Inkoop en aanbestedingsbeleid gemeente Boxtel- Bijlage 2 Inkoop- en aanbestedingsbeleid
Tekst van het document
‘Doelmatig inkopen binnen de kaders van de rechtmatigheid’
Versiedatum: 29-11-2023 versie: DEF 1.0
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................. - 1 1.
Inleiding ....................................................................................................................................... - 2 1.1 Definities .................................................................................................................................. - 3 -
2.
Gemeentelijke doelstellingen .................................................................................................... - 4 2.1 Inkoopdoelstellingen .................................................................................................................. - 4 2.2 Aanverwante organisatiedoelstellingen ................................................................................... - 5 -
3.
4.
5.
Juridische uitgangspunten ....................................................................................................... - 7 3.1
Algemeen juridisch kader .................................................................................................... - 7 -
3.2
Algemene beginselen bij Inkopen........................................................................................ - 7 -
3.3
Uniforme documenten ......................................................................................................... - 8 -
3.4
Mandaat en volmacht .......................................................................................................... - 9 -
3.5
Afwijkingsbevoegdheid ........................................................................................................ - 9 -
3.6
Klachtenregeling .................................................................................................................. - 9 -
Ethische en ideële uitgangspunten ........................................................................................ - 11 4.1
Integriteit ............................................................................................................................ - 11 -
4.2
Maatschappelijk verantwoord Inkopen ............................................................................. - 11 -
Economische uitgangspunten ................................................................................................ - 14 5.1
Product-, Markt- en Contractanalyse ................................................................................. - 14 -
5.2
Onafhankelijkheid en keuze voor de ondernemersrelatie ................................................. - 14 -
5.3 Lokale economie en MKB...................................................................................................... - 14 -
6.
5.4
Grensoverschrijdend belang .............................................................................................. - 15 -
5.5
Innovatie ............................................................................................................................ - 15 -
5.6
Samenwerkingsverbanden ................................................................................................ - 16 -
5.7
Bepalen van de inkoopprocedure ...................................................................................... - 16 -
5.8
Eerlijke mededinging en commerciële belangen ............................................................... - 18 -
Organisatorische uitgangspunten .......................................................................................... - 19 6.1
Inkoop en Contractmanagement ....................................................................................... - 19 -
6.2
Verantwoordelijkheden ...................................................................................................... - 20 -
6.3
Strategieformulier en verplichte dossiervorming ............................................................... - 20 -
Bijlage(n) .......................................................................................................................................... - 22 -
-1-
1. Inleiding Voor u ligt het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Boxtel (hierna ook ‘de Gemeente’). De Gemeente besteedt continu aandacht aan (verdere) professionalisering van de inkoop- en aanbestedingspraktijk in het licht van doelmatigheid, rechtmatigheid en integriteit. In dit inkoopbeleid wordt het inkoopproces inzichtelijk en transparant gemaakt door de doelstellingen, uitgangspunten en kaders te schetsen waarbinnen inkopen in de Gemeente plaatsvindt. De Gemeente streeft daarbij een aantal centrale doelstellingen na (zie verder hoofdstuk 2). Aangezien inkopen plaatsvindt in een dynamische omgeving, dient de Gemeente continu bezig te zijn met het doorvoeren van verbeteringen in de inkoopprocessen. De gemeentelijke doelstellingen zijn hierbij leidend. Dit inkoop en aanbestedingsbeleid sluit zoveel mogelijk aan op het algemene beleid en de beschreven visie en missie van de Gemeente. Daarnaast gaat de Gemeente bij het inkopen van werken, leveringen of diensten uit van de volgende uitgangspunten:
Bij elke inkoop die vanuit de Gemeente wordt gerealiseerd vormen bovengenoemde uitgangspunten de gezamenlijk basis voor de doelstellingen van de inkoopprocedure. Hiermee heeft de Gemeente oog voor secundaire doelstellingen die we met onze inkopen proberen te realiseren.
-2-
1.1 Definities In dit Inkoop- en aanbestedingsbeleid wordt verstaan onder: Contractant
De in de overeenkomst genoemde wederpartij van de Gemeente.
Diensten
Diensten als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet.
Gemeente
De gemeente Boxtel, zetelend Markt 1 te Boxtel.
Inkopen
(Rechts)handelingen van de Gemeente gericht op de verwerving van Werken, Leveringen of Diensten en die een of meerdere facturen van een Ondernemer met betrekking tot bedoelde Werken, Leveringen of Diensten tot gevolg hebben.
Leveringen
Leveringen als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet.
Offerte
Een aanbod in de zin van het Burgerlijk Wetboek.
Offerteaanvraag Een enkelvoudige of meervoudige aanvraag van de Gemeente voor te verrichten prestaties of een (Europese) aanbesteding conform de Aanbestedingswet en de Europese aan- bestedingsrichtlijnen. Ondernemer
Een ‘aannemer’, een ‘leverancier’ of een ‘dienstverlener’.
Werken
Werken als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet.
UAV
Vigerende Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken.
UAV-GC
Vigerende Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken voor Geïntegreerde Contractvormen.
GIBIT
Vigerende Gemeentelijk Inkoopvoorwaarden bij IT (VNG Realisatie).
DNR
De Nieuwe Regeling (DNR) bevat de algemene branchevoorwaarden van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) en de Brancheorganisatie van advies, management, en ingenieursbureaus (ONRI).
-3-
2. Gemeentelijke doelstellingen De Gemeente wil met dit inkoop- en aanbestedingsbeleid haar ambities concretiseren en de volgende doelstellingen realiseren.
2.1 Inkoopdoelstellingen A Rechtmatig en doelmatig inkopen zodat gemeenschapsgelden op controleerbare en verantwoorde wijze worden aangewend en besteed.
De Gemeente leeft daartoe bestaande wet- en regelgeving en de bepalingen van haar Inkoop- en aanbestedingsbeleid na. Daarnaast koopt de Gemeente efficiënt en effectief in. De inspanningen en uitgaven moeten daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van het beoogde doel. De kosten staan in redelijke verhouding tot de opbrengsten en het beheersen en verlagen van de gemeentelijke middelen staan centraal. De Gemeente houdt daarbij in het oog dat er voldoende toegang is voor ondernemers tot gemeentelijke opdrachten.
B Een integere, betrouwbare, zakelijke en professionele inkoper en opdrachtgever zijn.
Professionaliteit houdt in dat op bewuste en zakelijke wijze wordt omgegaan met Inkopen. Continu wordt geïnvesteerd in inhoudelijke kennis over de in te kopen werken, leveringen en diensten, de marktomstandigheden en de relevante wet- en regelgeving. Het streven naar professioneel opdrachtgeverschap komt tot uitdrukking in een betrokkenheid bij de inkoopambitie, slagvaardige besluitvorming, adequaat risicomanagement, vertrouwen in de contractant en in wederzijds respect tussen de Gemeente en de contractant. De Gemeente spant zich in om alle inlichtingen en gegevens te verstrekken aan de ondernemer voor zover die nodig zijn in het kader van het inkoopproces.
C Het creëren van de meest maatschappelijke waarde voor de publieke middelen.
Bij inkopen kan de Gemeente ook interne en andere gemeentelijke en maatschappelijke kosten betrekken in haar afweging. Ook de kwaliteit van de in te kopen werken, leveringen en diensten speelt een belangrijke rol.
D Maatschappelijk Verantwoord inkopen en daarmee bijdragen aan de realisatie van de maatschappelijke doelstellingen van de Gemeente.
De Gemeente heeft een grote rol bij de aanpak van belangrijke maatschappelijke en sociale vraagstukken. De Gemeente wil bij de inkopen waar mogelijk een bijdrage leveren aan het oplossen daarvan.
E Een continue positieve bijdrage leveren aan het goed presteren van de Gemeente.
Inkopen heeft een belangrijke invloed op het gehele prestatieniveau van de Gemeente en draagt daar direct en voortdurend aan bij. De concrete doelstellingen van inkopen zijn daarbij steeds rechtstreeks afgeleid van de gemeentelijke doelstellingen.
F Administratieve lastenverlichting voor zowel de Gemeente als voor ondernemers.
Zowel de Gemeente als ondernemers verrichten vele administratieve handelingen tijdens het inkoopproces. De Gemeente verlicht deze lasten door bijvoorbeeld proportionele eisen en criteria te stellen en door een efficiënt inkoopproces uit te voeren. Concreet kan de Gemeente hiertoe digitaal inkopen (en aanbesteden). De Gemeente maakt, waar mogelijk, gebruik van de Uniform Europees Aanbestedingsdocument.
G De Gemeente geeft voorrang aan (Quasi) inbesteden boven inkopen
De Gemeente participeert in diverse gemeenschappelijke regelingen, zoals bijv. WSD Boxtel, ODBN en stichting Bizob. Daarmee hebben zij er een financieel en economisch belang bij dat deze organen voldoende werk hebben.
Voorafgaand aan iedere aanbesteding wordt onderzocht of de
-4-
opdracht kan worden (quasi)-inbesteed bij één van de gemeenschappelijke regelingen waarin de Gemeente participeert. Daarbij moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: •
Het uitvoerend orgaan behoort tot de eigen rechtspersoon óf is een zelfstandig rechtspersoon waarbij voldaan wordt aan de voorwaarden van art. 2.24a Aw (toezichts-, activiteiten- en kapitaalscriterium);
•
Er wordt geen concessie gedaan aan de kwaliteit van de te leveren diensten of producten;
•
De overeen te komen voorwaarden moeten marktconform en proportioneel zijn.
•
De aanbieding wordt getoetst aan, uit een marktanalyse, beschikbare kengetallen;
•
Van de toetsing van de aanbieding, door een in- of externe deskundige, wordt een schriftelijk verslag vastgelegd;
•
Door de aanbieding van het orgaan op de elementen, materiaalkosten, loonkosten, machinekosten, reiskosten, overheadkosten en dergelijke te toetsen aan de eigen (voor opgestelde) begroting.
2.2 Aanverwante organisatiedoelstellingen Naast het aansluiten op het algemeen beleid van de Gemeente en de specifieke inkoopdoelstellingen, zoals benoemd in § 2.1, wil de Gemeente met dit beleid ook uitvoering en invulling geven aan organisatiedoelstellingen op andere beleidsterreinen. In het bijzonder benadrukt de Gemeente de volgende aandachtsvelden, waaraan ook in het kader van professionalisering de komende jaren extra aandacht wordt besteed.
a Contractmanagement Met de uitvoering van de inkopen streeft de Gemeente ook naar invulling van haar doelstellingen op het gebied van contractmanagement. Te denken valt hierbij aan: uniformering van contractvoorwaarden en werkwijze binnen de Gemeente, maar ook het komen tot en werken met standaarden op het gebied van o.a. contracten, contractevaluaties, escalatiemodellen, monitoring van prestatielevering, factuurverwerking, verplichtingenadministratie. Concreet hanteert de Gemeente rondom de prestatieverklaring het volgende uitgangspunt: De Gemeente heeft de plicht om de prestatieverklaring bij inkopen aan te tonen. Daarvoor hanteren zij het beleid dat bij alle facturen vanaf een minimale waarde een prestatielevering verplicht bij de factuur is bijgevoegd. In intern beleid zijn de spelregels en de minimale waarde benoemd en zijn, conform de BADO notitie, voorbeelden van geaccepteerde prestatieleveringen opgesomd. Daarnaast verwerkt de Gemeente bij voorkeur E-facturen. Dit ter verbetering en het versneld kunnen verwerken van de facturatie.
-5-
b Algemene Verordening Gegevensbescherming In principe deelt de Gemeente persoonsgegevens niet met derden. Het komt voor dat het verwerken van (persoons)gegevens wordt uitbesteedt aan een externe partij. In dat geval maakt de Gemeente schriftelijke afspraken over onder andere het gebruik, de beveiliging en geheimhouding van persoonsgegevens. Deze afspraken legt de Gemeente met de externe partij schriftelijk vast in een zogeheten verwerkersovereenkomst. Hiermee handelt de Gemeente volgens de AVG en de uitvoeringswet (UAVG). Benieuwd naar de uitgangspunten van de Gemeente inzake privacy? Kijk dan op https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR489338/1 voor het vigerend beleid van de Gemeente.
-6-
3. Juridische uitgangspunten 3.1 Algemeen juridisch kader De Gemeente leeft de relevante wet- en regelgeving na. Uitzonderingen op eigen regelgeving zullen door de Gemeente restrictief worden uitgelegd en toegepast om te voorkomen dat het toepassingsbereik van deze wet- en regelgeving wordt uitgehold. De voor het inkoop- en aanbestedingsbeleid meest relevante wet- en regelgeving volgen uit: Europese wet- en regelgeving
Wet- en regelgeving op het gebied van aanbesteden is afkomstig van de Europese Unie. De ‘Aanbestedingsrichtlijnen’ en ‘Concessierichtlijn’ vormen momenteel de belangrijkste basis. De interpretatie van deze Aanbestedingsrichtlijnen en ‘Concessierichtlijn’ kan volgen uit Groenboeken, Interpretatieve Mededelingen etc. van de Europese Commissie.
Aanbestedingswet
De gewijzigde Aanbestedingswet 2012 implementeert sinds 1 juli 2016 de Europese Richtlijnen 2014/24/EU en 2014/25/EU (‘Aanbestedingsrichtlijnen’), Concessierichtlijnen 2014/23/EU en Richtlijn 2007/66/EU (‘Rechtsbeschermingsrichtlijn’). Deze wet biedt één kader voor overheids- en concessieopdrachten boven en – beperkt – onder de (Europese) drempelwaarden en de rechtsbescherming bij (Europese) aanbestedingen.
Burgerlijk Wetboek
Het wettelijke kader voor overeenkomsten.
Gemeentewet
Het wettelijke kader voor Gemeente.
Gids Proportionaliteit
De (herziene) Gids Proportionaliteit 2016 is in zijn geheel het richtsnoer dat is aangewezen in het Aanbestedingsbesluit en geeft handvatten voor redelijke toepassing van het proportionaliteitsbeginsel.
Aanbestedingsreglement Werken
In het ARW 2016 zijn procedurevoorschriften opgenomen met betrekking tot de wijze waarop aanbestedingen voor Werken moeten verlopen.
3.2 Algemene beginselen bij Inkopen a
Algemene beginselen van het aanbestedingsrecht
De Gemeente neemt bij haar Inkopen de volgende algemene beginselen van het aanbestedingsrecht in acht: Gelijke behandeling
Gelijke omstandigheden mogen niet verschillend worden behandeld, tenzij dat verschil objectief gerechtvaardigd is. Ook verkapte of indirecte discriminatie is verboden.
Non-discriminatie
Discriminatie op grond van nationaliteit mag niet.
Transparantie
De gevolgde procedure dient navolgbaar (en dus controleerbaar) te zijn. Dit is een logisch uitvloeisel van het beginsel van gelijke behandeling. Normaal zorgvuldige en oplettende inschrijvers moeten weten waar ze aan toe zijn.
-7-
b
Proportionaliteit (evenredigheid)
De gestelde eisen, voorwaarden en criteria aan de inschrijvers mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot het voorwerp van de opdracht. De Gemeente past het beginsel van proportionaliteit toe bij de te stellen eisen, voorwaarden en criteria aan inschrijvers en inschrijvingen en met betrekking tot de contractvoorwaarden.
Wederzijdse erkenning
Diensten en goederen van ondernemingen uit andere lidstaten van de Europese Unie moeten worden toegelaten voor zover die Diensten en goederen op gelijkwaardige wijze kunnen voorzien in de legitieme behoefte van de Gemeente.
Geheimhouding
Hierin volgt de Gemeente de geheimhoudingsverplichting zoals opgenomen in de Aanbestedingswet.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
De Gemeente neemt bij haar Inkopen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht, zoals het gelijkheidsbeginsel, motiveringsbeginsel en vertrouwensbeginsel.
c
Verplichte digitale dossiervorming
De Gemeente zorgt voor uniforme en doelmatige dossiervorming van inkoopprocessen. Hiertoe gebruikt men het digitale zaaksysteem om de definitieve versies van alle relevante documenten, correspondentie en besluitvorming op te slaan. Zie § 6.3 voor nadere toelichting.
3.3 Uniforme documenten De Gemeente streeft ernaar om uniforme documenten te hanteren, tenzij een concreet geval dit niet toelaat. Uniformiteit in de uitvoering draagt eraan bij dat Ondernemers weten waar ze aan toe zijn en landelijk gezien niet steeds met verschillende procedureregelingen worden geconfronteerd. De Gemeente past, mits passend, bij de betreffende Inkopen in ieder geval toe: • Inkoopvoorwaarden Boxtel, Sint-Michielsgestel & MijnGemeenteDichtbij (conform VNG model) • Bij uitsluiting van de inkoopvoorwaarden van de Gemeente wordt zo veel als mogelijk gewerkt met generieke branche gerelateerde Handelsvoorwaarden (bijv. UAV, UAV-GC, GIBIT of DNR) • Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UAE) Bij iedere inkoop worden inkoop-/handelsvoorwaarden van toepassing verklaard. Zij maken integraal onderdeel uit van de overeenkomst en dragen daarmee bij aan de realisatie van de inkoopdoelstellingen van de Gemeente. Het is aan de Gemeente om te bepalen welke van de bovengenoemde uniforme documenten het meest passend zijn voor de betreffende inkoop. Hierbij hanteert men de volgende werkwijze: 1) In eerste aanleg wordt beoordeeld of de inkoopvoorwaarden van de Gemeente passend zijn.
Indien passend, wordt de toepassing hiervan opgenomen in de Offerteaanvraag; 2) Indien de inkoopvoorwaarden niet passend zijn, wordt beoordeeld of deze met minimale aanpassingen/ aanvullingen toch toegepast kunnen worden. Indien passend worden de inkoopvoorwaarden toegepast en worden de aanvullingen/ aanpassingen in de overeenkomst (als addendum) vastgelegd; 3) Indien de inkoopvoorwaarden met aanvullingen/ aanpassingen niet passend zijn, dan wordt beoordeeld of er generieke branche gerelateerde handelsvoorwaarden zijn die passend zijn -8-
voor de inkoopopdracht. Indien deze generieke branche gerelateerde handelsvoorwaarden passend zijn, wordt de toepassing hiervan in de Offerteaanvraag opgenomen en wordt de toepassing hiervan bevestigd in de overeenkomst; 4) Indien generieke branche gerelateerde handelsvoorwaarden niet aanwezig of passend zijn, wordt beoordeeld of de leverings- & handelsvoorwaarden van de Ondernemer passend zijn. Indien deze passend zijn, wordt de toepassing hiervan opgenomen in de Offerteaanvraag en bevestigd in de overeenkomst. In de (verkorte) inkoopstrategie wordt hierin een gemotiveerde keuze gemaakt en wordt deze keuze vastgelegd. Ook eventuele aanvullingen en/of uitsluitingen op voorwaarden dienen te worden gemotiveerd en vastgelegd in de inkoopstrategie. Daarnaast worden deze aanvullingen/ aanpassingen en/of uitsluitingen te worden opgenomen in de Offerteaanvraag en in de overeenkomsten.
3.4 Mandaat en volmacht Inkoop vindt plaats met inachtneming van de vigerende mandaat- en volmacht regeling van de Gemeente. De Gemeente wil slechts gebonden zijn aan verbintenissen en verplichtingen op basis van rechtsgeldige besluitvorming en civielrechtelijke vertegenwoordiging. De vigerende mandaat- en volmacht-regeling van de Gemeente vind u hier: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR681647/1
3.5 Afwijkingsbevoegdheid Afwijkingen van dit Inkoop- en aanbestedingsbeleid zijn slechts vooraf mogelijk en toegestaan op basis van een deugdelijk gemotiveerd besluit van het bevoegd orgaan binnen de Gemeente en voor zover dit mogelijk is op basis van geldende wet- en regelgeving. In dit voorgenomen besluit wordt een advies van een inkoopconsulent of inkoopexpert opgenomen alvorens dit ter goedkeuring wordt voorgelegd aan het bevoegd orgaan binnen de Gemeente. Afwijking achteraf is in strijd met de algemene beginselen bij inkoop daarom niet toegestaan. De motivering voor afwijken vindt zijn grondslag in de inkoopstrategie en de daarin opgenomen elementen.
3.6 Klachtenregeling Gestimuleerd wordt dat de Gemeente en Ondernemers geschillen in onderling overleg oplossen en niet onnodig aan de rechter voorleggen. In de Offerteaanvraag kan de Gemeente opnemen hoe een klacht wordt ingediend en op welke wijze de Gemeente de klacht vervolgens zal behandelen. Daarnaast oriënteert de Gemeente, samen met de gemeente Sint-Michielsgestel en gemeenschappelijk samenwerkingsverband MijnGemeenteDichtbij, zich op het gezamenlijk instellen van een centraal klachtenmeldpunt en zetten zij zich proactief in voor overleg met Ondernemers aangaande inkoop- en aanbestedingstrajecten.
-9-
Indien de Gemeente deelneemt in een gezamenlijk inkooptraject of gezamenlijke aanbesteding zal in overleg, vooraf in de inkoopstrategie, worden vastgesteld welke klachtenregeling van toepassing is op de aanbesteding. Ondernemers die desondanks een formele klacht willen indienen over het handelen of gedragingen van een ambtenaar of bestuurder, kunnen zich wenden tot de klachtenregeling zoals vermeld op de website van de Gemeente. Ondernemers die een formele klacht willen indienen over het verloop van de aanbestedingsprocedure of het handelen of nalaten van de Gemeente als aanbestedende dienst in de aanbesteding kunnen zich wenden tot de klachtenregeling van de Commissie van Aanbestedingsexperts. Meer informatie hierover is te vinden op https://www.commissievanaanbestedingsexperts.nl/.
- 10 -
4. Ethische en ideële uitgangspunten 4.1 Integriteit a
De Gemeente stelt bestuurlijke en ambtelijke integriteit voorop.
De Gemeente heeft hoog in het vaandel dat haar bestuurders en ambtenaren integer handelen. De bestuurders en ambtenaren houden zich aan de vastgestelde gedragscodes (gedragscode voor ambtenaren en gedragscode voor Burgemeester en Wethouders). Zij handelen zakelijk en objectief, waardoor bijvoorbeeld belangenverstrengeling wordt voorkomen. b
De Gemeente contracteert enkel integere Ondernemers.
De Gemeente wil enkel zaken doen met integere ondernemers die zich niet bezighouden met criminele of illegale praktijken. Een toetsing van de integriteit van ondernemers is bij inkoop (en aanbesteding) in beginsel mogelijk, bijvoorbeeld door de toepassing van uitsluitingsgronden, het hanteren van de ‘Gedragsverklaring Aanbesteden’ of het verrichten van een BIBOB onderzoek conform het gemeentelijk Bibob-beleid. Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) Conform paragraaf 3.2 van het Bibob-beleid van de Gemeente kan de Gemeente (als aanbestedende dienst) een Bibob onderzoek van toepassing verklaren op de gunning en/of overeenkomst van een overheidsopdracht. Indien een Bibob onderzoek van toepassing is op de inkoopopdracht wordt hiervan expliciet melding gemaakt in de Offerteaanvraag. Zie https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR625687/1, voor het vigerend Bibob-beleid van de Gemeente.
4.2 Maatschappelijk verantwoord Inkopen a
Bij Inkopen neemt de Gemeente sociale, ecologische en economische aspecten in acht.
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (‘MVI’) betekent dat de Gemeente de effecten op people, planet en profit meeneemt bij Inkopen. Met een goed Inkoop- en aanbestedingsbeleid kunnen maatschappelijke doelen worden gerealiseerd (Inkopen met impact). De Gemeente stimuleert daarom de sociale, ecologische en economische aspecten te integreren bij Inkopen en aanbestedingen van Werken, Diensten en Leveringen. De Gemeente heeft ook als opdrachtgever en inkoper een voorbeeldfunctie in het maatschappelijk verkeer. Daarnaast heeft de Gemeente als opdrachtgever en inkoper invloed op Ondernemers om wenselijke maatschappelijke veranderingen teweeg te brengen. Door vooruitstrevende eisen te stellen wil zij een duurzaam beleid door Ondernemers stimuleren. De Gemeente vergroot de impact van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen door haar opdrachtgeverschap en de inkooporganisatie intern goed op elkaar af te stemmen. De basis voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen wordt gelegd in de voorbereiding, door vroegtijdig in de besluitvorming duurzame en sociale aspecten te betrekken en door middel van een marktanalyse de uitvoerbaarheid te toetsen. In alle stappen van het inkoopproces worden weloverwogen keuzes gemaakt ten aanzien van de balans tussen de sociale, ecologische en economische aspecten. Dit kan tot uitdrukking worden gebracht door het volgende: - 11 -
•
De Gemeente analyseert in welke productgroepen, welke maatschappelijke winst te behalen valt.
•
•
In de inkoopstrategie licht de Gemeente toe welke Werken, Leveringen of Diensten op het gebied van duurzaamheid op de markt worden aangeboden. De Gemeente promoot het in dialoog met de markt vóór (marktconsultatie) of tijdens de aanbestedingsprocedure (bijv. concurrentiegerichte dialoog) zoeken naar bestaande of nieuwe MVI-oplossingen. In de aanbestedingsstukken (bijvoorbeeld in de minimumeisen of de selectie- en gunningscriteria) en in de te sluiten overeenkomst kunnen duurzaamheidscriteria worden opgenomen. De Gemeente stimuleert het kijken naar de levensduurkosten en niet enkel de aanschafprijs.
•
De Gemeente kan digitaal Inkopen (E-procurement, E-factureren etc.).
•
De Gemeente monitort de aangeboden MVI-oplossingen en controleert of MVI-afspraken worden nagekomen.
•
•
De Gemeente onderschrijft het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Het Manifest is bedoeld om de bijdrage van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen aan de realisatie van beleidsdoelen te vergroten. De Gemeente heeft conform artikel 3 van het Manifest een Actieplan MVI opgesteld, zie bijlage I. Sociale, ecologische en economische aspecten kunnen worden vertaald in specifieke MVI-thema’s, waaronder: • Klimaatbewust Inkopen De Gemeente onderschrijft het Klimaatakkoord van Parijs (2015) waarin 195 landen afspraken om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden. De Gemeente wil stappen maken naar een klimaat neutrale bedrijfsvoering binnen de Gemeente (zoals in energie, mobiliteit en materiaalgebruik). Daarnaast worden ook Ondernemers aangespoord tot CO2-reductie. • Biobased Inkopen Bij biobased Inkopen worden producten ingekocht die geheel of gedeeltelijk van hernieuwbare grondstoffen zijn gemaakt. Het gebruik van fossiele grondstoffen wordt teruggedrongen, waardoor de transitie naar een koolstofarme economie wordt ondersteund. De Gemeente streeft ernaar daar waar mogelijk en gewenst biobased producten in te kopen. • Circulair Inkopen Bij circulair Inkopen wordt het inkoopinstrument ingezet om productie en (her)gebruik van producten en diensten te stimuleren en daarmee de transitie naar een circulaire economie te bevorderen.
De Gemeente kan bij Inkopen en aanbestedingen bijvoorbeeld het hergebruik van materialen en afvalreductie vereisen. • Internationale Sociale Voorwaarden De Internationale Sociale Voorwaarden (ISV), gebaseerd op de fundamentele arbeidsnormen van de International Labour Organisation (ILO), vereisen dat leveranciers analyseren of er risico’s zijn op schendingen van arbeidsnormen en mensenrechten in hun productieketen (zoals kinderarbeid, dwangarbeid, discriminatie van werknemers, niet-betaling van leefbaar loon). Als er risico’s zijn, dan moeten Ondernemers zich inspannen om deze risico’s te voorkomen of te verkleinen. Hiertoe kan de Gemeente bij Inkopen en aanbestedingen de ISV van toepassing verklaren. In de Offerteaanvraag kan de Gemeente de ISV opnemen als uitvoeringseisen. In haar inkopen gebruiken de Gemeente zo veel als mogelijk de genoemde inkoopinstrumenten uit dit actieplan MVI. Toepassing of uitsluiting van deze instrumenten worden gemotiveerd en vastgelegd in de inkoopstrategie.
- 12 -
b
Sociaal ondernemen
De Gemeente hecht grote waarden aan een diverse en inclusieve samenleving. Hiertoe wil de Gemeente niet alleen bijdragen middels haar inkopen, maar willen zij zelf ook een bijdrage leveren. Hiertoe ontwikkelt de Gemeente beleid- en uitvoeringsregels om dit in de eigen organisatie te waarborgen. Daarnaast streeft zij naar stimulering van deze vorm van sociaal ondernemen onder haar gecontracteerde Ondernemers, te denken valt aan: •
Het opleggen van een Social Return taakstelling bij Inkopen met een significante opdrachtwaarde. Ondernemers kunnen aan deze taakstelling voldoen conform de vigerende kadernotitie Social Return van de arbeidsmarktregio Noordoost Brabant.
•
Het voorbehouden van overheidsopdrachten aan sociale werkplaatsen of ondernemers die integratie van gehandicapten en kansarmen tot hoofddoel hebben (zgn. 30+ bedrijven) of organisaties die opdrachten uitvoeren in het kader van programma’s voor beschermde arbeid. Artikel 2.82 Aanbestedingswet biedt hiertoe de mogelijkheid.
Social Return is het principe dat Ondernemers naast het uitvoeren van de reguliere opdracht iets terugdoen voor de Gemeente, op maatschappelijk of sociaal vlak. De Gemeente wil dat haar Inkopen ook een sociale opbrengst (Return) opleveren voor de maatschappij. Bij Inkopen en aanbestedingen kan worden gekozen voor sociale uitgangspunten en wordt nagedacht over de kansen die er zijn voor Social Return bij een specifieke Werk, Dienst en eventueel Levering. De Gemeente kan Social Return inzetten voor: • Het bevorderen van de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. •
Het stimuleren van sociaal ondernemen.
•
Het bereiken van andere doelen in het sociaal domein, zoals armoedebestrijding, onderwijs en zorg.
Voor advisering en ondersteuning bij de uitvoering van Social Return afspraken, maakt de Gemeente gebruik van de diensten van het Adviespunt Social Return van de WSD (www.adviespuntsocialreturn.nl). Naast advisering en ondersteuning aan de Gemeente biedt het Adviespunt Social Return haar diensten ook aan voor Ondernemers. Indien overeengekomen kan er ook bij andere partijen advies en ondersteuning worden verkregen, motivering voor deze keuze wordt vastgelegd in de inkoopstrategie en bevestigd in de overeenkomst.
- 13 -
5. Economische uitgangspunten 5.1 Product-, Markt- en Contractanalyse Inkoop vindt plaats op basis van beschikbare, objectieve product-, markt- en contractinformatie. De Gemeente acht het van belang om de markt te kennen door, mits mogelijk en dit gelet op de waarde of de aard van de opdracht gerechtvaardigd is, een product- en/of marktanalyse uit te voeren en daarnaast bevindingen uit eerdere contracten te gebruiken om nieuwe inkopen rechtmatig en doelmatig uit te voeren. De uitkomsten van deze analyses worden verwerkt in de inkoopstrategie. • Een productanalyse leidt tot inzicht in de aard van het ‘product’ en de relevante markt(vorm). • Een marktanalyse leidt tot het inzicht in de relevante markt(vorm), de ondernemers die daarop opereren en hoe de markt- en mogelijke machtsverhoudingen zijn (bijvoorbeeld: kopers- of verkopersmarkt). • Een contractanalyse leidt tot inzicht in de voorwaarden, prestaties en doelmatigheid van de eerdere overeenkomsten van de Gemeente. Door een product- en/of marktanalyse kan daarnaast worden geïnventariseerd welke duurzame en innovatieve oplossingen door de markt kunnen worden geboden. Een marktconsultatie met Ondernemers kan onderdeel uitmaken van de marktanalyse. De Gemeente kan contact opnemen met MVO Nederland voor ondersteuning bij het zoeken naar duurzame oplossingen.
5.2 Onafhankelijkheid en keuze voor de ondernemersrelatie a
De Gemeente acht een te grote afhankelijkheid van Ondernemers niet wenselijk.
De Gemeente streeft naar onafhankelijkheid ten opzichte van Ondernemers (Contractanten) zowel tijdens als na de contractperiode. De Gemeente moet in beginsel vrij zijn in het maken van keuzes bij haar Inkopen (waaronder de keuze van Ondernemer(s) en Contractant(en), maar ook vanwege de naleving van de (Europese) wet- en regelgeving).
b
De Gemeente kiest voor de meest aangewezen ondernemersrelatie.
Gedurende de contractperiode kan bij de Contractant afhankelijkheid ontstaan van de Gemeente door bijvoorbeeld de te behalen doelstellingen, resultaten, productontwikkelingen (innovatie) of het creëren van prikkels. De Gemeente kiest in dat geval voor de meest aangewezen ondernemersrelatie. De mate van (on)afhankelijkheid in een ondernemersrelatie wordt onder andere bepaald door de financiële waarde van de opdracht, switchkosten, mate van concurrentie in de sector (concentratiegraad) en beschikbaarheid van alternatieve Ondernemers.
5.3 Lokale economie en MKB a
De Gemeente heeft oog voor de lokale economie, zonder dat dit tot enigerlei vorm van discriminatie van Ondernemers leidt.
In gevallen waar een enkelvoudig onderhandse Offerteaanvraag en/of een meervoudig onderhandse Offerteaanvraag volgens de geldende wet- en regelgeving is toegestaan, kan rekening worden gehouden met de lokale economie en lokale Ondernemers. Discriminatie moet daarbij worden - 14 -
voorkomen en de Gemeente moet niet onnodig regionale, nationale, Europese of mondiale kansen laten liggen. ‘Local sourcing’ kan bijdragen aan de doelmatigheid van Inkopen. Bij geschiktheid en aanwezigheid van potentiële leveranciers lokaal of regionaal, gaat bij een meervoudig onderhandse offerteaanvraag bij het uitnodigen (mede gezien de afweging van prijskwaliteit verhouding in relatie tot omvang van de opdracht) de voorkeur uit naar minimaal twee lokale / regionale inschrijvers en één inschrijver die van buiten de regio komt. Bij enkelvoudige offerteaanvragen kan, mede als gevolg van de prijs- kwaliteit verhouding of de benodigde flexibiliteit en snelheid in uitvoering, een lokaal bedrijf de voorkeur genieten.
b
De Gemeente heeft oog voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en zelfstandigen (ZZP).
De Gemeente heeft ook oog voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). Uitgangspunt is dat alle ondernemers gelijke kansen moeten krijgen. De Gemeente houdt echter bij haar Inkoop de mogelijkheden voor het midden- en kleinbedrijf in het oog. Dit kan de Gemeente doen door gebruik te maken van percelen in aanbestedingen, het toestaan (van het aangaan) van combinaties en onderaanneming, het verminderen van de lasten, het voorkomen van het hanteren van onnodig zware selectie- en gunningcriteria en door het aangaan van raamovereenkomsten met meerdere lokale/regionale ondernemers.
5.4 Grensoverschrijdend belang Opdrachten met een duidelijk grensoverschrijdend belang zijn overheidsopdrachten waarbij buiten Nederland gevestigde ondernemers interesse hebben of kunnen hebben. Of een overheidsopdracht een duidelijk grensoverschrijdend belang heeft, zal afhangen van verschillende omstandigheden, zoals de waarde van de opdracht, de aard van de opdracht, de omvang en structuur van de markt en de plaats (geografische ligging) waar de opdracht moet worden uitgevoerd. Voorafgaand aan de inkoop vindt een toets plaats of er sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend belang. Dit kan blijken uit een uitgevoerde marktanalyse of marktconsultatie. De uitkomsten van de toetsing worden vastgelegd in de inkoopstrategie en eventueel openbaar gepubliceerd. Voor overheidsopdrachten met een duidelijk grensoverschrijdend belang, zal de Gemeente een passende mate van openbaarheid in acht nemen. Dit vloeit voort uit het transparantiebeginsel. Een aankondiging van de te verstrekken opdracht zal de Gemeente plaatsen via een digitaal platform zoals TenderNed.
5.5 Innovatie De Gemeente kan haar Inkoop- en aanbestedingsbeleid aanwenden om innovatieve oplossingen te stimuleren voor maatschappelijke opgaven. De Gemeente zal waar mogelijk ruimte laten om innovatieve oplossingen aan te bieden, bijvoorbeeld door een opdracht functioneel te beschrijven. Ook worden ondernemers opgeroepen hun creativiteit en innovatie aan te wenden voor deze uitdagingen. Hierbij kan gedacht worden aan de `right to challenge’ en Inkopen bij sociale ondernemingen.
- 15 -
5.6 Samenwerkingsverbanden De Gemeente hanteert als uitgangspunt dat zij oog heeft voor samenwerking bij Inkoop. Dit geldt zowel voor samenwerking binnen de eigen organisatie als voor samenwerking met andere gemeenten of aanbestedende diensten. Deze samenwerkingsverbanden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op inkoopsamenwerking (bijv. BIZOB, RIOZ), de Meierij gemeenten, milieuactiviteiten, watersamenwerking, werkvoorzieningsschappen, belastingen en sociale regelgeving. De keuze voor een samenwerking binnen een inkoopopdracht wordt gemotiveerd in de inkoopstrategie.
5.7 Bepalen van de inkoopprocedure De Gemeente heeft de vrijheid om zelf zorg te dragen voor haar taken (zelfvoorziening) of deze taken uit te besteden aan de markt.
a
Inkoopprocedure.
Indien de Gemeente kiest voor een bepaalde inkoopprocedure, hanteert zij (onder meer) het onderstaande uitgangspunt. De keuze voor de procedure kan in eerste instantie worden afgeleid van onderstaande schema’s. Vervolgens dient de te doorlopen inkoopprocedure te worden gemotiveerd in de inkoopstrategie. De inkoopstrategie leidt er onder meer toe dat er bewuste keuzes worden gemaakt ten aanzien van de te volgen procedures. Het bevordert de rechtmatigheid en doelmatigheid van inkopen. Voor het bepalen van de procedure zijn onder andere de volgende elementen van belang: • Ingeschatte opdrachtwaarde; • Doelstelling en strategie; • Aard van de in te kopen Werken, Dienst of Levering; • Kenmerken van de relevante markt; • Vigerende wet- & regelgeving. De Gemeente zal met inachtneming van de onderstaande figuren, zoals vermeld in de Gids Proportionaliteit, de onderstaande procedures toepassen, tenzij de Gemeente gemotiveerd aangeeft waarom zij hiervan wenst af te wijken.
- 16 -
Inkopen vindt plaats op basis van een deugdelijke en objectieve voorafgaande schriftelijke raming van de opdracht. Deze raming is exclusief BTW en inclusief opties en verlengingen. Bij opdrachten met een contractduur langer dan 48 maanden, wordt de totale waarde over 48 maanden als uitgangspunt genomen. In alle gevallen dient de Gemeente de raming te kunnen motiveren in de inkoopstrategie. De raming is ook van belang om de financiële haalbaarheid van de opdracht te bepalen. De Gemeente wil immers niet het risico lopen dat zij verplichtingen aangaat die zij niet kan nakomen. Indien de ingeschatte opdrachtwaarde voor Leveringen/Diensten of Werken onder de Europese drempelwaarde ligt, maar volgens bovenstaande schema’s vallen binnen het groene of oranje van de desbetreffende balk dan acht de Gemeente de gekozen inkoopprocedure proportioneel en passend bij de uitgangspunten van haar beleid. Inkopen met een opdrachtwaarde boven de Europese drempelwaarde moeten altijd via een Europese procedure worden aanbesteed. Hierop is geen afwijking mogelijk, dit is strijdig met wet- & regelgeving.
b
Interne beslisboom Inkopen.
Ter verduidelijking en uniformering van de interne procedures heeft de Gemeente een interne beslisboom opgesteld ter ondersteuning bij het kiezen van de juiste inkoopprocedure en de te hanteren formulieren. De Gemeente hanteert een ondergrens van € 5.000,- voor Werken, diensten en leveringen, onder welke geen inkoopstrategie wordt opgesteld. Het hanteren van deze drempel vermindert de administratieve last van de Gemeente en bevordert de kansen op opdrachten voor het lokale MKB. De Gemeente hanteert voor enkelvoudige onderhandse procedures bij Werken, diensten en leveringen een verkorte inkoopstrategie. Hiermee verminderen we de administratieve last van de Gemeente en voldoen we aan de proportioneel verlichte motiveringsplicht. Tevens kan er gewerkt worden met een versimpelde Offerteaanvraag wat ten goede komt van de onderhandeling, snelheid en duidelijkheid voor alle partijen. Voor alle andere aanbestedingsprocedures, of indien een enkelvoudige onderhandse procedure wordt gehanteerd in combinatie met een verkregen afwijkingsbesluit (zie § 3.5), gebruikt de Gemeente de uitgebreide inkoopstrategie. De gevraagde (uitgebreide) motivatie is passend bij de complexe, afwijkende en/of omvangrijke aanbestedingen en sluit aan bij de vereisten van wet- & regelgeving.
c
Inkopen in specifieke situaties
Naast de algemeen bekende procedures voorziet de wet- & regelgeving ook in specifieke situaties, onder nader omschreven voorwaarden, een toepassing van andere procedures zoals: • de concurrentiegerichte dialoog; - 17 -
• de mededingingsprocedure met onderhandeling; • de procedure van het innovatiepartnerschap; • de procedure voor sociale en andere specifieke diensten; • het dynamisch aankoopsysteem; • de prijsvraag; • ‘Best Value Procurement (BVP)’. De keuze voor een dergelijke procedure wordt met name ingegeven door de wens van de Gemeente om meer inbreng over mogelijke oplossingsrichtingen uit de markt te genereren. De keuze voor andere procedures dient te worden gemotiveerd en vastgelegd in de uitgebreide inkoopstrategie.
5.8 Eerlijke mededinging en commerciële belangen De Gemeente bevordert eerlijke mededinging. De betrokken Ondernemers moeten een eerlijke kans krijgen om de opdracht gegund te krijgen. Door objectief, transparant en non-discriminerend te handelen, bevordert de Gemeente een eerlijke mededinging. Dit zal bijdragen aan het in stand houden van een gezonde marktwerking (ook op de lange termijn). De Gemeente wenst geen ondernemers te betrekken in haar inkoopproces die de mededinging vervalsen. Ter bevordering van eerlijke mededinging en commerciële belangen zal de Gemeente bij onderhandse procedures zo veel als mogelijk gebruik maken van een zogenaamde ‘longlist’ en/of ‘shortlist’, waarbij ervoor wordt gewaakt dat niet steeds dezelfde opdrachtnemers worden gecontracteerd.
- 18 -
6. Organisatorische uitgangspunten 6.1 Inkoop en Contractmanagement Het inkoopproces bestaat uit verschillende fasen, startend vanaf het voortraject. Het onderstaande plaatje geeft het cyclische inkoopproces weer. Inkoopfunctie
Interne klant
Voor traject
Specificeren
Selecteren
Contracteren
Bestellen
Aanbesteding
Stap
Fase inkoopproces
Toelichting
1
Voortraject
• Bepalen van inkoopbehoefte
Bewaken
Nazorg
Leverancier
Vrij naar Lysons & Parmacon, 2008
• Bepalen van het aanbod (bijv. product- en marktanalyse) • Raming en bepalen van het financiële budget • Keuze Offerteaanvraag
2
Specificeren
• Opstellen van eisen en wensen • Omschrijven van de opdracht • Opstellen Offerteaanvraag
3
Selecteren
• Eventuele voorselectie geïnteresseerde Ondernemers • Bekendmaking opdracht via verzenden van de Offerteaanvraag, de website of
TenderNed • Offertes evalueren • Nader onderhandelen (indien mogelijk op grond van de geldende wet- en regelgeving) • Gunning aan winnende Ondernemer 4
Contracteren
• Tekenen (raam) overeenkomst met (winnende) Contractant • Registreren getekende overeenkomst • Informeren afgewezen Ondernemers
5
Bestellen
• Uitvoeren van de opdracht • Eventueel met het doen van bestellingen
6
Bewaken
• Bewaken termijnen • Controleren nakoming afgesproken prestaties, waaronder de MVI-afspraken. • Tijdige betaling facturen
7
Nazorg
• Beheren van de overeenkomst, bijvoorbeeld prijsindexeringen of looptijd • Evalueren overeenkomst met Contractant
Voor het doorlopen van het proces kan advies worden ingewonnen bij de inkoopconsulent.
- 19 -
6.2 Verantwoordelijkheden De adviesfunctie van inkoopconsulent is ondergebracht binnen het team Staf en Ondersteuning, Juridische Zaken. Daarnaast kan voor advisering en begeleiding een beroep worden gedaan op de inkoopexperts binnen het eigen team/venster of op de collega’s van de stichting Bizob. De inkoopfunctie is organisatorisch ingericht volgens het model van de gecoördineerde (decentrale) inkoop. In dit model is de inkoop van Werken, diensten en leveringen primair een verantwoordelijkheid van de betreffende budgethouders (veelal teammanagers). Samen met het College van B&W zijn zij verantwoordelijk voor de realisatie van de ambitieniveaus en taakstellingen inzake doelmatigheid, rechtmatigheid en duurzaamheid van de Gemeente. Door middel van het verlenen van mandaat en/of volmacht kunnen medewerkers bevoegd worden uitgaven te doen en processtappen te ondernemen. Deze bevoegdheden zullen worden opgenomen in de algemene mandaatregeling en in de financiële administratie.
6.3 Strategieformulier en verplichte dossiervorming Zoals ook in § 5.7b is benoemd volgt uit het doorlopen van de interne beslisboom een keuze voor de toe te passen inkoop-/aanbestedingsprocedure alsmede de instructie voor het gebruiken van de juiste formulieren en het aanleggen van het inkoopdossier.
a
gebruik inkoopstrategieformulier
Voor iedere inkoop met een minimale opdrachtwaarde vanaf € 5.000 stelt de Gemeente het gebruik van het (verkorte) inkoopstrategieformulier verplicht. Deze formulieren zijn digitaal vervaardigd en beschikbaar in het zaaksysteem (zaaktype: inkoop). Deze strategieformulieren moet in het inkoopdossier opgenomen worden en zullen ter onderbouwing van de adviesaanvraag aan de inkoopexpert/inkoopconsulent dienen.
b
verplichte dossiervorming
De Gemeente is verplicht, conform wet- & regelgeving, alle relevante documenten, correspondentie en besluitvorming te archiveren. In het dossier worden ten minste de volgende documenten opgenomen: • Strategieformulier (inclusief evt. onderbouwende documenten zoals Markt-, Product- & Contractanalyse) • directievoorstel & besluit (indien noodzakelijk) • collegevoorstel & besluit (indien noodzakelijk) • aanbestedingsdocumenten: • Aanbestedingsleidraad/offerteaanvraag (incl. bijlagen zoals bijv. PvE/Bestek, inschrijfstaat, concept overeenkomst, etc.) • publicatie (voor)aankondiging of verzendbewijs offerteaanvraag • Nota’s van inlichtingen • Inschrijvingen/offertes & proces verbaal ontvangst • Beoordelingsrapporten en -verslagen • Voorgenomen gunningbesluit en evt. afwijzingsbrieven • definitieve gunningsbeslissing • overeenkomst1 • eventuele correspondentie en/of klachten over deze inkoopprocedure.
1 Bij enkelvoudig onderhandse procedures: offerte en beslissing (opdrachtbevestiging of annulering)
- 20 -
Bij Europese en vrijwillige Nationale procedures is het verplicht om aanbestedingsprocedures digitaal te publiceren. De Gemeente gebruikt hiervoor in eerste aanleg het platform Tenderned. In specifieke situaties kan de Gemeente er voor kiezen op te publiceren via een ander platform. De keuze voor een ander platform wordt gemotiveerd in de inkoopstrategie. Binnen Tenderned wordt automatisch een aanbestedingsdossier aangemaakt en zijn controlemechanismen ingebouwd die bijdragen aan het rechtmatig en doelmatig handelen van de Gemeente. Ook bij (meervoudig) onderhandse procedures kan de Gemeente er voor kiezen om de inkopen via een digitaal platform uit te voeren. Deze keuze moet worden toegelicht in de inkoopstrategie en mag niet strijdig zijn met het voornemen om de administratieve last te verminderen en de bevordering van de kansen op opdrachten voor lokale MKB.
- 21 -
Bijlage(n) Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2018-2022
- 22 -