02b 19122022 evaluatie verkiezingen publiekszaken

Gemeenteraadsverkiezingen 2022 Publiekszaken Aantal kiesgerechtigden : 148.421 Totaal aantal uitgebrachte stemmen: 70.433 = 47,4 % (GR 2018 50,03%) Op 14 maart uitgebrachte stemmen : 7.565 (TK 2021: 7.027) Op 15 maart uitgebrachte stemmen : 10.077 (TK 2021: 7.241) 25% van de uitgebrachte stemmen is op de early votingdagen uitgebracht. Dit is hoger dan wat er landelijk werd voorspeld (20%). Het hogere percentage in Breda kan te wijten zijn aan de communicatie hieromtrent en het relatief hoge (wettelijk minimaal 10) aantal stemlokalen wat op deze dagen geopend was. Op 16 maart uitgebrachte stemmen : 52.791 (TK 2021: 84.034) Waarvan in drive thru P5 : 429 (TK2021: 1.309) Toegankelijke verkiezingen: In 2022 is opnieuw extra aandacht besteed aan een toegankelijk stemproces. Daarbij is gekeken naar: 1. Fysieke toegankelijkheid 2. Sociale toegankelijkheid 3. Toegankelijke informatie Fysieke toegankelijkheid Er zijn 89 stemlokalen geopend. In de week voor de verkiezingen is het stemlokaal Sporthal de Scharen afgevallen vanwege de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. 20 stembureaus waren op andere locaties dan in 2021. Uitgangspunt was dat alle stemlokalen konden worden ingericht passend binnen de COVID-19 richtlijnen. Alle locaties zijn beoordeeld op de fysieke toegankelijkheid zoals omschreven in de Criteria Integrale Toegankelijkheid voor Stembureaus (ITS).

Vijf locaties zijn als niet toegankelijk aangemerkt. Dat betroffen vier gemeentelijke gymzalen waar de vrije doorgang van toegangen niet voldeden aan de minimale eis van 0,85 x 2,1 meter. Daarnaast voldeed ook de locatie Zero Point aan de Ceresstraat 29 niet aan de ITS. Deze locatie is voor het eerst gebruikt en diende als vervanger voor een locatie die niet beschikbaar bleek te zijn en er geen andere locaties in die wijk beschikbaar waren. Op de kandidatenlijst die huis aan huis verspreid zijn en op de www.breda.nl is dit proactief gecommuniceerd. Sociale toegankelijkheid Dit jaar is weer verder ingezet op de sociale toegankelijkheid. In 2021 is samen met Breda Gelijk, Stichting Hoor Mij en Taalpanel Breda gekeken naar mogelijkheden om het stemproces toegankelijker te maken. Dat heeft ertoe geleid dat op de stembureaus eenvoudige instructies zijn aangebracht en is in de opleiding aan de stembureauleden extra aandacht aan besteed. Dit jaar is in overleg met Stichting Prokkel, 2 prokkelduo’s ingezet waardoor ook mensen met een lichte fysieke beperking als stembureauleden actief waren. Op een aantal (drukkere) stembureaus zijn extra gastvrouwen en -heren ingezet om kiezers te begeleiden. In samenwerking met de Oogvereniging en Koninklijke Visio Breda de stemmal met soundbox ingezet zodat blinden en slechtzienden zelfstandig hun stem konden uitbrengen.

De inzet hiervan en de communicatie hierover is in overleg geweest met de Koninklijke Visio. De inzet hiervan was gepland in het rustige stemlokaal in sporthal de Scharen, maar vanwege de opvang van de Oekraïnse vluchtelingen op het

laatste moment verplaatst naar stadskantoor. Er hebben 8 personen gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Toegankelijke informatie Er is voor gekozen om een groter model kandidatenlijst in te zetten zodat er meer en overzichtelijkere informatie verspreid kon worden. Op deze kandidatenlijst is specifieke informatie opgenomen over het toegankelijk stemmen en zijn er verwijzingen naar een aantal websites waarop informatie te vinden is in begrijpelijke taal over het verkiezingsproces. Ook op de www.breda.nl en in de verkiezingskrant is specifieke informatie voor bepaalde doelgroepen opgenomen. Daarnaast is de verkiezingskrant in begrijpelijk taal van ProDemos verspreid over een aantal locaties in Breda. Stembureauleden Voor de bemensing van de stembureaus en telprocessen zijn circa 1.450 personen, waaronder ruim 100 ambtenaren ingezet. Alle stembureauleden en voorzitters hebben vooraf een training gevolgd. Aan tellers en telleiders zijn aparte mondelinge en schriftelijke instructies gegeven. Mede vanwege COVID-19 zijn 250 afmeldingen kort vooraf en tijdens de verkiezingsdagen geregeld waardoor voorzien werd aan de bezetting. Dit jaar is voor het eerst de stemhulp ingezet ter ondersteuning van het proces op het stembureau. Voorzitters werden door middel van checklists geholpen bij het open en sluiten van het stembureau.

Daarnaast kom met deze stemhulp worden gecommuniceerd tussen gemeente en de stembureauleden, konden de tussentijdse opkomstcijfers en de voorlopige uitslag worden doorgegeven. Door de inzet van deze stemhulp kon ’s avonds de voorlopige uitslag eerder bekend gemaakt worden. Verloop verkiezingsdagen De verkiezingsdagen zijn rustig verlopen. Er hebben zich geen incidenten voorgedaan. Leerpunten die zijn meegenomen door Publiekszaken •

•

•

• •

Inzet ambtenaren goed bevallen. Veel meer teamleiders ingezet als voorzitter op stembureau met insteek dat dit niet éénmalig was. Enkele afdelingshoofden hebben stembureau ‘’geadopteerd’’. Van de verkiezingsorganisatie wordt steeds meer gevraagd door alle aanvullende wettelijke maatregelen. Dit vraagt om extra inzet (van binnen, maar uit van buiten de afdeling Publiekszaken) Door toegenomen kosten de afgelopen jaren is het van belang in beeld te brengen in hoeverre de beschikbare middelen toereikend zijn. Tijdens de coronajaren zijn gemeenten ruim gecompenseerd door het Rijk, maar deze compensatie valt nu weg. Politieke groeperingen voorzien van informatie over communicatie uitingen. Uitwijk in geval locatie niet beschikbaar is (bijvoorbeeld in geval van crisisopvang Oekraïners in De Scharen)