Inspreektekst Ben van der Meijden 04-11-2025

Inspreektekst Ben van der Meijden Nut en noodzaak van gewasbescherming

Dank voor de gelegenheid om hier namens ZLTO het woord te voeren over een thema dat velen bezighoudt: gewasbescherming. Mijn naam is Ben van der Meijden, ZLTO-bestuurder en boomkweker hier in onze mooie gemeente Boxtel. Ik begrijp goed dat dit onderwerp emoties oproept. Juist daarom is het belangrijk dat we het gesprek voeren op basis van feiten, vakkennis en met oog voor zowel gezondheid als het ondernemersperspectief. Kortom: een balans zoeken. In onze samenleving wordt veel gesproken over gewasbescherming, en via sociale media en andere onlinekanalen klinkt soms bezorgdheid of angst. Mensen delen hun ervaringen en meningen, vaak vanuit betrokkenheid en zorg voor elkaars gezondheid. Toch is het belangrijk om te beseffen dat het niet alleen om de aanwezigheid van een bepaalde stof draait, maar vooral om hoeveel je ervan binnenkrijgt. Je kunt het vergelijken met benzine: een klein beetje ruiken is niet prettig, maar veroorzaakt doorgaans geen problemen, terwijl een groot glas ervan drinken natuurlijk andere gevolgen heeft. Het gaat dus om de mate van blootstelling, en daar letten we als sector heel zorgvuldig op, juist omdat we allemaal geven om de gezondheid van mens en milieu. Boeren en tuinders zijn zich zeer bewust van hun plek in de samenleving en de impact van hun handelen. Er is veel vakmanschap nodig om een teelt tot succes te brengen.

Gezond, vers voedsel – bij voorkeur van dichtbij – is belangrijk voor ons allemaal. Bomen en planten, het fijne groen, dragen bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en geven mensen een gelukkig gevoel. Denk maar terug aan de coronatijd. Maar aardappelen, wortelen, zachtfruit, bomen en planten zijn – net als mensen en dieren – kwetsbaar voor ziekten en plagen. Zonder bescherming kunnen boeren hun gewassen niet gezond en van goede kwaliteit telen en op de markt brengen. We kiezen voor technologische, mechanische en biologische oplossingen waar mogelijk, en alleen als het echt niet anders kan, voor chemische middelen. Beschouwt u het als de spreekwoordelijke medicijnkast. Alle middelen die in Nederland worden gebruikt, zijn streng getoetst door onafhankelijke wetenschappelijke instanties zoals de EFSA in Europa en het Ctgb in Nederland – vergelijkbaar met het RIVM. Net als geneesmiddelen worden ze alleen toegelaten als ze veilig zijn voor mens, dier en milieu, of een zeer lage impact hebben. Bovendien worden bestaande middelen regelmatig opnieuw beoordeeld op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten. We zien in de afgelopen 20 jaar een forse afname van het aantal kilogrammen werkzame stoffen en ook het type middelen is veranderd. Dus niet alleen vermindering maar ook een verandering naar middelen met een lagere milieubelasting.

Het gebruik door agrariërs is terecht streng gereguleerd: van verplichte opleidingen en keuringen van apparatuur tot het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en drift reducerende technieken. Zo voorkomen we dat middelen onbedoeld verspreiden. Uiteraard werken we continu aan verdere verbeteringen. Ik durf te stellen dat onze agrarische sector wereldwijd vooroploopt in het verminderen van chemische gewasbeschermingsmiddelen, geholpen door steeds voortschrijdende wetenschappelijke inzichten. We zetten vol in op:

•

Het toepassen van het principe van Geïntegreerde gewasbescherming door agrariërs. Uitgangspunt is het nemen van preventieve maatregelen die ziekte en plagen in de kiem

smoren. Door dit principe is de noodzaak om gewasbeschermingsmiddelen toe te passen al drastisch afgenomen. Dit proces zet zich onverminderd voor.

•

Het gebruik van laag- risico gewasbeschermingsmiddelen, groene middelen en andere natuurlijke alternatieven

•

Meer en meer werken om de bodem zo vitaal mogelijk te maken door actief bodem- en waterbeheer. Hierdoor groeit het gewas beter en krijg je gezonde, weerbare bomen en planten

•

Precisielandbouw, AI en andere innovatieve technieken

Ook deze transitie kost tijd en energie. Tijd om nieuwe methoden te ontwikkelen, te testen, te certificeren en breed toepasbaar te maken. Tijd om boeren, tuinders en telers op te leiden en te ondersteunen. Tijd om markt en consument mee te krijgen. Biologisch telen – zonder enige vorm van chemie – is een mooi streven, maar leidt tot lagere opbrengsten door ziekten en plagen, en dus tot hogere kosten. Daarnaast blijft de vraag achter op de productie. We leven in een tijd waarin feiten soms onder druk staan. Laten we het debat over gewasbescherming voeren op basis van kennis, niet van aannames, onderbuikgevoelens of wensdenken. Laat de wetenschap leidend zijn. Ik wil bij deze de raad erop wijzen dat de provincie nu bezig is het met opstellen van een actieplan gewasbescherming. Naar verwachting is de definitieve versie daarvan in de loop van de winter, vroege voorjaar gereed en vastgesteld door het college van gedeputeerde staten. Om daartoe te komen is nu het actieplan voor 80% in bespreking in de provinciale staten. Dit actieplan moet gemeenten ook helpen om wanneer zij dat nodig achten beleid te ontwikkelen op dit onderwerp. Het lijkt ons dus beter en logischer om eerst op dit actieplan te wachten dan als gemeente Boxtel het wiel zelf uit te willen vinden en al voor te sorteren op een plan waarvan je weet dat het al in de maak is.

Als ZLTO streven wij een toekomstbestendige, duurzame en veilige agrarische sector die aan de basis staat van een gezonde Brabantse samenleving. Dat is in het belang van ons collectieve welzijn en onze economie. Dank u wel. Uiteraard ben ik graag bereid om uw vragen te beantwoorden.

Ben van der Meijden ZLTO afdeling Dommel en Aa