Inspreektekst 1 - J. Veenman - Inforonde Onderzoeksrapport RKC - 13-11-2023 (geanonimiseerd)

Reactie op rapport Rekenkamercommissie 13 november Vooraf even een persoonlijke ontboezeming: het is jammer dat juist deze presentatie niet plaatsvindt in het Huis van de Democratie....

Geachte leden van de gemeenteraad en overige aanwezigen, Korte introductie: mijn naam is Jan Veenman; wij zijn 46 jaar geleden met ons gezin in StM-Gestel komen wonen. Wij wonen al 36 jaar aan het PD-plein, op de plaats waar de punt van de passer van het centrumplan staat. Het is onze werkplek, onze woonstek, ons eigendom. En vanwege die laatste hoedanigheid waren we onderhandelingspartner in dit plan. Door een grondruil hebben we de beoogde ontwikkeling van het Kloosterpad mede mogelijk gemaakt. Voor dit rapport ben ik ook 'gehoord'. Omdat we afgelopen 2.0 jaar 'de rol en regie' van de gemeente van dichtbij (aan den lijve) hebben mogen ervaren, beperk ik me tot het centrumplan. Graag begin ik met het uitspreken van complimenten: - aan u als raad, om na diepgaand voor-overleg toch dit onderzoek te starten; - aan de Rekenkamercommissie/buro Lysias, voor het vele werk dat verzet is. Het rapport is in mijn ogen een doorwrocht werkstuk waar veel overleg, tijd en energie in is gestoken. De kaders, de uitvoering en sturing van de processen worden uitgebreid (op redelijk hoog abstractieniveau) beschreven en beoordeeld. Met dit rapport is er zonder twijfel meer inzicht gekomen in deze complexe materie. Daarvoor: waardering! En toch heb ik nog twee zorgen, zorgen over buitenbeeld gebleven, belangrijke aspecten.

Inleiding zorgi De uitkomsten van het rapport worden in het persbericht heel kort samengevat met: 'er is ruimte voor verbetering!' Lezing van het rapport maakt dat specifieker: op een aantal plaatsen wordt in veelzijdige bewoordingen en typeringen geconstateerd dat er sprake is van 'nalatigheid' en/of 'in gebreke blijven'. In de sturing van processen blijkt het ook nogal eens te gaan over 'het niet consequent cq tijdig volgen van wet- en regelgeving'. (In dit kader is het opvallend dat de destijds in functie zijnde burgemeester en gemeentesecretaris niet zijn gehoord) Natuurlijk is er begrip voor het feit dat 'waar gewerkt wordt, ook foutjes gemaakt worden'. Belangrijk is wel om te bezien in hoeverre die geconstateerde foutjes' in de praktijk hebben uitgewerkt. Dat effect wordt nauwelijks benoemd en het verband tussen oorzaak en gevolg blijven dus buitenbeeld.

Maar dat is wel de essentie van een besluitvormingsproces: is het beoogde doel bereikt? Om nut en noodzaak van dat causale verband duidelijk te maken doen we even een klein gedachtenexperiment: Je kunt de hypothetische vraag stellen 'welk centrum zouden we nu hebben, als al die geconstateerde foutjes' zich niet hadden voorgedaan?' - Hadden we dan nu een centrum met een echte, fysieke relatie met de Dommel? - Een centrum met een divers winkelaanbod, waar alle ondernemers uit de periferie ook hun plek hebben gevonden; zonder dichtgeplakte winkelruiten?

- Een levendig, aantrekkelijk en toch verkeersveilig centrum, zonder doorgaand verkeer zonder parkeerproblematiek en waar niemand over scheefliggende bestrating valt? - Een centrum als leefbaar verblijfsgebied, zonder geluidsoverlast van vrachtverkeer (dus met inpandig laden en lossen)? - Een centrum dat binnen de planning was afgerond, met het in het exploitatieplan 2010 aangegeven positieve financiële resultaat?

- Een centrum waar iedereen (inwoner/ondernemer/bezoeker/eigenaar) tevreden over is en waar geen bewoner of ondernemer in de problemen is gekomen door het te laat of helemaal niet beschikbaar komen van nieuwe woon-/winkelruimte? Zorg één: De Gestelse samenleving heeft niet het centrum gekregen, dat in zolo door u als raad is vastgesteld. Er zijn (aan de hand van dit rapport) lijnen te trekken van de geconstateerde foutjes'naar het gerealiseerde eindresultaat. Maak dat in het rapport concreet en verhoog daarmee het leereffect (leerdoelstelling). Inleiding zorg 2 De materie rond grote bouwprojecten kunnen we kort samenvatten: te groot en te complex voor de normale gemeentelijke organisatie. Zowel bestuurlijk, politiek alsook voor de capaciteit van de ambtelijke (lijn-)organisatie. Het college dat in 2002 de aanzet tot dit centrumplan gaf, heeft dat bij de start al voorzien; en heeft daarom aan de voorkant twee zekerheden ingebouwd om de kwaliteit van het plan te borgen (dit werd destijds heel positief ervaren). 1-Ter aanvulling van die ontbrekende kennis en ervaring is een landelijk erkend adviesbureau ingehuurd om op alle fronten brede ondersteuning te kunnen bieden (bouwmanagement, -strategie, -realisatie en op juridisch gebied). Deskundigen van dat bureau zijn zo'n 15 jaar intensief en op alle niveaus bij de processen betrokken geweest.

2- Om tot een efficiënte en verantwoorde procesgang te komen is er, mede op advies van dat bureau, een overleg-/werkstructuur opgezet waarlangs het realisatieproces zou moeten gaan verlopen. En om bij mogelijke planwijzigingen op een verantwoorde wijze zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke plan te blijven. Zorg twee: Die allesomvattende inzet van het adviesbureau (en die voorgenomen procesgang) heeft de Gestelse samenleving niet behoed voor kwaliteitsverlies (en planninguitloop) bij de uitvoering van het vastgestelde centrumplan. Redenen daarvoor graag in het rapport opnemen. Conclusie Onderlinge samenhang en causale verbanden tussen de diverse processen en de daaruit voortvloeiende effecten kunnen nu nog niet eenduidig verklaard worden. Daarmee wordt niet volledig voldaan aan de taakstelling van de Rekenkamercommissie en wordt het normstellende effect (de door de Raad gestelde leerdoelstelling) niet bereikt. Dit zorgvuldige rapport is dus eigenlijk nèt niet af. Daarom is mijn verzoek cq dringend advies aan de Raad: maak (aan de hand van deze twee zorgen) alsnog een gerichte, concrete aanvulling op dit rapport. Dus: u bent goed op weg, maar graag nog één stapje verder! Alleen uw politieke wil kan dat afdwingen en realiseren; het is niet alleen uw macht, uw recht, maar ook uw plicht!

Jan Veenman

13 november 2023