Presentatie toelichting eindrapport Onderzoek Bestuurlijke Samenwerking

Gemeente Boxtel: weerbaar & wendbaar Toelichting eindrapport inzake de bestuurlijke samenwerkingsmogelijkheden van de gemeente Boxtel

definitief Boxtel, 9 oktober 2024

Vraagstelling aan & Van de Laar Aan bureau & Van de Laar zijn de volgende vier hoofdvragen meegegeven:

1. Theoretisch kader. Beschrijf welke samenwerkingsvormen er bestaan, wat de recente ontwikkelingen zijn en wat de algemene voor- en nadelen van de verschillende samenwerkingsvormen zijn. 2. Waar staat Boxtel nu? Breng de visie, maatschappelijke oriëntatie en (in)formele samenwerkingen, inclusief afspraken en ontwikkelingen van Boxtel in beeld. 3. Wat gebeurt er om Boxtel heen? Breng in beeld wat de ontwikkelingen op samenwerkingsgebied zijn bij gemeenten in onze omgeving. 4. Breng de mogelijke ontwikkelrichting van de bestuurlijke samenwerking van Boxtel in kaart. 2|

1. Vijf samenwerkingsvormen geduid en gewogen

3|

1. Informele samenwerking •

Zelfstandige ambtelijke organisatie

•

Samenwerkingen primair informeel en incidenteel georganiseerd (m.u.v. wettelijk verplichte samenwerkingsverbanden).

•

Voordelen: flexibiliteit, autonomie

•

Nadelen: zorgen over structuur en verantwoording, kwetsbaarheid samenwerkingsvorm

4|

2. Regiegemeente •

Taken (met name in uitvoering) uitbesteed aan publieke en private partijen middels dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s)

•

Gemeentelijke doelstellingen bereiken door regie op inspanningen van alle betrokken partijen

•

Voordelen: meer ruimte voor nemen regie, profiteren van robuustheid/professionaliteit uitvoerende partijen

•

Nadelen: minder grip en controle op uitvoering, hogere kosten en afhankelijkheid derden

5|

3. Shared Service Center (SSC) •

(Deel) medewerkers werkt voor meerdere opdrachtgevers vanuit aparte juridische entiteit

•

In den lande veelal samenwerking in SSC op gebied van bedrijfsvoering/uitvoeringstaken

•

Voordelen: schaalgrootte, toename kansen medewerkers

•

Nadelen: (inhoudelijk) opdrachtgeverschap lastig te organiseren, spanningsveld tussen confectie en maatwerk

6|

4. Ambtelijke fusie •

Huidige situatie Boxtel: MGD

•

Bundeling van ambtelijke capaciteit van gemeenten in aparte entiteit (ambtelijke fusieorganisatie)

•

Voordelen: betere dienstverlening, toegenomen efficiency en betere arbeidsmarktpositie

•

Nadelen: gemeentebesturen ‘trekken’ aan zelfde capaciteit, spanningsveld confectie en maatwerk, zelfde toekomstperspectief?

7|

5. Herindeling

8|

•

Twee of (meer) gemeenten en besturen samengevoegd tot één nieuwe gemeente

•

Aanpassing van gemeentelijke grenzen

•

Incidentele middelen t.b.v. herindeling beschikbaar via wet Arhi

•

Voordelen: schaalvoordelen, verbeterde bestuurskracht en regionale positionering

•

Nadelen: zorgen verlies lokale identiteit, wisselen van werkgever leidt tot ‘opstartfase’

Samenwerkingsvormen gewogen

9|

10 |

2. Waar staat Boxtel nu?

11 |

Opgaven en ambities Boxtel in helikopterview

12 |

•

Boxtel staat voor gecombineerde opgave: dorps karakter (landelijk gebied) én stedelijke opgaven

•

Positie in driehoek van drie grote steden biedt kansen voor Boxtel

•

Tegelijkertijd sterke eigen centrumfunctie in deze driehoek

•

‘Transformatie’/ toekomstperspectief Boxtel vraagt scherp profiel…

•

…waar wil Boxtel van zijn, welke keuzes horen daarbij?

Inwoners Boxtel vooral werkzaam in Boxtel zelf

13 |

Inwoners Boxtel winkelen in Boxtel en Den Bosch

14 |

Middelbare scholieren gaan vooral naar Boxtel

15 |

Samenwerkingen Boxtel kwantitatief geduid

16 |

Positie Boxtel in samenwerkingen nader geduid

17 |

•

Boxtel participeert sterk in (bestuurlijke) regionale verbanden.

•

Focus en scherp profiel ontbreken om maximale uit samenwerkingen te halen

•

Intensieve ambtelijke verbinding met Sint-Michielsgestel.

•

Politiek-bestuurlijk is verbinding met Sint-Michielsgestel beperkt

•

Behoefte aan meer nabijheid beleid en strategie

3. Wat gebeurt er om Boxtel heen?

18 |

Boxtel vergeleken met de buurgemeenten

19 |

•

Demografisch profiel Boxtel lijkt op meeste buurgemeenten

•

Boxtel lijkt ‘redelijk’ op buurgemeenten in maatschappelijk, socio-cultureel en economisch opzicht

•

Buurgemeenten grotendeels gericht op grote steden: Tilburg, Den Bosch en Eindhoven

•

Weinig natuurlijke bestuurlijke verbinding met Boxtel

Ontwikkelingen op samenwerkingsgebied in de regio

20 |

•

RNOB herijkt samenwerkingsconvenant: meer focus en prioritering

•

Ontwikkelingen Brainportregio hebben impact Boxtel

•

Verschillende grensgemeenten halen banden aan met regio Eindhoven

•

MRE staat open voor ‘samenwerkingspartners’

•

Best en Oirschot verkennen momenteel intensieve samenwerking/ herindeling

•

Overige buurgemeenten zetten in op behoud van zelfstandigheid

•

Buurgemeenten, uitgezonderd Sint-Michielsgestel, niet open voor intensieve ambtelijke samenwerking

4. Onze conclusies en adviezen

21 |

Conclusie: onbenut potentieel in bestuurlijke samenwerking in regio heeft impact op realisatiekracht •

Boxtel forse opgaven en potentieel, maar weinig focus en profiel

•

Ambtelijke fusie geeft spanningsveld, maar alternatieven niet direct beter

•

22 |

•

Informele samenwerking en regiegemeente: impact op realisatiekracht

•

Herindeling ‘scoort’ goed, maar is onhaalbaar en niet per se nodig

•

SSC en ambtelijke fusie: spanningsveld tussen ‘nabijheid’ en 4K’s

Geen alternatieve samenwerkingsvorm en -partner voorhanden: focus!

Advies: scherp eigen profiel aan én handel hiernaar in de bestuurlijke samenwerkingsrelaties

23 |

1.

Scherp eigen profiel en strategische agenda aan

2.

Strategische agenda als basis voor oriëntatie op bestuurlijke samenwerkingen: vorm volgt inhoud

3.

Blijf je als grensgemeente van Brainportregio verhouden tot kansen en impact van de schaalsprong

4.

Laat de ‘nabijheid’ van ambtelijke organisatie aansluiten op bestuurlijke ambities en opgaven Boxtel

& Van de Laar. Organisatieadviesbureau met denkers én doeners voor de publieke sector. Resultaatgericht, betrokken en met energie. Zo maken wij impact op maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en organisatorische uitdagingen. In de rol van adviseur, onderzoeker, procesbegeleider of door tijdelijk ín uw organisatie te stappen, brengen wij beweging. Zo dragen onze ervaren adviseurs en jonge talenten bij aan een weerbare en wendbare publieke sector.

Wij helpen bij het verkennen van toekomstscenario’s voor publieke organisaties. En we begeleiden processen om organisaties te vitaliseren. Samenwerking of fusie tot stand brengen? Wij helpen bij de vorming, evaluatie en doorontwikkeling. Wij doen kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de effecten van beleid en naar de sterke en verbeterpunten in organisaties en samenwerkingsverbanden.

Wij kraken onze hersens op complexe vragen. Daarbij zijn we scherp in onze analyses. En bieden we concreet handelingsperspectief in onze advisering. We steken ook graag onze handen uit de mouwen om samen met u resultaat te boeken.

Onze passie om direct maatschappelijk impact te maken zetten wij in binnen het sociaal domein. Onder andere door het ‘vertalen’ van de Hervormingsagenda Jeugd. Ook helpen wij bij de realisatie van de transities op het gebied van klimaat en energie.

Dat doen we bijvoorbeeld door het ontwerpen van passende organisatiestructuren en sturingsconcepten. Door het versterken van leiderschap en het werken aan gewenst gedrag van medewerkers.

Staat uw vraagstuk er niet tussen? Verras ons. Wij laten ons graag uitdagen op andere thema’s in het publieke domein!

& Van de Laar is in vriendschap verbonden met GNGMKRS, ons label voor interim-bemiddeling, executive search & werving en selectie. & Van de Laar B.V. Emmasingel 29-11 5611 AZ Eindhoven 085 – 747 06 18

info@en-vdl.nl en-vandelaar.nl

Lid van de Raad van Organisatieadviesbureaus (ROA).