met een toewijzing ambulante hulp op het totaal
3.927
4.751
21%
In 2022 hebben 5.032 jeugdigen jeugdhulp ontvangen. Dat is een stijging van 16% ten opzichte van 2018. In bijna 80% van de gevallen gaat het om ambulante jeugdhulp. Deze indicator wijkt af van de indicator ‘in- en uitstroom specialistische jeugdhulp’, die we in het beleidsplan noemen. Met de huidige inzichten vinden we dat die indicator onvoldoende de ontwikkeling laat zien van het stijgende aantal jeugdigen dat gebruikt maakt van jeugdhulp. We zien namelijk dat de in- en doorstroom juist stagneert, waardoor de wachtlijsten groeien. Dit wordt nog eens versterkt door de gevolgen van de coronapandemie voor jeugdigen en gezinnen. Het aantal jeugdigen blijft toenemen en jeugdigen in de jeugdhulp lijken meer langdurige hulp nodig te hebben. Ten opzichte van eerdere jaren zien we dat vooral het aantal jeugdigen toeneemt dat gebruikmaakt van ambulante jeugdhulp. De instroom en uitstroom uit de jeugdhulp zijn daarmee nog niet in balans. Voor een volledig beeld laten we hieronder toch de oorspronkelijke cijfers zien. In- en Uitstroom specialistische jeugdhulp Instroom in de specialistische jeugdhulp (reductie 5%)
2018
2022
1811 unieke jeugdige
1385 unieke jeugdige
Recidive
797
Uitstroom van kinderen uit de specialistische jeugdhulp (toename 10%)
Jaarstukken 2022
1.304 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
2.095
26
* Instroom staat voor het aantal jeugdigen dat in 2022 voor het eerst in de specialistische jeugdhulp komt. Uitstroom staat voor het aantal jeugdigen dat in 2022 3 maanden of langer uit de specialistische jeugdhulp was. Met recidive bedoelen we jeugdigen die na 3 maanden weer terug in zorg komen. Veiligheid •
Het aantal kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel lag in 2022 op 300, een daling van 10% ten opzichte van 2018. In 2018 waren dit er 335. Het aantal kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel langer dan 1 jaar lag in 2022 op 132. In 2018 was dit 126. Een stijging van 5% ten opzichte van 2018. We willen beter zicht krijgen op de effecten van de verschillende schakels binnen de keten en ontdekken aan welke knoppen we kunnen draaien. Daarom hebben we in 2022 geïnvesteerd in een ketenmonitor.
•
In het vrijwillig kader werken we steeds meer in een drangkader. Er worden minder verzoeken tot onderzoek (VTO’s) ingediend aan de beschermingstafel/kr8 collectief. De Raad voor de Kinderbescherming (RdvK) en de gecertificeerde instellingen (GI’s) hebben te maken met wachtlijsten. In 2021 was er zelfs een cliëntenstop bij JBB. Daardoor wordt er langer hulp verleend in het vrijwillig kader. Daarbij worden ook steeds intensievere en langdurige vormen van ambulante jeugdhulp ingezet.
•
Het aantal kinderen met jeugdreclasseringsmaatregelen lag in 2022 op 87, een daling van 16% ten opzichte van 2018. Landelijk gezien stijgen de cijfers van jeugdcriminaliteit juist, dus dit is een opvallende ontwikkeling. Het kan zijn dat de Raad voor de Kinderbescherming minder vaak reclasseringsmaatregelen adviseert.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN? Jeugd In 2022 hebben we op verschillende manieren aan onze doelstellingen gewerkt. Dat beschrijven we hieronder per thema. Familie •
Samen met onze partners hebben we geïnvesteerd in ondersteuning zodat kinderen thuis gezond en veilig kunnen opgroeien. Dit doen we met onze lokale en regionale partners (zie ook bij Jeugdhulp). Daarnaast investeerden we in pleegzorg en gezinshuiszorg. Daar waar thuis opgroeien tijdelijk of voor langere tijd niet meer lukt, groeien kinderen toch zo thuis als mogelijk op.
•
Tijdens de Week van de Pleegzorg hebben we op meerdere manieren aandacht gevraagd voor het onderwerp. Alle pleegouders in Breda hebben een attentie ontvangen met een persoonlijke boodschap van de wethouder. Ook heeft de gemeente meerdere berichten verspreid via sociale media.
•
Het project ‘Pleegzorg, een gezamenlijke zorg’ heeft geleid tot een gezamenlijke visie en uitgangspunten, en heldere samenwerkingsafspraken. Daarmee zorgden we voor een betere afstemming tussen aanbieders en afnemers en een snelle en gedegen samenwerking. Doordat er minder gesprekken nodig zijn en er sneller gehandeld kan worden, worden pleegouders minder belast.
•
Daarnaast is er een monitor ingericht voor pleegzorg en gezinshuiszorg. Hierdoor is ons inzicht toegenomen en kunnen we onder meer de ontwikkeling volgen van de beweging naar 0, doordat de data over verblijf er ook in zijn verwerkt.
•
Het Mockingbird Family Model is een pleegzorgmodel dat het systeem ingrijpend verandert. Aan de pleegzorgtafel hebben we daarom met alle pleegzorgorganisaties, de Pleegouderraad en de beleidsmedewerkers uit de regio besloten om eerst een gedegen onderzoek uit te voeren. Daarom is het project in 2022 niet verder uitgevoerd.
•
In februari 2022 zijn we gestart met plaatsingscoördinatie voor gezinshuiszorg. Het plaatsingscoördinatiepunt is dus nu ruim een jaar actief. Uit evaluatiegesprekken met onder andere de verwijzers, de gezinshuizen en de plaatsingscoördinatie blijkt dat er resultaten worden geboekt en dat de voordelen zichtbaar worden. De plaatsingscoördinatie heeft zicht op de doelgroep, het aanbod en de samenstelling van alle gecontracteerde gezinshuizen in WBO. Zo coördineren zij de zoektocht naar een geschikte gezinshuisplaats. Ook zorgt de plaatsingscoördinatie voor de monitoring en rapportage. Hierdoor hebben we beter zicht gekregen op onder meer de in- en uitstroom, de problematiek en het verwijsgedrag. Dat leidt tot een betere matching tussen de behoefte van het kind en de gezinshuisprofielen.
•
Sinds het najaar van 2022 is de JIM-aanpak operationeel in onze jeugdregio. Die wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband van de toegangsteams van de gemeenten en de jeugdhulpaanbieders, zoals Sterk Huis, GGZ Breburg en Amarant. Intussen zijn meerdere professionals geschoold in de JIM-methodiek en zijn er 10 jeugdigen aangemeld voor een JIM-traject.
Onderwijs-zorg Ook kwetsbare kinderen en jongeren volgen onderwijs. Dat thema stond centraal in 2022. Kwetsbare kinderen en jongeren
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
27
behielden hun toekomstperspectief doordat we in eerste instantie onderwijs hebben aangeboden (op locatie). Waar nodig zorgden we voor andersoortige ontwikkellijnen. Kinderen en jongeren die extra ondersteuning van jeugdhulp nodig hadden, hebben dit zo veel mogelijk binnen de schoolsetting gekregen. Daar hebben we binnen verschillende initiatieven aan gewerkt: •
We hebben het project 3G (Gezien, Gehoord en Gesteund) uitgebreid naar 6 Bredase vo-scholen. Deze collectieve inzet heeft geleid tot minder doorverwijzingen naar geïndiceerde GGZ-zorg. Daarnaast hebben we de urgentie aangetoond voor het verstevigen van de pedagogische basis op onderwijsinstellingen. Dit heeft geleid tot structurele inbedding in de ondersteuningsstructuur van de scholen.
•
We hebben de pilot Plein 3 verlengd. Daarmee hebben we geïnvesteerd in een efficiënte inzet van ondersteuning en jeugdhulp in het onderwijs (collectieve onderwijs-zorg arrangementen).
Jeugdhulp Wij zien een grote druk op jeugdigen en hun ouders. Eenzaamheid, somberheid en depressies, onderwijsachterstand, polarisatie en verharding in de samenleving zijn actuele vraagstukken, onder meer vanwege de coronapandemie. We zien ook de vraag naar specialistische jeugdhulp toenemen. Daar hebben we met verschillende activiteiten en projecten aandacht aan besteed. Met het project Jeugdprofessional bij de Huisarts hebben we gewerkt aan meer expertise en kunde binnen huisartsenpraktijken. Hierdoor zijn nu 28 huisartsenpraktijken actief verbonden aan een jeugdprofessional, waardoor we hulpvragen beter kunnen normaliseren en de juiste zorg op de juiste plek kunnen organiseren. Het initiatief TEJO Breda biedt laagdrempelige, gratis hulp voor jongeren. Zij hebben aandacht voor het welbevinden en de veerkracht van jongeren en helpen hen om zelfstandig te leven en te werken vanuit eigenheid en kracht. Daardoor neemt de hoeveelheid ambulante GGZ-behandeling af. Daarnaast hebben we samen met jeugdigen en onze partners gewerkt aan een betere overgang naar volwassenheid, zodat jeugdigen goed zijn voorbereid op de toekomst en een perspectief hebben. Hun toekomstplan is daarbij het uitgangspunt. Op basis van een casusonderzoek hebben we het screeningsteam 18-/18+ en een gezamenlijke werkwijze ingericht voor de overgang naar volwassenheid.
Het screeningsteam bevat verschillende expertises: Wmo-begeleiding, Wmo beschermd wonen, Jeugdhulp, Schuldhulpverlening, Regionaal Bureau Leren en Breday. Zij kijken samen naar het toekomstplan van de jeugdige en bekijken of er een blijvende ondersteuningsbehoefte is en welke medewerkers die het beste kunnen bieden. Om jeugdigen en hun gezinnen weer in beweging te krijgen, moeten we over de domeinen heen samenwerken en zorgen voor samenhang in onze aanpak. In 2022 zijn we daarom gestart met het project Value Based Healthcare (Kanz+). Sommige problemen zijn nu eenmaal groter, dieper en meer omvattend dan het jeugdzorgsysteem aanbiedt. Op dit moment zijn er 2 gezinnen die deelnemen aan dit project. In 2022 hebben we een monitor ontwikkeld om de doelen uit het beleidsplan 'Samen voor onze toekomst 2020–2023' te kunnen volgen op de thema’s familie, jeugdhulp en veiligheid. Dit geeft ons meer inzicht in de ontwikkeling van het gebruik van de jeugdhulp. Deze monitor ontwikkelen wij verder door, onder andere voor het thema onderwijs–zorg. Veiligheid In 2022 zijn het jeugddomein en het veiligheidsdomein intensiever gaan samenwerken. Surplus Jeugdwerk en Grote Broer Grote Zus hebben extra jongerenwerkers ingezet in de wijken die dat nodig hebben. Hierdoor hebben we meer inzicht gekregen in wat er speelt onder jongeren en andere wijkbewoners.
Ook voelen jongeren zich meer gehoord en uitgenodigd om meer te doen in hun eigen wijk. Daarmee is de sociale cohesie toegenomen en vinden meer jongeren en kinderen aansluiting met elkaar. Het project Krypton heeft aandacht besteed aan het versterken van het Kansengebied Kadijkje. Op het terrein van voetbalvereniging Advendo zijn de faciliteiten geüpgraded, zodat er in de Hoge Vucht ook mogelijkheden zijn om andere activiteiten uit te voeren. Zo zetten onze maatschappelijke partners ook in op talentontwikkeling van jeugdigen op het gebied van sport, spel en cultuur. Dit is dé manier om met jongeren in contact te blijven, structuur te bieden en ongewenst gedrag bij te sturen. Zo kunnen zij zich fysiek en mentaal ontwikkelen en hun identiteit leren vormen. Het project Voorkomen jonge aanwas heeft in 2022 geleid tot enkele bijeenkomsten over veiligheid met interne en externe partners. Daarmee kunnen we beter bijdragen aan het voorkomen van criminaliteit. Jeugdparticipatie en De Toekomststoel Jeugdparticipatie heeft in kleine uitingen steeds meer vorm gekregen. Zo hebben we de jeugd vaker uitgenodigd bij het ontwikkelen van beleid en het starten en evalueren van projecten. In 2022 hebben we gewerkt aan het project De
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
28
Toekomststoel. Deze stoel staat symbool voor de mening van het kind aan de beleidstafel en werd onder andere ingezet bij het project Gezond 100!, het programma Maatschappelijke diensttijd voor de vo-scholen en FIKS. Het programma Maatschappelijke diensttijd - Breda en Zundert (FIKS) is in 2022 afgerond. 30 jongeren hebben het programma doorlopen en afgesloten met een competentiepaspoort. In 2022 maakten we een nieuwe Kindertrendrede met kinderen uit de leerlingenraad van INOS. De rol van de kindercultuurburgemeester hebben we niet meer ingevuld. Deze rol was gekoppeld aan de Cultuurnacht, die in 2022 niet doorging. Onderwijs 2022 was een bijzonder jaar voor het onderwijs. De coronapandemie was op zijn retour en de komst van Oekraïense vluchtelingen vormde een nieuwe uitdaging. Het aantal kinderen van nieuwkomers (inclusief Oekraïne) is bijna verdrievoudigd. Over deze uitdaging zijn we constant in overleg met onze partners in de stad. Thematafel Leert en onderwijsachterstanden Vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) is een ketenaanpak. In 2022 maakten we een uitvoeringsplan met onze stedelijke partners (Kober, Woelewippie, Pebbels, Surplus, JONG JGZ en het primair onderwijs). Verder hebben we de signaal- en doorverwijsfunctie tussen de partners verbeterd.
Dat leidde tot een passende zorgstructuur voor VVE, waarin nadere werkafspraken zijn gemaakt met bestaande en aanvullende partners. De verbinding tussen kind-ouders-school en de opvang stond daarbij centraal. We hebben extra ingezet op vroegsignalering, waardoor er lichte ondersteuning kon worden geboden op de opvang. In 2022 is verder de doorgaande lijn geïnventariseerd van de voorschool naar groep 1 (vroegschool). Op basis daarvan zijn verbeterafspraken gemaakt. Ouders die moeite hebben met het Nederlands werden doorverwezen naar het DigiTaalhuis. De partners verbeterden de kwaliteit van het opbrengstgericht werken in de groepen. Ze hebben ook een bijdrage geleverd aan de resultaatafspraken en hebben de samenwerking verbeterd door de inzet van VVE-coaches. Preventie voor problematiek bij jongeren door corona De gevolgen die corona op langere termijn heeft voor jongeren, worden steeds zichtbaarder. Samen met onze partners in het onderwijs, jeugd- en sportverenigingen en de jongeren zelf hebben we bekeken welke problemen er waren en waar extra aandacht nodig was. Jongeren misten de verbinding, hadden last van eenzaamheid en zagen hun bestaande problematiek verergeren. In 2022 hebben we vele activiteiten georganiseerd, waaronder de inzet van buurtsportcoaches en het jongerenwerk, de organisatie van extra vakantieactiviteiten en het evenement GoodMood voor studenten.
Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In 2022 stelden we 4 lokale NPO-programmalijnen voor op basis van interviews met scholen, het CJG, Surplus jongerenwerk, de jeugdgezondheidszorg en RBL. Daarbinnen maakten we onderscheid tussen eenmalige, direct in te zetten interventies om de druk op het onderwijs te verminderen en interventies om te komen tot een verbeterde en duurzame samenwerking tussen de partijen in en rond de school (vanaf 2023). De regeling loopt tot en met juli 2025. We evalueren de eerste fase in het eerste kwartaal van 2023. Programmalijn
2022 en 2023
Hulpverlening en zorg op school Deze actielijn wil de aansluiting tussen de hulpverlening, de zorg en het onderwijs duurzaam verbeteren.
Extra inzet van het CJG. Deze wordt in 2023 via de thematafel Opgroeien voortgezet.
Veiligheid in en om de school Deze actielijn wil de veiligheid in en rond de school verbeteren, het bewustzijn van leerlingen vergroten en schooluitval voorkomen.
We bieden voor jongeren veilige en laagdrempelige aanspreekpunten en spreekuren op school (Get Started en Sterren van Morgen).
Aandacht voor de zorgstructuur rondom VVE en de school: in een aantal pilots verbeteren we de samenwerking van zorgprofessionals in en rond de school, zodat leerlingen direct gezien en gehoord worden (tijdens spreekuren onder schooltijd). Daarnaast is er klassikaal aandacht voor welbevinden en worden er betere afspraken gemaakt over de samenwerking. Dit wordt opgeschaald in 2023.
Spreekuren en voorlichtingslessen door Halt dragen bij aan veiligheid, groepsdynamiek en maatschappelijke betrokkenheid.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
29
Gezond leven op en rond de school Deze actielijn wil het welbevinden en een gezonde leefstijl bevorderen met sporten en bewegen in en buiten de school.
We organiseren Lekker Fit en PeuterPower: programma’s rondom positieve gezondheid.
Brede ontwikkeling Deze actielijn wil via aanvullende programmering de leerachterstanden inlopen en taalen talentontwikkeling stimuleren.
Deze actielijn omvat onder meer de Uitvindfabriek en taalprogramma’s BOB.
Aanpak taal en laaggeletterdheid De gemeente, taalaanbieders en maatschappelijke organisaties voerden in 2022 het actieplan Taal & Laaggeletterdheid uit. Door de combinatie met Taal 18+, volwasseneneducatie en het actieplan was het aanbod divers. In de Haagse Beemden ging een nieuw Digi-Taalpunt van start. Hier kunnen inwoners met een taalvraag laagdrempelig terecht, waarna het Digi-Taalhuis hier direct op kan inspelen. We hebben ook ingezet op bewustwording van laaggeletterdheid bij mensen met Nederlands als eerste taal. Dat deden we via de televisieserie en postercampagne Gewone Helden. Hierin stonden de Taalambassadadeurs van het Taalpanel Breda centraal. Bovendien zorgden we dat mensen digitaal mee kunnen doen via een Digi-cursusaanbod. De samenwerking tussen het Informatiepunt Digitale Overheid en het Digi-Taalhuis werd sterker. Daardoor kunnen mensen met vragen direct naar het Digi-Taalhuis. Deelnemers van Breda Eenvoudig gingen aan de slag met hun gezondheid. Een inspiratiesessie, een test met het Taalpanel en meldpunten hielpen mee om Breda eenvoudiger te maken. Regionaal vroegen we aandacht voor taal op de werkvloer (zie programma 2, aanpak taal en laaggeletterdheid). Leerlingenvervoer In 2022 zijn we een Europese aanbesteding gestart voor het leerlingenvervoer voor de komende 5 jaar. Dat moet in 2023 leiden tot nieuwe contracten.
Daarnaast stelde de gemeenteraad een nieuwe verordening vast voor de tegemoetkoming in de bekostiging van het leerlingenvervoer (per 1-1-2023). Dit biedt mogelijkheden om nauwer samen te werken met ouders en scholen, vooral voor kinderen die zelfredzamer kunnen worden. Met een vervoersontwikkelplan wegen we de mogelijkheden en alternatieve vormen van vervoer af, waarbij we de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid stimuleren. Het vervoer per bus is waar nodig altijd beschikbaar. In het afgelopen jaar was er sprake van een financieel tekort op de uitvoering. Dit kwam onder meer door een toename van de problematiek door corona, met daardoor meer (duurder) vervoer naar omliggende gemeenten, een lagere bezettingsgraad en de inzet van begeleiding. Daarnaast was er een toename van het vervoer voor Oekraïense vluchtelingen. Startkwalificatie Het Regionaal Bureau Leren (RBL) werkte ook in 2022 aan het beperken van de gevolgen van corona voor het onderwijs. Zij richtten zich daarbij vooral op het toeleiden van jongeren naar een startkwalificatie en het tegengaan van voortijdige schoolverlaters. Zeker in de coronaperiode is de uitvoering van hun werkzaamheden veranderd. Leerlingen werden thuis bezocht, kregen maatwerk aangeboden en werden begeleid via Teams. Ook de scholen hebben in 2022 sterk ingezet op individuele begeleiding.
De cijfers over het schoolverzuim zijn niet verslechterd, maar de verwachting is dat de gevolgen van de pandemie voor het onderwijs de komende jaren zichtbaar zullen worden. De afgelopen jaren zagen we een constante, licht dalende lijn van schoolverzuim, maar door corona zijn de cijfers over de afgelopen jaren niet een-op-een vergelijkbaar. In 2022 zijn we gestart met het herijken van de gemeenschappelijke regeling 'Programma schoolverzuim en tegengaan voortijdig schoolverlaten'. In 2023 maken we nieuwe regionale afspraken over samenwerking op het gebied van leerplicht en -recht.
RISICO'S Onderwijs Ondervanging risico’s 2022 •
Via het NPO vingen we samen met onze partners de onderwijsachterstanden door de coronapandemie op.
•
In 2022 versterkten we de samenwerking tussen het Informatiepunt Digitale Overheid en het Digi-Taalhuis. Daardoor worden inwoners verwezen naar het fysieke aanbod voor digitale vaardigheden. We zien ook dat vrijwilligers de weg naar de taalaanbieders weer vinden.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
30
Risico’s vanaf 2023 •
We zien grote drukte binnen het (taal)onderwijs voor nieuwkomers, onder andere vanuit Oekraïne. Dit vraagt extra inzet van onze partners en mogelijk leidt dit tot vraagstukken op het gebied van capaciteit en financiën.
•
De stijgende kosten voor het leerlingenvervoer.
•
Meer informatie vindt u in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
INDICATOREN Thema-indicatoren Opgroeien Indicator Naam: Deelname cultuur door kinderen (Nr. 1) Omschrijving: Percentage kinderen en jongeren van 4 tot en met 17 jaar dat een cultuuractiviteit doet in de vrije tijd. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
57
41
Zie toelichting
50
Deze indicator meten we sinds 2020 jaarlijks in de inwonersenquête. Na een dip in 2021 (het 2e coronajaar), zien we in 2022 weer een toename van de cultuurdeelname in deze leeftijdsgroep. Het streven was om het percentage tenminste te handhaven. Dat is gelukt.
Indicator Naam: Deelname cultuur door kinderen - basisschoolleeftijd (Nr. 2) Omschrijving: Percentage kinderen van 4 tot en met 11 jaar dat deelneemt aan cultuuractiviteiten. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
63
44
Zie toelichting
57
Deze indicator meten we sinds 2020 jaarlijks in de inwonersenquête. Na een dip in 2021 (het 2e coronajaar), zien we in 2022 weer een toename van de cultuurdeelname in deze leeftijdsgroep. Het streven was om het percentage tenminste te handhaven. Dat is gelukt.
Indicator Naam: Deelname cultuur door kinderen - middelbare schoolleeftijd (Nr. 3) Omschrijving: Percentage kinderen van 12 tot en met 17 jaar dat deelneemt aan cultuuractiviteiten. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
52
35
Zie toelichting
41
Deze indicator meten we sinds 2020 jaarlijks in de inwonersenquête. Na een dip in 2021 (het 2e coronajaar), zien we in 2022 weer een toename van de cultuurdeelname in deze leeftijdsgroep. Het streven was om het percentage tenminste te handhaven. Dat is gelukt.
Indicator Naam: Beweegrichtlijn (Nr. 4) Omschrijving: Percentage kinderen en jongeren van 4 tot en met 17 jaar dat voldoet aan de beweegrichtlijn (onderdeel: 7 dagen per week minstens een uur matig intensieve inspanning) Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
12
42
Zie toelichting
Realisatie 2022
Deze indicator wordt éénmaal per 2 jaar gemeten, in de oneven jaren. Voor 2022 is geen streefwaarde bepaald.
Indicator Naam: Jongeren met jeugdbescherming (Nr. 5) Omschrijving: Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
0,9
0,9
0,9
Zie toelichting
0,7
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
31
Indicator Naam: Jongeren met ambulante jeugdhulp (Nr. 6) Omschrijving: Aantal jongeren tot en met 23 jaar met ambulante zorg in natura jeugdhulp (ambulante begeleiding en/of ambulante behandeling). Bron: Gemeente Breda, Zorgportaal (berichtenverkeer jeugdhulp)
Meeteenheid: Aantal
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
4.139
4.142
4.503
Zie toelichting
4.751
Er is geen streefwaarde bepaald. Monitoring is een onderwerp wat continue de aandacht heeft. Als beleidsdoelen wijzigen passen we ook de monitor aan.
Productindicatoren Product Algemene voorzieningen jeugd Indicator Naam: Kinderen in uitkeringsgezin (Nr. 7) Omschrijving: Percentage kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezinnen Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
6
6
7
Zie toelichting
Realisatie 2022
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde. Op dit moment (medio maart 2023) is de realisatie over 2022 nog niet beschikbaar. Wél is inmiddels de realisatie 2021 beschikbaar gesteld op wsjg.nl: 7%.
Indicator Naam: Jongeren met delict voor rechter (Nr. 8) Omschrijving: Percentage 12 tot en met 21-jarigen met delict voor de rechter van totaal aantal jongeren in deze leeftijd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
1
1
1
Zie toelichting
Realisatie 2022
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt geen streefwaarde op deze indicator. De gemeente stuurt wat betreft jeugdzorg op de beleidsdoelen die zijn vastgelegd in het Beleidsplan "Samen voor onze Toekomst 2022-2023".
Indicator Naam: Werkloze jongeren (Nr. 9) Omschrijving: Percentage 16 t/m 22-jarigen dat werkloos is (=als werkzoekende staat ingeschreven bij het UWV en geen baan heeft volgens de Polisadministratie) ten opzichte van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
2
2
2
Zie toelichting
Realisatie 2022
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde. De realisatie voor 2022 is nog niet bekend. Wél is inmiddels de realisatie over 2021 gepubliceerd op wsjg.nl: 2%
Productindicatoren Product Jeugdhulp maatwerkondersteuning Indicator Naam: Jongeren met jeugdhulp (Nr. 11) Omschrijving: Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd (over het hele jaar) Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
10,6
10,9
12,6
Zie toelichting
10,7
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen maar bepaalt hierop geen streefwaarde.
Productindicatoren Product Jeugdhulp geëscaleerde zorg Indicator Naam: Jongeren met jeugdreclassering (Nr. 12) Omschrijving: Percentage jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
0,5
0,5
0,5
Zie toelichting
0,3
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
32
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde.
Productindicatoren Product Primair en voortgezet onderwijs Indicator Naam: Absoluut schoolverzuim (Nr. 13) Omschrijving: Aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school (per 1000 leerplichtigen) Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: Aantal per 1.000
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
4,3
3,1
3
Zie toelichting
3
Over schooljaar 2020-2021 is het absoluut verzuim in Breda hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit is in lijn met andere grote gemeenten, waar het absoluut verzuim ook hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.
Indicator Naam: Relatief schoolverzuim (Nr. 14) Omschrijving: Aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is (per 1000 leerplichtigen) Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: Aantal per 1.000
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
22
16
18
Zie toelichting
18
Over schooljaar 2020-2021 is het relatief verzuim in Breda lager dan het landelijk gemiddelde.
Thema Betrokken zijn WAT HEBBEN WE BEREIKT? In het kader van het beleidsplan Vrijwilligen hebben er bijeenkomsten plaatsgevonden met wijk- en dorpsraden en de sociaal wijkbeheerders om input op te halen en aan te sluiten bij de ontwikkelingen in de wijken. We zijn een samenwerking gestart met Breda Senior om meer senioren te enthousiasmeren en te stimuleren tot het doen van vrijwilligerswerk. Samen met studenten van Avans Hogeschool is een onderzoek uitgevoerd om te kijken waar nog kansen liggen voor vrijwilligersondersteuning. We zijn aan de slag gegaan met het vergroten van vindbaarheid en zichtbaarheid van vrijwilligerswerk en MOOIWERK als kennis- en expertisecentrum. Het netwerk Vrijwilligen heeft als klankbord ideeën aangedragen voor de vrijwilligerswaardering. We zijn de samenwerking aangegaan met de Rooi Pannen om vrijwilligers als bedankje voor hun inzet een gratis lunch inclusief rondleiding op de Seeligkazerne aan te bieden. Begin 2022 is de Agenda van Breda Senior in de vorm van 7 speerpunten vastgesteld. Deze speerpunten zijn in 2022 uitgewerkt naar concrete acties. De acties zijn in uitvoering. Breda Senior zou in eerste instantie tot 2023 lopen maar conform het bestuursakkoord 2022-2026 is de looptijd in ieder geval verlengd tot 2025 zodat we Breda Senior kunnen continueren.
In september 2022 is de nieuwe Doorstroomvoorziening (DSV) voor dak- en thuislozen opgeleverd en in gebruik genomen. De winterregeling inclusief extreme vrieskou is ingevoerd. De regeling is ook uitgebreid met extreme weersituaties zoals storm, hagelbuien, extreme sneeuw- of onweersbuien wanneer sprake is van code rood, afgegeven door de KNMI. Inwoners kunnen zich met al hun vragen wenden tot Zorg voor elkaar Breda. Met hen wordt besproken wat hun vraag is, of ze zelf met informatie en advies verder kunnen of waar de vraag het beste verder verdiept kan worden. In 2022 hebben we de Wmo klantreis verder uitgerold in de rest van de stad. Maatschappelijk werkers kijken eerst samen met de klant wat iemand zelf nog kan. Zo hebben we een impuls gegeven aan 'van zorgen voor' naar 'zorgen dat' inwoners zich zelf kunnen redden. Ook zijn er plannen gemaakt om de vindbaarheid van Zorg voor elkaar Breda te vergroten. Die worden in 2023 uitgevoerd. Na corona hebben we in 2022 nog genoeg andere aandachtspunten voorbij zien komen. Zo had Zorg voor elkaar Breda een rol in de energietoeslag (voor hulp bij aanvragen als dat voor sommige inwoners te moeilijk was) en bij de opvang van Oekraïners (onder andere door aanwezig te zijn in de Koepel en gesprekken te voeren). Om de instroom van 18-jarigen in de Wmo te remmen, is in 2022 gestart met het project 18-/18+.
Meer hierover bij het thema Opgroeien. Het effect van dit project wordt in de komende twee jaar zichtbaar, omdat jongeren met een ondersteuningsvraag (ruim) voor hun 18e met betrokkenen uit het Jeugd- en Wmo-domein besproken worden en beter overgedragen worden.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
33
Voor uitstroommogelijkheden van Wmo-cliënten uit Beschermd Wonen of Maatschappelijke Opvang naar zelfstandige wooneenheden hebben we ook in 2022 te maken gehad met een krappe woningmarkt. Er zijn weinig woningen beschikbaar, en de druk vanuit diverse doelgroepen is groot. Vanuit het Versterkingsplan tegen Dak- en Thuisloosheid zijn extra woonplekken gecreëerd (zie hiervoor thema Thuis). Ook is de behoefte aan wooneenheden van deze doelgroep verder in kaart gebracht en ingevoegd in de stedelijke woonagenda.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN? Nieuwe methodiek voor klantmanagers We hebben de methodiek FAQT-V geïntroduceerd bij de klantmanagers Begeleiding en Beschermd Wonen (BBW). Deze methodiek brengt de problematiek en ondersteuningsvraag van de cliënt op een uniforme manier in kaart. Daarnaast biedt FAQT-V een normeringskader om de omvang van de intensiteit voor BBW te bepalen. Hierdoor kan de uitvoering beter beoordelen of er maatwerk nodig is en zo ja, voor welke resultaten en met welke intensiteit. Daarnaast hebben we scherpere afspraken met de aanbieders gemaakt over de ondersteuningsplannen en evaluaties. Hierdoor kunnen we beter de regie voeren over de resultaten die we hebben afgesproken. Ontwikkelingen Huishoudelijke Ondersteuning In 2022 hadden we een tekort van € 0,8 miljoen op de huishoudelijke ondersteuning zorg in natura (ZIN). Het tekort is een rechtstreeks gevolg van de invoering van het abonnementstarief. De groei van het aantal aanvragen, vooral door mensen uit de hogere inkomensklassen, zet nog steeds door. De jaarlijkse groei bedraagt zo’n 7%. We hebben geen wettelijke gronden om deze aanvragen af te wijzen. Bij nieuwe aanvragen screenen we aan de voorkant op urgentie. Urgente inzet regelen we snel. Voor de minder urgente inzet hebben we extra personeel ingezet om de aanvragen zo snel mogelijk te kunnen verwerken, maar we zien ook dat de wachtlijst is opgelopen.
Deze achterstanden worden waarschijnlijk in de loop van 2023 ingelopen. Het personeelstekort bij onze aanbieders van huishoudelijke hulp speelt hierbij echter ook een rol. Hun capaciteit is beperkt en een snellere behandeling van de hulpvraag vanuit de gemeente zal in 2023 leiden tot een wachttijd bij de aanbieders. Doordat mensen met een minder urgente hulpvraag in 2022 langer moesten wachten, zien we dat een deel van de inwoners hun aanvraag intrekt. Ook zorgt de beperkte capaciteit van aanbieders voor een uitgavenplafond. De uiteindelijke uitgavengroei wordt daarmee gedempt, maar ligt nog wel boven het begrote budget. We willen dat de beschikbare capaciteit zo veel mogelijk wordt ingezet voor mensen die de huishoudelijke ondersteuning het hardste nodig hebben. We inventariseren nu hoe we het tekort verder in kunnen lopen. Inmiddels is er meer bekend over een wetsvoorstel om het abonnementstarief voor huishoudelijke ondersteuning af te schaffen. Het Rijk gaat uit van minder instroom, hogere inkomsten en hogere uitstroom door een hogere eigen bijdrage. Een doorrekening wijst uit dat deze extra inkomsten voor gemeenten bij lange na niet voldoende zijn om de meerkosten af te dekken. Ook schatten we in dat we de groei en het gebruik van huishoudelijke hulp niet voldoende kunnen afremmen. Mogelijk wordt het wetsvoorstel nog aangepast vanwege reacties op de internetconsultatie.
Het kabinet heeft per 2025 € 110 miljoen aan tegemoetkoming toegezegd. Breda krijgt daarvan gemiddeld genomen zo'n 1% (€ 1,1 miljoen). Dit is echter niet voldoende om het meerjarige tekort voor huishoudelijke ondersteuning op te vangen. Daarnaast laat de doorrekening van de aangekondigde inkomensafhankelijke eigen bijdrage zien dat de financiële voordelen beperkt zijn. De VNG dringt er bij het Rijk op aan dat gemeenten óók voor 2023 en 2024 gecompenseerd moeten worden. In 2022 hebben we mogelijkheden verkend om de groei van de huishoudelijke ondersteuning te beperken. Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat huishoudelijke ondersteuning zo veel mogelijk beschikbaar blijft voor inwoners die dit zelf niet kunnen regelen. We ronden de verkenning in 2023 af en treffen dan eventuele maatregelen. De pilot Reablement is in 2022 afgerond en geëvalueerd. Hieruit konden we opmaken dat reablement en herstelgerichte zorg zeker kansen bieden en ervoor zorgen dat inwoners minder gebruik hoeven te maken van huishoudelijke ondersteuning. De evaluatiepunten en lessen nemen we mee in ons plan om de druk op de huishoudelijke ondersteuning te verlagen. We werken dit verder uit in de eerste helft van 2023. Klantreis Wmo en begeleiding In 2022 hebben we een grote stap gezet in de beweging naar de voorkant door de klantreis Wmo in de hele stad in te voeren.
Inwoners kunnen zich met hun ondersteuningsvragen melden bij het aanmeldpunt van Zorg voor Elkaar Breda, via de telefoon of in de diverse inlooppunten in de stad. Hier wordt op een laagdrempelige en toegankelijke manier met de inwoner verkend wat de hulpvraag is en waar mogelijke oplossingen kunnen liggen. Waar nodig wordt de hulpvraag doorgeleid naar maatschappelijk werk of naar de klantmanagers Wmo.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
34
De invoering van de klantreis Wmo heeft geleid tot een nauwere samenwerking binnen de stad. Ook hebben we de samenwerking met de huisartsen versterkt. Daar gaan we ook in 2023 mee verder. Huisartsen verwijzen patiënten bijvoorbeeld vaker door naar Zorg voor Elkaar, omdat sommige hulpvragen effectiever buiten de zorg kunnen worden opgepakt. De samenwerking op dit vlak is onderdeel van een bredere samenwerking tussen de huisartsen en de gemeente. De beweging naar de voorkant heeft in 2022 ook een formele plek gekregen in de contracten met aanbieders van maatwerkvoorzieningen. Nu de klantreis Wmo is uitgerold en alle basisvoorzieningen en hulpbronnen na corona weer beschikbaar zijn, zien we dat er minder vraag is naar de maatwerkvoorziening begeleiding. In 2022 is het aantal cliënten gemiddeld met 9% gedaald, terwijl het model van de VNG juist uitgaat van een gemiddelde groei van 3 tot 4% per jaar. Daar waar een ondersteuningsbehoefte blijft, zien we dat de beweging naar de voorkant ervoor zorgt dat we kunnen inzetten op lichtere vormen van ondersteuning en kunnen verzwaren waar nodig. Deeltaxivervoer Door de vergrijzing hebben steeds meer inwoners een scootmobiel of een Wmo-deeltaxi nodig. Om dit te ondervangen, hebben we in 2022 gesproken met andere gemeenten in de regio en Arriva over deelname aan de pilot VoorElkaarPas.
Daarmee kunnen inwoners die anders gebruik zouden maken van de deeltaxi, gratis met de bus reizen in Brabant. We hebben samen in kaart gebracht welke investering de pilot vraagt en hoeveel kosten we kunnen besparen door een lager gebruik van de deeltaxi. In 2023 werken we deze pilot verder uit. Daarnaast hebben we in samenwerking met de Regio West-Brabant in kaart gebracht hoeveel klanten een bovengemiddeld aantal kilometers reizen en welke bandbreedte hierbij realistisch is. Op basis hiervan gaan we in gesprek met klanten die ver boven deze bandbreedte uitkomen over het nut, de noodzaak en alternatieven voor deeltaxivervoer. In regionaal verband hebben we de voorbereidingen getroffen voor een nieuwe aanbesteding voor het regionale vervoer. Deze starten we in 2023 op. Een nieuw beleidskader voor het voorliggende veld We hebben het beleidskader Breda Samen Doen verlengd tot en met 2023. Tegelijkertijd zijn we het proces gestart om te komen tot een nieuw beleidskader voor het voorliggend veld. Dit wordt in het eerste kwartaal van 2023 vastgesteld. Toegankelijkheid In 2022 hebben de ervaringsdeskundigen op het gebied van inclusiviteit en toegankelijkheid zich weer volop ingezet voor bewustwording in de Bredase samenleving. Zij hebben zich onder andere gericht op evenementen, de toegankelijkheid van informatie en enkele concrete ontwikkelingen in de openbare ruimte.
Verder zijn de eerste initiatieven ontstaan voor meer aandacht voor toegankelijkheid in de wijken en het Bredase buitengebied. We zien dat de aandacht voor het volwaardig meedoen van mensen met een 'niet-fysieke' beperking steeds meer vorm krijgt. Hier is echt sprake van inclusief denken. We zijn er trots op om dit samen met onze partners te bereiken. LHBTIQ Als regenbooggemeente hebben we ons samen met onze partners weer ingezet voor meer zichtbaarheid van de LHBTIQgemeenschap, het versterken van de sociale acceptatie en het verbeteren van de veiligheid. Het kunstwerk Artikel1, Liberty Tree van Jennifer Tee in het Valkenberg is in juli 2022 onthuld samen met het Stedelijk Museum Breda en Breda Marketing. Breda Senior In februari 2022 is de Agenda Breda Senior vastgesteld. De 7 speerpunten zijn door senioren, de Seniorenraad, andere belanghebbenden en studenten vertaald naar concrete acties. Tijdens enkele bijeenkomsten zijn senioren meer en structureler ingeschakeld als belangrijke gesprekspartners van de gemeente. Er zijn meerdere onderzoeken en samenwerkingen geweest met studenten van Avans Hogeschool, AKV St. Joost en De Rooi Pannen. Vanaf september 2022 zijn we aan de slag gegaan om, mede door een bewustwordingscampagne in de stad, met een positieve blik te kijken naar de kansen van het ouder worden.
Via beide campagnes willen we de inwoners van Breda kennis laten maken met het manifest Lang Leve Breda van Breda Senior en hen van harte uitnodigen om mee te denken en te doen. In december 2022 heeft een congres plaatsgevonden van Breda Senior over het thema vrijwilligerswerk en met de kick-off en lancering van het platform Breda Senior: www.bredasenior.nl. Vormen van (gemengd) wonen voor ouderen en tijdelijke woningen •
In verschillende delen van de stad worden projecten uitgevoerd die zijn gericht op nieuwe en toekomstbestendige ouderenzorg. Met Surplus en Alwel gebeurt dat bijvoorbeeld in en rond Heksenwiel. In Brabantpark gebeurt dit met Thebe en het Zorgkantoor in het project Eigenwijks Brabantpark.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
35
•
In 2022 hebben we opdracht gegeven om op 3 locaties in Breda versneld zo'n 500 tijdelijke woningen te bouwen. Het haalbaarheidsonderzoek moet in het eerste kwartaal van 2023 zijn afgerond, waarna de bouw in 2024 kan plaatsvinden. Daarnaast hebben we opdracht gegeven om aanvullende locaties te vinden om in totaal 750 tijdelijke woningen mogelijk te maken.
Mantelzorg en respijtzorg StiB (Steunpunt informele zorg Breda) is in 2022 doorgegaan met het aanbieden van ondersteuning en informatie voor mantelzorgers. Het mantelzorgcompliment had in 2022 de vorm van een Breda Cadeaukaart. Door dit cadeau te verstrekken, komen ook meer mantelzorgers in beeld bij StiB. Zij worden allemaal persoonlijk benaderd, zodat ze weten bij wie ze terecht kunnen bij vragen over mantelzorg, advies en ondersteuning. We zijn aan de slag gegaan met een pilot rondom logeerzorg. Daarmee bieden we respijtzorg voor mantelzorgers met een naaste met dementie. We zien dat mensen gestaag meer gebruikmaken van geplande logeerzorg. De pilot loopt nog door in 2023, waarna een evaluatie volgt. In september hebben we met de aanbieders van respijtzorg gekeken naar kansen en mogelijkheden. Die gaan we omzetten naar een nieuw plan voor respijtzorg. Vrijwilligers Vrijwilligers kunnen voor ondersteuning, informatie, cursussen en workshops terecht bij MOOIWERK. Zij hebben, net als de gemeente, aandacht voor de waardering van vrijwilligers. Zo hebben we vrijwilligers in 2022 een gratis lunch aangeboden, inclusief een rondleiding over het terrein van de Seeligkazerne. Gezondheid •
Gezondheid wordt een steeds belangrijker onderwerp. Dit is terug te zien in diverse plannen, zoals het Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) actieplan en het lokaal preventieakkoord. Daarnaast zijn we in 2022 gestart met de ontwikkeling van een gezondheidsvisie. Hiervoor zijn we in gesprek gegaan met diverse partners, inwoners en collega’s om de definitie van gezondheid te bepalen en te kijken waar kansen liggen voor bestaande koppelingen. Bijvoorbeeld de aanleg van groene schoolpleinen in combinatie met het Stedelijk Waterplan, het Ruimtelijk Adaptief Plan en het JOGG. En de samenwerking tussen het sportakkoord, het lokaal preventieakkoord en het JOGG-akkoord. Gezondheid is als thema verankerd in de omgevingsvisie en wordt nader uitgewerkt in de omgevingsplannen.
•
In 2022 hebben we een subsidieregeling opengesteld waarin samenwerkende partijen maximaal € 10.000 konden aanvragen voor de uitwerking van een of meer afspraken uit het preventieakkoord. Dit heeft geleid tot 12 projecten, die zijn gestart in 2022 en doorlopen in 2023.
•
We hebben in 2022 samen met onze partners projecten uit het JOGG-actieplan 2021-2022 verder uitgewerkt. Gezond eten, water drinken, bewegen en rookvrij opgroeien waren hierbij de speerpunten. We werken bijvoorbeeld samen met een aantal supermarkten om gezonde voeding te stimuleren. Ook hebben we de samenwerking met huisartsen uitgebreid. We hebben verschillende groene schoolpleinen gerealiseerd. Verder hebben we ingezet op voedseleducatie via moestuinieren en voedselbosjes. Alle speelplekken in Breda zijn in 2022 rookvrij gemaakt. Tot slot waren er verschillende evenementen waar we met een waterbar aanwezig waren om het drinken van water te stimuleren.
•
Ook in 2022 hebben we de landelijke ontwikkelingen in de gaten gehouden. We kregen bijvoorbeeld subsidie voor het lokale preventieakkoord, dat voortkomt uit het nationaal preventieakkoord.
Collectieve ziektekostenverzekering De zorgpolis is in 2020 teruggebracht naar de oorspronkelijke bedoeling: een zorgverzekering voor chronisch zieken en gehandicapten die door hun hoge structurele zorgkosten hun volledige eigen risico verbruiken en daarnaast een laag inkomen hebben. Ook in 2022 hebben we voor deze inwoners het volledige eigen risico vergoed.
RISICO'S •
De groei van het aantal Wmo-klanten zet door. Omdat de budgetten niet even hard meestijgen, zetten we verschillende strategieën in om de groei te dempen. We zagen in 2022 het effect van deze maatregelen, waardoor het (financiële) risico op grote tekorten afneemt.
•
Het risico op een toename van het aantal hulpvragen vanwege corona is kleiner geworden, doordat corona in 2022 minder impact had.
•
Meer informatie vindt u in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
36
INDICATOREN Thema-indicatoren Betrokken zijn Indicator Naam: Meedoen (Nr. 15) Omschrijving: Percentage inwoners dat actief meedoet in de samenleving. Dat kan op verschillende manieren: intensief mantelzorg, intensief vrijwilligerswerk, minimaal 12 uur per week aan het werk in loondienst of als zelfstandig ondernemer, deelname aan re-integratietraject, school/opleiding volgen. Bron: Inwonersenquête (buurtenquête) Realisatie 2019
Meeteenheid: %
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
73
Zie toelichting
71
Realisatie 2022
Deze indicator wordt éénmaal per 2 jaar gemeten, in de oneven jaren. Daarom is voor 2022 geen streefwaarde bepaald en is ook geen realisatiewaarde beschikbaar.
Indicator Naam: Actief in de buurt (Nr. 2201) Omschrijving: Percentage bewoners dat zich actief heeft ingezet in de buurt Bron: Inwonersenquête (buurtenquête) Realisatie 2019
Meeteenheid: %
Realisatie 2020
27
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
26
Zie toelichting
Realisatie 2022
Deze indicator wordt éénmaal per 2 jaar gemeten, in de oneven jaren. Daarom is voor 2022 geen streefwaarde bepaald en is ook geen realisatiewaarde beschikbaar.
Indicator Naam: Ondersteuning buurtinitiatieven (Nr. 2202) Omschrijving: Percentage bewoners dat het (helemaal) oneens is met de stelling: De gemeente ondersteunt buurtinitiatieven op het gebied van leefbaarheid en veiligheid voldoende. Bron: Inwonersenquête (buurtenquête) Realisatie 2019
Meeteenheid: %
Realisatie 2020
12
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
10
Zie toelichting
Realisatie 2022
Deze indicator wordt éénmaal per 2 jaar gemeten, in de oneven jaren. Daarom is er voor 2022 geen streefwaarde bepaald en is ook geen realisatiewaarde beschikbaar.
Productindicatoren Product Maatwerk Wmo Indicator Naam: Maatwerkarrangementen Wmo (Nr. 16) Omschrijving: Aantal cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (per 10.000 inwoners) Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: Aantal per 10.000
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Realisatie 2022
860
840
850
Zie toelichting
780
Dit is een landelijk verplichte indicator. Tot en met 2022 heeft de gemeente voor deze indicator geen streefwaarde bepaald.
Thema Thuis WAT HEBBEN WE BEREIKT? •
We hebben de basis van Veilig Thuis en Safegroup verder op orde gebracht.
•
We hebben een nieuw beleidskader vastgesteld voor Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en het Meldpunt Crisiszorg. Dit meldpunt is verder uitgebouwd en geëvalueerd.
•
De aanpak van verward gedrag bij hoogcomplexe problematiek is vormgegeven. Deze zetten we voort in de levensloopfunctie.
•
De activiteiten uit het regionaal beleidsplan beschermd wonen zijn uitgevoerd. We hebben ervaring opgedaan met verschillende vormen van gemengd wonen.
•
Voor de opvang van daklozen is de nieuwe doorstroomvoorziening (DSV) aan de Slingerweg in gebruik genomen. Ook hebben we nieuwe woonplekken gecreëerd.
Jaarstukken 2022
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
37
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN? Beleidskader GIA en Meldpunt Crisiszorg Begin 2022 heeft de gemeenteraad het nieuwe regionale beleidskader GIA en Meldpunt Crisiszorg vastgesteld voor de periode tot en met 2025. Hierin zijn de actielijnen geborgd van het (inmiddels beëindigde) programma Geweld hoort nergens thuis. Basis op orde brengen bij Veilig Thuis en Safegroup In 2022 is basis op orde gebracht bij Veilig Thuis en Safegroup. Bij Veilig Thuis was er sprake van forse werkvoorraden, die inmiddels grotendeels weggewerkt zijn. We houden dit in de gaten door geregeld overleg met managers en uitvoerders. Daarnaast rapporteert de bestuurder van Veilig Thuis en Safegroup aan de bestuurders van de 14 gemeenten. Medio 2022 bleek dat Veilig Thuis en Safegroup overheadtaken niet goed konden uitvoeren vanwege een tekort aan budget (om de personele inzet op niveau te brengen). We hebben ervoor gezorgd dat zij vanaf 2023 meer budget hebben. We hebben in 2022 zo'n € 1 miljoen beschikbaar gesteld om het resterende deel van Safegroup te renoveren. De uitvoering hiervan valt in 2023, onder meer door lange levertijden. Daarnaast heeft Safegroup een initiatiefplan ingediend voor de verbouwing van een deel van het complex. De gemeente heeft dit plan positief beoordeeld en we werken samen bij de verdere uitwerking. Beter samenwerken om GIA terug te dringen •
Sinds begin 2022 werken Zorg voor Elkaar en het CJG samen bij de casuïstiek die wordt overgedragen vanuit Veilig Thuis. Overgedragen meldingen worden gezamenlijk beoordeeld en waar nodig trekken jeugdprofessionals en het maatschappelijk werk gezamenlijk op. De betrokkenen zijn enthousiast over deze samenwerking. Daarnaast hebben professionals van deze organisaties deelgenomen aan trainingen om hun kennis en vaardigheden op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling verder te ontwikkelen.
•
De plegeraanpak kreeg vorm door de inzet van ex-plegers vanuit Cirkel is Rond en de zelfhulpgroepen Mannen tegen agressie (MTA), in samenwerking met GGZWNB.
•
De inzet van ervaringsdeskundigen vanuit Cirkel is Rond is uitgebreid naar de casuïstiek van organisaties in het maatschappelijk werk (naast Safegroup en Veilig Thuis).
•
De samenwerking met Blauwe Maan hebben we in 2022 voortgezet. Professionals van de West-Brabantse organisaties voor maatschappelijk werk zijn door Blauwe Maan getraind om eerstelijns ondersteuning te bieden aan slachtoffers van seksueel geweld. Het aantal mensen dat ondersteund wordt, neemt toe en partners weten het maatschappelijk werk hiervoor steeds beter te vinden.
•
De inzet van een jeugdprofessional aan het interventieteam was gewenst en is van toegevoegde waarde gebleken. Deze expertise wordt structureel toegevoegd aan het team.
•
In 2022 hebben meerdere bijeenkomsten plaatsgevonden met de bestuurlijke netwerken rondom verschillende thema's: eerder en beter in beeld, stoppen en duurzaam oplossen, ouderenmishandeling en seksueel geweld. WestBrabantse bestuurders zijn door de uitvoerende professionals meegenomen in de casuïstiek en zijn zich bewust geworden van de uitdagingen waar we voor staan. De volgende (uitdagende) stap is dat er van de bestuurlijke netwerken meer integrale sturing uitgaat.
Meldpunt crisiszorg De politie doet sinds september 2022 zorgmeldingen. Dit zal in de loop van 2023 verder uitbreiden. Aandachtspunt hierbij is dat er meer capaciteit nodig is om de hogere instroom van meldingen te kunnen beoordelen en verder te brengen. Dit proces vraagt veel tijd. Ondertussen wordt de samenwerking en afstemming tussen de betrokken organisaties steeds intensiever. Eind 2022 is een evaluatie van het Crisismeldpunt gestart. De resultaten hiervan worden het eerste kwartaal van 2023 verwacht. Aanpak verward gedrag en levensloopfunctie Het project 'Aanpak verward gedrag bij hoogcomplexe problematiek' is wat langer doorgelopen en is op 31 december 2022 afgerond. Het project was succesvol en diende als voorverkenning voor de implementatie van de levensloopfunctie. De werkwijze die is ontwikkeld, wordt daarvoor ingezet. Beschermd wonen •