2026.02.05 Bijlage 4 Suggesties nieuwe commissie - coaltieperiode 2026 - 2030

OVERDRACHTSDOCUMENT AUDITCOMMISSIE

1.- Inleiding De huidige auditcommissie beëindigt vandaag haar werkzaamheden. De lopende en resterende acties worden via de actielijst aan de nieuwe auditcommissie overgedragen. Inhoudelijke thema’s doorgeven heeft weinig zin; iedere periode kent zijn eigen dynamiek. Wel kan inspiratie worden gevonden in het Groeimodel van PwC, dat handvatten biedt om van een basaal functionerende commissie door te groeien naar een proactieve toezichthouder. Gemiddeld genomen functioneert de commissie nu op niveau 3 van dit model.

Groeimodel PwC

Naast deze meer inhoudelijke groeiaspecten zijn er een aantal algemene aandachtspunten die wij graag meegeven aan de nieuwe auditcommissie. Deze gaan over: 1. De samenstelling van de auditcommissie 2. De structuur van de vergaderingen 3. De agendering van onderwerpen Deze punten worden hieronder toegelicht.

2. Samenstelling van de Auditcommissie 2.a. Voorzitterschap De auditcommissie is op grond van artikel 2, lid 1 een a-politiek orgaan dat de gemeenteraad neutraal adviseert. De voorzitter speelt hierin een belangrijke rol. De commissie benoemt op basis van artikel 5, lid 3 zelf een voorzitter uit haar midden. In de huidige periode leidde het voorzitterschap aanvankelijk tot spanning, doordat de grootste coalitiepartij de voorzitter leek te leveren. Uiteindelijk is gekozen voor een duo-voorzitterschap. In andere gemeenten, zoals Rotterdam, levert juist de grootste oppositiepartij de voorzitter, wat helpt om de onafhankelijkheid te waarborgen. Advies 2.a Laat de grootste oppositiepartij de voorzitter leveren. Dit kan binnen de huidige verordening worden toegepast. Als de gemeenteraad dit structureel wil vastleggen, is aanpassing van de verordening nodig.

2.b. Fractievertegenwoordiging De auditcommissie is bedoeld om de raad politiek neutraal te adviseren (artikel 2, lid 1). In sommige gemeenten is deelname gebaseerd op deskundigheid en interesse, in plaats van op fractievertegenwoordiging. Hierdoor zijn commissies kleiner, deskundiger en effectiever. In Breda vaardigen op dit moment alle fracties een lid af. Dit is toegestaan op basis van artikel 5, lid 1, maar niet noodzakelijk; minimaal vijf leden volstaat. Advies 2.b Overweeg om fractiegebonden deelname te vervangen door deelname op basis van deskundigheid en motivatie. Dit versterkt de kwaliteit van de advisering aan de raad en kan bovendien de werkdruk binnen fracties verlagen.

2.c. Leden van de Auditcommissie Het a-politieke karakter van de auditcommissie kan onder druk komen te staan wanneer de wethouder een vast lid is. In andere gemeenten schuift de wethouder alleen aan op verzoek, terwijl inhoudelijke expertise wordt ingebracht door ambtelijke professionals zoals de

concerncontroller, het hoofd Financiën, de Rekenkamer en de accountant. Omdat vergaderingen daar niet worden uitgezonden, kunnen zij vrijuit spreken en ontstaat meer diepgang. Dit is te zien als een vorm van structurele ambtelijke bijstand. Advies 2.c Heroverweeg de vaste deelname van de wethouder en de standaard livestreaming van vergaderingen. Voor het aanpassen van de deelnemersstructuur is een wijziging van artikel 5, lid 5 nodig. Een pilot kan een eerste stap zijn.

3. Structuur van de Vergadering Financiën is voor veel raadsleden complex. Het vraagt kennis van wet- en regelgeving, inzicht in trends en begrip van externe factoren zoals inflatie en ontwikkelingen in het gemeentefonds. Daarom is goede en soms onafhankelijke advisering noodzakelijk. BDO levert hier via spreekuren al een bijdrage aan. In Utrecht wordt gewerkt met “de knip”: een deel van de vergadering vindt plaats mét ambtelijke en politieke aanwezigen, en een deel zonder hen. In dat laatste deel kunnen raadsleden vrij sparren met hun adviseurs (griffie, BDO, Rekenkamer). Dit versterkt de positie van de auditcommissieleden en versnelt hun ontwikkeling. Advies 3.a Overweeg om aan het begin of einde van de vergadering een ‘knip’ in te voeren. Dit past binnen de huidige verordening en sluit aan op de discussie rond de samenstelling van de commissie (zie 2.c).

4. Agendering van de Auditcommissie Het PwC-model beschrijft diverse ontwikkelingsrichtingen, zoals een verschuiving van reactief naar proactief toezicht, aandacht voor nieuwe risico’s en het versterken van de relatie met de externe accountant. In de afgelopen periode lag de focus op financiële verslaggeving, wat tot een aantal concrete verbeteringen leidde. Toch raakt de agenda soms versnipperd door het opnemen van uiteenlopende onderwerpen, zoals bedrijfsvoering of ombudsmanzaken. Ook worden raadsvoorstellen soms in de auditcommissie voorbehandeld. Dat kan nuttig zijn, maar vergroot het risico dat politieke kwesties in een a-politiek orgaan worden gedepolitiseerd. De SP heeft hier meermaals terecht op gewezen. Advies 4.a Beperk de agenda tot financiën en cyclische producten en behandel overige onderwerpen in de reguliere BOB-cyclus. Dit waarborgt focus en geeft meer tijd om de kerntaken goed te vervullen.

5. Opleidingsprogramma Auditcommissie Een nieuw raadslidmaatschap is al een flinke reis op zich. Krijg je daar ook nog de portefeuille Auditcommissie/Financiën bij, dan voelt het soms alsof je zonder kaart een bos in wordt gestuurd.

Logisch: financiële stukken zitten vaak vol jargon, regels en lange doorrekeningen. Toch zijn ze belangrijk. Grote investeringen raken niet alleen de exploitatie en de schuldpositie, maar ook toekomstig onderhoud, risico’s en vervangingskosten. Het lijkt soms allemaal ingewikkelder dan nodig, en dat maakt dat raadsleden soms liever andere onderwerpen oppakken. Maar: geld én ruimte zijn schaars. Juist daarom helpt het als je de basis van de gemeentelijke financiën kent. Geen diepgravende vakkennis nodig—wel genoeg inzicht om goede keuzes te kunnen maken en te begrijpen wat financiële besluiten betekenen voor de gemeente.

Advies 5a Vraag de Griffie om- in samenwerking met de afdeling Financien, Concerncontrol, BDO en eventuele buitenstaanders (bijvoorbeeld Hen Boshove) - een meerjarig opleidingsplan op te stellen en hier uitvoering aan te geven.