Technische vragen (& antwoorden) gesteld ter voorbereiding raad 21 december 2023 (21-12-2023)

Technische vragen gesteld tijdens Raadplein dd. 7 december 2023 & daaropvolgend gestelde vragen ter voorbereiding raad 21 december 2023

Agp.

Vraag

Antwoord

Laar/Nieuw Laar

Wat zijn de mogelijke resultaten aangaande sensortechniek en hoe wordt dit geborgd?

Antwoord: Met ammoniaksensoren die de ventilatielucht voor en na de luchtwasser meten kan het rendement van de luchtwassers gevolgd worden, zodat bijvoorbeeld storingen (resulterend in een lager rendement) opgemerkt kunnen worden. Daarnaast verschaffen de ammoniakmetingen nader inzicht in de variatie van het rendement die optreedt bij 'normaal' functionerende luchtwassers. Sensoren maken het mogelijk om eventuele verbanden tussen het rendement van de luchtwasser en management- of klimaatomstandigheden op te sporen. Door gebruik te maken van een sensor kan ook de ammoniakconcentratie in de varkensstal zelf worden gemeten en gemonitord. Wanneer de ammoniakconcentratie hoger wordt dan het gewenste maximum van 20 ppm, kunnen maatregelen genomen worden om de concentratie in de stal zelf omlaag te brengen. In de praktijk zal dat meestal het verhogen van het ventilatiedebiet van de stal zijn. In dit bestemmingsplan zijn voorschriften opgenomen die zijn bedoeld als extra controlemiddel en voor monitoringsdoeleinden. De ondernemer moet kunnen aantonen dat hij de reductiepercentages waarvoor vergunning wordt verleend daadwerkelijk haalt. Dit betekent in de praktijk dat er een opstartperiode zal plaatsvinden voor het goed laten werken van de luchtwassers. Dit is een proces van opstarten en steeds bijsturen. Hiervoor zal de luchtwasser leverancier betrokken moeten worden.

Wie de controle/onderhoud/bijsturing doet, hoe vaak en op welke manier is ook onderdeel van het geurbeheersplan dat de ondernemer moet aanleveren bij de vergunningaanvraag, maar zal ook in de vergunningvoorschriften moeten worden opgenomen. Ook zal in geval van storingen en lagere rendement de ondernemer de tijd moeten krijgen om deze storingen op te lossen, maar als er geen actie wordt ondernomen of het probleem wordt niet afdoende opgelost dan moet het geregeld zijn dat handhavend opgetreden zal worden en de ondernemer minder varkens mag houden. Het bestemmingsplan verplicht tot de extra maatregelen waaronder ammoniak sensoren, en als deze niet worden uitgevoerd is er sprake van strijd met het bestemmingsplan en mogen de stallen niet in gebruik genomen worden. De wijze van uitvoering en monitoring van de extra maatregelen en de controle op de 1

goede werking van de luchtwasser moet verder worden uitgewerkt in de omgevingsvergunning en de voorschriften. Deze moeten handhaafbaar zijn en er moeten consequenties aan verbonden kunnen worden t.a.v. aantal varkens dat maximaal gehouden mag worden als blijkt dat het rendement structureel niet gehaald wordt. Deze uitwerking ligt nu echter niet voor, omdat een vergunningaanvraag nog ontbreekt. Wel ligt voor een bestemmingsplan voor met een stringent kader op basis waarvan de voornoemde uitwerking op vergunningenniveau dient plaats te vinden. Laar/Nieuw Laar

De provincie heeft in februari 2023 een zienswijze ingediend over dit plan. Wanneer was de beantwoording van de gemeente, zoals weergegeven in de geanonimiseerde bijlage 7, agendapunt 1, opgesteld?

De analyse van de zienswijze heeft plaatsgevonden tussen februari en oktober 2023. De beantwoording is in november 2023 afgerond.

Laar/Nieuw Laar

De wethouder had het over ‘miljoenen’. Dat is een ruim begrip. Wat is bedrag, dat als PM-post wordt aangehouden op pagina 123 bij “Schaderisico’s verplichtingen AOK in gebied Laar-Nieuwlaar”?

Gaande het proces is de huisadvocaat gevraagd een advies te geven over onze juridische positie en een inschatting te maken van de hoogte van de mogelijke financiële schade in de situatie dat het college geen gehoor geeft aan de afspraak uit de anterieure overeenkomst. Dit zonder dat er een duidelijke publiekrechtelijke belemmering is (bijv. IOV). Het gaat dan om de inspanningsverplichting de uitbreidingen planologisch mogelijk te maken. Uit de rechtspraak volgt dat een inspanningsverplichting niet vrijblijvend is en moet worden nagekomen. De contractpartij bij de overeenkomst vordert nakoming van onze inspanningsverplichting zodat wij daaraan, zowel juridisch maar ook als betrouwbare overheid moeten voldoen. Weigeren wij nakoming dan is de gemeente schadeplichtig; zij dient alle geleden en te lijden schade te vergoeden. Dit nog los van het feit dat de contractpartij nakoming kan vorderen. Een exact schadebedrag is helaas niet te duiden. Wel is ons uitdrukkelijk meegegeven dat bij dergelijke ondernemingen rekening moet worden gehouden met miljoenen. En zeker ook voor twee bedrijven.

Het uiteindelijke schadebedrag zal in geval van een civiele procedure als volgt worden bepaald: • gederfde inkomsten, in het bijzonder gederfde winst of geleden verlies doordat de uitbreiding geen doorgang kan vinden en deze uitbreiding een bijdrage zou hebben geleverd aan de omzet en winst zowel door de grotere capaciteit, alsook door het efficiënter kunnen functioneren van de veehouderij; 2

•

vermogensschade door lagere opbrengst bij verkoop van de veehouderij aangezien bij uitbreiding de veehouderij meer zou hebben opgebracht; • tevergeefs gemaakte kosten. Dit kunnen onder andere zijn de kosten van externen (deskundigen, etc.). Omdat de hoogte van het bedrag niet te duiden, is een PM post opgenomen. Door deze al op te hebben genomen is vroegtijdig het risico aangekondigd en maximaal geanticipeerd en geïnformeerd met de op dat ogenblik aanwezige kennis. Nog los van de inspanningsverplichting, er is door de gemeenteraad een gebiedsvisie vastgesteld waarin de uitbreidingen het uitgangspunt zijn. Als de gemeente (in de brede zin van het woord) zich niet daaraan gaat houden en een andere koers gaat varen dan eerder besloten zal hoe dan ook schade gaan worden verhaald. Of deze kan gaan worden geclaimd zal blijken uit een dan waarschijnlijk te volgen gerechtelijke procedure. Laar/Nieuw Laar

Wat voor impact heeft dit op de benodigde weerstandscapaciteit “Risico’s met een impact vanaf het jaar 2024” op pagina 122?

Met het ontbreken van concrete bedragen is de impact dus niet concreet te maken. Er is sprake van een aanzienlijk financieel risico op aanzienlijke claims.

Laar/Nieuw Laar

Wat zijn de rechten op dit moment voor deze bedrijven zonder dat de plannen die nu gepresenteerd worden in gevaar komen?

De huidige rechten van de beide varkenshouders liggen vast in het geldende bestemmingsplan, de verleende bouw- en milieuvergunningen en vergunde situatie op grond van de Wet Natuurbescherming. Met de feitelijke huidige (vergunde) situatie van de twee varkenshouders ontstaan op basis van de huidige regelgeving in principe geen problemen voor de nieuwe ruimte voor ruimte woningen. Echter binnen de huidige agrarische bouwvlakken is t.o.v. de huidige vergunde situatie een andere invulling mogelijk. Waarmee mogelijk wel problemen ontstaan. Het is in ieder geval niet uit te sluiten. Het huidige bestemmingsplan kent weinig beperkende regels voor alternatieve invullingen. Uiteraard gelden rechtstreeks doorwerkende regels vanuit de provinciale Interim Omgevingsverordening, maar deze ondervangen niet alles op het gebied van het woon- en leefklimaat. De geldende regeling is met andere woorden niet waterdicht voor wat betreft het voorkomen van effecten op het woon- en leefklimaat ter plaatse van de beoogde ruimte voor ruimte ontwikkelingen. Dit kan een item zijn voor ruimte voor ruimte ontwikkelingen welke dicht bij de bron zijn gelegen.

3

Met het nieuwe bestemmingsplan zijn er vanuit het oogpunt van woon- en leefklimaat voorwaarden, zoals de uittredesnelheid van luchtwassers, verbonden aan aanpassingen van de huidige feitelijk bestaande vergunde situatie bij de twee overgebleven varkenshouders. Anders dan met het huidige bestemmingsplan. Daarmee is geborgd dat het woon- en leefklimaat ter plaatse van de beoogde ruimte voor ruimte ontwikkelingen voldoet. In het verlengde van de gebiedsvisie voor Laar - Nieuw Laar zijn door de raad bij raadsbesluiten van 2017 en 2018 uitgangspunten vastgelegd voor een nieuw bestemmingsplan. Op basis hiervan (gebiedsvisie) zijn onderling afspraken gemaakt over de uitvoering ervan. In de huidige situatie is bij Heijvar sprake van een bouwvlak van 2,07 ha en bij Schoenmakers 1,73 ha. Deze zijn in het nieuwe bestemmingsplan vergroot tot respectievelijk 2,27 en 1,96 ha. Voor Heijvar is de afspraak met maximaal 1.778 varkens uit te breiden tot maximaal 9.000 stuks. Voor Schoenmakers is sprake van een uitbreiding met maximaal 1.125 varkens tot maximaal 3.878 stuks. In het nieuwe plan mag en kan enkel dus onder zéér strikte voorwaarden gebruik worden gemaakt van deze extra bouwmogelijkheid tot uitbreiding. In het gehele gebied Laar – Nieuw Laar nemen in het nieuwe plan de agrarische bouwvlakken met ca. 7 ha af (54%).

Waarbij uiteraard deels sprake is van terugkeer van andere bouwvlakken ten gevolge van herbestemmingen. De beide varkenshouders en ook de overige initiatiefnemers hebben op basis van gemaakte afspraken er recht op dat het college zich inspant een bestemmingsplan in procedure te brengen met daarin de uitgangspunten verwerkt die zijn meegegeven in de raadsbesluiten van 2017 en 2018.

Laar/Nieuw Laar

Waarom heeft het zolang geduurd alvorens deze behandeld zijn, zodat we voor een voldongen feit zijn dat we voor 1 januari 2024 een beslissing moeten

Het afwegen en beantwoorden van de zienswijzen, het aanpassen van de PlanMER en de verwerking in een vast te stellen versie van het bestemmingsplan is tijdrovend en complex geweest. De complexiteit houdt verband met veranderende inzichten op basis van gerechtelijke uitspraken. Gezien de complexiteit is de commissie voor de m.e.r. eerst om een voorlopig advies gevraagd en uiteindelijk om een eindadvies. Naar aanleiding van de advisering door de commissie voor de m.e.r. is extern advies ingewonnen en heeft vervolgens de definitieve uitwerking plaatsgevonden. Dit heeft allemaal tijd in beslag genomen. Daarnaast 4

Laar/Nieuw Laar

Laar/ Nieuw Laar

nemen? Had dit voorstel niet eerder in de raad behandeld kunnen worden, zodat de deadline wat groter was geweest om een beslissing te nemen?

is er, mede in de aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet, sprake van een hoge werkdruk bij betrokken adviseurs en de commissie m.e.r. waardoor de doorlooptijd niet verder kon worden ingekort.

Wanneer het bestemmingsplan niet wordt aangenomen, krijgen de stoppers dan hun fosfaatrechten terug?

Nee. Dit is een gevoelig punt voor de stoppers. Er is veel energie gestoken in dit traject om stoppers mee te krijgen. Er is een groot wantrouwen naar de gemeente bij de stoppers vanwege het uitblijven van een nieuw bestemmingsplan. Het laatste wat men had naar de gemeente waren hun fosfaat rechten en nog te slopen bebouwing. Hierover hebben persoonlijk aan de ‘keukentafel’ gesprekken plaatsgevonden met de stoppers of er is afstemming over geweest met hun adviseurs. Volgens de Ruimte voor Ruimte regeling moeten normaliter ook voor vaststelling van het bestemmingsplan de gebouwen gesloopt zijn. De stenen uit het gebied. Om de stoppers zover te krijgen hun rechten in te leveren is in overleg met de provincie hiervoor een oplossing gevonden in de vorm van een voorwaardelijke verplichting te mogen slopen na vaststelling. Absolute randvoorwaarde van de provincie is dat wel voor vaststelling de fosfaatrechten ingeleverd moeten zijn. Uiteindelijk heeft iedereen zijn rechten ingeleverd. Er is slechts één locatie waar ook daadwerkelijk de sloop al heeft plaatsgevonden. Alle afspraken tussen stoppers en gemeente liggen vast in anterieure overeenkomsten.

Zijn er nog andere rechten die de stoppers dan terugkrijgen?

Nee. Behoudens dat bij niet vaststellen de bestemming ongewijzigd blijft. En dus afspraken uit de anterieure overeenkomsten met de stoppers niet worden nagekomen. En dus ook het raadsbesluit uit 2017 niet wordt gevolgd, het faciliteren en effectueren van de stoppers. Volledigheidshalve is deze nog bijgevoegd, beslispunt 2. Afwijken en niet nakomen van afspraken heeft altijd consequenties.

Coördinatieregeling 1. Wat is het verschil met de oorspronkelijk beoogde toepassing van de coördinatieregeling en zoals deze nu wordt voorgesteld?

Een coördinatie van bestemmingsplan en vergunning betekent normaal gesproken dat het ontwerp van het bestemmingsplan en ontwerp van een vergunning gelijktijdig ter visie worden gelegd en dat na vaststelling van het plan de vergunning wordt verleend. Beide onderdelen worden gezamenlijk gepubliceerd in het kader van ontwerp en vaststelling/vergunning verlening. Dit betekent dan normaal dat de vergunningprocedure zich voegt naar de procedure van het bestemmingsplan wat resulteert in rechtstreeks beroep voor zowel het plan als de vergunning. Op 31 mei 2017 is door de gemeenteraad besloten deze coördinatieregeling voor beide veehouders toe te passen. Zie bijlage. Bij een van de veehouders is toepassing van de coördinatieregeling ook vastgelegd in de 5

anterieure overeenkomst. Om het proces rond de coördinatieregeling in dit dossier (waarom hier anders) goed toe te lichten is vooraf informatie over de achtergronden nodig. Gaande 2022 is na het signaal van de provincie, dat de uitbreidingen niet meer mogelijk zijn (eind 2021), het proces doorgezet met het uitgangspunt de twee uitbreidingen niet op te nemen in het bestemmingsplan. Wachtende op de juridische toelichting en uitleg. Om die toelichting te verkrijgen is overgegaan tot het verzoek om een formele vooroverlegreactie. Tot dan toe was er nog geen formeel standpunt ontvangen van de provincie. Zie daarvoor bijgevoegde raadsinformatiebrief van 21 juni 2022. Echter, de juridische kapstok en zekerheid bleef uit met de vooroverlegreactie van oktober 2022. Dit in het daglicht van de gebiedsvisie en de anterieure afspraken. Waarna eind 2022 de uitbreidingen alsnog zijn opgenomen. Zie daarvoor de bijgevoegde raadsinformatiebrief van 13 december 2022 met een uitgebreidere toelichting. Ook aan het einde van 2022 was er de situatie dat er regelgeving m.b.t. Ruimte voor Ruimte ging wijzigen (Beleidsregel Maatwerk Omgevingskwaliteit per 1 januari 2023).

Om gegarandeerd de stoppers te kunnen faciliteren volgens de gebiedsvisie en aan gegane anterieure afspraken was het zaak dat er voor 1 januari 2023 een bestemmingsplan in procedure zou worden gebracht in de vorm van een ontwerpbestemmingsplan. Met het aan het einde van 2022 alsnog opnemen van de uitbreidingen van de twee veehouders kwam ook de coördinatieregeling weer in beeld. Echter, van een aanwezige aanvraag om omgevingsvergunning van de initiatiefnemers op dat moment was geen sprake. In de wetenschap dat een dergelijke aanvraag omgevingsvergunning met de milieuactiviteit (en PlanMER) in de praktijk in de regel tot wel een jaar in beslag neemt was het eind 2022 onmogelijk om voor 1 januari 2023 een ontwerpvergunning gelijktijdig te publiceren met het ontwerp bestemmingsplan. En met opschorten van het ontwerpbestemmingsplan zou het faciliteren van de stoppers in het geding komen en dus ook de aangegane afspraken daarmee. En dus (financiële) risico’s. Ofwel, met het liggende raadsbesluit voor coördinatie uit 2017 en de anterieure afspraak met een van de veehouders de coördinatieregeling toe te passen is qua proces en voortgang het hele gebied Laar met alle initiatieven afhankelijk van de aanvragen voor omgevingsvergunningen van de twee blijvende veehouders. 6

De oplossing is gezocht en gevonden in het toepassen van de coördinatieregeling zonder dat de besluiten gelijktijdig worden voorbereid, genomen en gepubliceerd. Op basis van vaste rechtspraak kan de coördinatieregeling nog steeds worden toegepast in het geval de vergunningprocedure nog aanvangt na vaststelling van het bestemmingsplan. De niet gelijktijdigheid maakt het verschil. Deze mogelijkheid met daarbij ook informatie over de onderliggende uitspraken is gedeeld met de initiatiefnemers. Ondanks dat dit is gebaseerd op vaste rechtspraak, kunnen er op basis van de concrete omstandigheden uiteraard andere uitkomsten mogelijk zijn als een gerechtelijke procedure aan de orde mocht komen.

Laar/ Nieuw Laar

2. Wat betekent deze toepassing van de coördinatieregeling op de mogelijkheden voor bezwaar en beroep?

Na vaststelling van het bestemmingsplan is voor een aanvraag omgevingsvergunning rechtstreeks beroep aan de orde als de initiatiefnemer wenst de coördinatie regeling toe te passen voor zijn aanvraag.

3. Kan de raad op 21-122023 nog besluiten om de coördinatieregeling niet van toepassing te laten zijn? Wat zijn hiervan de gevolgen?

De gemeenteraad heeft een expliciet besluit genomen de coördinatieregeling toe te passen. In het verlengde hiervan is door het college richting een initiatiefnemer een verplichting aangegaan. Er wordt dus ingezet om de afspraken na te komen.

Stoppers 1. Wat voor risico's zijn er voor de gemeente als aan de verplichtingen richting deze stoppers niet wordt voldaan?

*Drie bijlagen toegevoegd: - voorstel coordinatie gemeenteraad - RIB Laar-Nieuw Laar 21 juni 2022 - RIB Laar-Nieuw Laar 13 december 2022

Met de stoppers zijn anterieure overeenkomsten gesloten met daarin inspanningsverplichtingen een bestemmingsplan in procedure te brengen. Het niet nakomen van deze afspraken heeft juridische/financiële consequenties. Evenals bij de twee overblijvende bedrijven.

7

2. Zijn er mogelijkheden vanuit de gemeente om toch de plannen voor deze stoppers te realiseren zonder de Ruimte voor Ruimte regeling rondom fosfaatrechten? Wat is hiervoor nodig?

Laar/ Nieuw Laar

Laar/Nieuw Laar

Brabantse zorgvuldigheidsscore Veehouderij 2022 (BZV) 1. Is bekend of de uitbreidende veehouderijen al een BZV versie 2.2 hebben ingevuld? En of zij (kunnen) voldoen aan de eisen?

1. Het amendement is extern juridisch getoetst. Als de twee veehouderijen met uitbreiding uit het voorstel worden gehaald levert dat in het verlengde van een gewijzigde vaststelling risico’s op voor de stoppers. Zie hiervoor onder punt 2.

Wij zien geen mogelijkheden. Een oplossingsrichting waarin de gemeente bijvoorbeeld Ruimte voor Ruimte titels koopt impliceert bijvoorbeeld waarschijnlijk direct staatssteun. *Drie bijlagen toegevoegd: - voorstel coordinatie gemeenteraad - RIB Laar-Nieuw Laar 21 juni 2022 - RIB Laar-Nieuw Laar 13 december 2022

Een aanvraag moet conform de regels en rechtstreeks doorwerkende bepalingen provinciale verordening voldoen aan de laatste versie BZV. Voor zover ons bekend is deze nog niet gedaan. *Drie bijlagen toegevoegd: - voorstel coordinatie gemeenteraad - RIB Laar-Nieuw Laar 21 juni 2022 - RIB Laar-Nieuw Laar 13 december 2022 1. Het amendement is extern juridisch getoetst. Als de twee veehouderijen met uitbreiding uit het voorstel worden gehaald levert dat in het verlengde van een gewijzigde vaststelling risico’s op voor de stoppers. Zie hiervoor onder punt 2.

8

2. In de bijlage is voorzien in een juridische analyse van Hekkelman advocaten. Hierin wordt onder verwijzing naar rechtspraak gewezen op risico’s die kleven aan een gewijzigde vaststelling en het uitknippen van de veehouderijen in het plangebied in relatie tot een logische begrenzing van de plangrens.

2. In de bijlage is voorzien in een juridische analyse van Hekkelman advocaten. Hierin wordt onder verwijzing naar rechtspraak gewezen op risico’s die kleven aan een gewijzigde vaststelling en het uitknippen van de veehouderijen in het plangebied in relatie tot een logische begrenzing van de plangrens. *Bijlage toegevoegd: - memo Hekkelman advocaten omgevingsplan Laar Nieuw Laar

Ontwikkelvisie Hoe rijmt de financiële Theereheide taakstelling bij de verhuiskosten voetbalclubs met de huidige kostenraming?

De eerder gedane investeringen rondom de fusie van beide voetbalclub zijn al verwerkt en gedekt binnen de gemeentelijke begroting. De gedachte om (een deel van) deze investering terug te verdienen bij de ontwikkeling van het terrein heidelust is eerder als wens geuit, maar niet als verplichting of taakstelling opgenomen in de begroting. Wanneer de terugverdienwens niet gehaald wordt op terrein Heidelust dan heeft dat geen negatief effect op de gemeentelijke begroting, omdat er geen financiële taakstelling in verband met de verhuiskosten van de voetbalclubs is opgenomen in de gemeentelijke begroting. Verder geeft het raadsvoorstel weer dat ingezet wordt op een budget-neutrale ontwikkeling voor Heidelust en Ericastraat tezamen. Winst van een bedrag van 1 miljoen Euro op Heidelust is in beide scenario’s van het raadsvoorstel niet haalbaar.

Ontwikkelvisie In de stukken lees ik Theereheide verwijzingen naar rapporten welke alternatieve manieren van waterberging voor het te ontwikkelen gebied hebben onderzocht, echter kan ik nergens de uitkomsten

Zie rapportage wateropgave Heidelust (toegevoegd RIS)

9

hiervan en de onderzochte alternatieven vinden. Is het mogelijke deze onderzoeken met de raad te delen? GR MGD

Welke onderzoeken op het gebied van het toetsen op het gebied van afwikkeling van de processen, participatie, communicatie en dienstverlening worden momenteel uitgevoerd voor de organisatie van MGD? En bij welke bedrijfsonderdelen c.q. programma’s vindt dit plaats? Het gaat dan om zowel kwalitatieve als kwantitatieve onderzoeken.

Momenteel lopen de volgende KTO’s : • • • •

WaarStaatJeGemeenteOnderzoek – geheel MGD Client ervaringsonderzoek (Sociaal Domein – Jeugd) Vanuit dienstverlening: pilot van 3 maanden van feedback op (5 meest aangevraagde) online formulieren (melding openbare ruimte, vragen algemene contact formulier, aanvragen/omwisselen container, verhuizing doorgeven of een afspraak maken). Vanuit participatie vragen wij de inwoners om input m.b.t. een specifiek project/ beleid. Dit is vast onderdeel van de dienstverlening. Niet middels een KTO Maar de dienstverlening op zich.

Zijn er al processen waar automatisch en continu wordt gemeten door doorlopend de ervaringen van onze inwoners bij de klantreis op te vragen? Daarnaast dus concreet de vraag of er, behoudens het nu gemelde onderzoek ‘waar-staat-je-gemeente’, 10

überhaupt KTO ’s plaatsvinden, en zo ja welke?

11