Vaststellen omgevingsvisie Boxtel en omgevingseffectrapportage- Bijlage 3 Omgevingseffectrapportage Boxtel
Tekst van het document
Omgevingseffectrapport (OER) Bij de ontwerp-Omgevingsvisie Boxtel Datum vrijgave voor inspraak: 16 januari 2024
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure +31 88 348 20 00 T +31 33 463 36 52 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W
Titel document: Omgevingseffectrapport (OER) Sub titel: Bij de ontwerp-Omgevingsvisie Boxtel 2040 Referentie: BH7677-MI-RP-230704-1429 Status: Definitief/2 Datum: 10 januari 2024 Projectnaam: Omgevingsvisies Boxtel-Gestel Projectnummer: BH7677 Classificatie Projectgerelateerd
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderzins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
ii
Inhoud Publieksvriendelijke samenvatting
1
1
Waarom een omgevingsvisie en OER?
24
1.1
Omgevingsvisie gemeente Boxtel
24
1.2
Waarom een OER?
24
1.3
De m.e.r.-procedure
26
1.4
Leeswijzer
27
2
Waar gaat de omgevingsvisie over en hoe is deze gemaakt?
28
2.1
Totstandkoming van de omgevingsvisie
28
2.2
De inhoud van de omgevingsvisie
29
3
Hoe is het OER gemaakt?
36
3.1
Algemene aanpak
36
3.2
Proces en aanpak
36
3.3
Het beoordelingskader
38
3.4
De ‘foto van de leefomgeving’
39
3.5
De effectbeoordeling
44
3.6
De botsproeven
45
3.7
Het doelbereik
46
3.8
De Passende Beoordeling
46
4
Wat staat er in de ‘foto van de leefomgeving’?
47
4.1
Algemeen beeld
47
4.2
Belangrijke aandachtspunten
49
5
Welke scenario’s zijn er onderzocht en wat zijn de gevolgen daarvan?
52
5.1
Totstandkoming van de scenario’s
52
5.2
Belangrijkste effecten
54
5.3
Kwalitatieve aspecten
56
5.4
Ontwikkeling knel- en aandachtspunten ten opzichte van de referentiesituatie
57
5.5
Doorkijk naar het doelbereik
59
6
Wat is het concept-voorkeursalternatief en wat zijn de gevolgen daarvan?
6.1
Totstandkoming van het concept-voorkeursalternatief
61
6.2
Belangrijkste bevindingen
64
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
1
7
Wat is het voorkeursalternatief?
71
7.1
Verbeelding van het voorkeursalternatief
71
7.2
Omschrijving van het voorkeursalternatief
72
7.3
Verantwoording totstandkoming VKA
80
8
Wat zijn de gevolgen van het voorkeursalternatief?
83
8.1
Wat zijn de effecten van het voorkeursalternatief?
83
8.2
Wat gebeurt er met de kwalitatieve aspecten?
91
8.3
Hoe ontwikkelen de knelpunten ten opzichte van de referentiesituatie?
93
8.4
Conclusie
97
9
Wat zijn de gevolgen voor Natura 2000-gebieden?
100
9.1
Passende Beoordeling Natura 2000
100
9.2
Resultaten Passende Beoordeling
100
10
Is het nieuwe beleid consistent?
101
10.1
Kansen op synergie
103
10.2
Risico’s op strijdigheid
104
11
Draagt het voorkeursalternatief bij aan het halen van de ambities?
106
12
Welke mitigerende maatregelen zijn mogelijk?
115
13
Wat komt er na het OER?
117
13.1
Doorwerking in programma’s
118
13.2
Doorwerking in Omgevingsplan
118
13.3
Monitoring van de beleidsambities uit de Omgevingsvisie
119
Bijlagen A1
Foto van de leefomgeving
A2
Scopingstabel
A3
Notitie scenariobeoordeling
A4
Notitie beoordeling concept-voorkeursalternatief
A5
Omschrijving definitief VKA
A6
Effectbeoordeling VKA
A7
Beargumentatie effectbeoordeling VKA
A8
Passende Beoordeling
A9
Botsproeven
A10
Beargumentatie botsproeven
A11
Doelbereik VKA
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
2
Publieksvriendelijke samenvatting Waarom komt er een omgevingsvisie en een omgevingseffectrapport? Op 1 januari 2024 gaat de Omgevingswet in. Er zijn nu veel verschillende wetten en regels over het milieu en de omgeving. De nieuwe Omgevingswet brengt deze wetten en regels samen tot één wet. Hierdoor wordt het makkelijker om de wetten en regels te gebruiken. De Omgevingswet verplicht het maken van een omgevingsvisie. De gemeente Boxtel moet daarom voor 2027 een omgevingsvisie maken. Deze omgevingsvisie beschrijft hoe de gemeente Boxtel zich ontwikkelt voor een lange periode, tot 2040. In deze omgevingsvisie staan de grote onderwerpen uit de omgeving, zoals wonen, verkeer, natuur, landschap, gezondheid en economie. Omdat deze onderwerpen samen bekeken worden, zijn er kansen voor verbindingen tussen de onderwerpen. Maar er moeten wel keuzes gemaakt worden. Niet alles kan namelijk zomaar overal. In de omgevingsvisie beschrijft de gemeente hoe ze willen dat Boxtel er uit ziet in de toekomst. Dit heten ambities. Het laat zien wat Boxtel in 2040 wil zijn. Met deze ambities maakt de gemeente keuzes voor nieuw beleid. De omgevingsvisie heeft nog weinig details. Dit wordt uitgewerkt in omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan of ander beleid. Deze programma’s en omgevingsplan maken met meer detail duidelijk wat er waar precies gaat gebeuren.
Het kan zijn dat het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie tot belangrijke veranderingen leidt. In Nederland is het dan verplicht om dit te toetsen met een milieueffectrapport. Hierin staat wat de gevolgen voor het milieu zijn. Als de gemeente een besluit moet nemen kunnen zij de informatie uit het milieueffectrapport meenemen in het besluit. De gemeente neemt zo het milieu mee in hun beslissingen. Omdat de omgevingsvisie over de hele omgeving gaat, wordt in het milieueffectrapport ook gekeken naar de hele omgeving. Daarom heet het milieueffectrapport bij een omgevingsvisie een omgevingseffectrapport (OER).
Wat staat er in de omgevingsvisie? De omgevingsvisie bestaat uit vier fases (zie Figuur 0.1). In elke fase hebben mensen mee mogen denken. Dit waren de inwoners, ondernemers, ketenpartners, maatschappelijke organisaties en de bestuurders van de gemeente. In de omgevingsvisie staan de meningen en ideeën van deze mensen. In de eerste fase Bouwstenen verzamelen is informatie verzameld, waarmee een beleidsanalyse is gemaakt. Dit zijn alle bestaande kwaliteiten, ontwikkelingen en beleid. In de tweede fase Bouwvoorbereiding is er samen gedroomd over Boxtel in 2040. Van de dromen zijn ambities voor de toekomst gemaakt. In deze fase is ook gestart met het maken van het OER). In de derde fase Bouwen zijn de ambities gebruikt om twee scenario’s op te stellen voor de gemeente Boxtel. Deze scenario’s verschillen zo veel mogelijk van elkaar. De scenario’s zijn beoordeeld in het OER. Van de twee scenario’s Figuur 0.1: Fases van de is één concept-voorkeursalternatief (concept-VKA) gemaakt, die opnieuw omgevingsvisie 10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
3
beoordeeld is. Daarna is een definitief voorkeursalternatief (definitief VKA) gemaakt, dat nu de ontwerpomgevingsvisie is. In de vierde fase Oplevering maakt de gemeente de ontwerp-omgevingsvisie af. De inwoners, ondernemers, ketenpartners en maatschappelijke organisaties kunnen nog één keer hun mening geven in de officiële inspraakprocedure. Daarna stelt de gemeenteraad de definitieve omgevingsvisie vast. Dan vormt de omgevingsvisie de basis voor omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. De omgevingsvisie heeft vier hoofdthema’s: 1. Aangenaam leven; 2. Verbindend netwerk; 3. Krachtige economie, en; 4. Inclusieve duurzaamheid. De thema’s bieden structuur en steun bij de invulling van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie behandelt de thema’s in Figuur 0.2: Thema's en subthema's voor de omgevingsvisie Boxtel samenhang met elkaar. De hoofdthema’s zijn bewust zo gekozen zodat alle aspecten van de leefomgeving hier in terug kunnen komen en de verbinding wordt gelegd met het sociaal domein. De indeling van de (hoofd)thema’s is geïnspireerd op de provinciale omgevingsvisie van de provincie Noord-Brabant en gespecificeerd voor in de praktijk spelende thema’s binnen de gemeente. Zowel de sociale, economische als ecologisch aspecten komen terug in de hoofdthema’s.
Hiermee bieden de hoofthema’s een goed basis om op zoek te gaan naar de juiste balans tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Verbindend Netwerk Het hoofdthema verbindend netwerk gaat over de netwerken, zowel fysiek als sociaal. In fysieke zin gaat het hierbij om zowel de boven- als ondergrondse netwerken voor verkeer- en vervoer en de (digitale) infrastructuur. In sociale zin gaat het om netwerken die er aan bijdragen dat iedereen volwaardig mee kan doen in de samenleving. Krachtige economie Dit hoofdthema gaat over de economische aspecten, zoals het vestigingsklimaat in de gemeente. Ook de transitie van de landbouw en toerisme en recreatie zijn van belang voor een krachtige economie. Aangenaam leven Dit hoofdthema heeft betrekking op wonen en alles wat samenhangt met een aangename woonomgeving. Hieronder vallen onderwerpen, zoals het landschap en de voorzieningen, gezondheid en veiligheid. Inclusieve duurzaamheid Inclusieve duurzaamheid is een breed thema dat ingaat op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Klimaatadaptatie is het aanpassen aan klimaatverandering, zoals omgaan met toenemende overstromingen, droogte en hitte. Klimaatmitigatie is het voorkomen van verdere klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Dit kan door het (omschakeling naar hernieuwbare energie
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
4
en hergebruiken van natuurlijk hulpbronnen (circulariteit). Ook biodiversiteit, bodem en water komen terug binnen dit hoofdthema. De hoofdthema’s bestaan uit verschillende subthema’s (zie Figuur 0.2). Van de dromen (uit de fase Bouwvoorbereiding) maakte de gemeente Boxtel ambities. De gemeente Boxtel heeft 16 ambities voor 2040. Deze passen in de vier hoofdthema’s. Tabel 0.1: Ambities voor 2040 van de gemeente Boxtel
Thema
Aangenaam leven
Verbindend netwerk
Krachtige economie
Inclusieve duurzaamheid
10 januari 2024
#
Ambitie
1
Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle kernen zijn woningen toegevoegd.
2
De basisvoorzieningenstructuur past bij de behoefte van de inwoners.
3
De buitenomgeving stimuleert mensen tot meer bewegen en elkaar vaker te ontmoeten.
4
De leefomgeving is veilig en gezond.
5
Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.
6
De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd.
7
Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer.
8
De bereikbaarheid is verbeterd door de lokale verbindingen tussen de kernen, het buitengebied en de natuurgebieden te optimaliseren. Hetzelfde geldt voor de regionale verbindingen naar Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Tilburg.
9
De kracht van de samenleving wordt optimaal benut door ondersteuning van lokale netwerken en (burger)initiatievenen.
10
Het landelijk gebied is vitaal en het gebruik van het land is in balans met natuurlijke systemen (bodem, water en lucht).
11
De gemeente Boxtel staat bekend als recreatieve bestemming om Het Groene Woud en Van Gogh Nationaal Park te ontdekken. De aantrekkelijke en gastvrije kernen dienen ook als uitvalsbasis voor natuur, cultuur en erfgoed.
12
De gemeente Boxtel onderscheidt zich door een goed vestigingsklimaat voor duurzame en inclusieve bedrijven.
13
Er is sprake van een goede kwaliteit van de bodem en het water.
14
Wateroverlast, hittestress en verdroging gaan we zoveel mogelijk tegen met maatregelen.
15
Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard.
16
De gemeente Boxtel is zo snel mogelijk energieneutraal en loopt minstens gelijk op met de regio Noordoost Brabant, het Rijk en de Regionale Energiestrategie (RES) opgave.
BH7677-MI-RP-230704-1429
5
Wat staat er in het omgevingseffectrapport? Het OER begint met een soort Plan van Aanpak. Dit heet de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) (zie Figuur 0.3). Hierin staat wat in het OER beoordeeld wordt en hoe dat wordt gedaan. Daarna wordt een beoordelingskader gemaakt. In het beoordelingskader staan beoordelingsaspecten. Beoordelingsaspecten zijn de belangrijkste graadmeters van de kwaliteit van de gemeente. De beoordelingsaspecten worden in de foto van de leefomgeving en het OER gebruikt. Met het beoordelingskader wordt een Foto van de leefomgeving gemaakt. Deze gaat over: • Hoe het nu gaat in de gemeente Boxtel (huidige situatie); • Hoe het in de toekomst gaat als er geen omgevingsvisie is (autonome ontwikkelingen). Dit wordt voor alle beoordelingsaspecten beoordeeld. Het verschil tussen nu en de toekomst heet een ontwikkeling of trend. Hoe het nu gaat en hoe het in de toekomst gaat krijgen een score: • Groen betekent: het gaat goed •
Oranje betekent: het kan beter
• Rood betekent: het gaat slecht Gaat het in de toekomst beter (↗), dan is er een positieve ontwikkeling. Gaat het in de toekomst slechter (↘), dan is er een negatieve ontwikkeling. Blijft het in de toekomst gelijk (=), dan is er een neutrale ontwikkeling. De scores staan in een Rad van de Leefomgeving. Zo is het makkelijk te zien wat goed gaat en wat slecht gaat, nu en in de toekomst. Figuur 0.3: Stappen van de omgevingsvisie en het OER
De gemeente maakte twee scenario’s voor de omgevingsvisie in de fase Bouwen. Dit zijn verschillende invullingen van de toekomst van Boxtel. Deze scenario’s zijn beoordeeld op de beoordelingsaspecten uit het beoordelingskader. Dit laat zien of het door de invullingen van de scenario’s met de beoordelingsaspecten beter (kansen) of slechter (risico’s) gaat in de toekomst. Met deze informatie maakte de gemeente één nieuw invulling voor de toekomst, dit heet een concept-VKA. Deze is opnieuw beoordeeld. Met deze informatie maakte de gemeente een definitief VKA. Dit is de omgevingsvisie. Het definitief VKA is ook beoordeeld op dezelfde manier als de scenario’s. Dit zegt wat beter gaat en wat slechter gaat in de gemeente Boxtel in 2040. Er is gekeken of alle plannen passen in de ruimte door middel van botsproeven. Ook is gekeken of de ambities gehaald worden (het doelbereik).
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
6
Voor het definitief VKA is ook een Passende Beoordeling gemaakt. Dit beschrijft welk effect de plannen hebben op de natuur in Natura 2000-gebieden. Als het door de omgevingsvisie slechter gaat met de natuur in de Natura 2000-gebieden, dan moet de gemeente hier maatregelen voor nemen om het te verbeteren. Als laatste maakt de gemeente een monitoringsprogramma. Dit houdt het werken van het nieuwe beleid in de gaten. Het laat ook zien of de gemeente de ambities ook echt haalt. In het monitoringsprogramma legt de gemeente vast wat ze precies gaat doen om dit in beeld te brengen.
Hoe staat het er nu voor? Hoe het er voor staat in de gemeente Boxtel is te zien in Figuur 0.4. Dit wordt het ‘rad van de leefomgeving’ genoemd. Alle beoordelingsaspecten staan hier in. Het rad laat zien hoe het er nu voor staat (witte lijn) en hoe het er in de toekomst (zonder omgevingsvisie) voor staat (gestippelde lijn). In Figuur 0.4 is te zien dat het er op dit moment wisselend voor staat in de gemeente Boxtel. Met sommige beoordelingsaspecten gaat het goed, met anderen gaat het slecht. In de tabel hieronder is te zien voor welke beoordelingsaspecten nog extra aandacht nodig is in de omgevingsvisie, dit zijn de beoordelingsaspecten die er slecht voor staan.
Figuur 0.4: Rad van de leefomgeving van de gemeente Boxtel 10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
7
In Tabel 0.2 is te zien hoe de beoordelingsaspecten er voor staan in de gemeente Boxtel op dit moment. Met een aantal beoordelingsaspecten gaat het goed en met aan aantal gaat het slecht. Met veel beoordelingsaspecten gaat het nog niet goed genoeg en kan het dus beter. Tabel 0.2: Hoe gaat het nu in de gemeente Boxtel?
Hoe gaat het nu met de gemeente Boxtel? Het gaat goed • • •
Maatschappelijke deelname Duurzame woningen Verkeersveiligheid
Het kan beter • • • • • • • • • • • • • • • •
Doorstroming en bereikbaarheid Ontsluitingskwaliteit OV Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Werklocaties Hitte Droogte Oppervlaktewater Biodiversiteit Groene leefomgeving Omgevingsveiligheid Sociale veiligheid Geurhinder Luchtkwaliteit Beweegvriendelijke leefomgeving Passend woningaanbod Passend voorzieningenaanbod
Het gaat slecht • • • • • • •
Fiets- en wandelnetwerk Duurzame en slimme mobiliteit Duurzame energieopwekking Broeikasgassen Wateroverlast Beschermde natuur (Natura 2000) Geluidhinder
De gemeente Boxtel heeft op dit moment plannen die vastgesteld zijn en uitgevoerd worden, dit is het vastgestelde beleid. In de komende jaren wordt dit uitgevoerd. Het kan zijn dat het door deze nieuwe plannen beter of slechter gaat met sommige beoordelingsaspecten. In Tabel 0.3 is te zien welke beoordelingsaspecten er door de nieuwe plannen goed of beter voor staan. Ook is te zien welke beoordelingsaspecten er, ondanks de nieuwe plannen, slecht voor blijven staan of slecht voor komen te staan. Hoe een beoordelingsaspect zich ontwikkelt, is te zien met de pijltjes achter de beoordelingsaspecten: het kan beter (↗) of slechter (↘) gaan of het kan gelijk blijven (=).
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
8
Tabel 0.3: Hoe gaat het in de toekomst met de gemeente Boxtel?
Hoe gaat het in de toekomst met de gemeente Boxtel? Het gaat goed • • • •
Maatschappelijke deelname ↗ Werklocaties ↗ Duurzame woningen = Verkeersveiligheid =
Het kan beter • • • • • • • • • • • • • • • • •
Het gaat slecht
Doorstroming en bereikbaarheid ↗ Ontsluitingskwaliteit OV = Werkgelegenheid en arbeidsmarkt ↘ Wateroverlast ↗ Hitte ↘ Droogte = Oppervlaktewater = Beschermde natuur (Natura 2000) ↗ Biodiversiteit = Groene leefomgeving = Omgevingsveiligheid ↘ Sociale veiligheid = Geurhinder = Luchtkwaliteit ↗ Beweegvriendelijke leefomgeving ↘ Passend woningaanbod ↘ Passend voorzieningenaanbod ↘
• • • • •
Fiets- en wandelnetwerk = Duurzame en slimme mobiliteit = Duurzame energieopwekking ↗ Broeikasgassen ↗ Geluidhinder ↗
Een beoordelingsaspect dat nu niet heel goed gaat en in de toekomst slechter wordt, is een knelpunt. In de omgevingsvisie moet hier iets aan gebeuren. De volgende beoordelingsaspecten zijn een knelpunt: • Fiets- en wandelnetwerk; • Duurzame en slimme mobiliteit; • Duurzame energieopwekking; • Broeikasgassen • Omgevingsveiligheid, en; • Geluidhinder. Een beoordelingsaspect dat nu niet heel goed gaat en in de toekomst gelijk blijft, is een aandachtspunt. In de omgevingsvisie moet hier aandacht voor zijn. De volgende beoordelingsaspecten zijn een aandachtspunt: • • • • • •
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt; Wateroverlast; Hitte; Beschermde natuur (Natura 2000); 1 Beweegvriendelijke leefomgeving, en; Passend voorzieningenaanbod.
1
Beschermde natuur (Natura 2000) is in de huidige situatie beoordeeld op de grens tussen rood en oranje en is daarom een aandachtspunt
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
9
Wat stond er in de scenario’s en het concept-voorkeursalternatief? Er zijn als eerste twee scenario’s gemaakt (zie Tabel 0.4). Scenario 1 gaat over een groene omgeving. Scenario 2 gaat over werken en wonen. Het is dan makkelijk om de scenario’s te vergelijken. Na de beoordeling van de scenario’s is het concept-VKA gemaakt (zie Tabel 0.4). De gemeente heeft in het concept-VKA ook algemene punten beschreven waar ze aan werken. Dit gaat bijvoorbeeld over klimaatadaptatie en de gezonde leefomgeving. Tabel 0.4: De teksten van scenario 1, scenario 2 en het concept-voorkeursalternatief
Thema
Scenario 1
Scenario 2
Concept-VKA
Wonen
De gemeente knapt oude buurten op. Er komen niet meer nieuwe huizen bij dan nu bekend is. In de buurten komt groen en water(berging).
De gemeente bouwt maximaal 3.000 nieuwe huizen. Er komen veel nieuwe huizen bij Boxtel. Er komen weinig huizen bij Liempde, Esch en Lennisheuvel.
De gemeente bouwt tot 2027 maximaal 1.300 nieuwe huizen. Daarna bouwt ze nog 985 nieuwe huizen.
Voorzieningen
De gemeente verbetert bestaande voorzieningen.
De gemeente verbetert bestaande voorzieningen. Er komen nieuwe voorzieningen in nieuwe buurten. Dit is bijvoorbeeld een school, huisarts of supermarkt.
De gemeente verbetert bestaande voorzieningen. Er komen nieuwe voorzieningen als dat nodig is. Dit is bijvoorbeeld een school, huisarts of supermarkt.
Natuur
De gemeente verbindt de natuurgebieden beter met elkaar. De gemeente maakt nieuwe natuur.
Het blijft hetzelfde.
De gemeente verbindt de natuurgebieden beter met elkaar.
Mobiliteit
Er komen nieuwe fietspaden. Het treinstation wordt een duurzame mobiliteitshub.
Het treinstation wordt een duurzame mobiliteitshub. Er komen meer wegen. Zo kan er meer verkeer rijden.
De gemeente verbetert openbaar vervoer, fietsen en wandelen. Er komt meer duurzaam vervoer.
Transitie landelijk gebied
Er komt meer landbouw met natuur. Boeren die willen stoppen kunnen andere dingen doen, zoals het starten van een boerenwinkeltje of het opwekken van duurzame energieopwekking.
Het landelijk gebied is een plek waar natuur en ontspanning zijn. Er is ruimte voor duurzame vormen van landbouw.
Er komt meer landbouw met natuur. Boeren die willen stoppen kunnen andere dingen doen, zoals het starten van een boerenwinkeltje of het opwekken van duurzame energieopwekking.
Toerisme
Er komt meer ontspanning in de natuur. Er is ruimte voor kleine hotels en B&B’s.
Er komen meer toeristen naar de gemeente.
Er komen meer toeristen voor de natuur en cultuur.
Bedrijventerreinen
Bestaande bedrijventerreinen worden duurzaam en groen. Er komt geen bedrijventerrein bij.
Er komt elk jaar 2 ha bedrijventerrein bij. Dit kan bij de A2 of op Ladonk.
Er komen alleen bedrijven bij die goed zijn voor de inwoners.
Duurzame energie
Er komen veel zonnepanelen op daken. Er komen weinig
Er komen veel zonnepanelen op daken. Er komen weinig
Er komen veel zonnepanelen op daken. Er komen weinig
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
10
Thema
Circulariteit
Scenario 1
Scenario 2
Concept-VKA
zonnepanelen op het land. Dit gaat samen met natuur en/of ontspanning.
zonnepanelen op het land. Dit gaat samen met natuur en/of ontspanning. De gemeente kijkt ook naar windenergie.
zonnepanelen op het land. Dit gaat samen met natuur en/of ontspanning. De gemeente kijkt ook naar windenergie.
Geen uitspraak
Geen uitspraak
Er is in de toekomst minder afval. De bouw gebruikt duurzame spullen.
Wat blijkt uit scenario’s en het concept-voorkeursalternatief? De gemeente Boxtel heeft verschillende invullingen voor nieuw beleid laten toetsen om te zien wat de gevolgen hiervan zijn. Eerst heeft de gemeente twee scenario’s gemaakt. De scenario’s hebben een verschillende invulling van plannen. De scenario’s zijn beoordeeld. Er is gekeken naar de beoordelingsaspecten en hoe die er op dit moment voor staan. De vraag is of de leefomgeving door de nieuwe plannen beter wordt (kansen) of slechter (risico). Scenario 1 heeft meer groen. Meer groen zorgt ervoor dat er kansen zijn dat het beter gaat met natuur en klimaat. In scenario 1 worden meer fiets- en wandelpaden gemaakt. Scenario 2 heeft meer bouw en daardoor zijn er veel risico’s. Nieuwe huizen en meer bedrijven zorgen ervoor dat het slechter kan gaan met natuur en verkeersveiligheid. Na de beoordeling van de scenario’s is een concept-VKA gemaakt. Dit is een combinatie van de twee scenario’s en nieuwe ideeën. Er is ook gekeken hoe de risico’s uit de scenario’s in kansen kunnen veranderen. Ook het concept-VKA is beoordeeld op kansen en risico’s. Door scenario 1 gaat het met veel beoordelingsaspecten beter. Door de gemeente groener te maken, gaat het beter met klimaatadaptatie en natuur. Door scenario 2 gaat het met andere beoordelingsaspecten beter. Het gaat beter met wonen en voorzieningen en vervoer.
Maar er zijn ook veel risico’s dat het slechter gaat. Voor het concept-VKA is gekeken wat goed werkt bij scenario 1 en 2. Daarom gaat het bij het concept-VKA ook met veel beoordelingsaspecten beter. Gezondheid, klimaatadaptatie en natuur worden beter door het concept-VKA. Zoals eerder beschreven zijn er op dit moment beoordelingsaspecten die er niet goed voor staan. Voor de scenario’s en het concept-VKA is gekeken wat er met deze beoordelingsaspecten gebeurt door de nieuwe plannen. Dit is te zien in Tabel 0.5. In de tabel is te zien of het beter gaat ( ) of slechter ( ) door de scenario’s of het concept-VKA. Het kan ook zijn dat het veel beter of slechter wordt in vergelijking met het andere scenario. In dat geval zijn er twee pijlen te zien ( of ). Met scenario 1 zijn er voor veel knelpunten kansen dat het beter wordt. Alleen geluidhinder blijft gelijk. Voor scenario 2 zijn er kansen en risico’s. Voor duurzame en slimme mobiliteit en duurzame energieopwekking zijn er kansen dat het beter wordt. Voor broeikasgassen en geluidhinder zijn er risico’s dat het slechter wordt. Voor fiets- en wandelnetwerk blijft het gelijk. In het concept-VKA is alleen voor geluidhinder nog een risico dat het slechter wordt (zie Tabel 0.5). Voor de andere beoordelingsaspecten zijn er kansen dat het beter wordt.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
11
Tabel 0.5: Effecten op de knelpunten voor scenario 1, scenario 2 en het concept-voorkeursalternatief
Knelpunten
Score
Fiets- en wandelnetwerk
=
Duurzame en slimme mobiliteit
=
Scenario 1
Scenario 2
Concept-VKA
0
Duurzame energieopwekking Broeikasgassen Geluidhinder
0
Ook voor de beoordelingsaspecten die een verslechtering laten zien is gekeken wat er gebeurt door de nieuwe plannen (zie Tabel 0.6). Met scenario 1 zijn er risico’s dat het slechter wordt voor passend woningaanbod. Dan kan verder verslechteren. Voor scenario 2 is dat zelfs zo voor meer beoordelingsaspecten: wateroverlast, hitte, beschermde natuur (Natura 2000) en omgevingsveiligheid. In het concept-VKA is alleen voor omgevingsveiligheid nog een risico dat het slechter wordt (zie Tabel 0.6). Voor de andere beoordelingsaspecten zijn er kansen dat het beter wordt. Tabel 0.6: Effecten op de aandachtspunten voor scenario 1, scenario 2 en het concept-voorkeursalternatief
Aandachtspunten
Score
Scenario 1
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Wateroverlast
Scenario 2
0 Nu
*
Toekomst
Hitte Beschermde natuur (Natura 2000)
Concept-VKA
* Nu
*
Toekomst
Omgevingsveiligheid
0
*
*
Beweegvriendelijke leefomgeving Passend woningaanbod
*
Passend voorzieningenaanbod * Bij deze aspecten is er een verslechtering naar de score ‘rood’. Het aandachtspunt kan een knelpunt worden.
Het kan ook zijn dat er zoveel risico’s zijn dat een beoordelingsaspect dat er eerder goed voor stond, nu slechter wordt. Voor welke beoordelingsaspecten dit geldt is te zien in Tabel 0.7. Voor scenario 1 gaat het om biodiversiteit. Voor scenario 2 gaat het om doorstroming en bereikbaarheid, biodiversiteit, groene leefomgeving, geurhinder en luchtkwaliteit. In het concept-VKA is alleen voor geurhinder nog een risico dat het slechter wordt (zie Tabel 0.7). Voor de andere beoordelingsaspecten zijn er kansen dat het beter wordt. Tabel 0.7: Nieuwe aandachtspunten voor scenario 1, scenario 2 en het concept-voorkeursalternatief
Nieuwe aandachtspunten
Score
Doorstroming en bereikbaarheid
Scenario 1
Scenario 2
Concept-VKA
0
Biodiversiteit
=
Groene leefomgeving
=
Geurhinder
=
Luchtkwaliteit
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
12
Er zijn ook beoordelingsaspecten die geen score hebben. Dit zijn kwalitatieve beoordelingsaspecten. In de foto van de leefomgeving is alleen beschreven hoe het er mee gaat, nu en in de toekomst (zie Tabel 0.8). De omgevingsvisie heeft ook een effect op deze beoordelingsaspecten. Bij scenario 1 gaat het met alle beoordelingsaspecten beter, behalve kennis en innovatie en afval en grondstoffen. Bij scenario 2 zijn er twee beoordelingsaspecten waar het slechter mee gaat: Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones en landschap, cultuurhistorie en archeologie. Bij het concept-VKA gaat het ook met alle beoordelingsaspecten beter, behalve kennis en innovatie. Tabel 0.8: Kwalitatieve beoordelingsaspecten
Kwalitatieve beoordelingsaspecten Kennis en innovatie
Scenario 1
Scenario 2
ConceptVKA
0
0
Toerisme en recreatie Duurzame landbouw Afval en grondstoffen
0
0
Bodemkwaliteit Grondwater Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones Landschap, cultuurhistorie en archeologie
Wat staat er in de omgevingsvisie? Het definitief VKA is gemaakt door te kijken naar de beoordeling van het concept-VKA (zie Tabel 0.9). De gemeente heeft gekeken naar de beoordeling en wat er nog verder te verbeteren is. Het definitief voorkeursalternatief is de omgevingsvisie. In Tabel 0.9 staat in het kort wat de plannen uit de omgevingsvisie zijn. Tabel 0.9: De teksten van het definitief voorkeursalternatief
Thema
Definitief VKA
Wonen
De gemeente bouwt tot 2027 maximaal 1.300 nieuwe huizen. Daarna bouwt ze tot 2032 985 nieuwe huizen. Hoeveel huizen erbij komen tussen 2032 en 2040 is nog niet bepaald. De nieuwe huizen passen bij de vraag die er is. De gemeente gebruikt de ruimte goed. Er komen veel nieuwe huizen in Boxtel. Er komen ook huizen in Esch, Lennisheuvel en Liempde.
Voorzieningen
De gemeente maakt bestaande voorzieningen beter. Er komen nieuwe voorzieningen als dat nodig is. In Boxtel komen voorzieningen voor oudere mensen. Deze zijn dicht bij de huizen. In het centrum is er ruimte voor ontmoeting. In Esch, Lennisheuvel en Liempde is er ook ruimte voor ontmoeting.
Natuur
De gemeente verbetert de kwaliteit van de natuur. Ze verbindt de natuurgebieden beter met elkaar. Ze maakt de omgeving meer natuurlijk. Het natuurgebied de Kampina krijgt veel aandacht. Er is aandacht voor de beken De Beerze, de Essche Stroom en de Dommel.
Mobiliteit
De gemeente maakt wandelen, fietsen en openbaar vervoer beter. Tussen de dorpen komen betere fietspaden. Er komt meer duurzaam vervoer. Het treinstation wordt een plek met deelauto’s en deelscooters. Het is makkelijk om met de fiets naar het station te gaan. Auto’s zijn te gast in het centrum van Boxtel, Esch, Lennisheuvel en Liempde. In de gemeente komen meer laadpalen voor elektrische auto’s.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
13
Transitie landelijk gebied
Er komt landbouw in combinatie met natuur. Boeren die willen stoppen kunnen andere dingen doen, zoals het starten van een boerenwinkeltje of het opwekken van duurzame energieopwekking. Natuur is belangrijk bij de keuzes van boeren. Landbouw kan de natuur verbeteren. Boeren maken voedsel voor mensen in de gemeente.
Toerisme
Er komen meer toeristen voor de natuur en cultuur. Boxtel wordt mooier gemaakt zodat er meer toeristen komen.
Bedrijventerreinen
Er komen alleen bedrijven bij die iets toevoegen voor de inwoners. Dit zijn kleinere bedrijven en bedrijven die weinig ruimte nodig hebben. Dit kan op het bestaande bedrijventerrein Ladonk. Broxven bij Esch wordt een plek om te wonen.
Duurzame energie
Er komen veel zonnepanelen op daken. Er komen ook zonnepanelen op het land. Dit gaat samen met natuur en/of ontspanning. De gemeente kijken ook naar windenergie.
Circulariteit
Er is in de toekomst minder afval. De bouw gebruikt duurzame spullen.
Figuur 0.5: Het definitief voorkeursalternatief in de gemeente Boxtel
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
14
Wat blijkt er uit de omgevingsvisie? Voor het definitief VKA zijn er veel kansen dat het beter gaat met de gemeente Boxtel in 2040. Figuur 0.6 laat zien hoe de beoordelingsaspecten zich ontwikkelen door de omgevingsvisie. De witte stippellijn is hoe de gemeente Boxtel gaat zijn in de toekomst zonder de omgevingsvisie. De gele lijn is hoe de gemeente Boxtel gaat zijn in de toekomst met de omgevingsvisie.
Figuur 0.6: Rad van de leefomgeving voor de gemeente Boxtel
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
15
Door het definitief VKA gaat het met veel beoordelingsaspecten beter. Door de gemeente groener te maken, gaat het beter met klimaatadaptatie, bodem en natuur. Verder gaat het goed met werken en gezondheid. Zoals eerder beschreven zijn er op dit moment beoordelingsaspecten die er niet goed voor staan. Voor het definitief VKA is gekeken wat er met deze beoordelingsaspecten gebeurt door de nieuwe plannen. Dit is te zien in Tabel 0.10. In de tabel is te zien of het beter gaat ( ) of slechter ( ) door het definitief VKA. Met het definitief VKA zijn er voor veel knelpunten kansen dat het beter wordt. Alleen geluidhinder blijft gelijk. Er zijn evenveel kansen en risico’s voor geluidhinder. Het is dus niet duidelijk wat hiermee gaat gebeuren. Tabel 0.10: Effecten op de knelpunten voor het definitief voorkeursalternatief
Knelpunten
Score
Fiets- en wandelnetwerk
=
Duurzame en slimme mobiliteit
=
Concept-VKA
Duurzame energieopwekking Broeikasgassen Geluidhinder
0
Ook voor de beoordelingsaspecten die een verslechtering laten zien is gekeken wat er gebeurt door de nieuwe plannen (zie Tabel 0.11). Met het definitief VKA zijn er risico’s dat het slechter wordt voor omgevingsveiligheid. Dat kan verder verslechteren. Tabel 0.11: Effecten op de aandachtspunten voor het definitief voorkeursalternatief
Aandachtspunten
Score
Concept-VKA
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Wateroverlast
Nu
Toekomst
Nu
Toekomst
Hitte Beschermde natuur (Natura 2000) Omgevingsveiligheid
*
Beweegvriendelijke leefomgeving Passend woningaanbod Passend voorzieningenaanbod * Bij deze aspecten is er een verslechtering naar de score ‘rood’. Het aandachtspunt kan een knelpunt worden.
Het kan ook zijn dat er zoveel risico’s zijn dat een beoordelingsaspect dat er eerder goed voor stond, nu slechter wordt. Voor welke beoordelingsaspecten dit geldt is te zien in Tabel 0.12. Voor het definitief VKA geldt dat voor geurhinder. Tabel 0.12: Nieuwe aandachtspunten voor het definitief voorkeursalternatief
Nieuwe aandachtspunten Geurhinder
Score
Concept-VKA
=
Verder zijn er nog de kwalitatieve beoordelingsaspecten (zie Tabel 0.13). Bij het definitief VKA gaat het met alle beoordelingsaspecten beter.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
16
Tabel 0.13: Kwalitatieve beoordelingsaspecten
Kwalitatieve beoordelingsaspecten
Definitief VKA
Kennis en innovatie Toerisme en recreatie Duurzame landbouw Afval en grondstoffen Bodemkwaliteit Grondwater Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones Landschap, cultuurhistorie en archeologie
Wat zijn de gevolgen voor de natuur? De omgevingsvisie kan een negatief effect hebben op natuur. Daarom is een Passende Beoordeling Natura 2000 gemaakt. Deze gaat over de Natura 2000-gebieden Kampina & Oisterwijkse Vennen, Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen en Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek. Er zijn drie soorten risico’s voor de natuur: • Stikstofdepositie; • Verstoring door mensen die ontspannen, en; • Dieren die sterven door windenergie. Stikstof in de natuur is al hoog op veel plekken. Daarom mag dit niet meer toenemen. Sommige plannen van de gemeente Boxtel zorgen voor minder stikstof. Andere plannen zorgen voor meer stikstof. Hier moet de gemeente goed op letten in de toekomst. Tabel 0.14: Uitkomsten Passende Beoordeling Risico’s op negatief effect Natura 2000 Thema
Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen
Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek
Verstoring door mensen die ontspannen
Stikstofdepositie
Stikstofdepositie
De gemeente kan een negatief effect voorkomen.
Kampina & Oisterwijkse Vennen Stikstofdepositie
2
Eindbeoordeling
1
Wonen 2
7
Bedrijventerreinen
Stikstofdepositie
Stikstofdepositie
Stikstofdepositie
De gemeente kan een negatief effect voorkomen
8
Duurzame energie
Dieren die sterven door windenergie
Geen effect
Geen effect
De gemeente kan een negatief effect voorkomen
Bij wonen is ook de autonome ontwikkeling van de woningbouw bij Moorwijk meegenomen.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
17
Hoe passen alle plannen uit de omgevingsvisie in de ruimte? Er is maar weinig ruimte in een gemeente. Alle plannen voor de toekomst moeten wel in die ruimte passen. Plannen kunnen goed bij elkaar passen en elkaar helpen. Dit wordt kansen op synergie genoemd. Plannen kunnen elkaar ook in de weg zitten. Dit wordt risico’s op strijdigheid genoemd. In het OER is getoetst of alle plannen passen. Deze test heet een botsproef.
Figuur 0.7: Botsproeven voor de gemeente Boxtel
Voor alle onderwerpen zijn er kansen dat de plannen bij andere onderwerpen passen (zie Figuur 0.7). Voor wonen, natuur, transitie landelijk gebied, bedrijventerreinen en duurzame energie zijn er risico’s op strijdigheid. Hier moet de gemeente dus goed op letten bij het uitwerken van de plannen. Plannen voor mobiliteit passen bij veel andere onderwerpen, zoals plannen voor wonen en voorzieningen. Er zijn geen risico’s dat andere onderwerpen de plannen voor mobiliteit in de weg zitten. Dit is ook zo voor plannen voor toerisme en voorzieningen. Voor transitie landelijk gebied zijn er even veel kansen op synergie als risico’s op strijdigheden. Transitie landelijk gebied heeft namelijk veel ruimte nodig. Dit kan andere plannen tegenhouden. Voor plannen voor circulariteit zijn er geen kansen en geen risico’s.
Haalt de gemeente Boxtel de ambities? In de Omgevingsvisie van de gemeente Boxtel staan 16 ambities voor de toekomst (zie Tabel 0.15). De nieuwe plannen uit de omgevingsvisie zouden moeten helpen om de ambities te halen. Dit is getoetst in het OER. Eerst is gekeken welke beoordelingsaspecten bij de ambitie passen. Op basis van de beoordeling op kansen en risico’s is vervolgens gekeken of het genoeg is om de ambities te halen. Dit is te zien in Tabel 0.15. De score is:
Er is een kans dat het beoordelingsaspect helpt de ambitie te halen
Er zijn kansen en risico’s, dus het is niet duidelijk of het beoordelingsaspect helpt de ambitie te halen
Er is een risico dat het beoordelingsaspect ervoor zorgt dat de gemeente de ambitie niet haalt
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
18
Tabel 0.15: Het halen van de ambities voor de gemeente Boxtel
Ambitie
Beoordelingsaspect
Definitief VKA
1
Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle kernen zijn woningen toegevoegd.
Passend woningaanbod
2
De basisvoorzieningenstructuur past bij de behoefte van de inwoners.
Passend voorzieningenaanbod
3
De buitenomgeving stimuleert mensen tot meer bewegen en elkaar vaker te ontmoeten.
Beweegvriendelijke leefomgeving
Fiets- en wandelnetwerk
Broeikasgassen
Omgevingsveiligheid
Geurhinder
Geluidhinder
Luchtkwaliteit
Beschermde natuur (Natura 2000)
4
5
6
7
8
De leefomgeving is veilig en gezond.
Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.
De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd.
Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer.
De bereikbaarheid is verbeterd door de lokale verbindingen tussen de kernen, het buitengebied en de natuurgebieden te optimaliseren. Hetzelfde geldt voor de regionale verbindingen naar Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Tilburg.
Natuurnetwerk Brabant ecologische verbindingszones
en
Biodiversiteit
Landschap, cultuurhistorisch erfgoed en archeologie
Verkeersveiligheid
Sociale veiligheid
Fiets- en wandelnetwerk
Duurzame en slimme mobiliteit
Doorstroming en bereikbaarheid
Ontsluitingskwaliteit OV
Verkeersveiligheid
Fiets- en wandelnetwerk
Duurzame en slimme mobiliteit
Ontsluitingskwaliteit OV
9
De kracht van de samenleving wordt optimaal benut door ondersteuning van lokale netwerken en (burger)initiatievenen.
Maatschappelijke deelname
10
Het landelijk gebied is vitaal en het gebruik van het land is in balans met natuurlijke systemen (bodem, water en lucht).
Duurzame landbouw
11
De gemeente Boxtel staat bekend als recreatieve bestemming om Het Groene Woud en Van Gogh Nationaal Park te ontdekken. De
Toerisme en recreatie
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
19
Ambitie
Beoordelingsaspect
Definitief VKA
aantrekkelijke en gastvrije kernen dienen ook als uitvalsbasis voor natuur, cultuur en erfgoed.
12
13
14
De gemeente Boxtel onderscheidt zich door een goed vestigingsklimaat voor duurzame en inclusieve bedrijven.
Er is sprake van een goede kwaliteit van de bodem en het water.
Wateroverlast, hittestress en verdroging gaan we zoveel mogelijk tegen met maatregelen.
15
Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard.
16
De gemeente Boxtel is zo snel mogelijk energieneutraal en loopt minstens gelijk op met de regio Noordoost Brabant, het Rijk en de Regionale Energiestrategie (RES) opgave.
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt
Werklocaties
Kennis en innovatie
Bodemkwaliteit
Oppervlaktewater
Grondwater
Wateroverlast
Hitte
Droogte
Circulariteit
Duurzame energieopwekking
Duurzame woningen
De gemeente Boxtel heeft een goede kans om alle ambities te halen. Er is alleen een risico dat de gemeente ambitie 4 niet haalt. Dit ligt vooral aan de beoordelingsaspecten omgevingsveiligheid en geurhinder. Figuur 0.8 laat zien hoe groot de kansen en risico’s zijn voor het halen van een ambities. Ambities 5 en 14 hebben de meeste kansen dat ze gehaald worden. De ambities 5, 6 en 7 hebben meer kansen dan risico’s. Ambitie 4 heeft even veel kansen als risico’s.
Figuur 0.8: Het halen van de ambities voor de gemeente Boxtel
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
20
Wat kan de gemeente Boxtel doen om de negatieve effecten tegen te gaan? De beoordelingsaspecten omgevingsveiligheid en geurhinder zorgen ervoor dat de gemeente Boxtel ambities misschien niet haalt. Maatregelen kunnen er voor zorgen dat een risico zo klein mogelijk is of een kans wordt. Dit heten mitigerende maatregelen. Omgevingsveiligheid kan door de omgevingsvisie verslechteren. Het gaat hier om activiteiten die voor gevaar voor mensen zorgen. Door huizen ver van plekken te bouwen die gevaarlijke activiteiten hebben, is er minder kans dat de veiligheid slechter wordt. Ook kunnen de gevaarlijke activiteiten verplaatst worden. De gemeente gaat extra regels maken om de omgevingsveiligheid te verbeteren. Geurhinder kan door de omgevingsvisie ook verslechteren. Boerderijen zorgen vaak voor geurhinder. Door huizen ver van boerderijen te bouwen, is er minder kans op geurhinder. De gemeente gaat in haar beleid geurhinder toevoegen. Daarmee kan geurhinder minder worden.
Wat komt er hierna? Bij de Omgevingswet is de gemeente verplicht de effecten van haar plannen te meten en te beoordelen. Dit heet monitoring en evaluatie. Met de informatie kan de gemeente een nieuwe omgevingsvisie beter maken. Dit heet een beleidscyclus (zie Figuur 0.9).
Figuur 0.9: Beleidscyclus bij de omgevingsvisie
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
21
De beleidscyclus voor de omgevingsvisie bestaat uit vier stappen: 1. De gemeente maakt de omgevingsvisie. 2. Van de omgevingsvisie maakt de gemeente omgevingsprogramma’s. Een omgevingsprogramma heeft ambities voor een onderdeel van de omgevingsvisie, bijvoorbeeld de energietransitie. Het omgevingsprogramma beschrijft een plan om deze ambities te halen. Dit gebeurt met projecten en maatregelen. Ook beschrijft een omgevingsprogramma hoe de gemeente dit meet. Van de omgevingsprogramma’s maakt de gemeente een omgevingsplan. Hierin staan alle regels voor bijvoorbeeld bouwen, milieu, erfgoed en waterbeheer. 3. Daarna voert de gemeente de plannen uit. 4. Aan het einde kijkt de gemeente of de ambities uit de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma’s zijn gehaald. Dit wordt gedaan op de manier die de gemeente al had gekozen. De resultaten gebruikt de gemeente om een nieuwe omgevingsvisie te maken. Als ambities niet gehaald zijn, kan de gemeente hier meer aandacht aan geven. Na vier jaar begint de beleidscyclus weer bij stap 1 met een nieuwe versie van de omgevingsvisie. Het meten en beoordelen van de plannen doet de gemeente met de beoordelingsaspecten uit het OER. Hiervoor gebruikt de gemeente dezelfde bronnen. Als er nieuwe bronnen beschikbaar zijn, kijkt de gemeente of dit handig is.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
22
OER bij de Omgevingsvisie Boxtel 2040
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
23
1
Waarom een omgevingsvisie en OER?
1.1
Omgevingsvisie gemeente Boxtel
De gemeente Boxtel werkt momenteel aan de vernieuwing van haar omgevingsbeleid, specifiek de omgevingsvisie. Deze is verplicht onder de nieuwe Omgevingswet en wordt in 2024 vastgesteld. De omgevingsvisie beschrijft hoe de fysieke leefomgeving in Boxtel zich op de langere termijn ontwikkelt en wat de gemeente daar op hoofdlijnen aan wil doen. In de Omgevingswet is de omgevingsvisie hét instrument om samenhang in het beleid voor de fysieke leefomgeving aan te brengen. De omgevingsvisie is een strategische beleidsvisie waarin opgaven en ambities voor de leefomgeving zijn opgenomen voor de lange termijn (2040) en richtinggevende keuzes op hoofdlijnen waarmee de gemeente invulling wil geven aan het behalen van de ambities. Verdere uitwerking van die keuzes vindt na vaststelling van de omgevingsvisie plaats in instrumenten zoals bijvoorbeeld het omgevingsplan en programma’s.
1.2
Waarom een OER?
De gemeente Boxtel wil de gevolgen van het nieuwe omgevingsbeleid uit de omgevingsvisie op de leefomgeving in beeld brengen. Daarom is er bij de omgevingsvisie een Omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Het OER levert de informatie die nodig is om een zorgvuldig besluit te nemen over de omgevingsvisie. Daarbij zijn alle relevante belangen meegewogen. Ook beschrijft en verantwoordt het OER de resultaten van dit proces. Voor bepaalde ontwikkelingen moet onder de Omgevingswet een milieueffectrapportage (m.e.r.) worden uitgevoerd. In het Omgevingsbesluit (hoofdstuk 11 en bijlage V) is opgenomen voor welke activiteiten en ontwikkelingen een m.e.r.-plicht geldt. Voorbeelden van activiteiten en ontwikkelingen waarvoor dit geldt zijn: • De aanleg van wegen, spoorwegen en binnenvaarwegen van een bepaalde lengte; • De bouw van meer dan 2.000 woningen; • De bouw of aanpassing van een windturbinepark of verbrandingsinstallatie. Het kan ook zijn dat in de omgevingsvisie beleid staat wat mogelijk verstorend is voor de natuur in Natura 2000-gebieden. Dit zijn gebieden die op Europees niveau beschermd zijn. Als onduidelijk is hoe groot de mogelijke gevolgen zijn voor dit gebied, moet hier onderzoek naar gedaan worden. Dit onderzoek heet een passende beoordeling. Voor de gemeente Boxtel wordt een passende beoordeling uitgevoerd, deze is onderdeel van het OER. Als een m.e.r.
bij een omgevingsvisie verplicht is, dan moet de uitgebreide m.e.r-procedure doorlopen worden. Er wordt dan een milieueffectrapport (MER) opgesteld, dat met de (ontwerp)-omgevingsvisie ter inzage gaat en waar de Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) een advies over moet geven. Een MER bij de omgevingsvisie wordt OER genoemd, hoe dit ziet is uitgelegd in onderstaand kader.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
24
Wat is m.e.r., wat is MER en wat is OER? M.e.r. staat voor ‘milieueffectrapportage’ en is de procedure waarbinnen een MER wordt opgesteld. MER staat voor ‘milieueffectrapport’ en bevat de resultaten van het onderzoek naar de (milieu)effecten binnen een m.e.r. De toevoeging ‘plan’ (planMER) wil zeggen dat het om een MER voor een plan gaat, zoals een omgevingsvisie. De omgevingsvisie bevat de menselijke leefomgeving als geheel, dus zowel fysiek, economisch als sociaal. Dit vraagt om een breder georiënteerd proces dan een traditioneel MER. OER staat voor ‘omgevingseffectrapport’, waarin naast de milieueffecten ook andere omgevingseffecten, zoals sociale en economische, in beeld worden gebracht. We spreken daarom hier niet over een planMER maar over een OER. Voor de juridische juistheid wordt nog wel gesproken van een m.e.r.-procedure.
De omgevingsvisie beschrijft de ambities van de gemeente en wat de gemeente op hoofdlijnen gaat doen om die ambities te halen (het nieuwe beleid). Het OER beschrijft: • De kwaliteiten van de leefomgeving (de huidige situatie en autonome ontwikkeling). • De gevolgen van het beleid op de leefomgeving. • Of het beleid bijdraagt aan het halen van de gestelde ambities. Bij de uitwerking van de omgevingsvisie heeft de gemeente ingezet op een proces met interactie tussen het uitwerken van de omgevingsvisie en het opstellen van het OER. Dit wordt een ontwerpend-OER genoemd. De interactie tussen beide bestaat uit regelmatige wederzijdse terugkoppeling tussen de beleidsontwikkeling aan de ene kant (omgevingsvisie) en de gevolgen ervan voor de leefomgeving aan de andere kant (m.e.r.). Op deze manier is het OER gebruikt om het beleid aan te scherpen en om beleidskeuzes te maken en aan te scherpen. De gemeente wil het OER ook gebruiken als basis voor het monitoren en bijsturen van het beleid tijdens de uitvoering.
Figuur 1.1: Interactie tussen omgevingsvisie en OER.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
25
1.3
De m.e.r.-procedure
In het OER zijn op basis van de m.e.r.-procedure de gevolgen van de omgevingsvisie op de leefomgeving in beeld gebracht. Die informatie moet gebruikt worden bij de besluitvorming over de omgevingsvisie. De m.e.r.-procedure is gebaseerd op Europese regelgeving. Het doel van m.e.r. is het bieden van voldoende informatie waarmee de gemeente Boxtel het milieu- en leefomgevingsbelang volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming over de omgevingsvisie kan betrekken. De m.e.r.-procedure voor de omgevingsvisie is verlopen in lijn met de wettelijke vereisten, deze is als volgt: 1. Openbare kennisgeving van het voornemen door bevoegd gezag De m.e.r.-procedure is gestart met een bekendmaking van het voornemen via een openbare kennisgeving en publicatie van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD heeft ter visie gelegen van 15 september tot 28 oktober 2022. 2. Raadplegen betrokken instanties over reikwijdte en detailniveau van het OER en vaststellen reikwijdte en detailniveau De gemeente Boxtel heeft verschillende instanties gevraagd om op de NRD te reageren 3. Daarnaast heeft iedereen de mogelijkheid gehad schriftelijk te reageren op de ter inzage gelegde NRD. Op de NRD zijn 7 zienswijzen binnengekomen vanuit de stad en de betrokken instanties.
De gemeente heeft een Nota van Antwoord opgesteld en de relevante punten uit de zienswijzen hebben een plek gekregen in het OER. 3. Opstellen OER en Passende Beoordeling Vervolgens is het OER opgesteld. Omdat significante negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden in de omgeving van Boxtel op voorhand niet konden worden uitgesloten is er een Passende Beoordeling uitgevoerd voor het voorkeursalternatief (zie hoofdstuk 9 van dit OER). De Passende Beoordeling is een bijlage bij het OER. 4. Ter inzage leggen OER en ontwerp-omgevingsvisie Het OER wordt begin 2024 samen met de ontwerp-omgevingsvisie zes weken ter inzage gelegd. Iedereen heeft in deze zes weken de gelegenheid zienswijzen in te dienen. De Commissie voor de milieueffectrapportage toetst in deze periode de kwaliteit van het OER en beoordeelt of de juiste (milieu)informatie aanwezig is om een besluit over de omgevingsvisie te kunnen nemen. 5. Besluit en vervolg De omgevingsvisie en het OER worden vastgesteld door het bevoegd gezag, de gemeenteraad van de gemeente Boxtel.
3 De volgende instanties zijn actief geraadpleegd: de Provincie Noord-Brabant, de Veiligheidsregio, de Gasunie, Rotterdam-Rijn Pijpleiding, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, GGD Hart van Brabant, Waterschap De Dommel, Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Defensie Pijpleiding Organisatie, ProRail, Brabant Water, Regio Noord-Oost Brabant en de gemeenten Sint-Michielsgestel, ’sHertogenbosch, Meierijstad, Best, Oirschot, Oisterwijk, Vught en Bernheze
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
26
1.4
Leeswijzer
Dit OER bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk 2: Waar gaat de omgevingsvisie over en hoe is deze gemaakt? • Hoofdstuk 3: Hoe is het OER gemaakt? • Hoofdstuk 4: Wat staat er in de ‘foto van de leefomgeving’? • Hoofdstuk 5: Welke scenario’s zijn er onderzocht en wat zijn de gevolgen daarvan? • Hoofdstuk 6: Wat is het concept-voorkeursalternatief en wat zijn de gevolgen daarvan? • Hoofdstuk 7: Wat is het voorkeursalternatief? • Hoofdstuk 8: Wat zijn de gevolgen van het voorkeursalternatief? • Hoofdstuk 9: Wat zijn de gevolgen voor Natura 2000-gebieden? • Hoofdstuk 10: Is het nieuwe beleid consistent? • Hoofdstuk 11: Draagt het nieuwe beleid bij aan het halen van de ambities? • Hoofdstuk 12: Welke mitigerende maatregelen zijn mogelijk? • Hoofdstuk 13: Wat komt na het OER?
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
27
2
Waar gaat de omgevingsvisie over en hoe is deze gemaakt?
2.1
Totstandkoming van de omgevingsvisie
In 2021 is gestart met de omgevingsvisie. Doordat het een lang proces is, is de omgevingsvisie verdeeld in vier verschillende fases. In elke fase heeft er participatie plaatsgevonden, zowel intern als extern. Daarmee zijn veel meningen en ideeën verzameld, die in de visie zijn meegenomen. Fase 1: Bouwstenen verzamelen (Beleidsanalyse) Er is begonnen met het verzamelen van informatie, waarvan een beleidsanalyse is gemaakt. De beleidsanalyse was het ‘vertrekpunt’ van de omgevingsvisie: alle bestaande kwaliteiten, trends, ontwikkelingen en beleidsregels zijn in kaart gebracht en samengevat. Fase 2: Bouwvoorbereiding (Dromen en ambities) In 2021 is samen met de inwoners en andere betrokkenen gedroomd over hoe gemeente Boxtel er in 2040 uit moet zien: wat is er in 2040 belangrijk en welke kwaliteiten moeten we behouden? Ook is er gekeken naar wat er nodig is om de dromen te bereiken, en of alle dromen wel tegelijk waargemaakt kunnen worden. Op basis van de dromen zijn ambities geformuleerd, samen met stakeholders en ketenpartners. In december 2022 is het ambitiedocument vastgesteld door de gemeenteraad. In fase 2 is ook gestart met het OER, hoe de omgevingsvisie en Figuur 2.1: Stappenplan omgevingsvisie voor het OER samenhangen is beschreven in paragraaf 3.2. de gemeente Boxtel
Fase 3: Bouwen (Keuzes en afronding) De ambities zijn vertaald naar twee scenario’s voor de gemeente Boxtel. In deze scenario’s zijn de uitersten opgezocht, om zo tot keuzes te komen. Samen met bewoners, maatschappelijke partijen, ketenpartners, de ambtelijke organisatie, het college en de raad zijn de scenario’s aangescherpt. Beide scenario’s zijn beoordeeld in het OER om een goed beeld te krijgen over welke ambities wel en niet gerealiseerd kunnen worden. Vervolgens is een concept-voorkeursalternatief opgesteld. Deze is beoordeeld en daarna zijn de laatste aanscherpingen gemaakt tot een definitief voorkeursalternatief, wat nu de omgevingsvisie is. Fase 4: Oplevering De laatste fase is het vaststellen van de omgevingsvisie. Tijdens deze fase kunnen inwoners nog één keer hun mening geven tijdens de officiële inspraakprocedure. Daarna stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie vast. Hierna is geen beroep meer mogelijk. De omgevingsvisie is een visie voor de lange-termijn. Na de vaststelling vormt de omgevingsvisie de basis voor omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
28
2.2
De inhoud van de omgevingsvisie
In de omgevingsvisie staat hoe de gemeente Boxtel zich gaat ontwikkelen tot 2040. Er worden beslissingen gemaakt over bijvoorbeeld de kwaliteiten, de groene omgeving en de leefbaarheid van de gemeente Boxtel. Omdat de ruimte beperkt is, maar de vraag groot, is het belangrijk om goed na te denken over wat waar kan en hoe functies gecombineerd kunnen worden. De omgevingsvisie helpt om de juiste balans te vinden tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving: De visie geeft een integrale richting aan ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving, en de uitwerking van beleid in onder andere programma’s en het omgevingsplan; De visie geeft een uitnodigend en inspirerend toekomstbeeld dat is opgesteld met en voor inwoners, organisaties en (maatschappelijke) ondernemers; De visie geeft de werkwijze aan: wat doet de gemeente, wat doet de markt, waar is de samenleving aan zet, en welke voorwaarden worden hierbij gesteld?
2.2.1
De gemeente Boxtel
De gemeente Boxtel ligt in de provincie Noord-Brabant. In de gemeente liggen naast de kern Boxtel nog drie kernen, namelijk: Esch, Lennisheuvel en Liempde (zie Figuur 2.2). Er is veel groen en natuur in de gemeente, zo ligt er in het zuidwesten Natura 2000-gebied Kampina en Oisterwijkse Vennen. Ook zijn er veel landgoederen en bossen. Boxtel is de grootste kern in de gemeente, waar ook voorzieningen zijn. De omliggende kernen maken hier ook gebruik van. De gemeente Boxtel ligt binnen de stedendriehoek ’s-Hertogenbosch, Tilburg en Eindhoven en heeft een goede (OV-)verbinding met deze steden. Boxtel ligt aan de snelweg A2 en de spoorlijn Eindhoven - Tilburg. De kernen in de gemeente zijn forensendorpen, mensen wonen in de kernen en werken vooral in steden in de buurt. In de gemeente is er ruimte voor industrie, waardoor de gemeente veel verschillende soorten bedrijven aantrekt en werkgelegenheid creëert. Er wordt aandacht besteed aan de verdere transitie binnen de landbouw en daarbij zoeken we ook naar oplossingen voor leegstaande stallen De gemeente Boxtel is een groene gemeente, met veel bomen, parken en water. Dit zorgt voor een fijne leefomgeving en biedt ruimte voor recreatie. De beschikbaarheid van woningen staat onder druk. Er is behoefte aan ontmoeting, (basis-)voorzieningen in elke kern en mogelijkheden om te sporten en te bewegen.
Inwoners organiseren zich om hun ideeën, inzichten en wensen waar te maken. Initiatieven zijn vaak gericht op sociale verbondenheid, ontmoeten, duurzaamheid en samen iets bereiken. De gemeente draagt bij aan de doelen van het Klimaatakkoord. Het groen en het water draagt bij aan de biodiversiteit. Van oudsher is er in de gemeente veel aandacht voor duurzaamheid en ook nu zijn er veel initiatieven uit de samenleving die zich hierop richten. Het is belangrijk dat iedereen die dat wil hieraan mee kan doen.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
29
Figuur 2.2: Ligging van de gemeente Boxtel.
2.2.2
Thema’s, dromen en ambities
De omgevingsvisie is opgebouwd aan de hand van vier hoofdthema’s: Aangenaam leven, Verbindend netwerk, Krachtige economie en Inclusieve duurzaamheid (zie Figuur 2.3). Het hoofdthema Aangenaam leven heeft betrekking op wonen en alles wat samenhangt met een aangename woonomgeving. Hieronder vallen onderwerpen, zoals het landschap, natuur, voorzieningen, gezondheid en veiligheid. Het hoofdthema Verbindend netwerk gaat over de netwerken. In fysieke zin gaat het hierbij om netwerken voor verkeer- en vervoer, zowel boven- als ondergronds. In sociale zin gaat het om netwerken die eraan bijdragen dat iedereen volwaardig mee kan doen in de samenleving.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
30
Het hoofdthema Krachtige economie gaat over de economische aspecten, zoals het vestigingsklimaat, kennis en innovatie en de arbeidsmarkt in de gemeente. Ook de transitie van duurzame landbouw en toerisme en recreatie zijn van belang in dit hoofdthema. Het hoofdthema Inclusieve duurzaamheid gaat in op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Het gaat hier over de omschakeling naar circulariteit en hernieuwbare energie (energie die afkomstig is uit natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld, bijvoorbeeld door zonnepanelen of een warmtepomp). Ook biodiversiteit, bodem en water komen terug binnen dit hoofdthema.
Figuur 2.3: Hoofdthema's uit de omgevingsvisie Boxtel 2040
Elk van deze hoofdthema’s is opgedeeld in subthema’s, zoals te zien in Figuur 2.4Figuur 2.4.
Figuur 2.4: Themacirkel van de omgevingsvisie van de gemeente Boxtel
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
31
Samen met bewoners en andere betrokkenen heeft de gemeente Boxtel vastgesteld de kwaliteiten van de gemeente zijn en wat de dromen zijn voor 2040. De kernkwaliteiten van Boxtel zijn groen, verbonden en ondernemend. Per thema zijn meerdere dromen voor de toekomst van Boxtel vastgelegd. Deze zijn vervolgens vertaald naar ambities. Over de kwaliteiten, de dromen en de ambities kan meer worden gelezen in de omgevingsvisie. In Tabel 2.1 staan de ambities zoals deze zijn vastgesteld voor de gemeente Boxtel. Tabel 2.1: Ambities uit de omgevingsvisie Boxtel 2040
Thema
#
Ambitie
1
Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle kernen zijn woningen toegevoegd. Er worden woningen toegevoegd op basis van transformatie (bijvoorbeeld door leegstaande kantoren of winkels te verbouwen tot woningen), verdichting (bijvoorbeeld door het splitsen van grote woningen en percelen) en/of uitbreidingen aan de randen van de kernen. Er is aandacht voor de betaalbaarheid en geschiktheid voor alle doelgroepen door middel van een divers aanbod. Ook zijn er nieuwe en flexibele woonvormen bijgekomen.
2
De basisvoorzieningenstructuur past bij de behoefte van de inwoners. Inwoners hebben vanuit hun kern toegang tot basisvoorzieningen door de nabijheid of goede bereikbaarheid van de basisvoorzieningen. De basisvoorzieningen, zoals bijvoorbeeld winkels, zorgorganisaties of onderwijsinstellingen, geven de bewoners de mogelijkheid om elkaar tegen te komen.