BWNL DEF Rapportage boomtechnisch onderzoek_4 locaties_Liempde_20231006

Boomtechnisch onderzoek 6 oktober 2023 Circa 200 bomen 4 locaties, Liempde

Wij staan voor een toekomst waarin we efficiënt en planmatig met onze bomen in de publieke ruimte omgaan.

OPDRACHTGEVER:

Gemeente Boxtel

PROJECTCODE:

P23088

STATUS RAPPORTAGE:

Concept

VERSIE RAPPORTAGE:

1

DATUM:

6 oktober 2023

OMSLAGFOTO:

Eiken, Heidonk

PROJECTTEAM: J. Eringa

Projectleider

H. Roos

Adviseur Bomen

A. Vree

Adviseur GIS en data

N. de Haan

Projectmedewerker

S. Driessen

Juridisch Adviseur

Inhoud 1.

Inleiding .........................................................................................4

2.

Situatie ...........................................................................................6

3.

Onderzoeksmethode ....................................................................8 3.1 Kwaliteitsbeoordeling ........................................................................................... 8 3.2 Vormen van overlast ..........................................................................................11

4.

Kaders uit wet- en regelgeving voor overlast door bomen ..... 15 4.1 Wettelijke kaders (veiligheid/zorgplicht, burenrecht) .................................15 4.2 Kaders bomenbeleid Boxtel .............................................................................21 4.3 Relevante normen...............................................................................................22

5.

Resultaten inventarisatie kwaliteit .......................................... 25 5.1 Algemene kenmerken ........................................................................................25 5.2 Conditie .................................................................................................................26 5.3 Veiligheid ...............................................................................................................27 5.4 Beheerbaarheid...................................................................................................28 5.5 Kwaliteit .................................................................................................................29 5.6 Aanvullende beoordeling stamschade door snoei Hedera ......................30

6.

Resultaten inventarisatie overlast ............................................ 34 6.1 Veiligheid ...............................................................................................................34 6.2 Schaduwwerking, uitzicht en beschutting .....................................................34 6.3 Seizoensgebonden/incidentele overlast .......................................................35 6.4 Mogelijke maatregelen per overlastvorm......................................................36

7.

Conclusie en advies ..................................................................... 38 7.1 Kwaliteit .................................................................................................................38 7.2 Advies en maatregelen in relatie tot overlast ...............................................38

Bijlagen ................................................................................................... 39

4 locaties, Liempde

3

1. Inleiding AANLEIDING, DOELSTELLING EN VERANTWOORDING

In opdracht van de gemeente Boxtel, de heer R. Tromp, heeft Bomenwacht Nederland een boomtechnisch onderzoek uitgevoerd bij 201 bomen op 4 locaties in Liempde. Aanleiding van dit onderzoek wordt gevormd door de hinder/overlast die door omwonenden van de bomen ervaren wordt. De opdrachtgever wil daarom graag weten wat de kwaliteit is van de bomen en de overlast laten toetsen. Daarnaast wil de opdrachtgever weten wat mogelijke oplossingsrichtingen binnen en buiten de kaders van het bomenbeleidsplan van de gemeente Boxtel zijn. Het gaat om de volgende 4 locaties. Locatie

Aantal bomen

Heidonk

45

Sportlaan

82

Kerkheiseweg

38

Bergstraat

24

Op basis van de bevindingen kan een weloverwogen besluit worden genomen over de toekomst van de bomen. H. Roos, Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland, heeft op 11 en 12 april 2023 het onderzoek uitgevoerd en vervolgens de rapportage opgesteld. Aanvullend is door H. Roos op 3 oktober 2023 een veldopname verricht om schade aan 2 bomen te beoordelen. De rapportage is technisch en inhoudelijk nagelopen door S.J.M. van der Burg (Adviseur Bomen en European Tree Technician) en S. Driessen (Projectleider / Juridisch Adviseur). De beoordeling is uitgevoerd conform de offerte met het kenmerk P23088 van 17 maart 2023.

4 locaties, Liempde

4

Situatie BESCHRIJVING VAN SITUATIE IN HET PROJECTGEBIED

4 locaties, Liempde

5

2. Situatie De onderzoeksbomen staan in Liempde (gemeente Boxtel), in een woonwijk van ongeveer 40 jaar oud. De ondergrond bestaat uit zandgrond. De meeste bomen zijn gelijktijdig met de bouw van de wijk aangeplant. Aangezien het een woonwijk betreft, en er zich dagelijks mensen onder de bomen begeven, kan de gevaarzetting als hoog worden aangemerkt. Er zijn bomen in 4 verschillende straten onderzocht. Deze locaties staan hieronder beschreven. Heidonk De Heidonk is een klinkerstraat die wordt gekenmerkt door hoge eiken en linden. De bomen staan in de grasberm tussen de straat en de woningen. De bomen verkeren in de volwasfase van hun ontwikkeling en hebben grotendeels een hoogte van meer dan 18 meter bereikt. De bomenrij is onderdeel van de door gemeente Boxtel vastgelegde bomenstructuur, als ‘nevenstructuur’. Kerkheiseweg Op de Kerkheiseweg staan voornamelijk eiken van meer dan 18 meter hoog. De bomen staan aan weerszijden in de berm tussen de rijbaan en de erfgrens. Tussen de bomen en de erfgrens ligt een sloot die in de zomer droog staat. Sportlaan De onderzoeksbomen aan de Sportlaan staan deels langs een smalle asfaltweg in de berm. Aan de ene kant bevindt zich een sportpark, aan de andere zijde liggen woningen. De smalle asfaltweg loopt over in een onverhard zandpad. Langs dit pad is een aantal bomen beoordeeld die meer in wildverband staan.

Aan de noordkant van de Sportlaan staat een aangeplante bomengroep bestaande uit eiken, die gelijktijdig zijn opgegroeid. In de Sportlaan staan voornamelijk eiken. Deze bomen verkeren in de volwasfase van hun ontwikkeling. Bergstraat De Bergstraat is een klinkerweg met aan weerszijden woningen. De straat wordt gekenmerkt door eiken en beuken in de volwasfase van hun ontwikkeling. De bomen staan in de grasberm tussen de weg en de woningen.

4 locaties, Liempde

6

Onderzoeksmethode BESCHRIJVING VAN DE METHODIEK

4 locaties, Liempde

7

3. Onderzoeksmethode BESCHRIJVING VAN DE MANIER VAN ONDERZOEKEN

3.1 Kwaliteitsbeoordeling De kwaliteit van elke onderzoeksboom is vastgesteld aan de hand van 3 factoren: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Deze factoren worden hieronder verder uitgelegd. Aan elk aspect wordt een even cijfer gegeven, op een schaal van 0 tot 8. De beoordeling is de uitkomst van een visuele beoordeling. Conditie De conditie zegt iets over de staat (de gezondheidstoestand) van de boom. Met name naalden/bladeren, het groeien van de boom en het reageren op eventuele beschadigingen zeggen wat over de actuele conditie. Bij bladeren/naalden wordt de -kleur en -grootte maar ook hoe dicht het bladerdek is beoordeeld. Een boom met goede conditie heeft doorgaans een donkere, heldere kleur, een maximale grootte en heeft een dichte, volle kroon. Belangrijk hierbij is een goede vakkennis van boomsoorten. Elke soort heeft immers zijn eigen specifieke kleur en grootte van bladeren en de ene boom heeft een meer transparante kroon dan een andere. In het geval in het najaar / de winter geen bladeren aanwezig zijn, wordt naar bladknoppen gekeken. Bij het beoordelen van de groei wordt gekeken of de boom nog groter (hogere en/of bredere kroon, dikkere stam) wordt. Bij bomen met een goede conditie wordt de kroon doorgaans elk jaar groter en de stam dikker. Bij bomen met slechte conditie wordt de kroon juist kleiner doordat afstervende takken uit de kroon vallen.

Ook neemt dan de stamdiameter niet of nauwelijks meer toe. Verder zegt het reageren op beschadigingen (bijvoorbeeld door aanrijdingen van auto’s of afgezaagde takken) iets over de conditie. Bomen met goede conditie groeien zulke beschadigingen snel, rondom en -uiteindelijk- volledig dicht. Bomen met slechte conditie zijn daar niet (meer) toe in staat. Ten slotte wordt gekeken of er ziekten of aantastingen zijn. Deze kunnen ook een negatieve invloed hebben op de conditie van de boom. Zo kunnen insecten aan bladeren vreten of bacteriën of schimmels de boom aantasten, net zoals dat bij mensen gebeurt. Veiligheid Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken of er aanwijzingen zijn die aangeven dat er een veiligheidsrisico is. Hierbij wordt beoordeeld of er takken uit de kroon kunnen breken/vallen, of de stam kan breken of dat de boom met wortel en al kan omvallen.

4 locaties, Liempde

8

Voorbeelden van aanwijzingen hiervoor zijn: paddenstoelen (paddenstoelen zijn het gevolg van schimmelaantastingen en kunnen op houtrot duiden), holten, scheuren in het hout of de bodem, of takken die niet goed aan de stam of een zijtak zijn aangehecht (zogenaamde plakoksels). Zijn er geen aanwijzingen voor een veiligheidsrisico, dan krijgt de boom de hoogste score (8). Zijn er wel aanwijzingen voor een veiligheidsrisico, dan worden maatregelen geadviseerd om dit risico op te heffen. Het cijfer is afhankelijk van de geadviseerde veiligheidsmaatregelen. Onderstaande tabel geeft de relatie weer tussen de toegekende veiligheidscijfers en de geadviseerde veiligheidsmaatregelen. Cijfer / beoordeling veiligheid

Mogelijke veiligheidsmaatregelen

8

•

Geen veiligheidsmaatregelen nodig

6

•

Tak(ken) innemen (door snoei inkorten)

•

Tak(ken) verwijderen (door snoei volledig weg uit de kroon halen)

•

Grof dood hout verwijderen (snoeien van allen dikke dode takken)

•

Kroonreductie (rondom kleiner snoeien van de hele kroon)

•

Verankering aanbrengen (middels een lijn takken met elkaar verbinden om bij breuk te voorkomen dat takken uit de boom vallen)

•

Verankering controleren en/of bijstellen

•

Jaarlijkse inspectie (elk jaar – en niet 1 x 3-5 jaar) controleren van de boom).

2

•

Vellen (boom kappen)

0

•

Vellen (boom kappen)

Niet te beoordelen

•

Hercontrole (door omstandigheden kon de boom niet volledig gecontroleerd worden; dit dient alsnog te gebeuren).

Nader onderzoek

•

Nader onderzoek (met apparatuur de boom aanvullend onderzoeken om zo het eventuele risico beter in te schatten)

4

Beheerbaarheid Bij het beoordelen van de beheerbaarheid wordt gekeken of de juiste boom op de juiste plaats staat en of de boom daarbij goed functioneert. In het geval een of beide niet het geval zijn, dan zijn werkzaamheden nodig. Voorbeelden hiervan zijn frequente/ingrijpende snoei van de boom, frequentere inspecties/onderzoek aan de boom, het recht leggen van tegels rond de boom, het verhelpen verstopping van een riool door wortels, et cetera.

4 locaties, Liempde

9

De beheerbaarheid van elke onderzoeksboom is beoordeeld aan de hand van diverse factoren. Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook de standplaats/omgeving rond de boom, de boomsoort, hoe lang de boom naar verwachting nog leeft relevant. Ook is van belang hoe van te voren bedacht is dat de boom op latere leeftijd er moet uitzien; hoe groot de betreffende boom moet zijn geworden. Gezonde bomen met de hoogste veiligheidsscore en zonder knelpunten op beheerbaarheid scoren een 8 op dit onderdeel. Dode bomen krijgen de laagste score toebedeeld (cijfer 0). Kwaliteit De 3 afzonderlijke waarderingscijfers voor conditie, veiligheid en beheerbaarheid worden vermenigvuldigd. Dit resulteert in een kwaliteitsgetal (tussen 0 en 512). Op basis hiervan wordt de boom ingedeeld in een kwaliteitscategorie. De volgende tabel geeft een overzicht van de gehanteerde categorieën en de bijbehorende omschrijvingen. Kwaliteitscategorie

Kwaliteitsgetal

Omschrijving

Slecht

0 – 75

De boom functioneert niet.

Matig

75 - 200

De boom functioneert niet naar behoren.

Voldoende

200 - 512

De boom functioneert naar behoren.

Nader onderzoeken

–

Op basis van een visuele beoordeling kan de kwaliteit niet met zekerheid worden vastgesteld. Om de kwaliteit te kunnen vaststellen, dient eerst een specialistisch nader onderzoek te worden uitgevoerd.

Niet te beoordelen

–

De kwaliteit kan niet worden beoordeeld; bijvoorbeeld doordat de boom niet bereikbaar was of omdat de boom door klimplanten niet goed (volledig) zichtbaar was.

Niet aanwezig

–

De boom is op locatie niet aangetroffen.

Advies Naar aanleiding van de kwaliteitsbeoordeling is een advies opgesteld met veiligheids- en/of onderhoudsmaatregelen. Indien actieve veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn om de risico’s voor de omgeving te minimaliseren, is de boom benoemd als risicoboom. Vergen de gebreken in de huidige situatie (nog) geen actieve maatregelen maar is jaarlijkse inspectie wel gewenst, dan is de boom als attentieboom aangemerkt.

4 locaties, Liempde

10

3.2 Vormen van overlast

De gemeente Boxtel wil graag een aantal overlastvormen in kaart gebracht hebben in het onderzoeksgebied in Liempde. De overlast is onderzocht en opgedeeld in 3 categorieën namelijk: veiligheid, schaduwwerking & beschutting en seizoensgebonden/incidentele overlast. In bijlage B is een tabel opgenomen met relevante overlastvormen, de normen en mogelijke maatregelen. Hieronder staan de in kaart gebrachte overlastvormen per thema omschreven. Veiligheid Overhangende takken boven paden en wegen/boven de tuin en bebouwing Overhangende takken boven paden en wegen Bij overhangende takken boven paden en wegen kan de doorgang van voetgangers en/of verkeer belemmerd worden waardoor de veiligheid in het geding komt. Schade aan voertuigen of letsel door aanrijdingen kunnen het gevolg zijn. Takken tegen gevels van gebouwen kunnen schade veroorzaken en voor zichtbelemmering zorgen. Overhangende takken boven de tuin en bebouwing Bij overhangende takken boven tuinen en gebouwen kan overlast worden ervaren zoals groene aanslag op bebouwing, bladafval in de tuin en schaduwwerking. De overlastvormen waarbij de takken binnen de normen van de vereiste vrije doorgang hangen, worden per overlastvorm geregistreerd onder het kopje ‘Schaduwwerking, uitzicht en beschutting’. Eikenprocessierups Eikenprocessierupsen komen voor in alle soorten eiken, maar verreweg het meeste in de zomereik (Quercus robur).

De rupsen beschikken over brandharen die ze loslaten en afschieten wanneer ze in een stresssituatie terechtkomen. Brandharen van de eikenprocessierups zijn schadelijk voor mensen en dieren. Ze kunnen jeuk, luchtwegproblemen en schade aan ogen veroorzaken. De brandharen hebben weerhaken waardoor ze in de poriën van de huid vast komen te zitten. Aan de punt van de brandhaar bevindt zich een eiwit die een allergische reactie kan veroorzaken. Brandharen van de eikenprocessierups kunnen 6 tot 8 jaar actief blijven. Bron: www.processierups.nu. Gevoel van onveiligheid (storm en bomen in slootkant) Wanneer bomen in een slootkant wortelen, kan het zijn dat de bomen scheefzakken en dat de stabiliteit wordt aangetast. Bomen bij sloten die in de zomer droog staan zijn minder gevoelig voor dit fenomeen omdat de boom onder de sloot kan wortelen.

4 locaties, Liempde

11

Schaduwwerking, uitzicht en beschutting Schaduw in de tuin en verminderde daglichtintreding in de woning Onvoldoende daglicht in huis door het blokkeren van zonlicht van bomen kan voor overlast zorgen. Een donkere leefomgeving kan als onprettig en somber worden ervaren. Verminderd rendement van zonnepanelen Als er schaduw op zonnepanelen valt, leveren deze minder stroom op. Er zijn wel technologische ontwikkelingen om dit te verhelpen, maar er zijn nog altijd situaties waarbij schaduw op zonnepanelen een groot financieel effect heeft. Seizoensgebonden / incidentele overlast Plak en aanslag op eigendommen (bladluis) Bomen kunnen bladluizen aantrekken. Deze luizen scheiden een plakkerige substantie uit die op de ondergrond voor overlast kan zorgen. Met name de plak op auto’s wordt als overlast ervaren. Sommige boomsoorten, zoals linden, zijn gevoeliger voor het aantrekken van bladluizen dan andere soorten. Hoeveelheid blad en vruchtval / eikels in de tuin Bloesem, bladeren, naalden, zaden en vruchten van bomen kunnen ophopen op trottoirs en wegen. Dit kan leiden tot gladheid, veel opruimwerk, een rommelig aangezicht en stank. Vallende vruchten zoals eikels en kastanjes kunnen leiden tot schade aan onder andere auto’s, daken en andere eigendommen.

Wateronttrekking aan de tuin Wanneer bomen in tuinen of op percelen van particulieren wortelen, kan het voorkomen dat ze water onttrekken aan de grond van deze percelen wat ten nadele kan zijn van de begroeiing in de tuin. Roekenkolonie Vogels die in bomen verblijven kunnen voor overlast zorgen door de uitwerpselen die ze uitscheiden en het lawaai dat ze produceren. Het moeten poetsen van auto’s, tuinmeubilair of het schrobben van stoepen en terrassen zijn veel voorkomende klachten.

4 locaties, Liempde

12

Schade aan kabels en leidingen Het kan voorkomen dat boomwortels schade aanrichten aan kabels, leidingen of buizen. De meest voorkomende klacht (in het algemeen) is een verstopping van het riool. In de meeste gevallen is een lekkende rioolbuis de oorzaak van de problemen. De wortels vinden voeding in de rioolbuis en wortelen hier waardoor er schade of een verstopping ontstaat. Het verwijderen van de boomwortel heeft in deze gevallen geen zin. Het vervangen van de rioolbuis wel.

4 locaties, Liempde

13

Kaders uit wet- en regelgeving voor overlast door bomen WETTELIJK KADER

4 locaties, Liempde

14

4. Kaders uit wet- en regelgeving voor overlast door bomen BESCHRIJVING VAN HET WETTELIJK KADER VOOR OMGAAN MET OVERLAST DOOR BOMEN

We spreken van overlast als sprake is van een vorm van last die zwaarder is dan je redelijkerwijs moet accepteren. In de landelijke wetgeving (Burenrecht, Burgerlijk wetboek 5, artikel 37 en verder) wordt gesproken over onrechtmatige hinder. Dit is overlast die wettelijk gezien niet mag. Het gaat daarbij om buren (eigenaren van aangrenzende percelen) waarbij in dit geval de gemeente een gelijkwaardige buur van haar inwoners is wat betreft rechten en plichten. Elke boomeigenaar heeft ook rechten en plichten ten aanzien van veiligheid en het voorkomen van schade door haar bomen aan derden en hun eigendommen (zorgplicht). Voor overlast veroorzaakt door bomen, is in landelijke wetgeving weinig vastgelegd. Een gemeente kan, als lokale overheid, wel aanvullende zaken ten aanzien van overlast veroorzaakt door haar eigen bomen vastleggen in haar beleid. Daarmee komt ze in zekere zin tegemoet aan haar inwoners. In dit hoofdstuk zijn de wettelijke kaders voor overlast conform het Burenrecht en Zorgplicht uiteengezet, aangevuld met de zaken die gemeente Boxtel in haar Bomenbeleidsplan ten aanzien van overlast door bomen heeft vastgelegd. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van een aantal normen die in Nederland gebruikelijk en algemeen geaccepteerd zijn.

4.1 Wettelijke kaders (veiligheid/zorgplicht, burenrecht) Veiligheid, zorgplicht en schade (onrechtmatige daad) In beginsel is iedere boomeigenaar aansprakelijk voor schade veroorzaakt door deze boom. Van rechtswege is de boomeigenaar de eigenaar van de grond waarop de boom zich bevindt, behalve in geval van (voor)pootrecht, waarbij bomen door de pootrechthouder op gemeentegrond worden aangeplant. In het geval van pootrecht is nog steeds de boomeigenaar verantwoordelijk voor de veiligheid, en kan deze door de gemeente worden aangeschreven om maatregelen te treffen als de veiligheid van de weg of de omgeving in het geding is.

4 locaties, Liempde

15

De door de boom veroorzaakte schade moet het gevolg zijn van een onrechtmatige daad. In artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (BW) is de onrechtmatige daad als volgt omschreven: een inbreuk op een recht; een doen of nalaten in strijd met de wettelijke plicht; een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. Het kan dus gaan om handelingen aan of bij een boom of juist het nalaten daarvan (onvoldoende onderhoud) waardoor deze boom iemand schade toebrengt. Een eigenaar van een boom kan aansprakelijkheid voorkomen wanneer hij kan bewijzen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Controlefrequentie Hoever de zorgplicht gaat, hang af van de omstandigheden van die boom: hoe groot is de boom en waar staat hij? De algemene zorgplicht die voor de meeste bomen geldt, bestaat eruit dat er sprake moet zijn van regelmatig regulier onderhoud en regelmatige uitwendige controle op gebreken aan de boom (de zogenaamde boomveiligheidscontrole). Afhankelijk van leeftijd, omvang en groeiplaats zullen dat jaarlijkse tot 5-jaarlijkse controles zijn. Voor bomen binnen (semi-) openbaar, bebouwd gebied is een frequentie van 1 keer per 3 à 4 jaar gebruikelijk, of vaker als de omgeving of de boom zelf meer risico met zich kan meebrengen.

Als uit zo’n controle blijkt dat maatregelen nodig zijn om veiligheidsrisico’s weg te nemen of er meer onderzoek nodig is, moeten deze maatregelen en/of onderzoeken ook binnen een bepaalde periode uitgevoerd worden. Erfgrens In principe is de toegestane afstand van bomen tot de erfgrens 2 meter (BW 5:42), tenzij in de lokale verordening of gebruiken een kleinere afstand is vastgelegd. Deze regel gaat niet op als er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of als sprake is van verjaring waarbij de situatie (aanwezigheid van de boom) minimaal 20 jaar bestaat, of een bepaald ontwerp (bomen/groenstructuur) in beleid is vastgelegd. In die laatste gevallen wordt gekeken naar de ernst van de overlast, getoetst aan de kaders. Er kan dan ook een andere maatregel worden genomen dan kap, zeker wanneer het een beschermwaardige boom of structuur betreft. Mandeligheid Wanneer een boom zich op de erfgrens bevindt, zijn beide buren mede-eigenaar van de boom. Er is op dat moment sprake van mandeligheid (Burgerlijk Wetboek 5:60 tot en met 5:68). Geen van beide eigenaren mag iets aan de boom veranderen zonder nadrukkelijke toestemming van de andere eigenaar. Regulier onderhoud en (boomveiligheids)controle is wel toegestaan. Beide buren moeten hieraan meewerken. Deze mandelige bomen moeten op kosten van alle mede-eigenaren worden onderhouden en indien nodig vernieuwd.

4 locaties, Liempde

16

Het is mogelijk dat een boom geplant wordt op een perceel, en over de erfgrens van een naastgelegen perceel groeit. Zodra de stam van de boom over de erfgrens groeit, is er sprake van mandeligheid. De meting om dit vast te stellen moet gedaan worden door middel van verticale natrekking. Verticale natrekking houdt in dat een gebouw, werk of beplanting hoort bij de grond waar het op staat (waar het verticaal mee verbonden is). In het geval alleen ondergronds wortels over de erfgrens gegroeid zijn, is er sprake van horizontale natrekking, in welk geval de boom in zijn geheel eigendom blijft van de oorspronkelijke eigenaar. Volgens Artikel 66 van BW5 is het mogelijk voor een mede-eigenaar om zijn aandeel in een mandelige zaak (boom), afzonderlijk van zijn erf over te dragen aan de overige mede-eigenaars. Overlast door takken Erfgrens en overhangende takken boven de tuin Bij bomen die op minder dan 2 meter van de erfgrens staan, is de kans op overlast bij naburen wel zeer groot. In die gevallen is het burenrecht (Burgerlijk Wetboek 5, titel 4) van toepassing. Dit betekent dat grondeigenaren van de naastgelegen gronden geen onrechtmatige hinder van de bomen mogen ondervinden (overhangende takken, wortelgroei) en bij hinder de boomeigenaar mogen aanspreken op het verhelpen van die hinder.

Mocht de eigenaar geen gehoor geven aan dergelijke verzoeken, dan mogen buren deze hinder zelf wegnemen. Echter dient wel sprake te zijn van onrechtmatige hinder (bladval, lichtderving en lichte overhang valt daar wettelijk gezien niet onder) en mag de boom in kwestie niet onherstelbaar beschadigd worden (aantasting habitus, of dusdanige snoei van takken of wortels dat daardoor onveilige situaties ontstaan, nu of in de toekomst). Daarnaast geldt de regel dat bomen op een afstand van minimaal 2 meter van de erfgrens moeten staan, tenzij in de gemeentelijke verordening een afwijking daarop is opgenomen. Bomen in een specifieke aanplant (veelal structuur, in enkele gevallen solitair) volgens een vastgelegde beleidsstatus of beheerplan of in een reeds langere tijd zo bestaande situatie (verjaring na 20 jaar), kunnen rechtmatig op een kleinere afstand dan de wettelijke 2 meter (of een kleinere, door de gemeente vastgestelde afstand) van een erfgrens staan. Echter zal in deze gevallen de kans op overlast bij naburen zeer groot, tot 100 procent zijn. Overhangende takken boven wegen en paden Bij overhangende takken boven paden en wegen kan de doorgang van voetgangers en/of verkeer belemmerd worden waardoor de veiligheid in het geding komt. Schade aan voertuigen of letsel door aanrijdingen kunnen het gevolg zijn.

4 locaties, Liempde

17

Alle gemeentelijke bomen langs wegen en paden worden periodiek volgens een geaccepteerde methode opgekroond. Dit houdt in dat de onderste takken worden gesnoeid totdat de vereiste vrije doorgang is bereikt. Deze normen staan beschreven in het Handboek Bomen. Takken die lager hangen dan de norm, dienen uit veiligheidsoverwegingen altijd verwijderd te worden. Vereiste vrije doorgang Extra vrije doorgang

6,5 meter boven maaiveld

Auto(rij)weg

4,5 meter boven maaiveld

Voet- en fietspad

2,5 meter boven maaiveld

Bron: Handboek Bomen 2022

Takken tegen de gevel of tegen straatmeubilair Takken tegen gevels van gebouwen kunnen schade veroorzaken en voor belemmering zorgen binnen de obstakelvrije zone (1 tot 2 meter) bij ramen en deuren zoals omschreven in Handboek Bomen 2022, 8.17.d). Dit kan een bouwkundig probleem of zelfs veiligheidsproblemen opleveren, zoals bij geblokkeerde vluchtroutes. Takken tegen straatmeubilair kunnen schade veroorzaken als ze zich in de obstakelvrije zone bevinden (1 tot 2 meter) zoals omschreven in Handboek Bomen 2022, 8.17.d). Ook kunnen ze bij straatverlichting zorgen voor belemmering van de wegverlichting, en het zicht belemmeren op straatmeubilair zoals verkeersborden, stoplichten en de rijbaan. Takken in de obstakelvrije zone dienen te worden verwijderd om de omgeving voldoende veilig te houden en schade aan eigendommen van derden te voorkomen. Hoewel overhangende takken boven de tuin of bebouwing volgens vastgestelde nomen niet als overlast gezien hoeven worden, kan een overmatige overhang voor de bewoners/gebruikers van de tuin en/of het gebouw wel erg vervelend zijn. Als een groot deel van de kroon boven de tuin of de bebouwing hangt (1/3 deel of meer bij overhang boven tuinen, en 1/2 deel of meer bij overhang boven het hoofdgebouw), kan de specifieke situatie beoordeeld worden en gekeken worden of maatregelen toch wenselijk en mogelijk zijn.

Vallend hout Bewoners kunnen zich onveilig voelen door vallende takken, en dit melden als overlast. Overlast door vallend hout is gegrond als sprake is van een veiligheidsrisico: de boom heeft afgestorven takken gevormd dikker dan 4 cm en langer dan 50 cm (bron, Handboek Bomen 2022, ) of als levende takken afbreken. Dit laatste kennen we als takbreukproblematiek die bij een aantal boomsoorten op latere leeftijd kan ontstaan (denk aan Populus x canadensis, Acer saccharinum, Cedrus libani).

4 locaties, Liempde

18

Vallende takken kunnen leiden tot schade en letsel. Doorgaans worden deze gebreken bij de cyclische inspectie en onderhoud verholpen. Ontstaat in de tussenliggende periode een nieuw risico op vallend hout, dan zal de gemeente maatregelen nemen, waarbij begonnen wordt met nader onderzoek naar de oorzaak. Ook kan het zijn dat een boom volledig is afgestorven. In dat geval wordt vaak overgegaan tot kap, maar ook omvorming tot ecologisch beheerde boom is een mogelijkheid, als de directe omgeving veiliggesteld kan worden. Snoeimaatregelen door derden Het snoeien van een boom van iemand anders (particulier of gemeente) zonder toestemming of aanzegging met reactieperiode (in geval van bijvoorbeeld overlast door overhangende takken) geldt ook als onrechtmatige daad. Met dergelijke ingrepen wordt in feite andermans eigendom beschadigd. In zulke gevallen kunnen civielrechtelijke stappen genomen worden door de rechtmatige boomeigenaar, die vaak resulteren in een schadevergoeding. Schade door wortels Bij schade door wortels is overlast gegrond als de bestratingsopdruk groter is dan 3 cm (norm CROW). Ook is sprake van gegronde overlast als door een expert is aangetoond dat de boom gevels en/of funderingen verdrukt of de wortels anderszins schade aanrichten.

Wortels mogen worden gekapt, mits de boom niet dermate beschadigd wordt waardoor veiligheidsproblemen ontstaan (dit gebeurt wanneer er wortels dikker dan 4 cm worden verwijderd). Bestratingsopdruk Wortels kunnen bestratingsopdruk veroorzaken waardoor tegels en andere verhardingselementen ongelijk gaan liggen. In asfalt ontstaan hobbels. Voetgangers kunnen struikelen, bestuurders kunnen de macht over het stuur kwijtraken als gevolg van bestratingsopdruk. Bij bestratingsopdruk vanaf 3 cm wordt de norm overschreden en dienen maatregelen getroffen te worden.-Bron: CROW, kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013, bijlage 2. Overlast door boomwortels aan derden Wortels kunnen in tuinen voor een onregelmatige en ondoordringbare bodem zorgen. Wortels kunnen rioolbuizen binnendringen via reeds bestaande scheuren/openingen, waardoor die verstopt raken. Bij een lekkende rioolbuis waar wortels in groeien, biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel.

4 locaties, Liempde

19

In uitzonderlijke gevallen kunnen wortels leiden tot verdrukking van een gevel of fundering. Dit is meestal het geval wanneer wortels via aanwezige scheuren of openingen een gevel of fundering in kunnen groeien, en vervolgens door diktegroei deze openingen verder uiteen drukken. Hierbij is van belang dat aantoonbaar is dat de schade daadwerkelijk door de wortels veroorzaakt is. Zelf wortels afzagen Het is bij Wet geregeld dat je doorschietende wortels op eigen erf mag kappen, ongeacht wie de eigenaar is, zonder dat je een verzoek aan de boomeigenaar moet doen zoals bij overhangende takken (artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek). Het afzagen van wortels dient haaks op de lengte te gebeuren zodat de snoeiwond zo klein mogelijk is. Snoeiwonden vormen een ingang voor ziekten en aantastingen, en zorgen op langere termijn voor conditie-afname en mogelijk uiteindelijk afsterven van de boom. Het wortelgestel van de boom zorgt voor de stabiliteit. Het minimale dat de boom nodig heeft om zichzelf overeind te houden, wordt de stabiliteitskluit genoemd. Volgens Handboek Bomen, hoofdstuk 2.22.c wordt op basis van de stamdiameter op 1,30 meter boven het maaiveld de doorsnede van de stabiliteitskluit bepaald. Binnen deze stabiliteitskluit mogen geen wortels worden verwijderd.

Net als bij het verwijderen van overhangende takken geldt ook hier de regel dat de boom niet onherstelbaar beschadigd mag raken. Dergelijke beschadiging gebeurt bij het verwijderen van wortels dikker dan 4 cm of het verwijderen van wortels binnen de stabiliteitskluit (zie de volgende tabel). Stamdiameter (1,3 m +m.v.)

Straal stabiliteitskluit (afstand tot hart van de boom) als er aan één zijde wortels worden verwijderd

Straal stabiliteitskluit (afstand tot hart van de boom) als er aan meer zijden wortels worden verwijderd

Tot 20 cm

125 cm

200 cm

21 tot 40 cm

150 cm

250 cm

41 tot 60 cm

175 cm

300 cm

61 tot 80 cm

225 cm

350 cm

81 tot 100

250 cm

400 cm

Groter dan 101 cm

350 cm

500 cm

Bron: Handboek Bomen 2022, hoofdstuk 2.22c.

4 locaties, Liempde

20

Overlast zonder wettelijk kader Veel klachten en meldingen gaan over het woongenot dat door bomen wordt aangetast. Denk aan bladval, vogelpoep, luizen of vruchten, het belemmerde uitzicht of juist teveel inkijk vanwege het verwijderen van groen. Er wordt vaak een beroep gedaan op ‘rechten’ en soms noemt men het uitzicht als reden om een huis te kopen. Deze vormen van overlast hebben vaak een seizoensgebonden, tijdelijk karakter. Wel kan het zijn dat een bepaalde boomsoort ieder seizoen een bepaalde mate van overlast geeft. In combinatie met de locatie, de beleidsstatus van de bomen en andere beheerknelpunten kan dat meespelen in de overweging om maatregelen te treffen.

4.2 Kaders bomenbeleid Boxtel Bomenbeleidsplan Boxtel In het Bomenbeleidsplan Boxtel 2022-2040 zijn in hoofdstuk 9 kaders en uitgangspunten rondom hinder, overlast en meldingen opgenomen. Uitgangspunt is dat enerzijds bomen een zekere waarde hebben, en gemeente Boxtel daar zuinig op wil zijn, zeker als de boom een bepaalde beleidsstatus heeft. Anderzijds wordt hinder van bomen door inwoners ook serieus genomen, en zal dus in elke situatie eerlijk afgewogen moeten worden wat de belangen zijn en welke maatregelen passen. Bomen hebben een aantal natuurlijke seizoensgebonden verschijnselen die voor gemeente Boxtel geen reden zijn om bomen te kappen of te snoeien. Het gaat dan over natuurlijke verschijnselen zoals: blad- en vruchtval, bloesem en stuifmeel. Dit zijn natuurlijke processen die iedere boom in meer of mindere mate heeft. Aanwonenden zullen de lusten en lasten van gemeentelijke bomen moeten accepteren. Het kappen van bomen om deze redenen zal niet gebeuren. De bomen in gemeente Boxtel zijn onderverdeeld naar de categorieën monumentaal, waardevol, boomstructuur en overige bomen. Een hogere status betekent in principe meer bescherming voor de boom, omdat het belang van de boom ook voor meerdere inwoners en bezoekers geldt. Bij monumentale en waardevolle bomen is verwijderen van de boom of sterk snoeien een maatregel die niet wenselijk is.

In gevallen waar overlast dusdanig groot is dat de kwaliteit van de leefomgeving en het leefgenot in geding zijn, is een nadere afweging van de ervaren overlast en andere belangen (boom, omgeving) nodig. Deze afweging moet eerlijk en transparant zijn, en op een volgende situatie weer op dezelfde manier kunnen worden toegepast (niet per sé met dezelfde uitkomsten).

4 locaties, Liempde

21

Bij zonnepanelen gelden de uitgangspunten dat bij plaatsing daarvan de aanwezigheid van bomen en te verwachten toekomstige groei daarvan moet worden meegenomen. Gemeentebomen worden niet verwijderd of beschadigd ten gunste van een rendementsverhoging. Bij nieuwe inrichting of herinrichting wordt zoveel mogelijk geprobeerd toekomstige overlast te voorkomen, voor zover dit te overzien is. In bijlage 1 van het Bomenbeleidsplan Boxtel 2022-2040 (begrippenlijst) staat dat het snoeien van meer dan 20% van de boomkroon of het wortelgestel, geldt als vellen. Voor een dergelijke actie dient een omgevingsvergunning te worden aangevraagd. Eikenprocessierupsprotocol Gemeente Boxtel Volgens het (meest actuele) eikenprocessierupsprotocol van de gemeente Boxtel worden eikenprocessierupsen alleen actief bestreden bij sport en speelvelden.

4.3 Relevante normen In dit document wordt gebruik gemaakt van de volgende geijkte normen: Handboek Bomen 2022 Handboek Bomen is opgesteld door Norminstituut Bomen, een onafhankelijke stichting. Elke 4 jaar worden de normen geactualiseerd en aangevuld volgens de laatste inzichten. Organisaties met een wat groter bomenbestand (gemeenten, provincies, waterschappen, het Rijk, zorginstellingen, etc.) en aannemers/uitvoerders van werkzaamheden kunnen licentiehouder zijn, en daarmee de in het handboek gestelde normen van toepassing verklaren, tenzij expliciet (vastgelegd in beleid, beheerplan of contract) op bepaalde onderdelen wordt afgeweken. CROW De Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van het CROW bevat normen, meetinstructies en meetlatten voor de kwaliteit van allerlei mogelijke elementen in de openbare ruimte, en de inrichting met deze elementen. Denk aan straatmeubilair, wegen, bodem, parkeerplaatsen, gladheidbestrijding, maar ook beplantingsvakken en zichthoeken. TNO Onvoldoende daglicht in huis door het blokkeren van zonlicht van bomen kan voor overlast zorgen. Een donkere leefomgeving kan als onprettig en somber worden ervaren, echter is in wetgeving geen recht op daglicht vastgelegd. Omdat wel algemeen erkend wordt dat onvoldoende daglicht niet wenselijk is, heeft TNO een norm voor daglichtintreding in huis geformuleerd. Het gaat om de volgende norm:

4 locaties, Liempde

22

De 'lichte' TNO-norm: ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari tot 21 oktober (gedurende 8 maanden ) in midden vensterbank binnenkant raam. Deze norm wordt alleen toegepast op gevels die zon kunnen ontvangen. Noordgevels zijn uitgesloten van de TNO norm, deze ontvangen immers nooit direct zonlicht. Bron: https://www.infomil.nl/onderwerpen/ruimte/omgevingsthema/bezonning/

4 locaties, Liempde

23

Resultaten inventarisatie kwaliteit BEOORDELING VAN DE KWALITEIT

4 locaties, Liempde

24

5. Resultaten inventarisatie kwaliteit BESCHRIJVING EN VISUALISATIE VAN DE RESULTATEN VAN DE KWALITEITSBEOORDELING Voor de inventarisatie heeft de opdrachtgever kaartmateriaal aangeleverd met daarop 201 boompunten. Tijdens de inventarisatie is per boompunt de situatie geregistreerd zoals aangetroffen op locatie (zie het registratieformulier in bijlage C, kolom ‘Boompunt op kaart’). De volgende tabel geeft een overzicht van de bijzonderheden. Op de overzichtskaart in bijlage A is de locatie van de onderzoeksbomen weergegeven. Boompunt op kaart

Boomhoogteklasse

Aantal

Onjuist, gecorrigeerd

Het boompunt was niet correct weergegeven op het kaartmateriaal. De adviseur heeft dit gecorrigeerd.

5

Boompunt toegevoegd

Het boompunt was niet ingetekend op het kaartmateriaal. De adviseur heeft het boompunt op het kaartmateriaal toegevoegd.

2

Boom niet aanwezig

Op het kaartmateriaal was een boompunt ingetekend, maar een daarmee corresponderende boom is op locatie in zijn geheel niet aangetroffen.

12

5.1 Algemene kenmerken

De volgende grafiek geeft weer hoe het beoordeelde bomenbestand is opgebouwd. Sortiment Eik (Quercus)

146

Linde (Tilia)

20

Sierpeer (Pyrus)

10

Beuk (Fagus)

8

Overig

5 0

50

100 Aantal bomen

150

200

De categorie ‘Overig’ bestaat uit 5 bomen verdeeld over de soorten berk (Betula pendula), els (Alnus glutinosa) en 3 verschillende esdoorns (Acer).

4 locaties, Liempde

25

Het grootste deel van de onderzoeksbomen (144 stuks) zijn zomereiken (Quercus robur). Dit zijn in Nederland inheemse bomen die honderden jaren oud kunnen worden. De zomereik heeft een bovengemiddeld groot regeneratief vermogen. Dit betekent dat hij goed in staat is om steeds een nieuwe kroon te maken op het moment dat de oude kroon te groot wordt om deze te kunnen voeden. Er zijn ook 2 Amerikaanse eiken (Quercus rubra) aangetroffen. Dit zijn bomen die oorspronkelijk in Amerika voorkomen. Ook deze bomen kunnen zeer oud worden. De 20 linden zijn Hollandse linden (Tilia x europaea). Deze inheemse bomen hebben een zeer groot regeneratief vermogen en staan bekend om hun lange levensduur. De 10 sierperen (Pyrus calleryana ‘Chanticleer’) zijn kleinere sierboompjes met een hoge sierwaarde door de volle witte bloesem in het voorjaar. De aangetroffen variant is de meest populaire soort sierpeer. Dit komt mede door de hoge resistentie tegen de perenprachtkever. In het onderzoeksgebied staan 7 bruine beuken (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’) en 1 gewone beuk (Fagus sylvatica). De beuk is een inheemse boomsoort die voorkomt in grote delen van Europa. Deze bomen hebben van nature een dicht bladerdek dat ze goed beschermt tegen de zon. Dit hebben ze nodig omdat de stam gevoelig is voor verbranding.

De gewone beuk heeft een groene bladkleur, de bruine beuk is een variant waarbij de bladeren donkerbruin/dieprood gekleurd zijn.

5.2 Conditie

De grafiek geeft per straat weer hoe de conditie van de bomen is beoordeeld. Conditie per straat Heidonk Sportlaan

23

3

Kerkheiseweg 1 Bergstraat

33

22 0 Afgestorven

4 locaties, Liempde

22

77

2

40 60 Aantal bomen

80

4

2 20 Slecht

Onvoldoende

Voldoende

100 Goed

26

De conditie is bij 30 bomen als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). Bij deze bomen is sprake van een jaarlijks beperkt toenemend kroonvolume. Bij 155 bomen is de conditie als onvoldoende aangemerkt (waarderingscijfer 4). Bij 18 bomen is sprake van een vroegtijdig gestagneerde groei, bij 130 bomen is een verminderde twijg- en knopbezetting geconstateerd. Bomen van een duurzame soort, zoals zomereik, waarbij een verminderde twijg/knopbezetting is geconstateerd kunnen nog wel een gunstige toekomstverwachting hebben (meer dan 15 jaar). Dit komt mede door het hoge regeneratieve vermogen dat de bomen hebben zoals omschreven onder de kop ‘Algemene kenmerken’. Bij 4 bomen is de conditie als slecht aangemerkt (waarderingscijfer 2). Bij 3 bomen is sprake van afstervingsverschijnselen. 1 eik (nummer 1523) is al op stam gezet, deze loopt nog wel uit.

5.3 Veiligheid

Hieronder worden de bijzonderheden omtrent veiligheid benoemd. Bij 49 van de 189 bomen is grof dood hout in de kroon aangetroffen. Dit betekent dat er afgestorven takken zijn aangetroffen, buiten de normen van Handboek Bomen 2022. Het laten afsterven van takken is voor bomen een natuurlijk proces. Takken die zich binnen in de kroon bevinden en geen of weinig licht krijgen, vervullen voor de boom geen functie, hierom zal de boom deze takken ‘afstoten’. In het reguliere onderhoud neemt de gemeente standaard maatregelen om dit tijdelijke veiligheidsrisico weg te nemen. 1 boom heeft een onbalans in de verhouding tussen de lengte en diameter. Dit houdt in dat hij concurrerend voor licht, te veel de hoogte in is gegroeid en de stam te dun is gebleven om voldoende stabiel te kunnen zijn. Bij 2 bomen is een belemmering van de doorrijhoogte in het wegprofiel geconstateerd. Dit houdt in dat de takken lager hangen den de gestelde norm van 4,5 meter (Handboek Bomen 2022). Bij 1 linde is een takaanhechting als plakoksel beoordeeld. Het gaat om 2 stamdelen die stijl opgaand in een V-vorm groeien. Aan de binnenkant van de aanhechting is bastweefsel blijven zitten waardoor deze stamdelen niet vergroeien en een zwakke aanhechting vormen die gemakkelijk kan uitbreken. Een aantal bomen aan de Heidonk en de Kerkheiseweg staan aan of in een slootkant.

De bomen staan recht overeind en vertonen geen tekenen van scheefstand of een kantelende kluit. De sloot staat in de zomer droog, waardoor de bomen stabiliteitswortels onder de sloot kunnen maken. Deze bomen zijn als stabiel beoordeeld.

4 locaties, Liempde

27

5.4 Beheerbaarheid

De onderstaande grafiek geeft de beheerbaarheid van de onderzoeksbomen per straat weer. Beheerbaarheid per straat Heidonk 1 5 Sportlaan 1

19

12

Kerkheiseweg 11 Bergstraat

69

1

35

21 0

20

3 20

Onhoudbaar

40 Slecht

60 Aantal bomen Onvoldoende

80 Voldoende

100 Goed

De beheerbaarheid is bij 24 bomen als goed beoordeeld (waarderingscijfer 8). Bij deze bomen zijn geen beheerknelpunten waargenomen en dergelijke problemen worden ook niet verwacht. De beheerbaarheid is bij 144 bomen als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). Op dit moment zijn er geen beheerknelpunten. De meest voorkomende, in de toekomst voorzienbare beheerknelpunten hebben te maken met de staat waarin de oudere bomen functioneren. De bomen zijn gestagneerd in hun groei en hebben een verminderde twijg-/knopbezetting. De toekomstverwachting voor de oude eiken en beuken met een voldoende beheerbaarheid is meer dan 15 jaar, omdat het bomen van een duurzame soort betreft. Dit houdt in dat ze lange tijd kunnen overleven ondanks dat ze in hun groei gestagneerd zijn. Bij de bomen met een goede en voldoende beheerbaarheid zijn geen buitensporige beheermaatregelen nodig. Bij 18 bomen is de beheerbaarheid als onvoldoende aangemerkt (waarderingscijfer 4). Bij deze bomen zijn er beheerbaarheidsknelpunten geconstateerd zoals aanrij-/maaischades, bestratingsopdruk, of een afgestorven top. Bij 1 linde is er in de stam een plakoksel aangetroffen.

4 locaties, Liempde

28

Bij 8 sierperen is de beheerbaarheid als onvoldoende aangemerkt omdat deze bomen een onvoldoende conditie hebben. Sierperen zijn bomen van een niet duurzame soort. De toekomstverwachting voor de sierperen is nu 5 tot 15 jaar. Maar als de conditie van de bomen stabiel blijft, kunnen de sierperen nog langer dan 15 jaar gehandhaafd blijven. Bij 3 bomen is de beheerbaarheid als slecht aangemerkt (waarderingscijfer 2). Dit zijn alle 3 eiken die jaarlijks geïnspecteerd dienen te worden. 1 boom staat al op stam, maar loopt nog wel minimaal uit. Bij 1 boom zijn verregaande afstervingsverschijnselen geconstateerd, en bij 1 boom zijn afstervingen aangetroffen, in combinatie met een onbalans in de verhouding tussen de lengte en diameter. Bij 4 bomen (nummers 1552, 1553, 1563 en 1546) is bestratingsopdruk aangetroffen, die civieltechnisch is op te lossen. Bij bomen 1563, en 1546 is de bestratingsopdruk als ernstig beoordeeld (meer dan 3 cm) .Bij bomen 1552 en 1553 is matige bestratingsopdruk aangetroffen (tot 2 cm).

5.5 Kwaliteit

Op basis van de conditie, veiligheid en beheerbaarheid is de kwaliteit van de onderzoeksbomen bepaald. De volgende grafiek laat zien hoe de bomen verdeeld zijn over de diverse kwaliteitscategorieën.

Kwaliteit per straat Heidonk 1

Sportlaan

24

20

3

Kerkheiseweg 1

Bergstraat

33

21 0

2

40 60 Aantal bomen

80

4

3 20 Slecht

4 locaties, Liempde

77

Matig

100

Voldoende

29

Bij een matige kwaliteit kan het zijn dat de toekomstverwachting voor de boom nog steeds meer dan 15 jaar is. In het onderzoeksgebied betreft dit voornamelijk zomereiken met een onvoldoende conditie. Dit zijn bomen van een duurzame soort waarbij ook bij een onvoldoende conditie geen vervroegde afsterving verwacht wordt.

Bestratingsopdruk bij boom 1563

Boom 1614, slechte kwaliteit

5.6 Aanvullende beoordeling stamschade door snoei Hedera Naar aanleiding van een aanvullende vraag, hebben wij op 3 oktober 2023 een extra beoordeling uitgevoerd bij 2 bomen. Bij deze bomen is stamschade ontstaan die is veroorzaakt door het verwijderen van klimplanten. Het gaat om bomen 1481 en 1482. Bij de bomen is onderzocht of er sprake is van beschadiging aan de stam, en of deze beschadiging invloed heeft op de kwaliteit van de bomen, en/of de veiligheid. Bij beide bomen zijn ondiepe inkepingen aangetroffen die duiden op schade die is veroorzaakt door een kettingzaag. Vermoedelijk is net niet zorgvuldig genoeg gewerkt tijdens het verwijderen van klimplanten, waardoor de stam van de bomen geraakt is met de draaiende of uitlopende ketting.

4 locaties, Liempde

30

De beschadigingen zijn zeer ondiep (maximaal 0,5 cm) en al volledig overgroeid. Met een boomhamer is op en rond de beschadigingen geklopt. Er is geen klankafwijking aangetroffen. Dit wijst erop dat er zich geen, of minimale verborgen rotte zones/holtes onder de beschadigingen bevinden. Hoewel elke beschadiging aan een boom een potentiële ingang is voor infecties, kan worden gezegd dat deze beschadigingen een minimale invloed hebben op de beheerbaarheid en de kwaliteit van de bomen. Aangezien is beoordeeld dat deze beschadigingen de boomkwaliteit nauwelijks negatief beïnvloeden, en ook niet wordt verwacht dat ze in de aankomende 15 jaar voor problemen zullen zorgen, zijn de beschadigingen niet in de gegevens opgenomen als gebrek.

Stambeschadigingen bij bomen 1481 (links) en 1482 (rechts).

Ter referentie is op de volgende pagina een afbeelding van een gerenommeerde methode voor beoordeling van mechanische gebreken toegevoegd (methode van Mattheck). De methode houdt aan dat bomen een zogeheten restwand van 1/3 van de stam mogen hebben (middelste boom op de afbeelding). Daarnaast mag de boom ook een holte hebben die maximaal 122 graden (ongeveer 1/3) van de omtrek bedraagt (rechter boom op de afbeelding).

4 locaties, Liempde

31

Methode van Mattheck

4 locaties, Liempde

32

Resultaten inventarisatie overlast BEOORDELING VAN DE OVERLAST

4 locaties, Liempde

33

6. Resultaten inventarisatie overlast BESCHRIJVING VAN DE RESULTATEN VAN DE INVENTARISATIE VAN OVERLAST DOOR BOMEN

6.1 Veiligheid Gevoel van onveiligheid (storm en bomen in de slootkant) In het onderzoeksgebied zijn bomen aangetroffen die in de slootkant staan. Zoals omschreven in hoofdstuk 5 bij ‘5.3 Veiligheid’ zijn deze bomen als stabiel beoordeeld. Er zijn bomen aangetroffen waarin zich afgestorven takken in de kroon bevinden (grof dood hout). Er is 1 boom aangetroffen waarbij er takken in het rijprofiel van de weg hangen. In het registratieformulier (bijlage C) is dit opgenomen als: ‘Belemmering doorrijhoogte’. In het hoofdstuk ‘Conclusie en advies’ staan de te nemen maatregelen uitgewerkt.

6.2 Schaduwwerking, uitzicht en beschutting Overhangende takken boven de tuin en bebouwing Bij 127 bomen zijn takken boven percelen en tuinen geregistreerd. Bij 23 van deze bomen zijn er ook takken boven daken aangetroffen. De volgende tabellen geven de mate van overhang schematisch weer. Straat

Bomen met takken boven tuinen 0-5 m

5-7 m

7-10 m

10-15 m

Bergstraat

4

5

8

4

Heidonk

19

8

9

6

Kerkheiseweg

4

5

15

12

Sportlaan

5

8

10

5

Straat

Bomen met takken boven daken 0-5 m

5-7 m

7-10 m

10-15 m

Bergstraat

-

-

-

-

Heidonk

6

1

1

1

Kerkheiseweg

5

2

1

2

Sportlaan

2

2

-

-

Overzichtskaarten waarop de mate van overhangende takken boven tuinen en daken worden weergegeven zijn terug te vinden in bijlage A.

4 locaties, Liempde

34

Overlastvormen die gerelateerd kunnen worden aan overhangende takken boven tuinen zijn: • Schaduw in de tuin en verminderde daglichtintreding in de woning. • Verminderd rendement van zonnepanelen. • Plak en aanslag op eigendommen (bladluis). • Hoeveelheid blad en vruchtval/eikels in de tuin. Omdat per bewoner de overlast die wordt ervaren kan verschillen, zijn deze gegevens lastig op te nemen. Om deze reden hebben we de mate van de overhang boven tuinen/percelen en daken in meters, als leidraad aangehouden voor het meten van potentiële overlast t.a.v. de bovenstaande overlastvormen. Eikenprocessierups Ten tijde van de beoordeling zijn de rupsen nog niet actief. Het is dan ook niet te beoordelen of er actieve processierupsen in het onderzoeksgebied aanwezig zijn. Ten tijde van het onderzoek zijn geen oude nesten aangetroffen. Wateronttrekking aan de tuin Wateronttrekking aan de tuin ten nadele van de tuinplanten is een lastig te beoordelen vorm van overlast. Gezien de afstand van de bomen tot de erfgrenzen is wel te beoordelen dat de bomen wortelen in de tuin. Dit betekent dat de bomen water onttrekken aan de tuinen. Voordelen van bomen in en naast de tuin kunnen zijn dat de bomen voor beschutting tegen zon en wind zorgen voor de planten. Daarnaast wortelen de bomen over het algemeen dieper dan de tuinplanten waardoor concurrentie voor vocht minder relevant is.

Bovendien dragen bomen actief bij aan het bodemleven, waar planten van kunnen profiteren.

6.3 Seizoensgebonden/incidentele overlast Roekenkolonie Er is geen kolonie van roeken aangetroffen in het onderzoeksgebied. In 3 bomen is een vogelnest geregistreerd. Schade aan kabels en leidingen Visueel hebben we niet kunnen beoordelen of er sprake is van een breuken in kabels of leidingen door de groei van boomwortels.

4 locaties, Liempde

35

Overhangende taken boven tuin en dak.

Overhangende takken boven tuin en dak.

6.4 Mogelijke maatregelen per overlastvorm Per overlastvorm gelden verschillende normen, en zijn er een aantal verschillende maatregelen mogelijk. Om dit overzichtelijk te houden zijn de normen en maatregelen opgenomen in een tabel. Deze is te vinden in bijlage B. Verdere toelichting omtrent de kaders van de gemeente Boxtel zijn te vinden in hoofdstuk 4.

4 locaties, Liempde

36

Conclusie en advies

4 locaties, Liempde

37

7. Conclusie en advies CONCLUSIE EN ADVIES VOOR DE BOMEN OP BASIS VAN DE ONDERZOEKSRESULTATEN

7.1 Kwaliteit Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de resultaten van de kwaliteitsbeoordeling. Kwaliteit

Waardering

Totaal

Onhoudbaar

Slecht

Onvoldoende

Voldoende

Goed

Conditie

-

4

155

30

-

Veiligheid

-

-

5

50

134

Beheerbaarheid

-

3

18

144

24

Kwaliteitscategorie

Slecht:

5

Matig:

155

Voldoende:

189

29

Bij 49 bomen dient grof dood hout uit de kroon verwijderd te worden. Dit kan met het reguliere cyclische onderhoud worden meegenomen. Bij 3 bomen dient een beslissing te worden genomen om deze te handhaven of te vellen. 1 eik staat al op stam, maar loopt nog wel uit (boom 1523). De andere 2 eiken hebben eveneens een slechte conditie in combinatie met afstervingsverschijnselen en een toekomstverwachting van 1 tot 5 jaar. Bij 1 van deze bomen is ook een onbalans in de verhouding tussen lengte en diameter geconstateerd (boom 1660). Bij 1 boom dient een stamdeel te worden ingenomen om de boom veilig te kunnen stellen ten aanzien van een plakoksel (boom 1571). Bij 2 bomen dient de doorgang vrijgemaakt te worden voor verkeer (bomen 1549 en 1579).

7.2 Advies en maatregelen in relatie tot overlast Op basis van de onderzoeksresultaten en de kaders zoals omschreven in hoofdstuk 4 ‘kaders uit wet en regelgeving’ is een tabel opgesteld met de normen en te overwegen maatregelen. Deze tabel is terug te vinden in bijlage B.

4 locaties, Liempde

38

Bijlagen BIJLAGE A Overzichtstekeningen: A1 A2 A3

Kwaliteit Overlast tuin Overlast dak

BIJLAGE B Tabel normen en maatregelen overlast BIJLAGE C Registratieformulier

4 locaties, Liempde

39

Vervolg Bomenwacht Nederland ondersteunt u graag in de vervolgfases van het project. Denk daarbij aan een bewonersavond voor aanvullende toelichting of het opstellen van een vervangingsplan. Neemt u gerust contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

40

4 locaties, Liempde Voor meer informatie kijk op www.bomenwacht.nl