RIB Actuele stand van zaken armoede en schulden dd. 30 september 2022.pdf

Raadsinformatiebrief Datum: 30 september 2022 Registratienummer: 1302378 Portefeuillehouder: Mariëlle van Alphen Contactpersoon: Annemarie Gijsbers

Onderwerp Actuele stand van zaken armoede en schulden

Aanleiding Schulden en armoede zijn problemen voor een groeiende groep inwoners in onze gemeente. Door de stijgende (energie)prijzen is de verwachting dat steeds minder inwoners rond kunnen komen. Via deze raadsinformatiebrief willen we u informeren over de actuele stand van zaken en de acties die we, deels samen met het armoedenetwerk, uitvoeren om armoede aan te pakken. Daarnaast geven we u inzicht in de planning om te komen tot een nieuw armoedebeleid. Zoals u kunt lezen, brengen we hier nadrukkelijk een versnelling aan om deze belangrijke en urgente opgave op te pakken. Met deze brief voldoen we aan de toezegging naar aanleiding van het rapport van de Rekenkamercommissie om te komen met een plan van aanpak voor een nieuw beleidskader. De aanbevelingen van de Rekenkamercommissie nemen we hierin mee. De Rekenkamercommissie heeft het aanbod gedaan te ondersteunen om verdere stappen te zetten. Als dat gedurende dit traject nodig is, maken we graag van dit aanbod gebruik en gaan we hier nader over in gesprek.

Lopende acties 1. Uitvoering Energietoeslag In een eerdere raadsinformatiebrief (d.d. 08-09-20221) hebben we u geïnformeerd over de uitvoering van de energietoeslag. We werken hard om de achterstanden zo snel mogelijk weg te werken. Wij ontvangen dagelijks nog nieuwe aanvragen. Op dit moment is de stand van zaken als volgt: Aantal ambtshalve toegekende toeslagen: Aantal toegekende toeslagen op aanvraag: Totaal aantal toegekend:

626 312 938

Aantal aanvragen afgewezen

87

Aantal aanvragen nog in behandeling:

307

In totaal is voor een bedrag van € 1.219.400 aan toeslagen toegekend. Het is positief dat veel inwoners een aanvraag hebben ingediend voor de energietoeslag, dit betekent namelijk dat de doelgroep ons weet te vinden. Daaruit blijkt ook dat de groep aanvragers aanzienlijk groter is dan de doelgroep die al bij ons bekend is omdat ze een uitkering of een minimaregeling van ons ontvangen. We kijken extra nauwkeurig naar de financiële situatie van inwoners waarbij we de energietoeslag afwijzen vanwege een te hoog inkomen. Op het moment dat er sprake is van schulden of betalingsproblemen, kunnen we op individuele basis de toeslag alsnog toekennen.

1 https://mijngemeentedichtbij.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/08b59618-9413-4bf0-89ab-

6bc92a98cc89

De verstrekking van de toeslagen vraagt veel van onze uitvoering. Hierin zijn we niet uniek. Uit onderzoek van Divosa2 blijkt dat veel gemeenten aanlopen tegen de grenzen van de uitvoering. Voor inwoners die moeite hebben met het aanvragen van de energietoeslag, is Bureau Sociaal Raadslieden van ContourdeTwern beschikbaar ter ondersteuning. 2. (Extra) communicatie We merken dat er veel speelt op dit moment rondom de energietoeslag en energiearmoede. Goede communicatie is belangrijk om onze inwoners te informeren over de beschikbare dienstverlening en hen te bewegen om waar nodig ondersteuning te vragen. Daarom voeren we de komende twee weken volgende acties uit: We maken een lijst met veelgestelde vragen, deze wordt gepubliceerd op de website en gedeeld via social media. We schrijven een artikel naar aanleiding van de veelgestelde vragen, deze delen we met alle partners uit het armoedenetwerk, maar ook met bijvoorbeeld de KBO’s. We schrijven een artikel over de werkwijze van Bureau Sociaal Raadslieden/Administratiemaatjes, zodat inwoners weten waar ze terecht kunnen voor hulp bij het invullen van het aanvraagformulier energietoeslag. We hebben het verwijzingsfilmpje naar Wegwijs3 breed verspreid, via de website en onze partners. Tot slot brengen we de vernieuwde flyer (zie bijlage) extra onder de aandacht (in ieder geval via de gemeentepagina en social media).

De inhoud van de flyer zal ook worden vertaald in abri-posters. Op die manier wordt de dienstverlening letterlijk zichtbaarder binnen de gemeente. 3. Maatwerk rondom financiële problemen We zien op dit moment een toename in het aantal vragen rondom financiële problemen en schulden. Onze schulddienstverleners leveren, samen met de andere partners zoals ContourdeTwern, zo veel als mogelijk maatwerk om grotere problemen te voorkomen. Vanuit de bijzondere bijstand is het mogelijk om individuele inwoners te ondersteunen, bijvoorbeeld op het moment dat een schuldenregeling dreigt te stoppen omdat een inwoner niet langer aan de betalingsverplichtingen kan voldoen. 4. Energiearmoede Vanuit het Rijk heeft onze gemeente financiële middelen (tot december 2023 is dit €567.000) ontvangen voor het beperken van energiearmoede. Gezien de aankondigingen met Prinsjesdag gaat dit budget mogelijk nog omhoog. Energiearmoede komt voor bij huishoudens met lage inkomens en hoge energielasten. Dit kan komen door de hoge energieprijzen, maar ook door een slecht geïsoleerde woning. Onze gemeente is momenteel bezig met opzetten van de zogeheten Energiehulpen, de inzet van Energiecoaches en we onderzoeken de opties voor het opzetten van een witgoedregeling. De doelgroep voor deze acties bestaat in eerste instantie uit inwoners die eerder de energietoeslag hebben ontvangen.

Energiehulp-bus Samen met de gemeenten Bernheze, Boekel, Heusden, Land van Cuijk, Maashorst, Meierijstad, Oss, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel, Vught en de woningcorporaties in de regio Noordoost-Brabant gaan we dit najaar samen aan de slag om energiearmoede aan te pakken. Door al deze gemeenten gaan diverse bussen rijden met hierop Energiehulpen. Deze Energiehulpen gaan langs bij bewoners die te maken hebben met energiearmoede. De Energiehulpen brengen direct kleine energiebesparende maatregelen aan in de huizen, zoals radiatorfolie, tochtstrips en radiatorventilatoren. Hiermee gaan de huishoudens direct energie besparen. Energiecoaches In samenwerking met ContourdeTwern maken we een plan voor de inzet van Energiecoaches. De Energiecoach gaat het gesprek over energie aan. Denk aan gedrag, sluipverbruik, energieslurpend witgoed, toelichting energierekening en eventueel oversluiten van energieleverancier. Bij afronding levert de Energiecoach ook een duidelijk en eenvoudig rapport op met concrete actiepunten. Waar mogelijk wordt natuurlijk de samenwerking gezocht met de

2 https://www.divosa.nl/energietoeslag-uitvoering-en-bereik 3 https://www.boxtel.nl/wegwijs

Energiehulp en de witgoedregeling. Juist de energiecoaches kunnen inwoners ondersteunen bij de verschillende mogelijkheden. Witgoedregeling Huishoudens krijgen via een regeling de mogelijkheid om verouderde, energieslurpende apparatuur te vervangen. Samen met andere gemeenten in de regio oriënteren we ons op de verschillende constructies en mogelijkheden. 5. Verbetering interne processen We werken in het sociaal domein integraal en wijkgericht. In het toegangsportaal WegWijs wordt een integrale intake gedaan van hulpvragen die onze inwoners ons stellen. Bij deze intake wordt nog nadrukkelijker dan voorheen gelet op financiële problemen. De toegangsmedewerkers zijn hier extra alert op. Ook door de consulenten in de wijkteams wordt extra aandacht gegeven aan de signalering en aanpak van financiële problemen en armoede. 6. POK-middelen In het rapport van de rekenkamercommissie wordt de suggestie gedaan om de POK-middelen in te zetten voor armoede. We hebben recent besloten om de middelen voor rechtsbescherming ten hoogte van € 37.378 (structureel), nog dit jaar in te zetten om het sociaal raadsliedenwerk uit te breiden. Het sociaal raadsliedenwerk wordt uitgevoerd door Bureau Sociaal Raadslieden van ContourdeTwern.

Door de uitbreiding wordt het mogelijk om te starten met een avondspreekuur en is er meer aandacht voor de werving van vrijwilligers (bijvoorbeeld voor Administratiemaatjes en Bureau Nieuwkomers). Dit komt de bestrijding van armoede zeker ten goede. 7. Landelijke ontwikkelingen richting 2023 De ontwikkelingen op landelijk niveau volgen elkaar in snel tempo op. We volgen deze en voeren de zaken waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn uit. Op Prinsjesdag 2022 zijn onder andere de volgende plannen bekend gemaakt: - Ook in 2023 gaan we een Energietoeslag uitkeren ter hoogte van € 1.300,- per huishouden. - Er komen extra middelen beschikbaar voor energiebesparende maatregelen voor ‘kwetsbare’ huishoudens (zie punt 4). - Er komen extra incidentele middelen voor armoede en schulden. Deze zijn bedoeld voor de verwachte stijging van bijzondere bijstand, de Voedselbank en het Welzijnsfonds, maar ook voor extra capaciteit, snelheid en effectiviteit in de schulddienstverlening.

Armoedenetwerk Het armoedenetwerk heeft in de jaren tot 2020 stilgelegen. Sinds 2021 is het netwerk opnieuw opgestart en is het een aantal keer bij elkaar gekomen. Er is tweemaal per jaar een brede bijeenkomst met het hele netwerk. In dit netwerk zit een veelheid aan partijen zoals de KBO, Vincentiusvereniging, Rode Kruis, BSB, wijkberaad Munsel-Selissen en de Woningcorporaties. Tijdens de netwerkbijeenkomst in mei 2022 hebben de deelnemers input geleverd voor het nieuwe beleidskader en is geïnventariseerd welke bijdrage de diverse organisaties willen leveren aan de diverse onderwerpen. Hiermee wordt de betrokkenheid bij en de aanpak van armoede verder verbreed en versterkt. Op 20 oktober komt het brede armoedenetwerk weer bij elkaar. Het doel van die bijeenkomst is te komen tot een – op elkaar afgestemde - effectieve inzet van iedere organisatie in ieder geval voor het jaar 2023 en daarnaast is er aandacht voor de Energiehulp. De deelnemers van het armoedenetwerk kunnen ook inwoners aanmelden voor de Energiehulp. Daarnaast hebben we iedere acht weken een overleg met ContourdeTwern, Stichting Leergeld, de Vincentiusvereniging, Joost en de gemeente Boxtel, het zogeheten kernteam Armoedehulpverlenersoverleg (AHO). Wij komen bij elkaar om de voortgang van de lopende afspraken en acties te bespreken.

Gezien de enorme opgave die we op het thema armoede en schulden hebben, gaan we nadrukkelijk hierop zelf regie voeren. We nemen het voortouw in de verdere activering van het

netwerk en het opzetten van een effectieve structurele aanpak voor onze inwoners (zie ook hierna).

Nieuw beleidskader en actieplan Armoede is een complex probleem met veel oorzaken en consequenties. De structurele aanpak van armoede vergt een lange adem en vraagt een integrale aanpak. Naast de lopende activiteiten is het noodzakelijk om nieuw armoedebeleid op te stellen dat verder vooruitkijkt. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. Het armoedebeleid zal bestaan uit een beleidskader (2023-2026) en een actieplan waarin de concrete acties staan waarmee we (ook middels het armoedenetwerk) in 2023 en 2024 aan de slag gaan. Hiervoor hanteren we de volgende planning: Oktober / november: verdere beleidsvoorbereiding in samenspraak met het armoedenetwerk* December: adviesaanvraag bij adviesraad sociaal domein 17 januari 2023: besluitvorming in het college 28 februari 2023: in-gesprek-avond van de gemeenteraad 7 maart 2023: besluitvorming in de gemeenteraad *We stellen voor om in deze fase een themabijeenkomst voor raadsleden te organiseren. Hierover zullen we overleg voeren met de griffie In het rekenkamerrapport is de aanbeveling gedaan om het instellen van een Mee-doen pas te onderzoeken. Dit zal meegenomen worden in het beleidskader.

Vervolg We zullen u, indien nodig, opnieuw informeren via een raadsinformatiebrief en betrekken bij de ontwikkeling van het beleidskader en het actieplan.

Burgemeester en wethouders van Boxtel,

V.C. Fijneman secretaris

R.S. van Meygaarden burgemeester