01a Veiligheids- en agressieprotocol politieke ambstdragers en hun ondersteuning DEF

Veiligheids -en Agressieprotocol voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning Gemeenteraad Breda 2024

Dit protocol is bedoeld voor raadsleden, burgerraadsleden, fractie ondersteuners, leden van de rekenkamer en medewerkers van de griffie. In dit protocol noemen we om deze groep ‘politieke ambtsdragers en hun ondersteuning’.

Veiligheids- en agressieprotocol Augustus 2024 Gemeenteraad Breda Griffie

1

Beste politieke ambtsdragers, Voor u ligt het veiligheids- en agressieprotocol voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning van de gemeente Breda. In het kader van het landelijke programma Veilige Publieke Dienstverlening (vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken) is het van belang dat elke organisatie duidelijke spelregels en werkafspraken heeft. Deze spelregels zijn opgesteld om politieke ambtsdragers en hun ondersteuning bij te staan als er sprake is van veiligheidsrisico’s en (vormen van) agressie. Veiligheid In Breda vindt het publieke debat plaats tijdens de vergaderavonden in het Bredaas beRaad. Tijdens deze vergaderavonden zijn het Stadhuis en de vergaderruimtes openbaar toegankelijk en betrokken politieke gezagsdragers en democratisch gekozen volksvertegenwoordigers zijn benaderbaar voor toehoorders. Deze laagdrempeligheid is een groot goed, maar kan ook gevoelig zijn voor verstoringen. Om de kans op verstoringen te minimaliseren zijn er in dit protocol richtlijnen opgenomen. Uitgangspunt is dat de gemeente Breda zorgt voor een veilige omgeving, zodat politieke ambts- en gezagsdragers en hun ondersteuning, maar ook medewerkers van de gemeente Breda, hun (publieke) taak veilig in de openbaarheid kunnen uitvoeren. Daarnaast is een belangrijk doel van het protocol om ook de veiligheidsrisico’s voor toeschouwers te minimaliseren.

Agressie Helaas zijn politieke ambtsdragers en hun ondersteuning steeds vaker het slachtoffer van intimidatie, bedreiging of zelfs geweld. De toenemende gevallen van agressie en intimidatie laten zien dat het maatschappelijke debat verder verhardt. Voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning is het belangrijk dat zij gemakkelijk benaderbaar zijn, open in de samenleving kunnen staan, het politieke debat vrij kunnen voeren, publieke taken vrij van dwang en drang kunnen uitoefenen en dat besluiten zonder druk kunnen worden genomen. De gemeenteraad van Breda (als werkgever) vindt dat politieke ambtsdragers en hun ondersteuning hun werk in een veilige werkomgeving moeten kunnen doen. Agressie is normoverschrijdend en de gemeenteraad van Breda hanteert een zerotolerance beleid ten aanzien van dit gedrag. Normoverschrijdend gedrag kan ook de besluitvorming beïnvloeden, en raakt dan aan de integriteit van het lokale bestuur en is ondermijnend voor de democratie. Het maakt daarbij niet uit van wie het norm overschrijdende gedrag afkomstig is. Dat kan komen van een individuele burger, een collectief, of een persoon die namens een bedrijf, organisatie of groepering handelt. Het uitgangspunt van de gemeenteraad van Breda is dat emotie mag, maar agressie niet.

Meldprocedure Veiligheid van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning is onderdeel van het bredere programma Veilige Publieke Taak (VPT). Gelet op de specifieke rol en positie van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning in het democratisch bestel is een eigenstandige centrale meldprocedure ingericht. Doel is om zorg te dragen voor een snelle opvolging te geven aan meldingen en korte lijnen met Openbaar Ministerie en politie te onderhouden.

2

Registratie en efficiënte opvolging van meldingen van bedreigingen aan het adres van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning is van belang zodat duiding mogelijk is en eventuele trends kunnen worden gesignaleerd. Invalshoek In dit protocol lichten we de organisatienorm toe, welke preventieve (veiligheids-) maatregelen we kunnen nemen, wat het handelingsperspectief is als u te maken krijgt met normoverschrijdend gedrag, agressie of geweld en welke bijstand en (na-)zorg u mag verwachten vanuit de gemeente Breda. Naast dit veiligheids- en agressieprotocol werkt de gemeente Breda ook met protocollen die over de algemene veiligheid bij het gebruik van het gemeentelijk vastgoed gaan. Het gaat dan om protocollen ten aanzien van crisisbeheersing (rampenbestrijding), beveiligingsbeleid van de gemeente en ambtelijke agressie en geweldsprotocol. Deze invalshoek op veiligheid is niet in dit protocol opgenomen.

Paul Depla, raadsvoorzitter

3

Paul Piket, griffier

Inhoud Voorwoord 1 Inleiding 2 Veiligheid 3 Normoverschrijdend gedrag 3.1 Onze norm voor een veilige publieke taak (collectieve norm) 3.2 Preventie 3.3 Organisatorische maatregelen 3.4 Dialoog, training 4 Handelingsprocedure tijdens een incident 5 Handelingsprocedure na een incident 5.1 Melden 5.2 Afhandeling van incidenten en het doen van aangifte 5.3 Sanctiemaatregelen 5.4 Opvang en nazorg 5.5 Schade 6 Communicatie 7 Contactpersonen Bijlagen

4

5 6 7 8 9 9 9 10 11 11 13 13 13 14 15 15

1. Inleiding Voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning is het belangrijk dat zij gemakkelijk benaderbaar zijn, open in de samenleving kunnen staan, het politieke debat vrij kunnen voeren, publieke taken vrij van dwang en drang kunnen uitoefenen en dat besluiten zonder druk kunnen worden genomen. Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning (kunnen) gerelateerd aan de uitvoering van hun publieke taak worden geconfronteerd met norm overschrijdend gedrag van burgers. Denk daarbij bijvoorbeeld aan belediging, persoonlijke bedreiging of bedreiging richting familie, stalken, fysiek geweld of vernieling. Norm overschrijdend gedrag kan de besluitvorming beïnvloeden, raakt dan aan de integriteit van het lokale bestuur en is ondermijnend voor de democratie. Het maakt daarbij niet uit van wie het norm overschrijdende gedrag afkomstig is. Het kan komen van een individuele burger, een collectief, of een persoon die namens een bedrijf, organisatie, groepering of politieke partij handelt. Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning werken in een aantal gevallen samen met de ambtelijke organisatie, het handelen van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning beïnvloedt de ambtelijke organisatie ook. In relatie tot het voorkomen van en reageren op norm overschrijdend gedrag werken politieke ambtsdragers en hun ondersteuning en ambtenaren daarom vanuit gezamenlijke uitgangspunten.

Er is sprake van onderlinge afhankelijkheid en er is daarmee ook gezamenlijke verantwoordelijkheid. Goed samenspel is cruciaal. De norm die voor de ambtenaren in onze organisatie wordt gehanteerd geldt ook voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning en andersom. Van tijd tot tijd is agressief gedrag tegenover overheidsinstellingen, uitkeringsinstanties of politieke ambtsdragers voorpaginanieuws. Het gaat dan om uitingen die ernstige lichamelijke en/of materiële schade tot gevolg hebben. Het is gelukkig nog steeds een kleine groep die zich hieraan schuldig maakt, maar het aantal incidenten neemt wel toe. Het overgrote deel van de inwoners en bezoekers van Breda gedragen zich correct. Dat neemt niet weg dat ook onze politieke ambtsdragers en hun ondersteuning met een zekere regelmaat te maken krijgen met agressief of onaangepast gedrag, in persoon, aan de telefoon, op straat, bij een werkbezoek of (raads)vergadering of per brief, mail of social media. Vaak is het een afreageren van onmacht en frustratie over de situatie waarin iemand verzeild is geraakt of over de regels die nu eenmaal moeten worden nageleefd. Meestal kunnen we daar goed mee omgaan, maar soms worden grenzen overschreden en moet er correctief worden opgetreden. Een professionele organisatie neemt veiligheid, agressie en de daaruit voortvloeiende gevolgen serieus.

Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning die hiermee worden geconfronteerd, moeten zich gesteund voelen. De burgemeester en griffier nemen deze verantwoordelijkheid, om de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning te beschermen tegen agressie en geweld tijdens hun werk, serieus.

5

2. Veiligheid De doelstelling is afspraken te maken om de veiligheid van betrokkenen tijdens de openbare vergaderavonden van de gemeenteraad optimaal te kunnen waarborgen en om verstoringen of veiligheidsrisico’s tijdens openbare vergaderavonden te voorkomen. Deze afspraken gaan in op de werkwijze bij (mogelijk signalen van) verstoringen van de vergaderavonden en hoe daarop te handelen. Dit kan te maken hebben met de komst van grote groepen mensen of van ontvangen signalen van ongewenste uitingen jegens en/of onvrede over politieke ambts- en gezagsdragers en hun ondersteuning. Daarom is er een stappenplan ontwikkeld hoe te handelen bij ontvangen signalen van verstoringen of veiligheidsrisico’s voorafgaand aan de vergaderavond en verstoringen en veiligheidsrisico’s tijdens de vergaderavond. Veiligheidsaspecten worden wekelijks besproken in het contact tussen de ambtelijke ondersteuners van college en raad. Er is overwogen om met een noodknop in de vergaderzalen en/of met beveiligers in meldkamers die live de vergaderzalen volgen te gaan werken, maar dit is gezien de veiligheidsrisico’s geïmplementeerd. De algemene veiligheidsvraagstukken, denk hierbij aan bommelding of bedreiging van wethouders, vallen niet binnen de scope van dit protocol en verlopen via de burgemeester en/of de daarvoor andere gemaakte afspraken. Voorafgaand: signaal vanuit Stadskantoor 1.

Signaal van gevoel van onveiligheid van bestuurder gaat naar gemeentesecretaris of bestuursadviseur 2. Gemeentesecretaris / bestuursadviseur neemt contact op met griffier/raadsadviseur 3. Griffier / raadsadviseur ontvangt melding van verhoogd risico voorafgaand aan vergaderavond 4. Griffier/raadsadviseur gaat in gesprek met bestuursadviseur en Coördinator Veilige Publieke Taak (ambt. veiligheidsoverleg) 5. Uitkomsten veiligheidsoverleg worden gedeeld met gemeentesecretaris / raadsgriffier en burgemeester, griffier coördineert mogelijk vervolgstappen 6. Melder krijgt terugkoppeling op besloten handelswijze 7. Kort (proces)verslag voor jaarlijkse evaluatie Voorafgaand: signaal vanuit gemeenteraad / stad bij griffie 1. Signaal van gevoel van onveiligheid van (burger)raadslid (of vanuit de stad), fractieassistenten en griffiemedewerkers, gaat naar raadsgriffier/raadsadviseur 2. Raadsgriffier informeert burgemeester (cc Bestuursadviseur en Coördinator Veilige Publieke Taak) 3. Raadsgriffier gaat in gesprek met melder over aard van het gevoel van veiligheid 4. Raadsgriffier gaat in gesprek met Coördinator Veilige Publieke Taak (ambt. Veiligheidsoverleg en verwittigt burgemeester) -indien nodig bestuursadviseur/college5. Uitkomsten veiligheidsoverleg worden gedeeld met burgemeester, griffier coördineert mogelijk vervolgstappen

6

6. Melder krijgt terugkoppeling op besloten handelswijze 7. Kort (proces)verslag voor jaarlijkse evaluatie Er is overwogen om naast bovenstaande ook te gaan werken met een noodknop in de vergaderzalen en met beveiligers in de meldkamer(s) die live met de vergaderingen meekijken. Gezien de eerdere ervaringen met bovengenoemde werkwijze en het belang

Normoverschrijdend gedrag tijdens een raadsvergadering of sessie Als er sprake is van normoverschrijdend gedrag tijdens een raadsvergadering of sessie kan de veiligheid van aanwezigen gevaar lopen. De volgende stappen gelden dan: 1. De voorzitter geeft duidelijk aan dat het gedrag niet geaccepteerd wordt; 2. De voorzitter schorst de vergadering; 3. De voorzitter verzoekt de agressor de ruimte te verlaten. Indien deze weigert, verzoekt de voorzitter het nog twee keer (na drie vorderingen is er sprake van lokaalvredebreuk); 4. De voorzitter roept de hulp in van een beveiliger als deze aanwezig is anders wordt eventueel via een griffiemedewerker de politie (112) gecontacteerd om de persoon te verwijderen. Deze belt de politie via 112 om de persoon te verwijderen. Opvang en begeleiding van de hulpdiensten wordt verzorgd door de bode. Zolang de dreiging duurt en de bedreigde(n) niet weg kan/kunnen komen, staat de eigen veiligheid van de bedreigde(n) voorop. De bedreigde(n) geeft/geven de bedreiger zijn zin en laat dit uit houding en gedrag blijken. De bedreigde(n) probeert/proberen kalm te blijven en de bedreiger niet te provoceren; 5. Alleen bij fysieke agressie naar een deelnemer aan of bezoeker van een vergadering is het toegestaan fysieke maatregelen te nemen om de persoon in kwestie te ontzetten en/of te beschermen in afwachting van de politie.

3. Normoverschrijdend gedrag De volgende uitgangspunten zijn leidend bij de preventie en aanpak van norm overschrijdend gedrag. Deze uitgangspunten zijn een verdere uitwerking van de geformuleerde uitgangspunten in het programma Veilige Publieke Taak, maar hier toegespitst op politieke ambtsdragers en hun ondersteuning: •

De gemeenteraad van Breda accepteert geen norm overschrijdend gedrag, agressie of geweld tegenover politieke ambtsdragers en hun ondersteuning, zowel online, telefonisch, schriftelijk als fysiek. Het democratisch proces kan hierdoor worden verstoord of zelfs ondermijnd; • Agressie en intimidatie vergoelijken of zien als onderdeel van een politiek proces draagt bij aan het voortbestaan ervan; • Emotie van aanwezigen mag, agressie wordt niet geaccepteerd. Hierop wordt namens de gemeenteraad van Breda altijd een passende reactie gegeven; • Meld alle gevallen van agressie, bedreiging en intimidatie, ongeacht of het juridisch strafbaar is. Dus ook bij twijfel (agressie en geweldsprotocol via PIP);

7

•

Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van en aangehaakt bij de bestaande kennis en structuren binnen de gemeente Breda, waarbij tegelijk wel oog is voor de specifieke rol en positie van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning in ons democratisch bestel; • De gemeenteraad van Breda stimuleert het melden van intimidatie, bedreiging of andere misdragingen en registreert meldingen zorgvuldig. Dit is namelijk het startpunt voor hulp aan de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning (zoals steun en nazorg), draagt bij aan de strafrechtelijke vervolging van de dader (dossieropbouw), helpt bij het in kaart brengen van de problematiek binnen de gemeente en het op gang brengen van het gesprek over intimidatie en bedreiging binnen het publieke en bestuurlijke ambt en werkt daardoor zowel intern als extern normstellend. • De gemeenteraad van Breda zet in op preventie (voorlichting, training, basismaatregelen), hanteert een eenduidig agressie protocol voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning die te maken krijgen met bedreiging, geweld of intimidaties, faciliteert en ontzorgt raadsleden bij melding en aangifte, verhalen van eventuele schade en draagt zorg voor dossieropbouw en voor adequate nazorg. 3.1 Onze norm voor een veilige publieke taak (collectieve norm) Emotie van inwoners mag, agressie wordt niet geaccepteerd.

Hierop wordt namens de gemeenteraad van Breda altijd een passende reactie gegeven. Boos zijn mag, maar agressief of gewelddadig gedrag wordt nooit getolereerd. Onder agressie wordt verstaan gedrag van de inwoner dat direct wordt gericht op de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning met (in het algemeen) als doel om schade (emotioneel/materieel/fysiek) toe te brengen of de vrijheid van oordeelsvorming of besliskeuzes te beperken. Agressie heeft minder te maken met de intensiteit van het gedrag (hard roepen, wild bewegen), maar heeft alles te maken met de richting van het gedrag (“Jij bent een …!). Hierbij bepaalt de politieke of bestuurlijke ambtsdrager zelf of het wenselijk is om hier actie op te ondernemen. De meldingsroute is in eerste aanleg naar de burgemeester of de griffier en die maken de afweging of de Coördinator Veilige Publieke Taak betrokken wordt. Uitgangspunt van het beleid is dat de definitie van agressie is: elke vorm van norm overschrijdend gedrag van de inwoner. We vragen van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning te handelen op basis van dit feitelijke gedrag en niet op basis van hun persoonlijke beleving. Hoewel dit normatief is, niet ieder ervaart het op dezelfde manier. Bij twijfel of advies het norm overschrijdend gedrag is: raadpleeg de griffier of de coördinator Veilige Publieke Taak.

Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning moeten in een veilige werkomgeving hun werk kunnen doen. Agressief gedrag wordt niet geaccepteerd, ook al heb je er als persoon geen last van. Alleen als we dit uitgangspunt hanteren, kunnen we toewerken naar een eenduidige reactie naar alle inwoners en op deze wijze kwalitatief goed, veilig en integer onze rol vervullen. In onderstaand overzicht wordt concreet gemaakt welk gedrag niet wordt geaccepteerd.

8

3.2 Preventie Voorkomen is beter dan genezen! Het is belangrijk om vast te stellen wat voor risico’s politieke ambtsdragers en hun ondersteuning lopen, hoe groot de kans is dat die zich voordoen en wat de mogelijke consequenties zijn. Deze informatie kan vastgelegd worden in een risicoprofiel in het Protocol beveiliging burgemeester, wethouders en raadsleden van de gemeente Breda. Als er gesprekken zijn geweest en risico’s in kaart zijn gebracht, kan er bekeken worden of en welke preventieve maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen moeten zodanig zijn, dat er (slechts) een aanvaardbaar restrisico overblijft. Naast deze gesprekken, is er de mogelijkheid voor politieke ambtsdragers en hun ondersteuning om intern en extern trainingen te volgen. De gesprekken, trainingen en het protocol zorgen ervoor dat de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning beter in staat zijn risico’s in te schatten, sneller kunnen reageren op dreigende escalatie en eventuele voorzorgsmaatregelen te kunnen formuleren. 3.3 Organisatorische maatregelen Als vooraf duidelijk is dat een risico-gesprek op het Stadhuis moet worden gevoerd, wordt bijstand door beveiligers preventief ingeschakeld. Een extra beveiliger kan, door tussenkomst griffie, aangevraagd worden. Ook kan worden gekozen om een tweede persoon vanuit de organisatie aan het gesprek te laten deelnemen.

Hierbij kan ook gedacht worden aan de coördinator veilig publieke taak (VPT). 3.4 Dialoog, training • Bij een nieuwe raads- en collegeperiode wordt in een bijeenkomst met politieke ambtsdragers en hun ondersteuning stil gestaan bij de beleidsuitgangspunten van veilig en integer werken. Hierbij wordt bijzondere aandacht gegeven aan de norm zoals deze wordt gehanteerd. Verder komen er aan aantal onderdelen aan bod, de

9

•

•

•

alarmeringsprocedure, het melden van incidenten, weerbaarheidstrainingen, hoe om te gaan met bedreigingen en geweld en de mogelijkheden van nazorg; Periodiek worden ervaringen en dilemma’s in de aanpak besproken op basis van casuïstiek. Tevens wordt er op basis van een analyse van de meldingen van afgelopen periodes gekeken naar eventuele trends en ontwikkelingen in de aard en vorm van agressie. Waar relevant worden ook vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie uitgenodigd om casuïstiek waarin het samenspel tussen politieke ambtsdragers en hun ondersteuning en ambtenaren in het bijzonder van belang is/was, te bespreken en om afspraken te maken voor de toekomst; Half jaarlijks wordt een informeel overleg, met de burgemeester, de griffier en de coördinator VPT, gepland. In dit overleg kunnen de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning in een veilige omgeving spreken over de impact van agressieincidenten op de persoon; Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning moeten in staat zijn om escalatie van bepaald gedrag te voorkomen en zij moeten weten hoe te handelen tijdens uitingen van norm overschrijdend gedrag van de inwoner. Hiervoor worden onder meer verschillende vaardigheidstrainingen aangeboden vanuit de Raadsacademie.

Een overzicht met een aantal beschikbare trainingen die door de gemeente, maar ook door landelijke organisaties worden aangeboden, wordt aan het begin van een nieuwe raads- en collegeperiode uitgereikt aan de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning en blijft gedurende de raadsperiode beschikbaar. Door de griffier of de coördinator Veilig Publieke Taak wordt geadviseerd over de mogelijkheden.

4. Handelingsprocedure tijdens een incident Met gericht beleid kan het aantal incidenten worden teruggedrongen of beperkt. Het is echter niet uit te sluiten dat er ondanks alle inspanningen toch incidenten plaatsvinden. Het is belangrijk in die situaties adequaat te handelen en de impact van het incident tot een minimum te beperken. Normoverschrijdend gedrag in het Stadhuis Als politieke ambtsdragers en hun ondersteuning te maken krijgen met norm overschrijdend gedrag in het Stadhuis, gelden de volgende stappen: 1. Eigen veiligheid staat voorop: als er nood is, belt de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning 112. In het geval er geen sprake is van acute nood, maar er wel politie nodig is, kan er gebeld worden met 0900-8844. Waarschuw indien mogelijk ook de beveiliging of laat de beveiliging waarschuwen; 2. De politieke ambtsdrager en hun ondersteuning geeft duidelijk aan dat men het gedrag niet accepteert en beëindigt het gesprek; 3. De politieke ambtsdragers en hun ondersteuning sommeert, indien mogelijk, de inwoner/gesprekspartner om het gemeentelijk pand te verlaten. Indien de inwoner/gesprekspartner dat niet doet, haalt de politieke ambtsdrager en hun ondersteuning er hulp bij van de griffie, bode of de medewerker OOV*. Indien de persoon na drie vorderingen nog niet het gemeentelijk pand verlaat is er sprake van lokaalvredebreuk.

De politie wordt gebeld om de persoon te verwijderen. Alleen bij fysieke agressie is het toegestaan fysieke maatregelen te nemen om de persoon in kwestie te ontzetten en/of te beschermen in afwachting van de politie.

10

*hier wordt door griffie en/of bode hulp geboden, er worden geen mensen ontzet uit het stadhuis door griffiemedewerkers of bodes

Normoverschrijdend gedrag op andere locaties Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning zijn regelmatig op externe locaties in de gemeente en daarbuiten uit hoofde van hun functie. Ook hier kunnen politieke ambtsdragers en hun ondersteuning te maken krijgen met norm overschrijdend gedrag: 1. Indien het gedrag elders plaatsvindt, verlaat de politieke ambtsdrager en zijn ondersteuning zelf het pand of de locatie waar het gesprek plaatsvindt. De eigen veiligheid staat altijd voorop. Als er nood is, belt de politieke ambtsdragers en hun ondersteuning 112. In het geval er geen sprake is van acute nood, maar er wel politie nodig is, kan er gebeld worden met 0900-8844; 2. Indien het norm overschrijdend gedrag via social media plaatsvindt, geeft de politieke ambtsdrager en zijn ondersteuning ook duidelijk aan dat het gedrag niet wordt geaccepteerd. De politieke ambtsdrager en zijn ondersteuning maakt een screenshot van het gedrag en verlaat het gesprek. Betreffende persoon maakt melding van het normoverschrijdend gedrag

5. Handelingsprocedure na een incident 5.1 Melden Alle voorvallen van normoverschrijdend gedrag worden gemeld. Deze meldingen worden ingediend bij de griffier. De griffier koppelt meldingen terug aan burgemeester en de coördinator VPT. Er kan tijdens kantooruren ook worden gebeld naar het telefoonnummer van de griffie 013-5293499 of de coördinator Veilige Publieke Taak . Melding wordt gemaakt van al het normoverschrijdend gedrag, ook bij twijfel. Na melding bij de griffier worden er direct vervolgstappen ondernomen. Dit houdt in dat er met melder besproken wordt of er nazorg nodig is, en wordt in overleg met de melder melding bij politie en openbaar ministerie neergelegd om te kijken of het norm overschrijdend gedrag strafbaar is en worden indien nodig de juiste partijen op de hoogte gebracht en ingeschakeld. In ieder geval worden de burgemeester en de griffier op de hoogte gebracht, deze schakelen dan indien nodig de Veilige Publieke Taak coördinator in. De melding van normoverschrijdend gedrag wordt door de griffier doorgegeven aan coördinator VPT. Hij zorgt vervolgens voor registratie in het Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR). Het GIR is zo ontworpen dat volledig ‘op maat’ kan worden ingericht wie er meldt, waar de melding terecht komt en wie de melding kan inzien. Hierdoor is de privacy van de melder gewaarborgd.

Het voordeel van registeren in GIR is dat er een totaaloverzicht van incidenten en de daarbij behorende veroorzakers ontstaat vanuit de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. Verder geeft het melden en registreren van incidenten inzicht in de aard, de vorm en mogelijke toename of afname van incidenten binnen de gemeente en is de basis voor de te nemen (preventieve) maatregelen.

11

Ook als politieke ambtsdragers en hun ondersteuning twijfelen of er sprake is van normoverschrijdend gedrag moet er melding worden gedaan en is het altijd mogelijk contact op te nemen met de griffier. Na het contact wordt bepaald of en wat er nodig is. 5.2 Afhandeling van incidenten en het doen van aangifte Na het doen van een melding wordt besproken welke maatregel tegen de veroorzaker wordt genomen. De coördinator VPT geeft advies en ondersteuning. De gemeenteraad van Breda hanteert een aantal uitgangspunten voor het doen van aangifte: • Er wordt altijd, indien bevoegdheid van de burgemeester door de burgemeester, en anders wordt het door de gemeente Breda bevordert aangifte te doen bij bedreigingen en fysiek geweld. Het slachtoffer moet zelf aangifte doen bij de politie. Uitgangspunt is dat het slachtoffer hierbij nooit alleen aangifte hoeft te doen. Ook tijdens het doen van aangifte moet het slachtoffer zich gesteund voelen door de organisatie. Mocht het slachtoffer geen aangifte willen of kunnen doen, dan kan een gemandateerde medewerker namens de burgemeester aangifte doen; • Het OM, voor zover nog niet eerder betrokken, wordt door de politie op de hoogte gesteld. Bij aangifte wordt vermeld dat het slachtoffer een politieke ambtsdrager of ondersteuner is.

De officier van Justitie houdt hiermee rekening en kan in voorkomende gevallen de strafeis verhogen; • Het adres van de gemeente Breda wordt altijd als domicilie doorgegeven. Het voorkomt dat het privéadres van het slachtoffer in het proces-verbaal terecht komt en het is hierdoor voor niemand zichtbaar; • De betreffende politieke ambtsdrager of ondersteuner wordt als juridisch benadeelde beschouwd; • De betreffende politieke ambtsdrager of ondersteuner verleent als benadeelde volledige medewerking aan het politieonderzoek; 3. Bij dreiging tegen een persoon ligt de verantwoordelijkheid voor de beslissing over het treffen van beveiligingsmaatregelen bij de Hoofdofficier van Justitie. 4. De werkgever is, ook als er sprake is van een “fictief dienstverband’ verplicht de Inspectie SZW binnen 24 uur te waarschuwen als er sprake is van een ernstig incident waarbij het raadslid lichamelijk of geestelijk letsel oploopt, in het ziekenhuis opgenomen moet worden, blijvende schade overhoudt aan de gezondheid of overlijdt aan de gevolgen; 5. De griffier zorgt voor de terugkoppeling aan de betrokkene en aan de gemeenteraad over de strafrechtelijke vervolging en de resultaten daarvan. 6. Schade aan persoonlijke eigendommen of aanvullende kosten die een betrokkene moet maken door een incident worden in eerste instantie vanuit de organisatie vergoed aan de betrokkene.

De gemeente verhaalt deze kosten evenals schade aan gemeentelijke eigendommen op de veroorzaker. Over de aangifte wordt niet gecommuniceerd, tenzij de betreffende politieke ambtsdragers en hun ondersteuning daarmee instemmen ten behoeve van het onderzoek. Als aangifte doen niet mogelijk is, bijvoorbeeld bij het ontbreken van een der elementen van het strafbare feit, dan is het van belang om er wel een melding van te doen bij de politie. De politie legt de meldingen vast, waardoor zicht ontstaat op de aard en hoeveelheid

12

meldingen. Zo wordt ook inzichtelijk of er sprake is van dezelfde dader(s) en kan dit meewegen bij het bepalen van een eventuele straf. 5.3 Sanctiemaatregelen Ook als aangifte of melding bij de politie wordt gedaan, kunnen er daarnaast sanctiemaatregelen vanuit de gemeente worden getroffen. Het strafrechtelijke proces staat namelijk los van de maatregelen die de gemeente treft. In zijn algemeenheid zijn de volgende gemeentelijke maatregelen mogelijk: • •

•

•

De persoon mondeling of schriftelijk waarschuwen, mits personalia bekend zijn; Al dan niet tijdelijk de dienstverlening beperken of de toegang ontzeggen tot de gemeentelijke gebouwen. Politieke ambtsdragers en hun ondersteuning zijn altijd bevoegd een burger te verzoeken en/of op te dragen een gebouw te verlaten en, na drie keer herhaling en bij aanhoudende weigering van de burger, de politie te bellen. Er is dan sprake van lokaalvredebreuk en dat is een strafbaar feit; De persoon oproepen voor een ordegesprek/stopgesprek met een daartoe aangewezen vertegenwoordiger van de gemeente(raad van) Breda over het norm overschrijdend gedrag; De burgemeester bespreekt de (ernstige) incidenten in het overleg van de veiligheidsdriehoek.

Bij het bepalen van de maatregel wordt meegenomen of er sprake is van een eerste of herhaald incident. 5.4 Opvang en nazorg Naast het regelen van praktische zaken is met name de emotionele ondersteuning van politieke ambtsdragers en hun ondersteuning (en hun families) van groot belang voor het behoud van persoonlijk welzijn en voor adequaat functioneren in de toekomst. De impact van een incident kan groot zijn en daarom wordt altijd opvang en nazorg aangeboden. De griffier is de eerst aangewezen persoon om opvang en nazorg aan te bieden aan politieke ambtsdragers en hun ondersteuning. Afhankelijk van de aard van het incident of de relatie met de griffier, kan er ook voor gekozen worden om iemand anders een rol te geven in de emotionele ondersteuning en nazorg. In alle gevallen kan er ondersteuning gevraagd worden van de coördinator VPT. Intern Bij intern verzorgde opvang en nazorg bieden we altijd de volgende gesprekken aan: Eerste gesprek (binnen 24 uur) Direct na een agressie-incident gaat het er om de veiligheid te herstellen en steun te bieden aan de betrokkene(n). Het eerste gesprek heeft als doelen: veiligheid, emotionele ondersteuning en praktische hulp bieden, informatie geven over het verwerkingsproces en vervolgafspraken maken. Het is vooral belangrijk om betrokkene het verhaal te laten vertellen en te onderzoeken waar hij of zij behoefte aan heeft.

Wellicht moeten er (praktische) zaken worden geregeld (informeren thuisfront, aangifte doen, schade e.d.). Tweede gesprek (binnen drie dagen na het incident)

13

Het doel van dit gesprek is net als bij het eerste gesprek het bieden van een luisterend oor en steun (emotioneel en praktisch). Daarnaast is het belangrijk dat samen met de betrokkene het verloop van de afgelopen dagen in kaart wordt gebracht en zodoende meer informatie wordt verkregen over het verwerkingsproces. Derde gesprek na 4 -6 weken (of eerder voor zover nodig) Naast emotionele ondersteuning, gaat het tijdens het derde gesprek om de terugblik op de gebeurtenis en de periode daarna. Het is belangrijk om stil te staan bij eventuele veranderingen in de kijk op het ambt en het functioneren daarbinnen, het privéleven en persoonlijke beleving. Bij mogelijke signalen op stagnatie van het verwerkingsproces is het zinvol om de betrokkene in ieder geval door te verwijzen naar professionele hulpverlening. Daarnaast heeft de gemeente Breda interne en externe vertrouwenspersonen aangewezen die een rol kunnen spelen bij nazorg. Extern Via de gemeente Breda kan er gebruik worden gemaakt van de ARBO dienstverlening. Hier zit ook psychologische ondersteuning bij inbegrepen. Speciaal voor politieke gezagsdragers en raadsleden/fractieassistenten is er een vertrouwenslijn in het leven geroepen. Deze biedt zowel mentale ondersteuning na een incident als hulp bij het afwegen van de noodzaak tot melden en aangifte. Het telefoonnummer van de Vertrouwenslijn is 0800 2800 200.

Ook de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden heeft vertrouwenspersonen aangewezen die kunnen ondersteunen in de nazorg. 5.5 Schade Het kan zijn dat er schade is geleden door de gemeente zelf, aan persoonlijke eigendommen van de betrokkenen of dat er aanvullende (bijvoorbeeld medische) kosten moeten worden gemaakt). Los van de vraag of de gemeente of de betrokkende verzekerd is voor de schade is het uitgangspunt dat schade altijd wordt verhaald op de veroorzakers. Hierover wordt door de gemeentesecretaris/de griffier overleg gevoerd met het OM en het Slachtofferloket. Na verloop van tijd zorgen de functionarissen bij wie de melding is gedaan voor een gesprek over de eventuele gevolgen. Er is daarbij ook aandacht voor betrokken familieleden, naaste collega’s of andere personen die voor het slachtoffer belangrijk zijn. Voor de (burger)raadsleden, fractieassistenten en medewerkers van de griffie van de Gemeente Breda wordt in (juridische) ondersteuning voorzien door: - De juristen van de Gemeente Breda, in het geval van juridische procedures wordt hiervoor (externe) juridische expertise ingezet. Ingeval van aangifte door een bestuurder of raadslid dient een beroep te worden gedaan op medewerkers van de gemeentelijke afdeling; - De dienstverlening die wordt gedekt door de algemene aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente;

14

-

Schade aan materiële goederen wordt vergoed door de verzekering van de gemeente Breda daar waar het gaat om goederen die eigendom zijn van de gemeente, en door de privéverzekering van politieke ambtsdrager en/of zijn ondersteuning daar waar het gaat om privégoederen.

De contacten hierover lopen via de gemeentesecretaris en de griffier.

6. Communicatie De burgemeester is ten overstaan van de gemeenteraad de woordvoerder als het gaat om veiligheidsissues en norm overschrijdend gedrag tegen politieke ambtsdragers en hun ondersteuning. In overleg met het slachtoffer wordt bepaald of en zo ja op welke wijze intern (binnen de raad) gecommuniceerd wordt over het agressie incident. De burgemeester kan zich eventueel laten bijstaan door de griffier, de Gebiedsofficier van Justitie of communicatie experts. Als de burgemeester direct betrokken is, wordt in overleg met de burgemeester, de locoburgemeester en eventueel de Commissaris van de Koning, de handelwijze bepaald. In overleg met het slachtoffer wordt bepaald of en op welke wijze extern gecommuniceerd wordt over het veiligheids- of agressie incident. Communicatie vindt altijd formeel plaats vanuit de burgemeester. De burgemeester kan zich eventueel laten bijstaan door de griffier, de Gebiedsofficier van Justitie of communicatie experts. Als er een strafrechtelijk onderzoek is gestart wordt hierover gecommuniceerd door het OM. Communicatie en contacten met de pers worden dan overgelaten aan het OM in samenspraak met de burgemeester en politie. De communicatieadviseur van de gemeente stemt, over een eventuele communicatieboodschap bij een ernstige veiligheidsrisico’s en/of (be)dreiging, altijd af met de afdeling voorlichting van het OM.

Getroffen politionele en/of gemeentelijke maatregelen in de publieke ruimte worden nooit naar de pers gecommuniceerd. Afspraken over woordvoering worden altijd in acht genomen.

7. Contactpersonen Raadsgriffie: Raadsgriffier Plv Griffier Raadsadviseur Facilitaire Zaken: Coördinator Veilige Publieke Taak Veiligheidscoördinator Medewerker facilitaire Zaken

15

BIJLAGE 1

STAPPENPLAN MELDING EN OPVOLGING

Melding burgerraadslid

Melding fractievoorzitter (fractie-assistent via voorzitter)

Melding griffiemedewerker

Melding Rekenkamer (incl. secretaris en bestuursleden)

Griffier

Burgemeester

Coordinator Veilige Publieke Taak

Veiligheidsdriehoek

Politie (aangifte)

Nazorgtraject

16

Bijlage 2. Veilige Publieke Dienstverlening