Combinatie95 Algemene beschouwing begroting 2023.docx

Algemene beschouwing begroting 2023 Combinatie95 Voorzitter, Ook de gemeente Boxtel staat de komende jaren voor een aantal grote maatschappelijke opgaven. Thema’s zoals armoede, woningbouw, snelle vergrijzing, energietransitie, verduurzaming en mobiliteit vragen de komende tijd de nodige aandacht en middelen. We gaan naar een circulaire economie en daarvoor moeten we restafval reduceren en hergebruik van grondstoffen stimuleren. Boxtel heeft een flinke ambitie nl. nog maar 5 kg restafval p.p.p.j. vanaf 2030. Daar moet nog veel voor gebeuren maar in 2023 zijn geen concrete acties voorzien. Hoe valt dit te rijmen, kan de WH dit uitleggen? Om z.s.m. energieneutraal te worden moeten we flink energie besparen en de rest hernieuwbaar opwekken. Voor woningen komt dit neer op isoleren, energiezuinig ventileren, zonnepanelen en een WP. Niet heel ingewikkeld maar mensen vinden het wel veel gedoe. Combinatie95 wil dat de gemeente de handen ineen slaat met lokale ondernemers om een totaal pakket aan te bieden zodat mensen ontzorgt worden. Wat vindt het College van dit idee? Naast zon op dak hebben we ook een goede mix van zonnevelden en windmolens nodig. Dit kan zelfs een verdienmodel voor omschakelende agrariërs worden. En voor de gemeente zelf. Onderzoek daarom of er toch een drietal, eventueel wat kleinere, windmolens in Boxtel noord kunnen komen.

Bijvoorbeeld langs de Bosscheweg aan de rand van Sparrenrijk. Is het College hiertoe bereid? En met de verruimde onderzoeksopdracht voor een energy-hub gaat Boxtel hopelijk snel aan de slag met zonnevelden. Eigen opgewekte energie is de enige manier om onafhankelijk te worden en energie voor iedereen betaalbaar te houden zonder gigasubsidies van het Rijk. Helaas wachten we inmiddels al 2,5 jaar op het advies over de 1e tender zonnevelden. Waarom duurt dit zo lang en wanneer komt het nu echt? Mensen voelen zich beter in een groene omgeving maar Boxtel heeft, in vergelijk met andere gemeentes, niet veel groen in de woonwijken. Dus moeten we extra zuinig op onze bomen zijn. Uiteraard ook voor de biodiversiteit en tegen hittestress. Enige hinder ervaren is daarom geen reden tot kappen; onveilige situaties uiteraard wel. Zo ook aan de Heidonk in Liempde. Daarom dienen wij een motie in om daar in overleg met buurtbewoners een bomenplan op te stellen met als doel direct gevaar te voorkomen en, met het nodige onderhoud, gezonde bomen te laten staan. We zien dat er het afgelopen jaar goede stappen gezet zijn op het gebied van de woningbouw. De opgestelde prioritering en de verbeterde aanpak door de afdeling RO helpt initiatieven verder en geeft eerder duidelijkheid. Onlangs zijn we bijgepraat over o.a. een woningmarkt-onderzoek en een woonzorganalyse.

Er was toen, terecht, veel aandacht voor de senioren en dat dit inzet vanuit de politiek en de gemeente vraagt is evident. Combinatie95 wil echter ook nadrukkelijk stilstaan bij de grote groep starters. Zonder woningen dreigt een groot deel van deze jongeren te vertrekken. En daarbij vragen we speciale aandacht voor de kernen Liempde, Lennisheuvel en Esch. Daar

voldoende woningen bouwen is een voorwaarde voor het in stand houden van het voorzieningenniveau en verenigingsleven en daarmee de sociale kracht van deze kernen. Verder zijn we benieuwd naar de nieuwe nota grondbeleid waarin de gemeente een actievere rol krijgt. Dit kan in onze ogen helpen om meer regie te houden op de uitvoering van plannen. Deze nota had echter allang geactualiseerd moeten zijn en daarom dienen wij een motie in om uiterlijk in kwartaal 2 van 2023 een nieuwe nota grondbeleid aan de raad voor te leggen. De gemeente bezit veel maatschappelijk vastgoed dat op termijn verduurzaamd of vervangen moet worden. Goed dat het proces voor een Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs inmiddels is gestart. Combinatie95 verwacht dat dit een beleidsrijk en gedragen IHP wordt waarmee we duidelijkheid krijgen over de benodigde investeringen. Weten waar je aan toe bent maakt strategisch besturen een stuk eenvoudiger voor zowel de schoolbesturen, gemeente en voor ons als gemeenteraad. Voor het overige vastgoed van de gemeente wordt een nieuw vastgoedbeleid opgesteld. We verwachten dat dit beleid een strategisch en duurzaam kader krijgt waarmee toekomstige vereiste investeringen en mogelijke opbrengsten duidelijk worden. Onze inwoners heroverwegen steeds hun mobiliteitskeuzes, zoals tijdens de Corona periode en door problemen in het Openbaar Vervoer.

Het actualiseren van het mobiliteitsplan is daarom belangrijk. Zeker ook vanwege de barrières bij de uitvoering van de PHS maatregelen, zoals de veel hogere kosten en de stikstofproblematiek. Volgens onderzoek van Goudappel-Coffeng is 75% van al het verkeer over de dubbele overweg doorgaand of van buiten Boxtel en dat hoeft dus niet per se door ons centrum te jakkeren. Wij willen dat hier zo snel mogelijk iets aan gedaan wordt. Begin met de capaciteitsvergroting van de Keulsebaan waarna de overweg al gesloten kan worden voor gemotoriseerd verkeer. Combinatie95 wil nog steeds dat alle maatregelen uit het PHS-pakket, eventueel versoberd, uitgevoerd worden en vindt dat de andere partners hier ook voor aan de lat staan. We zullen de wethouder dan ook steunen om dit te realiseren. Uiteraard blijven we wel kritisch over de uitvoering en de financiën. De meest kwetsbare verkeersdeelnemers zijn fietsers. Sinds 2010 is het jaarlijkse aantal slachtoffers onder hen alleen maar toegenomen. Door de helft van de 50kmstraten te verlagen naar 30 km is al ongeveer 30% van het totale aantal verkeersdoden te voorkomen. Daarom dient Combinatie95 samen met de SP, PvdA/GL en D66 een motie in om te onderzoeken welke Boxtelse wegen het beste als eerste 30 km/uur gemaakt kunnen worden en er een concept plan van aanpak voor te maken.

De bereikbaarheid van onze kernen is van groot belang voor de leefbaarheid. Buurtbuslijnen zijn daarom belangrijk voor een deel van onze inwoners. De provincie kijkt echter naar alternatieven bij een laag aantal reizigers. Van Combinatie95 mogen bestaande (buurt)buslijnen nooit wegvallen voordat er een goed, laagdrempelig en betaalbaar alternatief is. Daarom dienen we een motie in

waarin we het college oproepen om richting de provincie alles in het werk te stellen om de bereikbaarheid via openbaar vervoer in onze kernen op peil te houden en bestaande openbaar vervoer voorzieningen te behouden. De financiële positie van onze gemeente is sinds de vorige begroting flink verbeterd door de hogere uitkering vanuit het Gemeentefonds en door de uitvoering van het kerntakendekkingsplan. We hopen echter dat we op het sociaal domein niet té rigoureus bezuinigd hebben, bijvoorbeeld op huishoudelijke hulp voor ouderen. We horen graag van het College of er hierdoor schrijnende gevallen zijn ontstaan en zo ja wat daar aan gedaan kan worden? Tegelijkertijd beseffen we dat we nog steeds een flinke taakstelling van ca. 2 miljoen tot 2026 voor de boeg hebben. Neemt niet weg dat we nu de pot voor maatschappelijke opgaven wel aan kunnen spreken voor incidentele uitgaven. Zeker waar het knelt met de huidige hoge energiekosten en inflatie. Steeds meer taken worden neergelegd bij wijkteams, wijkmakelaars, themamakelaars en hartjes-in-de-wijk. Daarom is goede communicatie met onze inwoners, waar zij iets kunnen vinden, extra belangrijk. Vooral voor hen die onze aandacht en steun echt nodig hebben. Er zijn ook nog steeds mensen zonder computer en internet.

Mede daarom dienen wij de (reeds door Balans aangekondigde?) motie voor het behoud van gemeente informatie in lokale bladen, mee in. Combinatie95 wil dat wij extra gelden vanuit het Rijk ook daadwerkelijk besteden aan de beoogde doelgroepen en dus niet in een reserve-potje stoppen. Zoals de Klijnsma gelden om armoede onder kinderen te bestrijden. En de POK gelden voor versterking van dienstverlening aan kwetsbaren. En de VWS gelden om de eenzaamheid onder ouderen aan te pakken. We horen graag van het College of en hoe deze middelen zijn aangewend? In de komende periode wordt een flink bedrag gereserveerd voor een aantal maatschappelijke opgaven die op ons afkomen, o.a. op het gebied van stikstof. Niet alleen voor onze eigen plannen, maar zeker ook om agrariërs te ondersteunen en vooruit te helpen. Ook opgaven op het gebied van armoedebestrijding, vluchtelingenopvang en onderwijshuisvesting, woningbouw, verkeersinfrastructuur en sportfaciliteiten. Al met al een heel breed inzetbaar budget. Wij snappen dat deze gelden gereserveerd worden, maar dat betekent niet dat het college deze budgetten vrij kan besteden. Kunnen wij er vanuit gaan dat het college bij inzet van deze middelen eerst goedkeuring van de gemeenteraad vraagt? De binnensportvoorzieningen in onze gemeente zijn voor veel sportverenigingen van groot belang.

De overeenkomst met de Braken loopt volgend jaar af en er is nog geen overeenstemming met de eigenaar. Mogelijk dat hierin de verschillende belangen een complicerende factor zijn. Daarom dienen wij een motie in waarin we het college oproepen Alles in het werk te stellen om voldoende binnensportvoorzieningen veilig te stellen. Daarbij te kijken naar alternatieven voor sporthal De Braken als overeenstemming met de eigenaar van de sporthal de komende tijd uitblijft. Een

beroep te doen op voldoende ambtelijke capaciteit om bovenstaande te realiseren. En de sportverenigingen goed te betrekken en te informeren tijdens dit proces. De uitvoering van ons beleid en dienstverlening aan onze inwoners loopt via onze ambtelijke organisatie MijnGemeenteDichtbij. We investeren extra in deze organisatie die volop bezig is met een verbeterslag. Combinatie95 wil dit graag de ruimte geven. We vinden het niet verstandig om dit nu met allerlei luchtballonnetjes te ondermijnen. Er valt nog veel te winnen in het harmoniseren van processen en plannen. Bovendien hebben we net een herindeling achter de rug; een lastig en gevoelig traject. Daarbij is gesteld dat de eerste 10 à 15 jaar geen nieuw traject ingesteld zou worden. Verder moeten ons vooral goed realiseren dat doorontwikkeling van MGD en de noodzakelijke groei aan personeel alleen kan worden gerealiseerd als er vertrouwen is. Helaas klinkt vanuit de politiek vaak een negatieve toon. Natuurlijk moeten we kritisch zijn op wat er binnen de ambtelijke organisatie gebeurt, maar het helpt niet als er steeds aan de stoelpoten wordt gezaagd. Dat straalt af op het personeel en ook naar buiten toe. Dus als we de doorontwikkeling van MijnGemeentDichtbij, waar we unaniem extra in investeren, een echte kans van slagen willen geven dan mogen we wel eens vaker een compliment of vertrouwen uitspreken.

De begroting 2023 en de meerjarenramingen zijn structureel en reëel in evenwicht en sluiten elk jaar met een overschot af. Ook als we recente ontwikkelingen en de 2e bestuursrapportage meenemen. We hebben een aantal financiële meevallers gehad, waardoor onze financiële positie er positief uitziet. Maar we moeten ons niet rijk rekenen. Het zijn veelal incidentele gelden en de toekomst na 2026 blijft onzeker. De keuze om nu op sommige onderdelen wat extra te doen steunen wij dan ook volledig. Zeker als we kijken naar de noodzakelijke maatschappelijke opgaven waar we als gemeente voor staan. Goed en heel verstandig dat het college daar geld voor vrijmaakt. Wel moeten we scherp blijven op dat we structurele kosten met structurele middelen dekken. Want anders hebben we over een paar jaar weer de provincie op ons dak en hebben we dezelfde situatie als vorig jaar.