2026.06.11 - Bijlage 6 - Accountantsverslag 2025 gemeente Breda (concept v0.7)

4 JUNI 2026

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025

Gemeente Breda

BDO Audit & Assurance B.V., Weena 764, 3014 DA Rotterdam, www.bdo.nl

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van gemeente Breda T.a.v. de heer B. van 't Westeinde, griffier Claudius Prinsenlaan 10 4811 DJ BREDA

Voor u ligt het accountantsverslag naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole 2025. Dit was het eerste jaar dat wij deze controle voor gemeente Breda hebben uitgevoerd. De afgelopen periode hebben wij elkaar steeds beter weten te vinden wat geresulteerd heeft in een zeer prettige en constructieve samenwerking. De komende jaren bouwen wij deze graag verder met Breda uit. Binnenkort gaan we ambtelijk in gesprek om de goede en verbeterpunten met elkaar te delen en concreet invulling te geven voor 2026.

Rotterdam, 4 juni 2026

In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van gemeente Breda. Over het algemeen was de oplevering tijdig en van voldoende kwaliteit.

Kenmerk: MS/JWB/RAxxxx

Dit concept accountantsverslag hebbe we toegelicht tijdens de ambtelijke voorbespreking op 23 april 2026. Op 11 mei 2026 bespraken we ons concept accountantsverslag met de concerncontroller, portefeuillehouder financiën en de gemeentesecretaris. Tot slot bespreken wij dit verslag tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie op 11 juni 2026. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van gemeente Breda bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. We zien uit naar de verdere samenwerking in de komende jaren. Wij vertrouwen er op u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

C.M. Steehouwer MSc RA Partner

3

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

Inhoudsopgave

01

02

03

Dashboard accountantscontrole

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Resultaat & financiële positie

04

05

06

Belangrijkste bevindingen

Bijlagen

4

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

1. Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole

5

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

STREKKING VAN DE CONTROLEVERKLARING

BELANGRIJKE BEVINDINGEN

RESULTAAT 2025

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 van gemeente Breda een goedkeurende controleverklaring te verstrekken

De ongecorrigeerde controleverschillen passen binnen de toleranties

Gemeente Breda heeft over 2025 een positief resultaat behaald van € 29,4 miljoen





Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT-verantwoording van gemeente Breda voldoet aan de vereisten.



Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.



De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 18,5 miljoen.



Getrouwheid: we hebben voor een bedrag van € 4,3 miljoen controleverschillen geconstateerd met een totale impact van € 3,0 miljoen (nadelig) op het saldo van baten en lasten. Een controleverschil is aangepast door het college. Er resteert een controleverschil en een onzekerheid, echter deze passen binnen onze toleranties.



Het saldo van baten en lasten van € 44,6 miljoen is € 36,1 miljoen hoger dan het positieve saldo vanuit de begroting na wijzigingen ad € 8,6 miljoen.



Op meerdere programma’s is sprake van afwijkingen tussen de begroting en de realisatie die (deels) verklaarbaar zijn vanuit de decembercirculaire en de actualisatie van grondexploitaties. Op andere onderdelen en het meerjareninvesteringsprogramma is een ‘gat’ tussen de begroting en de realisatie zichtbaar.

Rechtmatigheid: het totaal van onrechtmatigheden en onduidelijkheden die het college rapporteert in de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt € 30,6 miljoen (2024: € 39,0 miljoen). Dit is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. De onacceptabele onrechtmatigheden ad € 2,9 miljoen betreffen enkel aanbestedingsonrechtmatigheden.

(x €1.000)

2025

BEGROTING NA WIJZIGING

Saldo van baten en lasten

44.622

8.553

-/- 15.175

-/- 5.061

29.447

3.492

Mutatie reserves RESULTAAT

SAMENWERKING MET TEAM AUDIT

AANDACHTSPUNTEN 2026

FINANCIËLE POSITIE

Doorontwikkeling van Team Audit is mogelijk, maar is (grotendeels) afhankelijk van de kwaliteit van de eerste en tweede lijn. Groeipad naar 'steunen op’ is ingezet

Wij zien voor gemeente Breda de volgende aandachtspunten voor 2026

Uw financiële positie krijgt in onze landelijke benchmarkrapportage een 8 als score (2025: 8)





Bij de controle 2025 hebben wij een constructieve samenwerking met Team Audit ervaren. Voor 2026 en verder wordt stapsgewijs toegewerkt naar het IAF-model, zodat maximale synergie wordt gerealiseerd. Nog niet voor alle kernprocessen kunnen wij voor 2025 steunen op de werkzaamheden van Team Audit doordat interne beheersmaatregelen die niet, of niet voldoende worden uitgevoerd in de 1e of 2e lijn, door Team Audit worden opgepakt in de 3e lijn. Team Audit toetst hierdoor (nog) beperkt de interne beheersmaatregelen in de lijn.



Gemeente Breda heeft reeds acties uitgevoerd om vast te stellen dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor de financiële rechtmatigheid van begrotingssubsidies 2027 en incidentele subsidies n.a.v. van de uitspraak van de Raad van State.



Een belangrijk aandachtspunt voor de komende periode is de update van de doorlopende frauderisicoanalyse en het inrichten van een frauderesponsplan.



Gemeente Breda werkt actief aan het verhogen van de informatiewaarde van de jaarstukken via een pilot op programma 1 - Vitaal en Sociaal Breda. Wij zien dat de pilot bijdraagt aan de verhoging van de informatiewaarde van de P&C producten.



Door te prioriteren en keuzes te maken heeft gemeente Breda voor de jaren 2026 tot en met 2029 kunnen komen tot een structureel sluitende begroting.



Het weerstandsvermogen (2,3) en de solvabiliteit (23,6%) van gemeente Breda zijn toereikend o.b.v. de signaleringswaarden van Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) 2020.



Breda valt met de ratio’s netto schuldquote (45,3%), grondexploitatie (0,7%) en belastingcapaciteit (84,7%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’ van het GTK 2020.

6

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Onze opdracht en controle 2.2 Strekking controleverklaring 2.3 Samenwerking met Team Audit 2.4 Aandachtspunten 2026

7

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.1 Onze opdracht en controle (1) Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 van gemeente Breda een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van gemeente Breda, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. De reikwijdte van onze controle nader toegelicht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2025 van gemeente Breda aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zullen wij hierbij een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond. Wij hebben de materialiteit voor de jaarrekening bepaald op € 18,5 miljoen.

De rapporteringstolerantie bedraagt € 0,5 miljoen Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het nieuwe Besluit accountantscontrole

decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 18,5 miljoen, zijnde 2% van het totaal van de lasten, waar dit over 2024 nog 1% was. U heeft de rapporteringstolerantie gehandhaafd op een vast bedrag van € 0,5 miljoen. We geven u in overweging deze navenant te verhogen en vinden een bedrag van € 1,0 miljoen meer passend. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Onze controle richt zich ook op de getrouwheid van de informatie in de WNTverantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Het jaarverslag en de jaarrekening van gemeente Breda zijn verenigbaar De jaarstukken 2025 van gemeente Breda bestaan uit:  het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2025 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden);  de inhoudsopgave;  het voorwoord;  de samenvatting; en  de bijlagen (incl. klimaatmonitor 2025).

In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag is informatie opgenomen over ‘wat hebben we gedaan’, ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat heeft het gekost?’ De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

8

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.1 Onze opdracht en controle (2) Wij hebben voor het risico van ‘management override of internal controls’ verhoogde aandacht gehad tijdens de controle. Uit onze werkzaamheden volgen geen aanwijzingen voor management override. De materiële schattingen die onderhevig zijn aan de jaarrekening hebben we gecontroleerd en daarbij hebben we geen bevindingen geconstateerd De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen in de jaarrekening 2025. In 2025 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen met een aanzienlijke invloed op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals inkopen van goederen en diensten, subsidieverstrekkingen, inkomensoverdrachten, etc. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Voor gemeente Breda volgt uit onze risicoanalyse dat wij verhoogd aandacht hebben gehad voor:  Het risico van management override of internal controls: In onze controlestandaarden (NV COS) wordt expliciet het risico van management override (bewuste beïnvloeding van de jaarcijfers door het college, de directie of het management) als een verplicht significant risico benoemd. Als accountant hebben wij in onze werkzaamheden hier specifiek aandacht aan besteed. Om het risico te mitigeren, beoordeelden wij schattingsprocessen en hebben wij controlewerkzaamheden rondom memoriaalboekingen (handmatige boekingen) verricht. Uit onze werkzaamheden volgen geen aanwijzingen voor management override.

Wij zijn onafhankelijk van gemeente Breda Op basis van Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de ‘Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten’ (ViO), is vereist dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Onze overige dienstverlening heeft alleen betrekking op de fiscale advisering. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van gemeente Breda uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle 2025 hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze boardletter 2025. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.

Wij vinden de inschatting van het college over het vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar Gemeente Breda heeft een ‘voldoende’ financiële positie. In generieke zin kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Gemeenten kunnen echter niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.

9

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.1 Onze opdracht en controle (3) De besprekingen met het management en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2025. De besprekingen met het management en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie of een risico omtrent het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de gemeente. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken (zie hiervoor tevens paragraaf 4.4). Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het management, de directie, het college en de raad (auditcommissie). Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw auditcommissie over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd. Hierbij hebben wij specifiek aandacht besteed aan de veronderstelling dat er bij de opbrengstverantwoording frauderisico’s bestaan.

Wij hebben in onze controleverklaring melding gemaakt van de belangrijkste frauderisico’s en hoe wij deze hebben geadresseerd in onze controle. Tijdens de controle van boekjaar 2025 betreft dit het risico van ‘management override of internal controls’ zoals toegelicht op de vorige pagina. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s verwijzen wij naar onze controleverklaring 2025. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).

10 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.2 Strekking controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2025 van gemeente Breda aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zullen wij hierbij een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2025 van gemeente Breda aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zullen wij hierbij een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Een goedkeurend oordeel betekent dat de jaarrekening van gemeente Breda een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2025 als van de activa en passiva per 31 december 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd (zie uitwerking in paragraaf 4.1). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd, die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Daarnaast hebben wij onderstaande verschillen geconstateerd welke (nog) niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven € 0,5 miljoen rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. ONGECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN 2025 Fouten en onzekerheden (in €)

#

Omschrijving

Post/toelichting

1

Balanspositie en resultaatboeking SPUK onjuist (fout)

Balanspositie en resultaat

549.000 (n)

2

Onzekerheden SPUK’s (zie ook bijlage 5.1)

SiSa

1.297.000

TOTAAL

1.846.000

Materialiteit (2% voor fouten en onzekerheden)

18.500.000

Uitvoeringsmaterialiteit (75% van de materialiteit )

13.875.000

Rapporteringstolerantie

500.000

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om de controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij dit niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Het verschil en de analyse van de impact is bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken met betrekking tot de getrouwheid van de jaarrekening 2025. Onzekerheden sociaal domein Tot en met 2024 rapporteerde de (voorgaande) accountant onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de geleverde zorg Wmo en Jeugd. Dit zag met name toe op zorg die werd geleverd door kleinere aanbieders die (contractueel) niet verplicht zijn een controleverklaring bij de productieverantwoording te overleggen. Gemeente Breda heeft voldoende maatregelen ingevoerd om deze onzekerheden dusdanig in te perken zodat er voor 2025 geen onzekerheden resteren die meewegen in onze evaluatie van fouten en onzekerheden.

11 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.3 Samenwerking met Team Audit Doorontwikkeling van Team Audit is mogelijk, maar is (grotendeels) afhankelijk van de kwaliteit van de 1e en 2e lijn. Op basis van een uitgebreide beoordeling van de werkzaamheden hebben wij, in onderling overleg, de samenwerking met Team Audit vormgegeven rekening houdend met de karakteristieken van de kernprocessen De interne auditfunctie van gemeente Breda (Team Audit) vervult een belangrijke rol binnen het 3-lijnenmodel en is een wezenlijke schakel in de borging van de getrouwe en rechtmatige totstandkoming van de jaarrekening. Bij de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij, afhankelijk van de aard van de door Team Audit uitgevoerde werkzaamheden, op de volgende manieren gebruik gemaakt van de werkzaamheden van Team Audit:  Team Audit als ‘onderdeel van het interne beheersingskader’ van gemeente Breda via gegevensgerichte en organisatiegerichte werkzaamheden;  Steunen op Team audit als ‘interne beheersingsmaatregel / monitoringcontrol’; en  Team Audit toetst de interne beheersingsmaatregelen in de lijn en fungeert daarmee als Interne Auditfunctie (IAF) zoals bedoeld in NV COS 610. In onderstaande tabellen geven wij per kernproces aan welke samenwerkingsvorm met Team Audit bij de jaarrekeningcontrole 2025 is toegepast. Voor 2026 en verder wordt stapsgewijs toegewerkt naar het IAFmodel, zodat maximale synergie wordt gerealiseerd.

KERNPROCES Factuurafhandeling Betalingsorganisatie

SAMENWERKING

JAARREKENING

SAMENWERKING



Investeringen





Reservemutaties



Inkoop en aanbesteding



Inhuur personeel



Personeel



Onttrekkingen (onderhouds) voorzieningen SiSa-bijlage (deels)

Wmo



Verstrekte subsidies



Participatie



Jeugdhulp toegang



WBO Jeugd



 

De bevindingen vanuit de werkzaamheden van Team Audit zijn niet materieel voor de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording 2025 Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden in 2025 constateren wij dat de getrouwheids- en rechtmatigheidsbevindingen vanuit Team Audit beperkt van omvang zijn. De afstemming voorafgaand aan de uitvoering van werkzaamheden heeft bijgedragen aan een efficiënte controle en een soepele doorloop van onze controle. Doorontwikkeling van Team Audit is mogelijk, maar is (grotendeels) afhankelijk van de kwaliteit van de eerste en tweede lijn. In de tabellen hiernaast is zichtbaar dat dat Team Audit op het merendeel van de (kern)processen (nog) niet fungeert als een IAF zoals bedoeld in Standaard 610. Oorzaak hiervan is dat interne beheersmaatregelen die niet, of niet voldoende worden uitgevoerd in de eerste of tweede lijn door Team Audit worden opgepakt in de derde lijn door middel van het uitvoeren van gegevensgerichte en organisatiegerichte werkzaamheden. Daar waar de eerste en/of tweede lijn wel ‘goed’ functioneren zien we dat Team Audit wel in staat is als zuivere derdelijns functie te functioneren. Team Audit toetst hierdoor (nog) beperkt de interne beheersmaatregelen in de lijn. Wij realiseren ons dat voor een verdere doorontwikkeling van Team Audit de eerste en tweede lijn hier ook aan toe moeten zijn.

De verdere doorontwikkeling van Team Audit, met een scherpere risicogerichte aanpak en een heldere positionering binnen het 3-lijnenmodel, onderschrijven wij nadrukkelijk en zijn daarover met Team Audit in gesprek. Ook de onderlinge samenhang tussen risicoanalyse, controlewerkprogramma’s en de uitgevoerde interne controlewerkzaamheden kan op onderdelen explicieter worden aangebracht. Het concreet vastleggen van deze samenhang – bijvoorbeeld door duidelijke verwijzingen tussen normenkader, procesanalyses, toetsingskaders en werkprogramma’s – versterkt de traceerbaarheid, volledigheid en de audittrail van de uitgevoerde werkzaamheden. Deze ontwikkeling versterkt niet alleen de kwaliteit van de interne beheersing en verantwoording binnen gemeente Breda, maar draagt tevens bij aan een meer efficiënte en voorspelbare jaarrekeningcontrole.

 Onderdeel interne beheersingskader  Steunen als IB-maatregel/monitoringcontrol  IAF (toetsing beheersingsmaatregelen in de lijn)

12 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

2.4 Aandachtspunten 2026 De update van de doorlopende frauderisicoanalyse en het opstellen van een formeel frauderesponsplan is momenteel (nog) onderhanden. Gemeente Breda heeft reeds acties uitgevoerd om vast te stellen dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor de financiële rechtmatigheid van begrotingssubsidies 2027 n.a.v. van de uitspraak van de Raad van State. Gemeente Breda verstrekt jaarlijks begrotingssubsidies van substantiële omvang. Een begrotingssubsidie is een subsidie voor activiteiten die maar door één of heel weinig partijen uitgevoerd kunnen worden. Uit de uitspraak van de Raad van State van juli 2025 over begrotingssubsidies volgt dat deze uitsluitend kunnen worden verleend indien op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria vaststaat dat redelijkerwijs slechts één serieuze gegadigde voor de te subsidiëren activiteit in aanmerking komt. In een dergelijk geval is een beperkte mededingingsprocedure toelaatbaar. Dit vereist een voorafgaande en transparante bekendmaking van het voornemen tot subsidieverlening, waarbij dit voornemen ten minste acht weken voorafgaand aan het subsidiebesluit openbaar wordt gemaakt. Daarnaast dient deugdelijk te worden gemotiveerd waarom de beoogde subsidieontvanger als enige serieuze gegadigde wordt aangemerkt.

Gemeente Breda heeft onderzoek gedaan naar de in 2025 verstrekte begrotingssubsidies waarbij aannemelijk gemaakt kan worden dat voor de (materiële) begrotingssubsidies 2025 tot op heden geen andere partijen bezwaar hebben gemaakt. Gevolgen voor de financiële rechtmatigheid zijn daarom voor 2025 niet aan de orde. Gemeente Breda heeft reeds acties uitgevoerd om vast te stellen dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor de financiële rechtmatigheid van begrotingssubsidies 2027 n.a.v. van de uitspraak van de Raad van State. Gemeente Breda heeft reeds acties uitgevoerd om vast te stellen dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor de financiële rechtmatigheid van incidentele subsidies n.a.v. van de uitspraak van de Raad van State In de uitspraak van de Raad van State van juli 2025 is bevestigd dat incidentele subsidies slechts in beperkte en uitzonderlijke gevallen kunnen worden verleend. Voor toepassing van deze grondslag is doorslaggevend dat sprake is van een onvoorzien en onverwacht project. Het dient te gaan om een activiteit met een bijzonder en naar haar aard eenmalig karakter, die niet reeds voorzienbaar was

binnen bestaand beleid of lopende voorbereidingen. Indien een project gedurende langere tijd in voorbereiding is, onderwerp is van bestuurlijk overleg of past binnen vastgesteld beleid, ontbreekt het incidentele karakter en kan geen incidentele subsidie worden verleend. Gemeente Breda heeft reeds acties uitgevoerd om vast te stellen dat de gemeente voldoet aan de vereisten voor de financiële rechtmatigheid van incidentele subsidies. De Publieke Managementletter van de NBA kan bijdragen kan de (digitale) weerbaarheid van gemeente Breda De NBA heeft in samenwerking met NOREA en IIA de Publieke Managementletter over digitale weerbaarheid (PML) in de keten gepubliceerd. Deze PML beoogt bestuurders (directie en college), toezichthouders (raad/auditcommissie) en externe en interne accountants te ondersteunen in hun verantwoordelijkheid voor digitale weerbaarheid en ketencontinuïteit en draagt bij aan een scherper en eerlijker beeld van risico’s en afhankelijkheden in een steeds complexer ketenlandschap. Wij adviseren gemeente Breda kennis te nemen van de PML en waar nodig ‘blinde vlekken’ in de huidige digitale weerbaarheid te versterken.

De update van de doorlopende frauderisicoanalyse en het opstellen van een formeel frauderesponsplan is momenteel onderhanden In onze boardletter adviseerden wij de organisatie de interne analyses op het gebied van fraude en corruptie (verder) te versterken en een frauderesponsplan te formaliseren. Onlangs heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum met de publicatie van de National Risk Assessment (NRA) de grootste corruptierisico’s in kaart gebracht. Welke corruptiedreigingen hebben voor Nederland het hoogste risiconiveau? Uitgaande van hun mogelijke impact en de mate waarin deze voorkomen of tegengegaan kunnen worden. Enkele van de grootste risico’s gaan o.a. over politieke ambtsdragers. Zij kunnen door criminele organisaties, private partijen of statelijke actoren worden gecorrumpeerd, bijvoorbeeld via omkoping of chantage. Wij adviseren gemeente Breda kennis te nemen van de NRA en – indien noodzakelijk – de interne analyses v.w.b. fraude en corruptie te verreiken met de inzichten van de NRA.

13 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Begroting versus realisatie 3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

14 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

3.1 Begroting versus realisatie (1) Het resultaat 2025 wijkt ongeveer 3,1% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Realisatie vs. gewijzigde begroting Het resultaat 2025 van gemeente Breda is € 26,0 miljoen hoger dan de begroting na wijzigingen. Percentueel wijken de werkelijke cijfers ongeveer 3,1% af ten opzichte van de begroting na wijzigingen (als percentage van de totale begrote lasten). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces en hiermee acceptabel. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma weergegeven: OVERZICHT REALISATIE PER PROGRAMMA 2025 *1.000 € Programma

Realisatie

Begroting na wijziging

Verschil

1. Vitaal en Sociaal Breda

-/- 261.921

-/-267.795

5.875

2. Ondernemend Breda

-/- 68.974

-/- 75.218

6.244

3. Duurzaam wonen in Breda

-/- 9.867

-/- 19.623

9.756

4. Basis op orde in Breda

-/-92.823

-/- 91.568

-/- 1.255

Overhead

-/- 95.086

-/- 96.765

1.678

Algemene uitkeringen

525.270

515.188

10.082

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is

42.914

42.067

847

-

-900

900

495

-66

561

6.143

3.601

2.542

Onvoorzien Overige algemene dekkingsmiddelen Saldo van de financieringsmutaties Dividend Vennootschapsbelasting

666

513

153

-/-2.195

-/-880

-/-1.315

Saldo van baten en lasten

44.622

8.553

36.069

Mutaties reserves

-15.175

-/- 5.061

-10.114

RESULTAAT

29.447

3.492

25.955

Het saldo van baten en lasten van € 44,6 miljoen over 2025 is € 36,1 miljoen hoger dan het geplande saldo vanuit de begroting na wijzigingen Wij vinden het naast de analyse op de ontwikkeling van het resultaat ook goed

om de ontwikkeling van het saldo van baten en lasten te analyseren, dus exclusief de reservemutaties. Het saldo van baten en lasten bepaalt immers het ‘overschot’ (of ‘tekort’) van het betreffende jaar. Het eigen vermogen stijgt (of daalt) met de omvang van het saldo van baten en lasten. Het saldo van baten en lasten van € 44,6 miljoen over 2025 is € 36,1 miljoen hoger dan het geplande saldo vanuit de begroting na wijzigingen ad € 8,6 miljoen (excl. mutatie reserves). Het structureel saldo over 2025 bedraagt € 54,8 miljoen positief. Dit betekent dat het totaal gerealiseerde saldo relatief sterk wordt beïnvloed door incidentele baten en lasten. Wij adviseren de gemeenteraad om met het college de dialoog te voeren hoe structureel begrotingsevenwicht wordt gerealiseerd. Voorspellend vermogen van de begroting van gemeente Breda kan worden vergroot door verbeterde monitoring en een aantal andere aandachtspunten Op meerdere programma’s is sprake van afwijkingen tussen begrote baten en lasten en de daadwerkelijke baten en lasten. De grootste (niet beïnvloedbare) afwijking wordt veroorzaakt doordat de algemene uitkering € 10,1 miljoen door de hoger uitvalt dan begroot (effect decembercirculaire). Een andere grote afwijking (€ 9,8 miljoen) hangt samen met de grondexploitaties. Deze worden gedurende het jaar niet geactualiseerd, maar alleen ten behoeve van de jaarrekening.

Wij zijn overigens wel van mening dat de raad middels toelichtingen goed geïnformeerd wordt over de afwijkingen tussen begroting en realisatie. Ook op andere onderdelen van de begroting en het meerjareninvesteringsprogramma is een ‘gat’ tussen de begroting en de realisatie zichtbaar. Op basis van het voorgaande concluderen wij dat het voorspellend vermogen van de begroting (na wijzigingen) en het meerjareninvesteringsprogramma van gemeente Breda op onderdelen verbetering vatbaar is. Wij adviseren het volgende:  De controles of (diepgaande) analyses van de programmabegroting, de voorjaarsnota/ kadernota en (tussentijdse) bestuursrapportages diepgaander en zichtbaarder maken door een gestructureerd afsluitingsproces onderdeel te laten uitmaken van de werkzaamheden die FIJ nu al uitvoert.

15 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

3.1 Begroting versus realisatie (2) Een programmabegroting moet - in tegenstelling tot wat wij in de praktijk vaak zien – niet het startpunt van beleid zijn, maar juist het sluitstuk. 





FIJ kan een tussentijdse monitoring uitvoeren op de voortgang van budgetten (realisatie versus begroting) en het meerjareninvesteringsprogramma en kan de uitkomsten hiervan vastleggen. Wij hebben begrepen dat dit de aandacht heeft binnen de lopende verbeteracties van de P&C-cyclus. FIJ en de lijnafdelingen kunnen analyses opstellen waaruit blijkt welke baten en lasten moeilijk te voorspellen zijn en leerpunten formuleren hoe dit verbeterd kan worden (backtesting). Ook raden wij aan tussentijds balansposten te analyseren. Om het ‘gat’ tussen het begrote meerjareninvesteringsprogramma en de realisatie daarvan te verkleinen adviseren wij de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking op het gebied van realisatiekracht en projectbeheersing te versterken.

Een programmabegroting moet - in tegenstelling tot wat wij in de praktijk vaak zien – niet het startpunt van beleid zijn, maar juist het sluitstuk Wij constateren, in zijn algemeenheid, dat zonder een duidelijk inhoudelijk fundament de programmabegroting vooral een financieel-technisch document blijft. Dit kan leiden tot planningsoptimisme (meer plannen dan uitvoering), onrealistische raming van kosten en investeringen en gebrek aan prioritering. Ook geldt dat programmabegrotingen niet altijd gekoppeld zijn aan de (maatschappelijke) doelen die de gemeente zich stelt. Een programmabegroting moet - in tegenstelling tot wat wij in de praktijk vaak zien – niet het startpunt van beleid zijn, maar juist het sluitstuk. Pas wanneer helder is wat de gemeente moet en wil bereiken, kan realistisch worden bepaald wat het kost, wat haalbaar is en hoe middelen en capaciteit moeten worden verdeeld. De eerste stap is dat gemeente Breda in beeld brengt welke taken zij uitvoert, waarom deze worden uitgevoerd en welke doelen daarmee worden nagestreefd. Dit betekent dat de gemeente inzicht moet krijgen in alle wettelijke verplichtingen, autonome beleidskeuzes en de maatschappelijke effecten die gemeente wil bereiken. Een ‘productenen dienstencatalogus’ (PDC) of een ‘opgavenprofiel’ is ondersteunend daarbij. Kernbegrippen bij de te maken keuzes zijn: ‘beleidsvrijheid en beïnvloedbaarheid’.

Beleidsvrijheid is de ruimte die de gemeente heeft om zelf keuzes te maken over wat zij wil bereiken en hoe zij dat doet. Sommige taken zijn wettelijk verplicht (bijvoorbeeld jeugdzorg of Wmo). Daar is de beleidsvrijheid beperkt. Bij andere onderwerpen – zoals cultuur, sport, duurzaamheid of extra handhaving – kan gemeente Breda zelf bepalen hoeveel aandacht en geld zij eraan geeft. Waarom is dit belangrijk? Omdat beleidsvrijheid bepaalt waar de gemeenteraad écht kan sturen. Alleen bij onderwerpen met beleidsvrijheid kun je als raad keuzes maken, prioriteiten stellen en budgetten verschuiven. Beïnvloedbaarheid gaat over in hoeverre de gemeenteraad en het college de uitgaven en inkomsten daadwerkelijk kunnen aanpassen. Een deel van de programmabegroting bestaat uit vaste, moeilijk beïnvloedbare kosten (zoals wettelijke taken, bestaande contracten, kapitaallasten, cao-afspraken). Een ander deel is wel beïnvloedbaar – denk aan subsidies, investeringen, beleidsintensiveringen of bezuinigingen. Waarom is dit belangrijk? Omdat het laat zien hoeveel financiële ruimte er écht is om keuzes te maken. Van de begrote lasten van Breda over 2026 van € 952,0 miljoen is ‘maar’ een relatief klein deel vrij inzetbaar en/of politiek stuurbaar. De programma’s 1 en 4 zijn bepalend voor de programmabegroting van Breda en bevatten naast de wettelijk taken ook keuzeruimte.

Deze programma’s zijn echter minder beïnvloedbaar dan de overige programma’s. Breda heeft dit zelf in beeld gebracht met het rapport ‘beïnvloedbare lasten’.

16 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s (1) Het weerstandsvermogen en de solvabiliteit van gemeente Breda zijn toereikend o.b.v. de signaleringswaarden van Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) 2020. Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Het weerstandsvermogen van gemeente Breda is voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit van gemeente Breda bestaat uit de algemene reserve (minus een ‘blokkering’ van € 16,5 miljoen voor de Noordelijke Rondweg), de post onvoorzien en het vermogen om bezuinigingen door te voeren. De weerstandscapaciteit bedraagt € 139,0 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2025 zijn het positieve resultaat over 2025 en de bestemmingsreserves niet meegeteld. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van de bestemmingsreserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd.

Gemeente Breda heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 60,7 miljoen. Het weerstandsvermogen van Breda is volgens het GTK 2020 voldoende te noemen. De solvabiliteit van Breda valt in de categorie ‘neutraal’ De solvabiliteit van gemeente Breda bedraagt ultimo 2025 23,6% (2024: 19,7%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter gemeente Breda in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. Met een solvabiliteit van 23,6% valt gemeente Breda (net) in de categorie ‘neutraal’ volgens het GTK 2020. De solvabiliteitsratio van gemeente Breda is relatief laag doordat gemeente Breda omvangrijke geldleningen heeft verstrekt aan BreedSaam voor de doordecentralisatie van de onderwijshuisvesting, het Chassé Theater en verschillende woningcorporaties.

2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0,00

1,70

2022 Gemeente Breda

1,90

1,60

2023

2024

24,0%

23,6%

21,1%

20,0% 18,0%

2025

Signaleringswaarde GTK (> 1,0)

SOLVABILITEITSRATIO 22,0%

2,30

2022

Gemeente Breda

19,6%

19,7%

2023

2024

2025

Signaleringswaarde GTK (> 20%)

17 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s (2) Breda valt met de ratio’s netto schuldquote (45,3%), grondexploitatie (0,7%) en belastingcapaciteit (84,7%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’ van het GTK 2020. De netto schuldquote van Breda valt in de categorie ‘minst risicovol’ De netto schuldquote bedraagt 45,3% (2024: 49,8%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. De netto schuldquote van gemeente Breda laat een positief beeld zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het GTK 2020 en valt in de categorie ‘minst risicovol’. De ratio grondexploitatie van Breda valt in de categorie ‘minst risicovol’ Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van gemeente Breda is relatief laag doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten (zeer) laag is. Gemeente Breda valt met een ratio grondexploitatie van 0,7% (2024: 0,8%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’. In 2026 start gemeente Breda via actief grondbeleid met de ontwikkeling van nieuwe grondexploitaties waaronder de eerste fase van ‘t Zoet en enkele locaties voor tijdelijke woningen.

Kosten lopen vaak voor de baten uit waardoor het de verwachting is dat de ratio grondexploitatie de komende jaren zal toenemen. Wij constateren dat dit in de begroting 2026 tot en met 2029 van gemeente Breda niet ‘ingerekend’ is. De belastingcapaciteit van Breda valt in de categorie ‘minst risicovol’ De belastingcapaciteit van een gemeente geeft de belastingdruk weer. Een percentage lager dan 100% geeft weer dat de belastingdruk van de gemeente Breda lager is dan het landelijk gemiddelde. Met een ratio van 84,7% voor woningen en niet-woning gecombineerd (2024: 84,8%) is de belastingdruk in 2025 lager dan het landelijk gemiddelde. Gemeente Breda valt met een belastingcapaciteit van 84,7% (2024: 84,8%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’ volgens het GTK 2020.

NETTO SCHULDQUOTE 100,0% 80,0%

74,7%

80,6%

66,6%

64,6%

60,0% 40,0%

2022 Begroting

2022 Realisatie

45,3%

54,3%

52,9% 2023 Begroting

Gemeente Breda

2023 Realisatie

49,8% 2024 Begroting

2024 Realisatie

2025 Begroting

2025 Realisatie

Signaleringswaarde GTK (< 90%)

RATIO GRONDEXPLOITATIE 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%

1,9%

1,7%

0,8%

0,7%

2022

2023

2024

2025

Gemeente Breda

Signaleringswaarde GTK (< 20%)

18 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

3.3 Ons beeld van uw financiële positie Door te prioriteren en keuzes te maken heeft gemeente Breda voor de jaren 2026 tot en met 2029 kunnen komen tot een structureel sluitende begroting. Schijn bedriegt: positieve cijfers verhullen structurele uitdagingen Schijn bedriegt: positieve cijfers verhullen structurele uitdagingen. Dat is de titel van ons benchmarkonderzoek gemeenten dat wij in januari 2026 hebben uitgebracht over de financiële positie van gemeenten. Wij concluderen hierin dat de meeste gemeenten over 2024 een positief resultaat hadden (per saldo € 2,0 miljard) terwijl voor de komende vijf jaren grote tekorten worden verwacht (over vijf jaar totaal voor alle gemeenten € 2,0 miljard). Dit is voornamelijk het gevolg van de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk, wat leidt tot een zogenoemd ‘Ravijn’. Gemeenten staan aan de vooravond van een nieuwe bestuursperiode met grote financiële uitdagingen. Veel begrotingen laten een gunstiger beeld zien dan vorig jaar, maar dat is deels het gevolg van financieeltechnische ingrepen. De onderliggende opgaven in het sociaal domein, de energietransitie, het maatschappelijk vastgoed en de uitvoeringscapaciteit blijven onverminderd groot. Ook bij gemeente Breda zien wij dit terug. Met name de grote gebiedsontwikkelingen voegen een extra dimensie van onzekerheid toe.

Deze projecten brengen substantiële investeringen met zich mee, hiermee nemen de onzekerheden en dus ook de risico’s toe. Bovendien zijn er externe factoren die het lokale beleid beïnvloeden en de risico’s verder kunnen vergroten. Om deze risico’s op te vangen en een stabiel financieel perspectief te houden voor gemeente Breda wordt tussen 2026 en 2029 in totaal € 15,1 miljoen vanuit het meerjarenperspectief in de algemene reserve gestort. Door te prioriteren en keuzes te maken heeft gemeente Breda voor de jaren 2026 tot en met 2029 kunnen komen tot een structureel sluitende begroting. Volgens de begroting 2026 wordt tot en met 2029 cumulatief een positief resultaat (vóór mutaties reserves) behaald van € 43,5 miljoen. Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage 2026 8 (2025: 8) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Indien uw gemeente voor de komende jaren (2025 tot en met 2029) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score.

Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.

BEGROOT RESULTAAT VOOR MUTATIE RESERVES (IN MILJOENEN €) 16,0 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0

13,2

14,5

15,0

0,8 2026

2027

2028

2029

19 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Ruimtelijk domein 4.3 BBV, WNT en SiSa 4.4 Belangrijke schattingsposten

20 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

4.1 Rechtmatigheidsverantwoording (1) Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 30,6 miljoen (2024: € 39,0 miljoen). Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording van gemeente Breda: verantwoordingsgrens wordt overschreden De raad van gemeente Breda heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten exclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 18,7 miljoen. Het college van gemeente Breda verantwoord € 30,6 miljoen aan onrechtmatigheden. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college van gemeente Breda een bedrag van € 27,7 miljoen acceptabel (€ 2,9 miljoen niet-acceptabel) op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken in de financiële verordening. De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat: BEVINDINGEN IN HET KADER VAN RECHTMATIGHEID Acceptabel (€)

Niet-acceptabel (€)

Totaal afwijkingen en onduidelijkheden (€)

-

2.900.000

2.900.000

27.700.000

-

27.700.000

-

-

-

TOTAAL

27.700.000

2.900.000

30.600.000

Verantwoordingsgrens (2%)

18.700.000

Onrechtmatigheden Voorwaardencriterium Begrotingscriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Rapportagegrens

500.000

Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen subsidieverstrekkingen, participatiewet en (Europese) aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. De in 2025 geconstateerde onrechtmatigheden/onduidelijkheden met betrekking tot het voorwaardencriterium betreffen met name de kosten van maatwerkovereenkomsten Jeugdhulp die niet financieel rechtmatig zijn aanbesteed (€ 1,8 miljoen), onrechtmatige inhuur van derden (€ 0,5 miljoen) en overige aanbestedingsonrechtmatigheden (€ 0,6 miljoen). Voor begrotingssubsidies geldt dat, naar aanleiding van de uiting van de Commissie BBV in maart 2026, deze rechtmatig zijn indien op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria vaststaat dat slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt en het voornemen tot subsidieverlening voorafgaand en transparant is bekendgemaakt.

Gemeente Breda heeft onderzoek gedaan naar de in 2025 verstrekte begrotingssubsidies waarbij aannemelijk gemaakt kan worden dat voor de (materiële) begrotingssubsidies 2025 tot op heden geen andere partijen bezwaar hebben gemaakt. Gevolgen voor de financiële rechtmatigheid zijn daarom voor 2025 niet aan de orde.

21 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

4.1 Rechtmatigheidsverantwoording (2) Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft en dat gemeente Breda toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de in de rechtmatigheidsverantwoording genoemde onrechtmatigheden te onderbouwen. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de gemeenteraad van gemeente Breda. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal aan overschrijdingen op lasten in 2025 ten opzichte van de laatst geautoriseerde begrotingswijziging (op thema’s) bedraagt € 26,9 miljoen. De realisatie op de individuele investeringsbudgetten overschrijdt de gevoteerde kredieten met € 0,7 miljoen. Deze begrotingsonrechtmatigheden passen binnen het vooraf gestelde beleid en zijn daarmee acceptabel. Het college en de gemeenteraad hebben in de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de gemeenteraad voorgelegd moeten worden. Afgesproken is dat deze tijdig gemeld zijn indien deze in de jaarrekening toegelicht worden. Wij zijn van mening dat e.e.a.

toereikend toegelicht is in de jaarrekening en dat de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) rechtmatig zijn. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Op 2 juli 2024 is door het college een overkoepelende nota M&O beleid vastgesteld. Basis hiervoor is bestaand gemeentelijk beleid ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik zoals vastgelegd in de beleidsstukken op het gebied van sociaal domein, subsidie- en vergunning verstrekking. In dit kader dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2025 van gemeente Breda te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of de opsomming van de onrechtmatigheden door het college toereikend is onderbouwd. De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Voor de SiSa-bijlage heeft het college negen rechtmatigheidscriteria in acht genomen. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van gemeente Breda, dat d.d. 2 oktober 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld, en de financiële verordening. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de opsomming van de onrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording te onderbouwen. De paragraaf bedrijfsvoering is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag.

Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.

22 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

4.2 Ruimtelijk domein Beperkte ontwikkelingen v.w.b. grondexploitaties in 2025. Vanaf 2026 worden nieuwe grondexploitaties geopend, waaronder de eerste fase van ’t Zoet en enkele locaties voor tijdelijke woningen. De actualisatie en bijstelling grondexploitaties zijn betrokken in onze controle De grondexploitaties van gemeente Breda zijn verantwoord in het programma ‘Ondernemend Breda’ voor de ‘grondexploitaties werken’ en de ‘grondexploitaties Crossmark’. In het programma ‘duurzaam wonen in Breda’ komt de ‘grondexploitatie Wonen’ terug. De boekwaarde van de grondexploitaties is in 2025 afgenomen van € 22,4 miljoen naar € 13,5 miljoen. Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, stikstofproblematiek, bouwvrijstelling, fluctuatie verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren kosten en opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. Wij hebben vastgesteld dat de gehanteerde parameters en uitgangspunten (als de gehanteerde rekenrente, kosten- en opbrengstenstijgingen, verkoopprijzen en programmering/fasering) passend en verifieerbaar zijn. Op basis hiervan hebben wij voldoende zekerheid verkregen ten aanzien van de waardering van de grondexploitaties.

Wij hebben vastgesteld dat, op grondexploitaties waar sprake is van een verwacht negatief resultaat, in de jaarrekening 2025 een verliesvoorziening gevormd is.

ONTWIKKELING GRONDEXPLOITATIES GEMEENTE BREDA (x € 1 miljoen) 18,0

16,0

14,0

15,4

13,6

13,5

12,0 10,5 10,0

7,5

8,0

Ontwikkelingen in het ruimtelijk domein brengen risico’s met zich mee De bevolking van Breda groeit de komende jaren verder. Het aantal huishoudens neemt zelfs nog sneller toe, doordat huishoudens gemiddeld kleiner worden. Daardoor blijft de vraag naar extra woningen hoog. In 2026 start gemeente Breda via actief grondbeleid met nieuwe gebiedsontwikkeling waaronder de eerste fase van ’t Zoet en enkele locaties voor tijdelijke woningen. De resterende opgave gaat ingevuld worden via faciliterend grondbeleid waarin mogelijkerwijs strategische gronden aangekocht gaan worden. Om financiële onzekerheden zoveel mogelijk te beheersen is gemeente Breda overgestapt van de Meerjaren Investeringsplanning (MIP), die vier jaar vooruit keek, naar een Strategische Investeringsplan (SIP) met een horizon van twintig jaar. In de begroting 2026 is in het SIP 2026 – 2029 voor € 474,9 miljoen aan investeringen gepland. Wij adviseren het SIP meerdere keren per jaar te actualiseren met indexeringen, projectspecifieke ontwikkelingen, planfasering en andere nieuwe ontwikkelingen. Wij vinden het een goede ontwikkeling dat Breda, mede uit het oogpunt van beheersing van risico’s, kiest voor fasering van investeringen.

Er wordt prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van ‘t Zoet, maar tegelijkertijd wordt kritisch gekeken naar de aanpak en fasering van andere grote gebiedsontwikkelingen als Bavel en Centrum Oost.

6,0

4,0

3,5

2,0

0,0

Prognose resultaat

Risico's

2025

Verliesvoorziening

2024

23 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – GEMEENTE BREDA

4.3 BBV, WNT en SiSa (1) Gemeente Breda leeft de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) na, wel hebben wij enkele aanbevelingen waarmee de informatiewaarde van het jaarverslag vergroot kan worden. De paragraaf bedrijfsvoering geeft voldoende inzicht in frauderisico’s en acties in het kader van frauderisicobeheersing. Gemeente Breda leeft de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) na Wij hebben vastgesteld dat gemeente Breda de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn en voldoen aan de eisen in de BBV voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Graag merken wij in dit kader nog het volgende op:  Wij hebben een aantal aanpassingen voorgesteld: • Structuur van het jaarverslag aanpassen zodat deze (meer) in lijn is met de structuur zoals beschreven in BBV artikel 24 (en verder); • Op dit moment zijn er veel bijlagen opgenomen in de jaarstukken. Het ‘probleem’ is dat een gedeelte van deze bijlagen formeel onderdeel moeten zijn van de jaarrekening, en een groter gedeelte van de bijlagen zijn de ‘overige bijlagen’. Dat is van belang omdat de jaarrekening ons controleobject is, en de rest ‘overige informatie’ (voorwoord, samenvatting, programmaverantwoording, paragrafen, overige bijlagen).

Derhalve het verzoek om de bijlagen die verplicht deel uit moeten maken van de jaarrekening (RMV, SiSa, taakvelden), ook onderdeel te laten zijn van de jaarrekening, en de overige bijlagen dan onderdeel te laten zijn van de ‘Bijlagen’. De beschreven aanpassingen zijn voor zover noodzakelijk verwerkt in de definitieve jaarrekening 2025. Voor de overige evalueert de organisatie of aanpassing in de P&C producten 2026 e.v. wenselijk/noodzakelijk is. Gemeente Breda werkt actief aan het verhogen van de informatiewaarde van het jaarverslag via een pilot op programma 1 - Vitaal en Sociaal Breda. Wij adviseren dit verder door te rollen naar de overige programma’s De gemeenteraad van Breda heeft gevraagd om duidelijker taalgebruik, heldere afbeeldingen en beter stuurbare indicatoren in de begroting. Middels een pilot is in de begroting 2026 programma 1 - Vitaal en Sociaal Breda - op een andere

wijze vorm gegeven. Per thema is een ‘doelenboom’ opgenomen. Deze verbindt de hoofddoelstellingen met de geplande activiteiten en de wijze waarop gemonitord wordt of doelstellingen gerealiseerd worden. Verder zijn (meer) afbeeldingen en schematische weergaven toegevoegd. Voor de begroting 2027 wordt overwogen deze pilot (verder) uit te rollen naar de programma’s 4 en 5. Wij zijn van mening dat de nieuwe opzet van programma 1 leidt tot een forse verhoging van de informatiewaarde. Wij onderschrijven deze ontwikkeling en adviseren dit verder uit te rollen naar de overige programma’s. De paragraaf bedrijfsvoering geeft voldoende inzicht in frauderisico’s en acties in het kader van frauderisicobeheersing In onze controleverklaring rapporteren wij over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Breda heeft opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt (procesmatig) ingegaan op de jaarlijkse actualisering van de frauderisicoanalyse en doorvertaling daarvan richting de interne audit functie. Daarnaast wordt kort aangegeven dat er in 2025 bij de verantwoordelijke organen geen signalen bekend zijn dat er sprake is van vermoedens van fraude of onregelmatigheden.

De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft inzicht in het vermogen om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude rapporteren wij in onze controleverklaring over het vermogen van gemeente Breda om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Gemeente Breda heeft in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een beschrijving van de risico’s en de totstandkoming en omvang van het weerstandsvermogen opgenomen.