2026.04.09 Bijlage 4 Suggesties nieuwe commissie incl opmerkingen AC 5 feb 26

OVERDRACHTSDOCUMENT AUDITCOMMISSIE

1.- Inleiding De huidige auditcommissie beëindigt vandaag (5 februari 2026) haar werkzaamheden. De lopende en resterende acties worden via de actielijst aan de nieuwe auditcommissie overgedragen. Inhoudelijke thema’s doorgeven heeft weinig zin; iedere periode kent zijn eigen dynamiek. Wel kan inspiratie worden gevonden in het Groeimodel van PwC, dat handvatten biedt om van een basaal functionerende commissie door te groeien naar een proactieve toezichthouder. Gemiddeld genomen functioneert de commissie nu op niveau 3 van dit model.

Groeimodel PwC

Naast deze meer inhoudelijke groeiaspecten zijn er een aantal algemene aandachtspunten die wij graag meegeven aan de nieuwe auditcommissie. Deze gaan over: 1. De samenstelling van de auditcommissie 2. De structuur van de vergaderingen 3. De agendering van onderwerpen Deze punten worden hieronder toegelicht.

2. Samenstelling van de Auditcommissie 2.a. Voorzitterschap De auditcommissie is op grond van artikel 2, lid 1 een a-politiek orgaan dat de gemeenteraad neutraal adviseert. De voorzitter speelt hierin een belangrijke rol. De commissie benoemt op basis van artikel 5, lid 3 zelf een voorzitter uit haar midden. In de huidige periode leidde het voorzitterschap aanvankelijk tot spanning, doordat de grootste coalitiepartij de voorzitter leek te leveren. Uiteindelijk is gekozen voor een duo-voorzitterschap. In andere gemeenten, zoals Rotterdam, levert juist de grootste oppositiepartij de voorzitter, wat helpt om de onafhankelijkheid te waarborgen. Advies 2.a Laat de grootste oppositiepartij de voorzitter leveren. Dit kan binnen de huidige verordening worden toegepast. Als de gemeenteraad dit structureel wil vastleggen, is aanpassing van de verordening nodig.

Aanvulling van de auditcommissie (verder AC) 5-2-2026: Het algemene beeld van de AC is dat competenties en motivatie van de voorzitter belangrijker zijn dan de partij. Indien gekozen wordt voor een oppositiepartij, hoeft dat van de huidige AC ook niet per sé de grootste partij te zijn.

2.b. Fractievertegenwoordiging De auditcommissie is bedoeld om de raad politiek neutraal te adviseren (artikel 2, lid 1). In sommige gemeenten is deelname gebaseerd op deskundigheid en interesse, in plaats van op fractievertegenwoordiging. Hierdoor zijn commissies kleiner, deskundiger en effectiever. In Breda vaardigen op dit moment alle fracties een lid af. Dit is toegestaan op basis van artikel 5, lid 1, maar niet noodzakelijk; minimaal vijf leden volstaat. Advies 2.b Overweeg om fractiegebonden deelname te vervangen door deelname op basis van deskundigheid en motivatie. Dit versterkt de kwaliteit van de advisering aan de raad en kan bovendien de werkdruk binnen fracties verlagen.

Aanvulling van de AC 5-2-2026: De AC wil dat alle fracties de mogelijkheid moeten hebben om iemand af te vaardigen in de AC. Het is niet noodzakelijk/verplicht om iemand af te vaardigen. Wel is het dan zaak om goede afspraken te maken over communicatie/informatievoorziening naar de voltallige raad. Elke fractie moet dezelfde informatiepositie hebben.

2.c. Leden van de Auditcommissie Het a-politieke karakter van de auditcommissie kan onder druk komen te staan wanneer de wethouder een vast lid is. In andere gemeenten schuift de wethouder alleen aan op verzoek, terwijl inhoudelijke expertise wordt ingebracht door ambtelijke professionals zoals de concerncontroller, het hoofd Financiën, de Rekenkamer en de accountant. Omdat vergaderingen daar niet worden uitgezonden, kunnen zij vrijuit spreken en ontstaat meer diepgang. Dit is te zien als een vorm van structurele ambtelijke bijstand. Advies 2.c Heroverweeg de vaste deelname van de wethouder en de standaard livestreaming van vergaderingen. Voor het aanpassen van de deelnemersstructuur is een wijziging van artikel 5, lid 5 nodig. Een pilot kan een eerste stap zijn.

Aanvulling van de AC 5-2-2026: Het betreft 2 onderwerpen: - Aanwezigheid wethouder: Over dit onderwerp zijn verschillende standpunten. Advies is om dit over te laten aan de nieuwe AC. In de verordening is de rol van de wethouder financiën niet geregeld. Alleen opgenomen is dat de “de ‘wethouder middelen’ standaard wordt uitgenodigd voor de vergadering van de AC” - Livestream: het algemene beeld is dat de vergadering openbaar moet blijven en er dus een livestream is. Vertrouwelijke onderwerpen uitgezonderd.

3. Structuur van de Vergadering Financiën is voor veel raadsleden complex. Het vraagt kennis van wet- en regelgeving, inzicht in trends en begrip van externe factoren zoals inflatie en ontwikkelingen in het gemeentefonds. Daarom is goede en soms onafhankelijke advisering noodzakelijk. BDO levert hier via spreekuren al een bijdrage aan. In Utrecht wordt gewerkt met “de knip”: een deel van de vergadering vindt plaats mét ambtelijke en politieke aanwezigen, en een deel zonder hen. In dat laatste deel kunnen raadsleden vrij sparren met hun adviseurs (griffie, BDO, Rekenkamer). Dit versterkt de positie van de auditcommissieleden en versnelt hun ontwikkeling. Advies 3.a Overweeg om aan het begin of einde van de vergadering een ‘knip’ in te voeren. Dit past binnen de huidige verordening en sluit aan op de discussie rond de samenstelling van de commissie (zie 2.c).

Aanvulling van de AC 5-2-2026: Dit is een interessant maar ook lastig onderwerp, wat meer duiding vraagt. De AC is voorstander van het ‘vrij en open’ kunnen spreken in de AC. Echter is openbaarheid ook van belang. De AC is van mening dat dit een keuze is voor de nieuwe AC. Van belang is ook het onderscheid tussen ambtelijke ondersteuning en ‘vertegenwoordiging namens het college’.

4. Agendering van de Auditcommissie Het PwC-model beschrijft diverse ontwikkelingsrichtingen, zoals een verschuiving van reactief naar proactief toezicht, aandacht voor nieuwe risico’s en het versterken van de relatie met de externe accountant. In de afgelopen periode lag de focus op financiële verslaggeving, wat tot een aantal concrete verbeteringen leidde. Toch raakt de agenda soms versnipperd door het opnemen van uiteenlopende onderwerpen, zoals bedrijfsvoering of ombudsmanzaken. Ook worden raadsvoorstellen soms in de auditcommissie voorbehandeld. Dat kan nuttig zijn, maar vergroot het risico dat politieke kwesties in een a-politiek orgaan worden gedepolitiseerd. De SP heeft hier meermaals terecht op gewezen. Advies 4.a Beperk de agenda tot financiën en cyclische producten en behandel overige onderwerpen in de reguliere BOB-cyclus. Dit waarborgt focus en geeft meer tijd om de kerntaken goed te vervullen.

Aanvulling van de AC 5-2-2026: In de verordening zijn al veel onderwerpen vastgelegd, maar hier wordt wel van afgeweken. Basis moeten de cyclische P&C producten zijn. De leden hechten er ook aan dat andere onderwerpen (technisch/politiek neutraal) behandeld moeten (kunnen) worden. Dan gaat het bijvoorbeeld om de Regeling Bijzondere Projecten, risicomanagement, onderwerpen vanuit de FG, Rekenkamer en de commissie Ombudsman. Het is van belang hier bij de start van de periode helderheid over te krijgen.

5. Opleidingsprogramma Auditcommissie Een nieuw raadslidmaatschap is al een flinke reis op zich. Krijg je daar ook nog de portefeuille Auditcommissie/Financiën bij, dan voelt het soms alsof je zonder kaart een bos in wordt gestuurd. Logisch: financiële stukken zitten vaak vol jargon, regels en lange doorrekeningen. Toch zijn ze belangrijk. Grote investeringen raken niet alleen de exploitatie en de schuldpositie, maar ook toekomstig onderhoud, risico’s en vervangingskosten. Het lijkt soms allemaal ingewikkelder dan nodig, en dat maakt dat raadsleden soms liever andere onderwerpen oppakken. Maar: geld én ruimte zijn schaars. Juist daarom helpt het als je de basis van de gemeentelijke financiën kent. Geen diepgravende vakkennis nodig—wel genoeg inzicht om goede keuzes te kunnen maken en te begrijpen wat financiële besluiten betekenen voor de gemeente. Advies 5a Vraag de Griffie om - in samenwerking met de afdeling Financiën, Concerncontrol, BDO en eventuele buitenstaanders (bijvoorbeeld Hen Boshove) - een meerjarig opleidingsplan op te stellen en hier uitvoering aan te geven. Aanvulling van de AC 5-2-2026: Alle fracties zijn voorstander van een opleidingsprogramma, waarbij de nadruk ligt om in de eerste maanden op vlieghoogte te komen. Vervolgens kunnen gedurende de periode uiteraard wel verdiepingssessies op gewenste onderwerpen volgen.

Basisgedachte is dat het niet zo moet zijn dat alle leden expert moeten, maar het vooral gaat om een stuk basiskennis en affiniteit voor het vakgebied. De opleiding kan deels vanuit de organisatie (als ambtelijke bijstand) worden georganiseerd, maar ook door de accountant en externe experts.

Bijlage - Profielschets voorzitter en leden auditcommissie – april 2026 Onderstaande profielen zijn opgesteld door de griffie in samenspraak met BDO, op basis van de gesprekken in de auditcommissie van 5 februari 2026.

Benoemingsprofiel – Voorzitter Auditcommissie 1. Doel en context van de functie De auditcommissie levert “een positieve bijdrage aan het functioneren van de raad” door politiek neutraal te adviseren over de in de verordening genoemde taken. De voorzitter borgt het tijdig, ordelijk en doelmatig functioneren van de commissie binnen die opdracht. 2. Positionering • De voorzitter is lid van de gemeenteraad. Leden van de commissie mogen raadslid of burgerraadslid zijn; de voorzitter moet raadslid zijn. • De auditcommissie wijst uit haar midden een voorzitter en een plaatsvervangend voorzitter aan. 3. Selectie-eisen (verordeningskader) • Raadslid (vereist). • In staat om politiek neutraal te adviseren. 4. Selectiecriteria – aanbevolen Onderstaande criteria volgen uit de taakuitoefening en gangbare normen voor auditcommissies. • Sterke voorzittersvaardigheden: agenderen, tijdsbewaking, besluitenvorming, samenvatten, en bewaken van neutraliteit in het debat. (Afgeleid van art. 6 voorzitterstaken en art. 7 vergaderingen/verslaglegging). • Samenwerkings- en omgevingssensitiviteit in het driehoeksoverleg raad–college– accountant/rekenkamer. (Afgeleid van art. 3 en 4 over relaties en bevoegdheden). • Onafhankelijkheid en integriteit; vermijden van (schijn van) belangenverstrengeling.

• Ervaring met financiële sturing en verslaggeving (begroting/jaarrekening, risicomanagement, interne controle) en vermogen dit naar de raad te vertalen. (Afgeleid van art. 3 taken cyclische producten, risicomanagement en interne controle). • Basiskennis informatiebeveiliging/IT-risico’s passend bij de taaktoedeling. (Afgeleid van art. 3 lid 4e).

Benoemingsprofiel – Lid Auditcommissie 1. Doel en context van de functie Als lid draag je politiek neutraal bij aan de controlerende rol van de raad door, binnen het verordeningsmandaat, de kwaliteit van financiële informatievoorziening, interne beheersing en opvolging van verbeterpunten te (laten) beoordelen en daarover aan de raad te adviseren. 2. Positionering en samenstelling • Minimale bezetting van de auditcommissie is 5; de maximale bezetting is gelijk aan het aantal raadsfracties (exclusief de voorzitter). • Het aantal plaatsvervangende leden is gelijk aan het aantal leden. • Leden mogen raadslid of burgerraadslid zijn.

3. Selectie-eisen (verordeningskader) • Raadslid of burgerraadslid. • In staat om politiek neutraal te adviseren. 4. Selectiecriteria – aanbevolen (best practice) • Samenwerkingsvaardigheden in het samenspel met accountant, rekenkamer, college en ambtelijke top. (Afgeleid van art. 3 en 4). • Onafhankelijkheid en integriteit; vermijden van (schijn van) belangenverstrengeling. • Communicatieve vaardigheid om bevindingen te duiden voor raadsleden en om (bestuurlijke) voorstellen op kwaliteit te kunnen bespreken. (Afgeleid van art. 3 lid 4d en art. 8). • Analytisch vermogen m.b.t. begroting/jaarrekening en risicodossiers; bekend met interne-controlebevindingen en opvolging. (Afgeleid van art. 3 taken). • Bewustzijn van IT- en informatiebeveiligingsrisico’s passend bij de opdracht. (Afgeleid van art. 3 lid 4e).