Geactualiseerd Regioplan - Regio Noordoost-Brabant 2024

Geactualiseerd Regioplan Regio Noordoost-Brabant 2024 Een afstemmingsdocument om tot samenwerkingsafspraken komen op het gebied van migratie

te

1

Inhoud Onderdeel Voorwoord 1. Inleiding 2. De verwachting voor 2024 3. Bestuurlijke uitgangspunten

Pagina

Nieuwe governance Bijlage 1: Vluchtelingenstroom in 2022 Bijlage 2: Het Regioplan 2023 en ontwikkelingen - Conclusie 2023

3 4 5 8 8 10 11 13

Bijlage 3: Nieuwe opgave asiel onder spreidingswet

14

4.

2

Voorwoord Uitvoeringskracht Gemeenten

in Noordoost-Brabant

maakten

in 2022

afspraken om samen de uitdagingen ten aanzien van Oekraïne-opvang en asielopvang aan te gaan. Daarbij lag de regie bij de Veiligheidsregio als crisisorganisatie. In dit

geactualiseerde ‘regioplan opvang vluchtelingen 2024’ is te lezen dat we voor een groot deel zijn geslaagd in het realiseren van de afgesproken opvang. Vertraging in het bereiken van de doelstellingen is vooral veroorzaakt door democratische rechten van bezwaar en beroep. De vertraagde realisatie geldt ook voor de huisvesting van statushouders. 2024-2025 De gezamenlijke

uitvoeringskracht zullen

dit jaar hard nodig hebben om de verhoogde doelstellingen voor 2024-2025 te realiseren. We gaan landelijk uit de crisismodus en de colleges van B&W worden verantwoordelijk voor de realisatie van de Oekraïne- en vluchtelingenopvang. De provincie (PRT) krijgt een belangrijke coördinerende rol. De Spreidingswet en de Tijdelijke Wet Opvang Oekraïners helpen daarbij. De uitgangspunten zoals we die samen in 2022/2023 hebben vastgesteld herijken en bevestigen we in dit regioplan. Dit regioplan is vooral een we

afstemmingsdocument. We streven naar normalisatie in het verblijf van Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers in onze regio: we zien hen als onze nieuwe inwoners. Daarbij hoort ook werken, het leren van de Nederlandse taal, participeren en bijdragen in de kosten voor wonen en levensonderhoud: vraagstukken waar we in het komende jaar over zullen spreken en nieuwe stappen in gaan zetten. Kortom onze uitdagingen ten aanzien van het asiel- en vluchtelingenvraagstuk in 2024 zijn zeker niet minder geworden. Laten we elkaar collegiaal helpen om onze opgaves te realiseren.

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd)

1. Inleiding In navolging van het Regioplan 2023 is voor de regio een actualisatie voor 2024 opgesteld. Hierin zijn de opgaven voor de opvang van asielzoekers en Oekraïners opgenomen en is de taakstelling voor vergunninghouders verwerkt, zoals het Ministerie J&V deze eind heeft aangekondigd voor 2024-2025. Deze gegevens zijn per gemeente aangeleverd en opgenomen. De input van het Regioplan 2023 is geleverd door de gemeenten van de regio. Uitgaande van de opgaven en taakstelling hebben de gemeenten een verdeling van de realisatie gemaakt op basis van mogelijkheden, capaciteit en bestuurlijke keuzes. Daarbij waren de vooraf vastgestelde uitgangspunten cruciaal. Voor het geactualiseerde Regioplan van 2024 is gekozen voor een cijfermatige update maar zijn tussen de gemeenten in de regio nog geen uitwisselingsafspraken gemaakt. Waar in 2023 de burgemeesters verantwoordelijk waren voor de migratie-opgaven, zijn dat in 2024 de colleges. Het is aan de lokale besturen om de bestuurlijke uitgangspunten vast te stellen. Nu blijkt dat de opgaven voor de opvang van mensen hoger worden en mensen langer blijven is een lange termijnvisie noodzakelijk waarbij aandacht is voor dilemma’s zoals integratie, toekomstgerichte opvang en begeleiding en zorg. De VNG heeft het initiatief genomen om hier een visie voor op te stellen. Deze wordt in 2024 verwacht.

4

2. De verwachtingen voor 2024 Hieronder volgt een overzicht van de gerealiseerde plekken op het gebied van Oekraïne opvang, asielopvang en huisvesting van statushouders. Hiernaast wordt de verwachting van de opgaven voor 2024 weergegeven. Dit zijn de opgaven op basis van inwonersaantallen zonder het doortrekken van gemaakte afspraken in 2023. Deze afspraken kunnen doorgetrokken worden maar dan zullen gemeenten onderling weer deze afspraak dienen te maken. De afspraken voor 2023 zijn gemaakt in de verschillende subregio’s. Het voorstel is om deze afspraken weer te bespreken in deze zelfde subregio’s om te kijken of ze doorgetrokken kunnen worden naar 2024-2025. De Spreidingswet biedt ook de mogelijkheid voor gemeenten om de opgave van statushouders met asiel uit te ruilen. Er dient de kanttekening gemaakt te worden dat de weergegeven opgaven altijd nog kunnen wijzigen

bij gewijzigd Kabinetsbeleid of bijstelling van de landelijke verwachtingen. Oekraïne-opvang De tweede kolom laat de opgaves zien op basis van gemaakte afspraken in 2023 en de derde kolom de realisatie van het aantal plekken voor Oekraïners in 2023. Het aantal gerealiseerde plekken is inclusief snijverlies en daarmee dus niet de werkelijke bezetting (deze is ook zeer fluctuerend). Per 1 februari waren er landelijk 97. 000 plekken nodig. De staatssecretaris heeft aangekondigd dat aan het einde van het jaar naar verwachting 120. 000 plekken nodig zijn. Wanneer wordt uitgegaan van verdeling op basis van inwonersaantallen voor de aanvullende benodigde opvangplekken is onderstaande verdeling van toepassing. De laatste kolom laat het aantal opvangplekken zien waarvan de gemeenten de intentie hebben om te realiseren. Gemeente

Bernheze Boekel Boxtel Heusden Land van Cuijk Maashorst Meierijstad Oss

Sint-Michielsgestel ’s-Hertogenbosch Vught Totaal *)

Afgesproken verdeling 2023

Realisatie 2023 (op 31-12-2023)

Opgave o. b. v. 97000 (1-2-2024)

Opgave o. b. v. 120000 (1-1-

143 86 340 364 500 312 450 250

346*

-

-

900 174 3519

863 228 3678 (+159)

186 63 194 269 534 318 484 479 174 959 187 3847

231 79 240 333 661 393 600 593 216 1188 232 4766

142 251 355 589 187 479 272

2025)

Intentie aantal

opvangplekken OEK 231 142 240 488 661 393 600 250 216 1188 232 4641

De CNO in Bernheze met een capaciteit van 200 bedden zal op 1 april sluiten.

Naarmate de Oekraïners langer blijven is de kans groter dat zij zich permanent zullen vestigen en graag bijdragen aan onze samenleving. Daarmee is er ook behoefte aan duurzamere huisvesting met meer privacy voor het waarborgen van de rust en veiligheid op de locaties.

5

Net als bij asiel, hebben gemeenten in 2023 ook bij Oekraïne-vluchtelingen elkaar geholpen bij het huisvesten door uitruil. Dit heeft plaatsgevonden tussen Boxtel en Sint-Michielsgestel. Voor 2023 hebben Heusden, Vught en Boekel aangegeven geen asielopvang te kunnen realiseren en hebben daarom extra Oekraïners opgevangen.

Asiel-opvang Onderstaande tabel laat zien hoe de opgave van 2023 eruitzag en wat er in 2023 aan asielplekken is gerealiseerd. Het aantal gerealiseerde plekken is inclusief snijverlies en daarmee dus niet de werkelijke bezetting. De regionale opgave is in 2023 niet behaald. Met de komst van de Spreidingswet staan alle gemeenten zelf aan de lat voor de gemeentelijke opgave in 2024-2025 waarbij collegiaal uitruilen wel mogelijk is. Kolom 4 geef de opgave opvang asielzoekers weer van 3908 regionaal, te realiseren vóór 1 juli 2025, gebaseerd op 96. 000 plekken landelijk. Hierbij is er door het ministerie van J&V een verdeling gemaakt op basis van de inwonersaantallen per gemeente en op basis van de welvarendheid van een gemeente (SES-WOA Score). De opgave voor 2024-2025 is fors hoger dan waar we allemaal op hadden gerekend voor onze regio. De asielopgave is inclusief de opgave Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV) die in kolom 5 is te vinden. De laatste kolom laat het aantal opvangplekken zien waarvan de gemeenten de intentie hebben om te realiseren voor zowel asiel als AMV. Gemeente

Opgave 2023

Bernheze Boekel Boxtel Heusden Land van Cuijk Maashorst Meierijstad

116 40 121 166 331 213 301 340 571 108 117 2424

Realisatie 2023 (op 31-12-2023)

Opgave 2024 2025

0

201 71 192 272 536 341 507 507 879 196 206 3908

–

(Spreidingswet)

Waarvan AMV

(inclusief)

17 6 0* 16 0* 23 0* 600 45 200* 29 350 43 Oss 290 43 440* 75 ’s-Hertogenbosch 0* 17 Sint-Michielsgestel Vught 0* 17 Totaal 1990 (-434) 331 Met de komst van de spreidingswet is er een nieuwe opgave asiel ontstaan. Zie ook bijlage 3.

Intentie

Asiel (AMV) 250 (17) 71 (6) 192 (16) 106 (23) 600 (50) 341 (29) 507 (80) 250 (0) 600 (75) 196 (17) 117 (17) 3230 (330)

*) In Maashorst is er capaciteit voor 300 asielplekken ’s-Hertogenbosch heeft aangegeven 600 AZC plekken te willen realiseren in 2024

Sint-Michielsgestel en Boxtel hebben Oekraïne-opvang en asielopvang uitgeruild in 2023. Sint-Michielsgestel heeft aangegeven in 2024 een AZC met een capaciteit van 250 te willen realiseren Vught, Heusden en Boekel hebben in 2023 geen asielopvang gerealiseerd maar daarvoor in de plaats extra Oekraïne-opvang gecreëerd. Onderstaande grafiek geeft het aantal asielplekken gedurende het jaar 2023 weer per gemeente die asielopvang heeft gerealiseerd. 6

Asielplekken 2023 700 600 500 400 300 200 100 0

1e kwartaal

2e kwartaal

Land van Cuijk Oss

3e kwartaal

Maashorst s-Hertogenbosch

4e kwartaal

Meierijstad Boxtel

De verdeling van AMV-ers in 2024 over de gemeenten is gebaseerd op het aantal inwoners per gemeente en de SES-WOA Score. AMV-ers worden in kleinere groepen gehuisvest en direct begeleid door het COA. Het aantal AMV-ers maakt onderdeel uit van de totale opgave asiel. Gemeenten kunnen onderling verdere afspraken met elkaar maken over de verdeling van AMV-ers.

Huisvesting vergunninghouders De taakstelling voor de eerste helft van 2024 is eind 2023 naar beneden bijgesteld doordat er in 2023 minder vergunningen zijn afgegeven en omdat er minder nareizigers zijn gekomen dan verwacht. In aanmeldcentrum Ter Apel, de AZC’s en Noodopvanglocaties verdeeld over het land worden nu veel vergunninghouders opgevangen die in afwachting zijn van een woning. Het huisvesten van deze vergunninghouders is derhalve de sleutel voor het ontlasten van de druk op het aanmeldcentrum.

Onderstaande tabel geeft de taakstelling 2023-II weer en de realisatie hiervan. De laatste kolom laat zien wat de opgave is voor de 1 e helft van 2024 per gemeente inclusief de opgelopen achterstand of voorsprong in 2023.

Gemeente

Bernheze Boekel Boxtel Heusden Land van Cuijk Maashorst Meierijstad Oss

’s-Hertogenbosch Sint-Michielsgestel Vught Totaal

Taakstelling vergunninghouders 2023-II (incl. achterstand/voorsprong per 1/7/23)

Realisatie vergunningshouders 2023-II

Taakstelling vergunninghouders 2024I ((incl. achterstand/voorsprong per 1/1/24)

29 3 26 77 110 61 93 135 151 26 42 753

25 11 20 29 93 48 80 158 179 28 42 691

38 4 42 96 113 75 95 76 138 30 56 763

De taakstelling 2024-II is nog niet bekend.

7

3. Bestuurlijke uitgangspunten In 2023 heeft het bestuur van de Veiligheidsregio Brabant Noord een aantal bestuurlijke uitgangspunten geformuleerd die gebruikt worden bij de uitvoering van de opgaven. Deze maakten het maken van afspraken tussen gemeenten binnen de regio over het uitruilen van doelgroepen mogelijk. De structuur van de bestuurlijke overleggen (Provinciale Regietafel en Regionale Regietafel), alsook de intensieve en laagdrempelige afstemming op bestuurlijk en ambtelijk niveau hebben geleid tot een actueel en transparant beeld van de ontwikkelingen landelijk en regionaal, open gesprekken over dilemma’s in de uitvoeringen en onderlinge solidariteit. De colleges van Burgemeester en Wethouders kunnen de bestuurlijke uitgangspunten voor hun gemeente vaststellen.

Bestuurlijke uitgangspunten in 2023, gericht op de opgave, verdeling en huisvesting/locaties blijven overeind. In hoofdlijn: Het is een collectieve opgave (Oek, asiel en vergunninghouders) Met daadkracht korte termijn opgave realiseren De lange termijn strategie in het vizier houden Gemeenten zijn individueel aanspreekbaar op de realisatie Gemeenten trekken (sub)regionaal op om de opvangcapaciteit te leveren We ruilen indien gewenst onderlinge opgaven uit We benutten hiervoor de PRT en RRT en spreken elkaar zo nodig aan Gemeenten betrekken de gemeenteraad actief In regio stemmen we de gezamenlijke communicatieve lijn af De druk op bestaande woningvoorraad wordt niet onevenredig belast

Actief zoeken naar (tijdelijke) uitbreiding van de woningvoorraad De lokale opgave betrekken bij het bepalen van de benodigde capaciteit Oplossingen zijn niet enkel binnenstedelijk, ook kernrandzones worden verkend We zijn creatief in het vinden van vormen van opvang en huisvesting We wisselen kennis en ervaring uit waardoor we leren en realiseren Regionaal aandachtspunt Spreidingswet Tot nu toe werd de opvang van asielzoekers regionaal en provinciaal over het gebied verdeeld. Doordat een aantal gemeenten extra veel asielzoekers opvingen (AZC of grotere Noodopvanglocatie), hoefden andere gemeenten geen invulling te geven aan de opvang van asielzoekers. De Spreidingswet verplicht alle gemeenten op basis van hun inwonersaantal en welvarendheid asielzoekers op te vangen. Deze staan onder beheer van het COA, tenzij aanvullende of afwijkende afspraken worden gemaakt.

4. Nieuwe governance Nu, ruim anderhalf jaar nadat de oorlog in Oekraïne uitbrak, heeft Nederland nog steeds te maken met ontheemden die naar Nederland komen. Omdat de hiertoe volgens de wet aangewezen organisatie (COA) deze toestroom niet aankon, hebben gemeenten zich toen, na verzoek van het kabinet, bereid verklaard de opvangtaak voor ontheemden uit Oekraïne op zich te nemen. Onder de

8

verantwoordelijkheid van de burgemeesters vond de uitvoering plaats door de veiligheidsregio’s of door de samenwerkende gemeenten. Gemeenten voeren deze taak tot invoering van de Tijdelijke wet ontheemden uit Oekraïne (Tw Oek) uit op basis van het Staatsnoodrecht. Wanneer het Staatsnoodrecht vervangen wordt door de Tw Oek verschuift de verantwoordelijkheid voor de opvangtaak van de burgemeester naar het college van burgemeester en wethouders. In lijn met de uitgangspunten van de Tijdelijke wet Opvang Oekraïense ontheemden zullen veiligheidsregio’s de uitvoerende taken in deze fase dan niet meer vervullen, hetgeen moet leiden tot een herziening van de taakverdeling zowel wat betreft de bestuurlijke coördinatie als wat betreft de uitvoering. Maar bij een forse stijging in korte tijd van de instroom van vluchtelingen kan de inzet van de veiligheidsregio’s aan de orde zijn. Vóór 15 december 2023 moesten de veiligheidsregio’s laten weten welk nieuw samenwerkingsverband de coördinatie en uitvoering ging overnemen per 1 januari 2024. Op 30 november heeft het Algemeen Bestuur hierover besloten. Het nieuwe samenwerkingsverband wordt gevormd door de gemeenten in de regio, waarbij de gemeente Meierijstad de centrumgemeente is. De burgemeester van de gemeente Meierijstad is voorzitter van de Regionale Regietafel (RRT) en ziet toe op de coördinatie.

Het RRT is geen sturingsinstrument maar een afstemmingsorgaan. de uitvoering van de plaatsing van Oekraïners over de regio wordt verzorgd door een plaatsingsbureau. Zodra de Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne wordt aangenomen vervalt het Staatsnoodrecht. De verwachting is dat de weg eind februari 2024 wordt besproken in de Tweede Kamer. Op dat moment valt de verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïners niet meer onder de burgemeester maar onder het college van B&W. Het voorstel is daarmee ook om eens in de twee maanden samen te komen met alle portefeuillehouders van de 11 gemeenten om ontwikkelingen te bespreken en zaken af te stemmen op het gebied van migratie. Het RRT zal hiermee niet worden vervangen. Voor 2024 wordt onderstaande informatie- en escalatielijn aangehouden. Dit is conform de uitgangspunten van het Bestuurlijk Afstemmingskader (BAK).

v-RRT: voorbereidend Regionale Regietafel: gemeentelijke adviseurs migratie; ter voorbereiding op RRT RRT: Regionale Regietafel: burgemeester Meierijstad (vz); burgemeester Sint-Michielsgestel; wethouder gemeente Oss; vertegenwoordigend wethouder namens regionaal PoHo Wonen; wethouder gemeente Bernheze; coördinerend gemeentesecretaris; COA (op verzoek); regionaal adviseur migratie; secretariële ondersteuning. HPRT Hoogambtelijke Provinciale Regietafel (ter voorbereiding op de PRT): coördinerend gemeentesecretaris; regionaal adviseur migratie. PRT: Provinciale Regietafel: voorzitter RRT en vertegenwoordigend wethouder namens regionaal PoHo Wonen LRT: Landelijke Regietafel: CdK

9

(geanonimise rd) Oekraïne-opvang

e

Gemeente

Opgave obv

Realisatie

Opgave obv

Verwachte

75000

d.d 21-12-

90000

realisatie

2022

Bernheze

144

143

173

143

Boekel Boxtel

49

51

59

86

150

199

180

340

Heusden

209

189

250

364

414

339

496

500

Maashorst

242

187

295

312

Meierijstad

375

392

450

450

Oss

361

282

445

250

135

90

162

750

740

891

900

145

118

174

174

2974

2833

3574

3519

Land

Cuijk

van

Sint-Michielsgestel ‘s-Hertogenbosch Vught

Totaal:

|

-

Realisatie

Op 19 december 2023

opvangplekken gerealiseerd. Dit aantal is ruim boven de gevraagde capaciteit mede dankzij de extra locaties in Vught en de tijdelijke (crisis)noodopvang in Bernheze (200 Oekraïners). Deze laatste locatie sluit op 1 april 2024. De bewoners moeten dan opgevangen worden in andere

zij n 3678

locaties in de regio. 12