Raadsvoorstel Beleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB) gemeente Sint-Michielsgestel

Raadsvoorstel Zaaknummer:

1362281

Portefeuillehouder:

Lianne van der Aa

Steller:

Lidia Verduijn

Onderwerp Beleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-beleid) Sint-Michielsgestel

Status Besluitvormend

Voorstel Raad 1. Het 'Beleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-Beleid) Sint-Michielsgestel' vast te stellen. 2. De hierin opgenomen 'Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied' als beleidsregels vast te stellen. 3. Het inspraakverslag 'Conceptbeleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-Beleid) SintMichielsgestel' vast te stellen.

Inleiding In het bestuursakkoord 2022-2026 ‘Voor nu Voor later Voor Elkaar’ is onder meer vastgelegd beleid voor vrijkomende agrarisch bebouwing (vrijkomende agrarische bouwvlakken) te gaan voorbereiden door: • voor de invulling daarvan te kiezen voor een gebiedsgerichte benadering met vooraf goede handvatten voor mogelijkheden en onmogelijkheden; • de mogelijkheden van kleinschalige woonvormen in het buitengebied te bekijken; • het versterken van de groenstructuren tussen de dorpen. Voor de uitwerking van dit beleid stelde ons college op 23 mei 2023 de Bestuursopdracht VAB-beleid vast. Gedurende het proces bleek dat het in dit beleid niet uitsluitend gaat over vrijkomende agrarische bebouwing, maar meer over een nieuwe functie voor vrijkomende agrarisch ‘bouwvlakken’. Het beleid biedt namelijk niet uitsluitend mogelijkheden voor hergebruik van deze bebouwing, maar ook om het voormalig agrarisch bouwvlak te herontwikkelen. Er is nu dus gekozen om te spreken van beleid voor vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-beleid). Om tot een goed afgewogen beleid te kunnen komen is gestart met een gebiedsanalyse. Ook is het relevante gemeentelijk en provinciaal beleid in beeld gebracht, waaronder de uitgangspunten van de Omgevingsvisie.

Met deze informatie is een onderliggende visie met beleidsregels geformuleerd met als leidraad het op 24 februari 2022 door de gemeenteraad aangenomen initiatiefvoorstel ‘CDA Vrijkomende Agrarische Bebouwing’. Hierover heeft in de periode van januari-juni 2024 consultatie plaatsgevonden met diverse stakeholders en een klankbordgroep vanuit de raad. Op 2 juli 2024 besloot ons college het concept VAB-beleid voor inspraak ter inzage te leggen. Van 18 juli 2024 tot en met 6 september 2024 heeft iedereen de gelegenheid gekregen om een inspraakreactie over de stukken kenbaar te maken aan uw gemeenteraad. Ook vond er op 27 augustus 2024 een informatieavond plaats.

Beoogd resultaat Vastgesteld VAB-beleid om:  leegstand te voorkomen;  perspectief te bieden aan stoppende agrariërs;  het borgen van een leefbaar buitengebied;  de kwaliteit van het buitengebied te verbeteren door het stimuleren van sloop en in te zetten op het versterken van de gebiedseigen groenstructuren;  het bieden van heldere kaders voor kleinschalige woningbouwinitiatieven in het buitengebied. Dit met als doel verdere verstening voorkomen, borgen dat nieuwe woningen uitsluitend mogelijk zijn op daarvoor geschikte locaties en goed zijn ingepast in het landschap. Hierbij is de ondergrond (bodem en water) sturend.

Argumenten 1.1 In navolging van het bestuursakkoord 2022-2026 ‘Voor nu Voor later Voor Elkaar’ is er conform de daarvoor vastgestelde bestuursopdracht VAB-beleid voorbereid. Zoals vastgelegd in de bestuursopdracht bestaat het voorbereide VAB-beleid uit een beknopte gebiedsanalyse, een visie op de ontwikkelingsrichting voor het gebied (aansluitend op de uitgangspunten vanuit de Omgevingsvisie en het Programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg 2023-2027) en beleidsregels voor het beoordelen van initiatieven voor het herbestemmen van vrijkomende agrarische bouwvlakken, nevenactiviteiten en woningbouwinitiatieven in het buitengebied. Ook is hiervoor het proces doorlopen zoals vastgelegd in de bestuursopdracht: uitwerken benodigde gebiedsanalyse, conceptvisie en beleidsregels, afstemmen met klankbordgroep raad, raadpleging stakeholders en provincie, afstemmen uitkomsten met klankbordgroep raad en tot slot raadpleging inwoners inclusief inspraakprocedure.

2.1 Het instrument beleidsregels betreft een toetsingskader dat indien gewenst ook eenvoudig is te actualiseren. Op grond van artikel 1:3 lid 4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het mogelijk om als bestuursorgaan beleidsregels vast te stellen om vooraf duidelijk te maken hoe wordt omgegaan met de beslisruimte, hoe belangen tegen elkaar worden afgewogen en om feiten vast te stellen en wettelijke voorschriften uit te leggen. Het voorstel is daarom om de in het VAB-beleid opgenomen 'Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied' als beleidsregels vast te stellen. Daarnaast is het voornemen om het voorbereide VAB-beleid een onderdeel te laten zijn van het binnen de kaders van de Omgevingsvisie 2040 nog op te stellen programma Vitaal Landelijk gebied. Beleidsregels zijn eenvoudig te actualiseren op het moment dat een actualisatie van de Omgevingsvisie, het programma Vitaal Landelijk gebied of andere actualiteiten daartoe aanleiding geven. 2.2 Met de voorgestelde beleidsregels wordt geborgd dat het herbestemmen van vrijkomende agrarische bouwvlakken en het realiseren van woningbouwinitiatieven in het buitengebied positief bijdragen aan de aanwezige gebiedskwaliteiten. Het VAB-beleid vormt het toetsingskader om te komen tot een passende herontwikkeling op een vrijkomend agrarisch bouwvlak of binnen een aangewezen bebouwingscluster.

Dit beleid hanteert daarom op hoofdlijnen de volgende vijf uitgangspunten: 1. de uitgangspunten vanuit de Omgevingsvisie zijn leidend en bindend voor de mogelijkheden om VAB-locaties opnieuw te gebruiken. Uit deze visie volgt dat de nieuwe ontwikkelingen moeten passen binnen de gebiedseigen kenmerken en dat de ondergrond (bodem en water) sturend is; 2. ontwikkelingen in het buitengebied moeten de landschappelijke kwaliteiten versterken. Een verdere verstening is ongewenst. Dit betekent dat nieuwe ontwikkelingen samengaan met sloop. Ook vraagt dit bij iedere nieuwe ontwikkeling om een kwalitatief goed stedenbouwkundig- en inrichtingsplan. Het plan moet uitgaan van de voorwaarden die gelden voor het landschap van de locatie waar het om gaat; 3. er worden in de eerste plaats kansen gezien om vrijkomende agrarische bouwvlakken in te zetten voor duurzame landbouw. Vooral de vrijkomende agrarische gronden blijven zo veel mogelijk behouden. Voor de gebouwen en erven ligt bij omschakeling naar nieuwe functies de nadruk op kleinschalige recreatieve voorzieningen, duurzame energieopwekking en kleinschalige woonvormen. Kleinschalige bedrijvigheid en maatschappelijke functies behoren ook tot de mogelijkheden; 4. de mogelijkheden voor het wijzigen van de functie zijn in de basis kleinschalig. Er wordt in afwijking daarvan en in specifieke gevallen ruimte gezien voor maatwerk.

Dit gebeurt alleen als het genoeg bijdraagt aan de kwaliteit van het landelijk gebied en de ambities uit de Omgevingsvisie; 5. het bouwen van woningen hoort primair plaats te vinden in het bestaand stedelijk gebied. Onder een aantal voorwaarden zijn er beperkte kansen voor kleinschalige woningbouwinitiatieven. Dit geldt voor: bestaande bouwvlakken binnen de in het VAB-beleid aangewezen bebouwingslinten en in aangewezen bebouwingsclusters, en als er sprake is van een collectieve woonvorm volgens de daarvoor geldende voorwaarden. 2.3 Voor een zorgvuldige voorbereiding zijn ook de diverse stakeholders gevraagd input te geven voor het VAB-beleid. In het participatiebeleid is vastgelegd dat bij gemeentelijke beleidsvorming in een startnotitie wordt vastgelegd op welke wijze de participatie wordt georganiseerd. Conform de startnotitie participatie zijn provincie en stakeholders ZLTO, natuurgroep Gestel /Groene Hart, Waterschappen De Dommel en Aa en Maas, VAB-impuls, ondernemersverenigingen, lokale vertegenwoordigers van Recron en Horeca Nederland en terreinbeheerders gevraagd mee te denken. Naar aanleiding daarvan is er reactie ontvangen van Waterschap Aa en Maas, ZLTO, KHN, Natuurgroep Gestel en provincie Noord-Brabant.

Deze reacties zijn overwegend positief, maar ook wordt er een aantal zorgen kenbaar gemaakt met name voor wat betreft de impact van nieuwe initiatieven voor omliggende agrarische bedrijven en de bestaande horecaondernemers. Ook is er meer aandacht gevraagd voor het omliggende landschap. Voor een goede borging van deze belangen is een aantal bepalingen in het concept aangevuld en aangescherpt. De reacties zelf en de beantwoording daarvan zijn opgenomen als bijlage van het VABbeleid. Daarnaast is het concept ook afgestemd met de klankbordgroep van de gemeenteraad.

3.1 Voor een zorgvuldige afweging zijn alle inwoners en belanghebbenden geïnformeerd en in de gelegenheid gesteld hun reactie vooruitlopend op bestuurlijke besluitvorming kenbaar te maken. In de periode van 18 juli 2024 tot en met 6 september 2024 heeft iedereen de gelegenheid gekregen om een inspraakreactie over de stukken kenbaar te maken aan uw gemeenteraad. Ook vond er op 27 augustus 2024 een informatieavond plaats. Er zijn 22 inspraakreacties ontvangen. Voor een groot deel hadden deze reacties betrekking op al eerder ingediende verzoeken die niet passen binnen het voorbereide VAB-beleid. In het inspraakverslag treft u de reacties en de beantwoording daarvan aan. Naar aanleiding hiervan is nu in het voorbereide VAB-beleid de maatwerkbepaling uitgebreid, zodat ook onder zeer specifieke voorwaarden maatwerk mogelijk is voor principeverzoeken die zijn ingediend voor 23 mei 2023. Dit is de datum waarop ons college de bestuursopdracht VAB-beleid heeft vastgesteld en dus formeel gestart is met de voorbereiding van dit VAB-beleid.

Kanttekeningen 1.1 Vaststelling van de 'Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied' betekent ook een aangepast toetsingskader voor de nog niet beoordeelde principeverzoeken. In de periode 2020-2024 zijn circa 100 verzoeken met initiatieven voor het buitengebied ingediend. Het VAB-beleid gaat voor een groot aantal van deze verzoeken het toetsingskader zijn. Al deze initiatiefnemers zijn daarom geïnformeerd over het proces om te komen tot het VAB-beleid en gewezen op de mogelijkheid hierover hun reactie aan uw gemeenteraad kenbaar te maken. Dit zodat ook deze reacties meegewogen kunnen worden bij de besluitvorming over het VAB-beleid. Ook zijn ze in de gelegenheid gesteld om hun verzoek in te trekken indien het initiatief op basis daarvan niet kansrijk lijkt. Het kan dus zijn dat initiatiefnemers eerder het beeld hadden een kansrijk verzoek te hebben ingediend wat nu niet meer zo blijkt te zijn. Vanwege onze wens om hier niet zomaar aan voorbij te gaan is de maatwerkbepaling in de beleidsregels uitgebreid, zodat onder zeer specifieke voorwaarden hiervoor afwijking van de beleidsregels voor wat betreft de ligging van de locatie (buiten een agrarisch bouwvlak) mogelijk is.

De juridische houdbaarheid van deze bepaling moet nog gaan blijken, dus dit kan betekenen dat deze initiatiefnemers in een later stadium toch nog geconfronteerd worden met de onmogelijkheid van hun verzoek. Bijvoorbeeld doordat hierover geen akoord wordt bereikt met de provincie omdat het niet past binnen haar beleid.

Financiën Het VAB-beleid betreft beleidsregels om aanvragen aan te toetsen waarop legeskosten van toepassing zijn. Er zijn daarom aan de uitvoering van dit VAB-beleid geen gemeentelijke kosten van toepassing.

Uitvoering Na vaststelling van de 'Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied' worden deze gepubliceerd en treden deze in werking als beoordelingskader voor alle initiatieven voor herontwikkeling van een agrarisch bouwvlak of woningbouw in het buitengebied.

Communicatie De beleidsregels worden gepubliceerd op de gebruikelijke wijze. Daarnaast worden alle eerder betrokken stakeholders en iedereen die een inspraakreactie heeft ingediend of is aangemeld om op de hoogte te blijven geïnformeerd over het raadsbesluit en het inspraakverslag.

Bijlagen 1. Beleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-beleid) gemeente Sint-Michielsgestel 2. Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied 3. Inspraakverslag 'Conceptbeleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-Beleid) SintMichielsgestel'

Sint-Michielsgestel, 1 oktober 2024 Burgemeester en wethouders van Sint-Michielsgestel, de secretaris, de burgemeester,

D.C. van Eeten

E. Smid

Ter inzage 1. Het voorbereide VAB-beleid heeft van 18 juli 2024 tot en met 6 september 2024 voor inspraak ter inzage gelegen.

Contactpersoon Johan van der Heijden, teammanager Ruimtelijke Ontwikkeling

Raadsbesluit Registratienr.:

1362281

Portefeuillehouder:

Lianne van der Aa

Steller:

Lidia Verduijn

Aanhef De raad van de gemeente Sint-Michielsgestel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 1 oktober 2024;

Besluit 1. Het 'Beleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-Beleid) Sint-Michielsgestel' vast te stellen. 2. De hierin opgenomen 'Beleidsregels functiewijziging VAB en woningbouw buitengebied' als beleidsregels vast te stellen. 3. Het inspraakverslag 'Conceptbeleid vrijkomende agrarische bouwvlakken (VAB-Beleid) SintMichielsgestel' vast te stellen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 12 december 2024; De gemeenteraad van Sint-Michielsgestel, de griffier,

de voorzitter,

D.S.J. Thissen

E. Smid