03e Aangepast voorstel fractie-ondersteuning januari 2025 def

Voorstel aanpassing ondersteuning politieke fracties Breda Januari 2025 1. Inleiding: Ik heb van de raad de opdracht gekregen om scenario’s voor te leggen voor het anders verdelen van financiële fractieondersteuning. Eerder legde ik het presidium een voorstel voor, waar niet iedereen tevreden over was. Naar aanleiding van de opmerkingen is het voorstel aangepast. Daarbij is het toegespitst op de kern van de zaak: kleine fracties moeten ermee uit de voeten kunnen. Vandaar dat met hen nader is overlegd alvorens dit voorstel (afgeslankt) opnieuw aan het presidium te sturen.

2. Wat is fractieondersteuning? Raadsleden ontvangen ondersteuning in verschillende vormen: a. Een individuele raadsledenvergoeding, bestemd voor inkomenscompensatie (minder werken elders) en het dekken van onkosten, b. een fysieke ruimte in het Stadhuis voor overleg met hun fractie c. ICT-apparatuur voor functioneel gebruik d. De mogelijkheid van ambtelijke bijstand op aanvraag, en e. hulp van de raadsgriffier gericht op de procesmatige kant van hun raadswerk en informatievergaring. f. Financiele fractie-ondersteuning Dit voorstel gaat over het laatste onderdeel, het recht op financiële ondersteuning als lid van een fractie, oftewel fractiebudget. Dit is een geldelijke bijdrage waarmee uitgaven gedaan kunnen worden die ten goede komen van de fractie. Dit fractiebudget is, naast evt. landelijke partijbureaus, het enige hulpmiddel dat raadsleden kunnen inzetten voor beleidsinhoudelijke, partijpolitieke, ondersteuning. De Bredase gemeenteraad ziet in 2022 knelpunten in de manier van verdeling van dit totale fractiebudget in 2022. Beter samen met de fractie lokale politiek bedrijven, je verbeteren in het politieke handwerk komt niet uit de verf. Sommige fracties komen jaar na jaar tekort om noodzakelijke basisuitgaven te doen, terwijl andere soms overhouden. In 2022 gaf de raad zichzelf dan ook een opdracht.

Met de uitvoering van de motie ‘Raadsopdracht aan Onszelf’ moest ook de ondersteuning van raadsfracties gaan verbeteren.

3. Uiteindelijk niet opgepakt door de werkgroep De raadswerkgroep is met een deel van de opdracht voortvarend aan de gang gegaan. Bij de terugkoppeling van hun werk aan de gemeenteraad was duidelijk dat aan een aantal aspecten uit de motie niet was toegekomen, waaronder de fractie-ondersteuning. De raad besloot toen de griffier de opdracht te geven een voorstel te schrijven waardoor het fractiebudget meer ten goede komt van het functioneren van met name de kleinere fracties. Daarbij inspiratie opdoend in de raden van andere grote gemeenten.

4. Het probleem nader bekeken De impliciete aanname is dat een fractiebudget bijdraagt aan een betere voorbereiding van beeldvormende sessies, de ontwikkeling van debatvaardigheden tijdens de oordeelsvorming en de kennis van de diverse raadsinstrumenten. Kortom: het levert deskundiger raadsleden en een beter gesprek in de raad op. Wat is dan een ‘beter’ gesprek? Dat is een gesprek dat • meer op feiten gebaseerd is dan nu; • beter voorbereid is door het stellen van tijdige, gerichte (technische) vragen; • meer leunt op opgehaalde sentimenten van inwoners; • op politieke voorkeuren gebaseerde argumentenwisseling bevat. De inzet van fractiebudget kan concreet aan deze doelen bijdragen door • een vakkundige parttime fractie-ondersteuner die o.m. informatie verzamelt voor het raadslid, assisteert bij het opstellen van technische vragen, en/of de planning van de fractie beheert • het opzetten van een klantmanagementsysteem voor communicatie met de achterban • fractieleden te trainen in bv. onderzoeks-, schriftelijke en debatvaardigheden.

5. Wat is de praktijkervaring van de kleine fracties? Navraag, maar ook analyse van de besteding over de afgelopen jaren, wijst uit dat de kleine fracties er onvoldoende in slagen voldoende uren aan fractie-ondersteuning te vinden. Hun budget is te klein voor een dienstverband van enige omvang. Je moet maar net de mazzel hebben dat er iemand zo ‘gek’ is om het waardevolle werk tegen een vrijwilligersvergoeding of minder te doen. Ook is vastgesteld dat over de hele breedte van de fracties slechts een klein deel wordt besteed aan opleiding en training.

6. Op zoek naar een minimumbedrag Op verzoek van het presidium zijn we met de fracties op zoek gegaan naar het minimumpakket waaruit fatsoenlijke ondersteuning van een fractie bestaat. We kwamen tot de volgende opsomming: a.

b.

c.

d.

personele inzet fractieondersteuner\ Bijwonen fractie wekelijks + verslagen Werkzaamheden op vrijdag na agendapublicatie Inkomende post/mails gedurende de week Overige zaken O.b.v. een gemiddeld uurtarief van ca €30 per uur (ex):

2 uur 2 uur 1 uur 1 uur € 8.100 /jr.

Opleiding fractie / heidag Eens per jaar teambuilding onder begeleiding O.b.v. inventarisatie onder Bredase bureaus

€ 1400 /jr.

Communicatie / representatie Onderhoud website drukwerk/ foldermateriaal

€ 1000/ jaar

Extern advies/ contra-expertise Soms is ondersteuning door ambtenaren of de griffie niet voldoende of mogelijk. Tegelijkertijd kan niet altijd een raadsmeerderheid gevonden worden om e.e.a. te betalen uit het onderzoeksbudget van de raad. Daarom mag ook een externe deskundige vanuit het fractiebudget worden ingehuurd.

€ 1000,-

Op basis hiervan bedraagt het minimaal voor iedere fractie benodigde budget € 11.500,-

7. De keuzevrijheid voor uw raad De gemeentewet geeft veel ruimte aan de lokale wetgever. De gemeentewet stelt in artikel 33 slechts dat “de raad en elk van zijn leden recht hebben op ambtelijke bijstand (eerste lid) en dat de in de raad vertegenwoordigde groeperingen (de fracties) recht hebben op ondersteuning (tweede lid). Met betrekking tot de ambtelijke bijstand en de ondersteuning van fracties moet de raad een verordening vaststellen die ten aanzien van de ondersteuning regels over de besteding en de verantwoording bevat (derde lid).

Om u een beter idee te geven van de mogelijke keuzes heb ik de knoppen gedefinieerd waaraan u als raad kan draaien. Hier zit ook een vergelijking met andere grote steden in. Knoppen waaraan een gemeenteraad kan draaien zijn: • de hoogte van het totale budget dat beschikbaar gesteld wordt voor fractieondersteuning; • de wijze van verdeling van het budget over de fracties en de principes die daaraan ten grondslag liggen; • de vrijheid in bestedingsdoelen voor fracties;

Knop 1: de hoogte van het totale budget Vergeleken met andere grote Brabantse steden en de provincie heeft Breda een klein budget voor fractieondersteuning. Andere steden reserveren minimaal een euro per inwoner, Breda zit daar onder. • • • • •

provinciale Staten Brabant: gemeenteraad Tilburg: gemeenteraad Eindhoven: gemeenteraad Den Bosch: gemeenteraad Breda:

€ 534.500,€ 469.000,€ 289.000,€ 200.000,€ 160.000,-

Ondanks de grote landelijke decentralisaties, de toegenomen gemeentetaken en de groeiende gemeentebegroting is het fractiebudget destijds niet herijkt. Het is (afgezien van indexatie vanaf 2020) niet meegegroeid met de toegenomen werklast van de raad. Het zou dus niet perse onlogisch zijn om het totale budget voor fractieondersteuning te verhogen.

Knop 2: de verdeling over fracties In alle onderzochte steden bestaat het bedrag uit twee onderdelen: een vaste voet (vast bedrag per fractie) en een bedrag per raadslid. Hierdoor wordt er rekening mee gehouden dat a) elke fractie, ongeacht de omvang, de ondersteuning verdient voor het functioneren op een basis-niveau. Zo moet elke fractie een website, een mailbox, agendabeheer, een minimaal niveau van communicatie hebben. Ons systeem van evenredige vertegenwoordiging in de raad werkt niet als raadsleden in een kleine fractie vier jaar lang feitelijk vleugellam zijn. b) Grotere fracties meer budget nodig hebben voor gezamenlijke trainingen, teambuilding, faciliteiten, afstemming/ coördinatie van woordvoerderschappen etc. Breda heeft een t.o.v. de andere onderzochte steden afwijkende verdeelsleutel.1 Elders is de vaste voet flink hoger dan het bedrag per raadslid. In Breda is dat andersom. Gevolg hiervan is dat de ‘normale’ of ‘eerlijke’ ongelijkheid in slagkracht die tussen fracties bestaat door de verkiezingsuitslag, wordt vergroot. Immers, een grote fractie kan met meer gekozenen meer werk verzetten, maar omdat het bedrag aan fractiebudget per raadslid zo hoog is, kan er ook meer ondersteuning worden ingehuurd. Het zou dus niet onlogisch zijn dat de verhouding tussen vaste voet en bedrag per fractielid wordt omgedraaid.

De verkiezingsuitslag zou tot uitdrukking moeten komen in de stemverhouding, niet in de mate waarin een fractie zich in het politieke debat kan mengen.

Onderzoek rekenkamer Breda 2023 naar de ondersteuning van de gemeenteraad https://rekenkamerbreda.nl/ondersteuning-gemeenteraad-breda-maart-2023-2/ 1

Knop 3: meer regie op de bestedingsdoelen en de bestedingsgraad Raadsfracties besteden hun geld in alle steden volgens ongeveer hetzelfde patroon: ongeveer driekwart gaat op aan personeelskosten en de rest aan representatiekosten, kantoorartikelen, vergaderkosten, opleidingen. In Breda vallen daarbij enkele zaken op: • kleine fracties besteden juist heel weinig aan ingehuurd fractiepersoneel. Navraag leert dat er met de beperkte hoeveelheid geld geen mensen aangetrokken kunnen worden met de juiste capaciteiten kunnen vinden. Ze zijn dus afhankelijk van de ‘gelukstreffer’. Er is dus een minimale kritische omvang van het fractiebudget. • De verzamelpost ‘verbeteren communicatie’ is in Breda verhoudingsgewijs hoog2. Andere steden hebben de post communicatie veel enger gedefinieerd. In Tilburg en bij de provincie Brabant is bepaald dat een percentage van het budget naar de inhuur van fractiemedewerkers moet gaan. De stelling is dat dat zorgt voor de meest tastbare verbetering van het functioneren van een fractie. • in de afgelopen twee raadsperiodes hebben slechts 2 fracties hun budget ingezet voor het inwinnen van extern advies of contra-expertise • er is raadsbreed ieder jaar sprake van enige procenten onderbenutting. Het voordeel daarvan is dat er praktisch gezien wat schuifruimte is voor een gedeeltelijke herverdeling.

8. Wat past bij Breda? Op basis van al het bovenstaande zie ik grofweg twee scenario’s om de regels op de financiële fractieondersteuning in Breda aan te passen, die tegemoet komen aan de problemen van kleine fracties en die beide goed te onderbouwen zijn. In beide scenario’s wordt de ‘vaste voet’ voor elke fractie verhoogd en de vergoeding per fractielid verlaagd. Vervolgens kan gekozen worden om a. het totale fractiebudget te verhogen met € 32.000,- (=17%), zodat de grotere fracties er maximaal 10% op achteruit gaan ten opzichte van de huidige verdeling, maar de kleinere fracties allen verdubbelen; b. het totaal niet te verhogen maar kleine fracties wel het minimale bedrag toe te kennen, wat ertoe leidt dat de grotere fracties er tot wel 33% op achteruit gaan. Daarnaast kan er in beide scenario’s ook gekozen worden om een fractie te verplichten een percentage (bv. 50%) van het fractiebudget te besteden aan a) de inhuur van fractiemedewerkers óf b) het inkopen van extern advies of opleiding. Breda, januari 2025 Paul Piket

2

conclusie van accountantsbureau Deloitte n.a.v. de accountantscontrole over 2023

Bijlage 1: Fractievergoeding en -uitgaven 2021 + 2022 Q1 Fractie

Vergoeding

Uitgaven

%

50Plus

14.089,50

2.521,98

17,9

Breda Beslist

5.547,12

7.819,56

140,97

CDA

32.220,9

42.212,57

131,01

D66

23.673,35

36.063,24

152,34

GroenLinks

18.474,55

39.045,52

211,35

PvdA

21.757,1

20.738,41

95,32

SP

10.342,19

15.507,65

149,95

VVD

57.770,06

69.432,82

120,19

Lijst Huong

3.822,27

4.886,67

127,85

Totaal

187.695,04

238.228,42

127,43 (gemiddelde)

Fractie

% personeelskosten t.o.v. eigen vergoeding

% personeelskosten t.o.v. eigen uitgaven

% communicatiekosten t.o.v. eigen vergoeding

% communicatiekosten t.o.v. eigen uitgaven

50Plus

13,31

74,35

0

0

Breda Beslist

32,45

23,02

73,08

51,85

CDA

81,07

61,88

43,58

33,26

D66

107,98

70,88

35,18

23,09

GroenLinks

124,26

58,79

45,77

21,66

PvdA

75,71

79,43

0

0

SP

95,91

63,97

18,32

12,22

VVD

30,01

24,97

65,88

54,82

Lijst Huong

94,18

73,67

13,17

10,3

Gemiddelde

73

59

33

23

Bijlage 2, rapportage werkgroep Uitwerking Motie Opdracht aan Onszelf

Hoe verder vanaf hier: Wat beter dan bespreking van deze notitie in de BOB structuur. Daarbij hebben we een behandeling voor ogen die het midden houdt tussen het ophalen van zienswijzen in de lijn van een voorhangprocedure en de reguliere behandeling van een bespreeknotitie. Meer concreet dus een beeldvormende en oordeelsvormende ronde. Daarbij zullen de voorzitters van de werkgroep de rol op zich nemen van initiatiefnemers. Zij zullen namens de werkgroep de notitie toelichten, vragen beantwoorden en verdedigen. De behandeling moet uitmonden in een raadsbesluit dat na de oordeelsvorming wordt opgesteld. Daarin wordt duidelijk gemaakt van welke delen tijdens de oordeelsvorming is gebleken dat ze breed gedragen worden en welke delen een specifieke keuze van de raad vragen. Na dit besluit heft de werkgroep zichzelf op. Op een aantal aspecten uit de motie zijn we er als werkgroep niet goed uitgekomen: • Ondersteuning fractie • Ondersteuning raadsleden • Griffieplan We stellen voor hierin de griffie de opdracht te geven om ‘’maatregelen om de politieke rol van fracties, raadsleden te versterken’’ in kaart te brengen en te verkennen op basis van voorbeelden en keuzes uit andere grote gemeenten. Niet te lang over doen, geen grote studie van maken. Dit kan als input dienen voor de eerstvolgende ronde van de monitoringsgroep.

Bijlage 3: Reacties kleine fracties op hoogte/ opbouw basisbedrag 1) Breda Beslist (PV) 1. Fractievergaderingen en verslagen: De huidige inschatting van 2 uur per week is vrij krap, zeker gezien het feit dat een fractieondersteuner in kleinere fracties vaak méér taken op zich neemt, zoals overleg met de griffie en het regelen van praktische zaken (parkeercodes aanvragen, e.d.). In mijn optiek zou een minimum van 3 uur per week realistischer zijn. 2. Werkzaamheden na agendapublicatie: Op de vrijdag na publicatie moet de fractieondersteuner al snel extra tijd investeren om alles goed te verwerken. Ook hier lijken 2 uur te weinig, vooral in drukke weken. 3. Inkomende post en e-mails: De indicatie van 1 uur per week voor het verwerken van de binnenkomende correspondentie lijkt ook wat krap. Vaak vraagt het opvolgen van mailtjes of verzoeken meer aandacht. Een ruimer tijdsbestek zou hier wenselijk zijn. 4. Overige werkzaamheden: De fractieondersteuner heeft daarnaast nog tal van overige taken, waarvoor ook 1 uur per week aan de krappe kant is. Met deze taken kom ik op een minimum van ongeveer 8 uur per week. Als we uitgaan van 45 werkweken per jaar met een gemiddeld uurtarief van € 30,-, dan zou dat op jaarbasis uitkomen op een fractiebudget van ongeveer € 10.800,- exclusief BTW.

Opleiding/heidag: Eens per jaar is het waardevol om met de fractie een teambuildingssessie te organiseren onder professionele begeleiding. Dit helpt om de fractieleden op één lijn te krijgen en de samenwerking te versterken. Een inventarisatie bij bureaus in Breda e.o. geeft aan dat de kosten rond de € 750,- per dagdeel liggen. Als we hierbij de kosten voor locatiehuur, een hapje en een drankje rekenen, komt dit neer op zo’n € 2094,- per jaar inclusief BTW. Communicatie en representatie: Voor het onderhouden van de website en andere communicatiemiddelen, zoals sociale media en foldermateriaal, is een jaarlijks bedrag van € 1000,- te laag. Om de politiek echt dichter bij de burger te brengen, moet er geïnvesteerd worden in goed beheer en regelmatige updates. Een realistisch bedrag zou minimaal € 2500,- zijn, gezien de uurtarieven voor ICT-onderhoud die kunnen oplopen tot zo’n € 180,- excl. BTW. Extern advies en contra-expertise: Soms is het nodig om buiten de ambtelijke ondersteuning of het onderzoeksbudget van de raad een externe deskundige in te schakelen. Voor fracties kan dit noodzakelijk zijn om diepgaande analyses of specifieke adviezen te krijgen. Het is moeilijk om hier een vast bedrag op te plakken, maar € 1000,- lijkt een richtbedrag voor specifieke dossiers waarbij extra expertise vereist is.

Vrijwilligers en de inzet van expertise: Vrijwilligers spelen een belangrijke rol binnen politieke partijen. Kleine partijen hebben echter minder leden en dus minder keus, waardoor de kans op kwalitatief vakbekwame vrijwilligers kleiner is. Vrijwilligers met specifieke vaardigheden, zoals het onderhouden van een website, zijn onmisbaar. Toch zien we vaak dat juist bij kleinere fracties de raadsleden of burgerraadsleden – die vaak al onderbetaald worden – deze taken op zich nemen. Dit gaat dan weer ten koste van hun raadswerk. Tot slot nog een belangrijke noot over de BTW: Voor alle hierboven genoemde bedragen geldt dat de BTW niet vergeten moet worden. Zo is een bedrag van € 1000,- exclusief BTW in werkelijkheid al € 1210,-.

2) Partij voor de Dieren (TS) Je inschatting komt behoorlijk overeen met onze ervaring tot nu toe. Een standaard post die er nog bijkomt is loon-/btw-administratie en bankkosten: ca. EUR 650.

Verder hebben wij onder communicatie ook een medewerker (insta,facebook, website, LinkedIn) die zich daarop richt en dat is voor ons vrij essentieel om ons doen en laten met de stad te delen. Daar gaat 3 á 4 uur per week in zitten. Met vriendelijke groet, Tristan Schonis 3) Forum voor Democratie (MvW) Hartelijk dank, deze opzet ziet dit er goed uit. Dank voor het opstellen daarvan. Ik heb er wel nog twee vragen over. 1) Zijn deze bedragen ook zo geoormerkt? Dus: moeten de deelbedragen ook exact besteed worden aan de verschillende onderdelen van ondersteuning. Of krijgt een fractie een bedrag van €11.500 tot zijn beschikking en is het binnen randvoorwaarden (mits je de juiste verantwoording en bestedingsdoelen aanvoert) vrij besteedbaar aan zaken als extern advies of het maken/onderhouden van een website? Dus voor een medewerker lijkt me prima, maar is er nog geld over voor de interne zaken en faciliteiten? Antwoord PP: Dat is een politiek besluit van de raad om dat vrij te mogen besteden of, zoals ik eerder voorstelde naar voorbeeld van de raad van Den Bosch, geoormerkt . 2) Ten tweede, eerder was dit voor ons zo'n €5000 per raadslid per jaar, blijft dat bestaan of valt dit weg met het huidige voorstel? Hieraan gerelateerd, wat als je evenementen wilt organiseren, zoals een lezing, een borrel met de achterban, een fractie-uitje, etc.

van welk geld moet of kan dit dan betaald worden? Is daar ook een bedrag voor of komt dat dan te vervallen? Antwoord PP: Er is in de huidige situatie geen sprake van €5000 per raadslid. De vergoeding is €3750 per raadslid en een vast bedrag voor elke fractie van € 1250. Dat wordt eventueel bij het aannemen van een nieuwe regeling vervangen door een bedrag van in jouw geval €11500. Het is dus niet ‘en-en’ Hartelijke groet, Marnix van Woudenberg