Presentatie Verdieping lokale opwek duurzame energie
Tekst van het document
Informatiebijeenkomst
Paul Dalebout
De energietransitie als kans voor regionale autonomie door samenwerking
www.dewereldvanB.nl
Wat is het eerste dat bij je opkomt als je aan energie en de energietransitie denkt?
Wat is in Nederland de verhouding tussen winbare duurzame energie en primair verbruik van energie?
Er is in NL 50x meer duurzame energie dan totaal verbruik En al deze energie is schoon, gratis en kent geen eigenaar Volledige Groningen veld
👉 Er is dus geen gebrek aan duurzame energie!
Netcongestie En toch zijn er veel uitdagingen! Gebrek aan draagvlak Energie-armoede Stikstofproblematiek Personeelstekort Polarisatie Ruimtegebrek Schaarse grondstoffen Geopolitieke afhankelijkheid
👉 Waarom is het zo moeilijk al die energie te benutten?
De impact van het internet
http://www.deprincipesvanb.nl/index.html
www = world wide wait
Wat gebeurt hier nou? Technologie Oud Nieuw
Logische eerste stap, maar vaak verwarring en vertraging
Nieuwe logica: ‘Mensen communiceren via een centrale’ wordt ‘mensen zijn zelf de centrale’
x 1,3 miljoen…
Benutting volledige potentie Prima, zo lang het werkt
Je kunt alleen van A naar B met de principes van B
Oud
Logica
Nieuw
In de energietransitie is het niet anders Technologie Oud Nieuw
De wereld van B Waarom zou je iets dat overal al is nog eens overal naar toe transporteren?
Je moet energie lokaal benutten
Transitie oplossingen
Je moet energie transporteren
Oud
Logica
Nieuw
In de energietransitie is het niet anders Technologie Oud Nieuw
De wereld van B Waarom zou je iets dat overal al is nog eens overal naar toe transporteren?
Je moet energie lokaal benutten Beter vestigingsklimaat door autonomie: - Energie blijft in de regio - Zeggenschap blijft in de regio - Geld blijft in de regio Transitie oplossingen
Je moet energie transporteren
Oud
Dit betekent concreet: - Minder netverzwaring nodig - Niet afhankelijk van netcongestie - Stabiele en lagere totale maatschappelijke kosten - Geen geopolitieke afhankelijkheid Nieuw - Robuuster energiesysteem Logica
Een andere manier om het te zeggen Woningbouw, bedrijfsuitbreiding, verduurzaming, alles stokt
€300 miljard aan netinvesteringen (loopt op)
2050
De wereld van B
Bron: netbeheer Nederland
Oud
Technologie
€30 miljard economische activiteit Nu op wachtlijst
Transitie oplossingen
Energie is op enkele plekken -> transporteren
Logica
Energie is overal -> lokaal benutten
Een andere manier om het te zeggen Woningbouw, bedrijfsuitbreiding, verduurzaming, alles stokt
€300 miljard aan netinvesteringen (loopt op)
2050
2050 Lokale en regionale energievoorziening
Nu Nu
Bron: netbeheer Nederland
Oud
Technologie
€30 miljard economische activiteit Nu op wachtlijst
Transitie oplossingen
Energie is op enkele plekken -> transporteren
Logica
Energie is overal -> lokaal benutten
Zo snel mogelijk alles in B? Technologie Oud Nieuw
2050
2050 Lokale en regionale energievoorziening
Nu
Nu Nu
Bron: netbeheer Nederland
Transitie oplossingen
Energie is op enkele plekken -> transporteren
Logica
Energie is overal -> lokaal benutten
Zo snel mogelijk alles in B? Nee, alles benutten! Technologie Oud Nieuw
2050
2050
12%
3%
Nu
Lokale en regionale energievoorziening
Nu Nu
Snelle eerste stappen
Grote potentie
Netcongestie
Kost tijd
Netbewust optimaliseren
Lokaal balanceren
Bron: netbeheer Nederland
Lokaal wat kan - centraal wat moet 85%
Transitie oplossingen
Veel welvaart
Verder kunnen
Niet duurzaam
Niet duurzaam
Bewust uitfaseren
Onrendabele top minimaliseren
Energie is op enkele plekken -> transporteren
Logica
Energie is overal -> lokaal benutten
Herkennen jullie dit? Vragen? Technologie Oud Nieuw
2050
2050
12%
3%
Nu
Lokale en regionale energievoorziening
Nu Nu
Snelle eerste stappen
Grote potentie
Netcongestie
Kost tijd
Netbewust optimaliseren
Lokaal balanceren
Bron: netbeheer Nederland
Lokaal wat kan - centraal wat moet 85%
Transitie oplossingen
Veel welvaart
Verder kunnen
Niet duurzaam
Niet duurzaam
Bewust uitfaseren
Onrendabele top minimaliseren
Energie is op enkele plekken -> transporteren
Logica
Energie is overal -> lokaal benutten
Technologie Oud Nieuw
#Hoedan - Hoe kunnen we energie lokaal benutten? 1 Energie is nationaal in balans (‘koperen plaat’)
1 Energie is lokaal in balans
2 Het energiesysteem is centraal
2 Het energiesysteem is gedistribueerd
3 Energie is schaars en heeft een prijs Aansluitrecht: iedereen heeft recht om energie te kopen.
3 Toegang is schaars en heeft een prijs Toegangsrecht: Iedereen heeft recht om energie te krijgen?
4 Consumentisme en individuele belangen
4 Lokaal eigenaarschap en gebiedsgerichte samenwerking
5 Faciliteren van markten
5 Faciliteren van lokaal betrokkenen
Transitie oplossingen
Oud
Logica
Nieuw
De wereld van B en lokaal eigendom Raadsinformatieavond Boxtel
25 maart 2025 Els Holsappel Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen/Energierechtvaardigheid NP RES 17
Even voorstellen
• Els Holsappel • Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen / Energierechtvaardigheid • Nationaal Programma Regionale Energiestrategie • Ondersteuning 30 RES-regio’s • Accounthouders en thematrekkers • Kennis ontwikkelen en delen; procesondersteuning; de Expertpool • Agenderen van knelpunten en kansen • Opdrachtgevers: KGG, VRO, VNG, IPO, UvW
3/26/2025
18
Principes van de Wereld van B
Tekst lokaal eigendom Klimaatakkoord
“Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuwbaar op land in de energietransitie te laten slagen, gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking, partijen gelijkwaardig samenwerken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie. Dit vertaalt zich in evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij gestreefd wordt naar 50% eigendom van de productie van de lokale omgeving (bewoners en bedrijven). Investeren in een zon –en/of windproject is ondernemerschap. Dat vergt ook mee-investeren en risico lopen. Het streven voor de eigendomsverhouding is een algemeen streven voor 2030. Er is lokaal ruimte om hier vanwege lokale project-gerelateerde redenen van af te wijken.”
3/26/2025
20
Wat is lokaal eigendom • • • • • •
Gaat over eigendom Gaat over gelijkwaardigheid Gaat over zeggenschap Gaat over verdeling lusten en lasten Gaat over verdeling opbrengsten Coöperatief: gaat over collectief eigendom: iedereen kan meedoen Lokaal eigendom geeft de lokale omgeving zeggenschap over zowel het project als de stroom
Projecten gerealiseerd in lokaal eigendom kennen over het algemeen een hogere maatschappelijke acceptatie
Democratisering van de energietransitie
3/26/2025
21
Definitie lokaal eigendom
• Lokaal eigendom = het eigendom van lokale partijen • Lokaal = partijen gevestigd in de lokale omgeving van het project • Eigendom = het juridische en economische eigendom (juridische eigendom is doorslaggevend) • Kan collectief, maar ook individueel
Conform Monitor Financiële Participatie Hernieuwbare Energie op Land
3/26/2025
22
Definitie lokaal eigendom
Bewonerscollectieven en lokale partners
Publiek (gemeenten, waterschappen etc.
Lokale bedrijven
Monitor Financiële Participatie Hernieuwbare Energie op Land
3/26/2025
23
Van lokaal eigendom naar energiegemeenschappen
3/26/2025
24
Energiewet
Energiegemeenschap: “Een juridische entiteit die ten behoeve van haar leden, vennoten of aandeelhouders activiteiten op de energiemarkt verricht en als hoofddoel heeft het bieden van milieuvoordelen of economische of sociale voordelen aan haar leden, vennoten of aandeelhouders of aan de plaatselijke gebieden waar ze werkzaam is, en niet is gericht op het maken van winst”
3/26/2025
25
Energiewet Energiegemeenschap legt in haar statuten vast: • Open vrijwillige deelname • Het recht om de energiegemeenschap te verlaten • Feitelijke zeggenschap bij de leden (natuurlijke personen, kleine bedrijven of lokale autoriteiten) Een energiegemeenschap met opwekinstallaties, kan in statuten vastleggen dat: • Leden alleen natuurlijke personen, lokale autoriteiten, kleine bedrijven of middelgrote bedrijven zijn • De feitelijke zeggenschap bij leden ligt die nabij de opwekinstallatie gevestigd zijn
3/26/2025
26
Energiewet Energie delen • Iedereen met eigen opwekinstallatie of lid van energiegemeenschap • Beide bij dezelfde energieleverancier en die energie delen aanbiedt
3/26/2025
27
Local4Local Pilots Energie Samen: locale energie tegen een eerlijke, stabiele prijs
3/26/2025
28
Mensen die vanuit lokaal perspectief (B) werken aan het energiesysteem streven naar: Maximaal gebruik van lokale duurzame bronnen
Het minimaliseren van transport door afstemmen opwek, opslag, gebruik en conversie Gedeelde opwek en opslag
Gelijktijdig vraag en aanbod bij elkaar te brengen
Let op: deze ambitie is niet op alle elementen in lijn met hoe het huidige systeem is ingericht. 2 9
Voorbeelden lokaal energiesysteem
3/26/2025
30
https://vimeo.com/1029951856
Energiegemeenschap Energiegemeenschap: Inwoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en/of overheden in een gebied die samen energie opwekken, opslaan, delen en/of leveren
3/26/2025
32
Beweging naar gebiedsgericht • Vraag en aanbod bij elkaar brengen • Sturen op gelijktijdigheid
De energietransitie en de RES’en worden meer gebiedsgericht
3/26/2025
33
Aan de slag met energiegemeenschappen Bestaande bouw
Nieuwbouw
3/26/2025
34
Belang lokaal eigendom neemt toe Geïntegreerd energiesysteem / De wereld van B
Opwek solitair / Klimaatakkoord
• Grootschalige opwek zon en wind • Streven naar 50% lokaal eigendom Draagvlak
• •
Sturen op gelijktijdigheid Local4Local / energiegemeenschappen
Lokaal eigenaarschap / zeggenschap
3/26/2025
35
Wie is aan zet in de energietransitie De markt? De overheid? De lokale (energie)gemeenschappen?
De keuze bepaalt: • De rol die je als overheid inneemt • Het beleid dat je opstelt • Kennis en capaciteiten die je als overheid nodig hebt • Keuze in wie wat doet op welke schaal • Etc.
3/26/2025
36
Vragen of sparren?
Els Holsappel • Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen/ Energierechtvaardigheid • e.holsappel@npres.nl • 06 11 30 33 05
3/26/2025
37
www.regionale-energiestrategie.nl
3/26/2025
38
Energiewet Artikel 2.4 Voorwaarden energiegemeenschap 1. Een energiegemeenschap neemt in haar statuten, of, in geval van een personenvennootschap, in een overeenkomst, ten minste op dat: a. de participatie in de energiegemeenschap open en vrijwillig is; b. de leden, vennoten, of aandeelhouders het recht hebben de energie-gemeenschap te verlaten; en c. de feitelijke zeggenschap over de energiegemeenschap is gelegen bij leden, vennoten of aandeelhouders die natuurlijk personen, micro-ondernemingen, kleine ondernemingen of lokale autoriteiten zijn. 2. Een energiegemeenschap die hernieuwbare energieprojecten ontwikkelt, kan: a. in aanvulling op het eerste lid, in de statuten of de overeenkomst opnemen dat de leden, vennoten of aandeelhouders van de energiegemeenschap enkel natuurlijk personen, lokale autoriteiten of microondernemingen, kleine ondernemingen of middelgrote ondernemingen zijn; en b. in afwijking van het eerste lid, onderdeel c, de feitelijke zeggenschap over de energiegemeenschap bij die leden, vennoten of aandeelhouders van de rechtspersoon leggen, die in de nabije omgeving van de hernieuwbare-energieprojecten zijn gevestigd. 3. Nadere regels over de wijze waarop een energiegemeenschap de zeggenschap inricht via algemene maatregel van bestuur 3/26/2025
39
Mensen die vanuit lokaal perspectief (B) werken aan het energiesysteem streven naar: Maximaal gebruik van lokale duurzame bronnen
Het minimaliseren van transport door afstemmen opwek, opslag, gebruik en conversie Gedeelde opwek en opslag
Gelijktijdig vraag en aanbod bij elkaar te brengen
Dat is echter niet vanzelfsprekend vanwege huidige kaders (A):
Geoptimaliseerd voor grootschalig centraal opgewekte energie Gelijktijdigheid speelt voor de eindgebruiker geen rol
Transport is onbeperkt beschikbaar
Gericht op de individuele aansluiting
4 0
Balanceren op verschillende schaalniveaus
3/26/2025
41