Bijlage 4.7f - Bijlage bij toelichting - Activiteitenplan gebiedsontwikkeling Venstraat

RAPPORTAGE

Ecologisch activiteitenplan Venstraat 1 en 2

Sint-Michielsgestel

Rapport ecologisch activiteitenplan Venstraat

1

en

2, Sint-Michielsgestel

Opdrachtgever

Van

Hoven & Oomen

Postbus 50 4850 AB

Ulvenhout

Rapportnummer

16921.016

Versienummer

D1

Status

Definitef

Datum

17 mei 2024

opsteller*

(geanonimiseerd) EN NN EN

Kwaliteitscontrole

BSc (geanonimiseerd) | (geanonimiseerd) |

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Tyrijgave In

onze

rapportages wordt niet gewerkt aantoonbaar vrijgegeven.

het rapport

met

handtekeningen en/of parafen. Conform protocol

en

eisen

uit

het kwaliteitssysteem

wordt

KWALITEITSZORG Econsultancy is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is een vereniging van ecologische advies- en onderzoeksbureaus die werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte en die de belangen behartigt van groene adviesbureaus. Het Netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbenden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. CERTIFICERING Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhand-boek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NENEN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Daarnaast staat veilig werken bij Econsultancy voorop en zijn we gecertificeerd voor VCA*. BETROUWBAARHEID Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving ten aanzien van natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de onderzoekslocatie voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van soorten. De gebruikte informatie omtrent verspreiding van soorten is deels afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden.

Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde onderzoek neemt.

Al onze rapportages worden opgesteld conform de ‘Handreiking omgaan met AVG in bodemonderzoeken’ opgesteld door de VKB (29 juni 2022). Hiermee voldoet de rapportage aan de eisen die de wet en NEN normen ons stellen en wordt tevens voldaan aan de AVG. In het kader van de AVG dient, voorafgaand aan publicatie of bij uitlevering aan derden, bijlagen met kadastrale uittreksels en namen van opdrachtgevers, door de publicerende instantie, verwijderd dan wel zwart gelakt te worden. GELDIGHEID ONDERZOEK In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan geldig is voor een periode van 2 tot 3 jaar, tenzij in deze periode de ecologische omstandigheden wezenlijk zijn veranderd en/of de Omgevingswet, dan wel inzichten hieromtrent zijn gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan 3 jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de quickscan opnieuw te toetsen. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende.

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING

2

GEGEVENS VAN DE LOCATIE EN HET GEBRUIK DOOR FLORA EN FAUNA 2. 1 2. 2

3

6

Quickscan wet natuurbescherming. Onderzoeksmethode Conclusie nader onderzoek huismus en vleermuizen

.. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

Voorgenomen activiteiten en manier van uitvoering Doel en belang van de activiteiten Alternatieven.

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

Effecten op korte termijn op beschermde soorten Effecten lange termijn op gunstige staat van instandhouding Schadelijke handelingen Omgevingswet

2 2 4 5 5 7 9

11 11 12 16 19

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

25

Inleiding Tijdelijke mitigatie Zorgvuldig handelen en ongeschikt maken Controlerondes Duurzame maatregelen in nieuwe situatie

SAMENVATTING

1

19 22 24

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

TE TREFFEN MAATREGELEN 6. 1 6. 2 6. 3 6. 4 6. 5

7

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

EFFECTEN VAN DE INGREEP OP FLORA EN FAUNA 5. 1 5. 2 5. 3

.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

VOORGENOMEN INGREEP OP DE LOCATIE EN ONDERBOUWING 4. 1 4. 2 4. 3

5

Locatiegegevens en huidige situatie Deskundige begeleiding

VERSPREIDING VAN BESCHERMDE SOORTEN OP DE LOCATIE 3. 1 3. 2 3. 3

4

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

25 25 26 27 27

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

28

. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

16921. 016

1

INLEIDING

Econsultancy heeft van Van Hoven & Oomen opdracht gekregen voor het opstellen van een activiteitenplan in het kader van de Omgevingswet, ten behoeve van de voorgenomen sloop- en renovatiewerkzaamheden aan de Venstraat 1 en 2 te Sint-Michielsgestel. De volgende onderzoeksvragen zullen in onderhavige rapportage worden beantwoord: • Welke beschermde soorten zijn in het plangebied aanwezig? • Welke functie heeft het plangebied voor de soorten? • Wat is de omvang en duurzame staat van instandhouding van de bij de ingreep betrokken populaties van beschermde soorten? Blijft de functionaliteit van de rust- en voortplantingsplaatsen behouden? • • Welke eigenschappen van het gebied moeten gemitigeerd of gecompenseerd worden? • Hoe groot wordt het succes van de te nemen maatregelen ingeschat? • Welke maatregelen moeten getroffen worden om aan de zorgplicht te voldoen? • Zijn er voor de streng beschermde soorten geen meer bevredigende oplossingen? Welk wettelijk belang is er waardoor de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd? • Uit de twee quickscans Wet natuurbescherming en het nader onderzoek ecologie, die door Econsultancy zijn uitgevoerd (rapport 16921. 003, versie D1, d. d. 15 september 2021, rapport 16921. 012, D2, d. d. 17 januari 2023 en rapport 16921. 014, D1, d. d.

18 oktober 2023), blijkt dat een deel van de onderzoekslocatie beschermde functies vervult voor huismus en gewone dwergvleermuis. Bij de voorgenomen werkzaamheden kan niet op voorhand worden uitgesloten dat beschermde functies van deze beschermde soorten worden verstoord, beschadigd of vernield. Dit kan leiden tot overtreding van verbodsbepalingen van de Omgevingswet, waardoor een omgevingsvergunning noodzakelijk is. Zonder het treffen van maatregelen, zal overtreding plaatsvinden van artikel 11. 46, lid 2 en lid 4 (bal) voor de gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) en artikel 11. 37, lid 2 (Bal) voor de huismus (Passer domesticus). Om negatieve gevolgen voor huismus en vleermuizen ten aanzien van de aanwezige verblijfplaatsen te voorkomen worden maatregelen getroffen die bestaan uit zowel tijdelijke als permanente compensatie, in de vorm van het aanbieden van alternatieve verblijfplaatsen, en het treffen van mitigerende maatregelen voorafgaand en gedurende de werkzaamheden. De compenserende en mitigerende maatregelen zijn uitgewerkt in onderhavig activiteitenplan en worden later in meer detail vastgelegd in een ecologisch werkprotocol.

16921. 016 versie D1

1 / 28

2

GEGEVENS VAN DE LOCATIE EN HET GEBRUIK DOOR FLORA EN FAUNA

2. 1

Locatiegegevens en huidige situatie

De onderzoekslocatie (± 13. 500 m²) ligt aan de Venstraat 1 en 2 te Sint-Michielsgestel. In figuur 2. 1 is de topografische ligging van de onderzoekslocatie weergegeven.

Figuur 2. 1 Topografische ligging van de onderzoekslocatie.

De landelijk gelegen onderzoekslocatie kan worden verdeeld in opstallen behorende bij Venstraat 1 en Venstraat 2. Aan de Venstraat 1 ligt een geitenboerderij (1 in figuur 2. 1) bestaande uit drie aaneengesloten schuren waarin onder andere de geiten staan, hooibalen liggen en materieel is opgeslagen. Ten noorden van de geitenschuur staat een woonhuis welke in gebruik is (2 in fig. 2. 1), twee opstallen die bij het woonhuis horen en een kleiner woonhuis dat al enige tijd leeg staat (3 in fig. 2. 1). Aan de overzijde van de straat ligt een veldschuur (6 in fig. 2. 1).

16921. 016 versie D1

2 / 28

Aan de Venstraat 2 ligt een boerderij (8 in fig. 2. 1) die momenteel in gebruik is als woning. Ten noordoosten van de boerderij staat een schuur (7 in fig. 2. 1). Ten noordwesten van de boerderij staat een opstal (9 in fig. 2. 1) welke bestaat uit een oud en een aangebouwd gedeelte. Het oude gedeelte bestaat uit een schuur en een bakhuis, het overige gedeelte bestaat uit een aangebouwde carport en een voormalige varkensstal. Ten westen van de boerderij bevindt zich een opstal (10 in fig. 2. 1), welke een kippenhok betreft. De onderzoekslocatie is onderdeel van de lintbebouwing rondom Sint-Michielsgestel. De onderzoekslocatie wordt omgeven door agrarische percelen zoals wijngaarden en maïsvelden. Op circa 210 meter ten westen van de onderzoekslocatie ligt een grotere bosschage. Op circa één kilometer ten zuiden van de onderzoekslocatie loopt rivier De Dommel. Op circa twee kilometer ten noorden van de onderzoekslocatie ligt het landgoed Pettelaar waaraan de Zuiderplas grenst. Voor een impressie van de onderzoekslocatie middels beeldmateriaal dat is gemaakt tijdens de quickscan veldbezoeken, wordt verwezen naar de rapportages van de quickscans (rapport 16921. 003, versie D1, d. d. 15 september 2021 & rapport 16921. 012, versie D2, d. d. 17 januari 2023).

Figuur 2. 2 Ligging van de onderzoekslocatie met bijbehorende opstallen.

16921. 016 versie D1

3 / 28

2. 2

Deskundige begeleiding

De deskundige die betrokken is bij het project, betreft een ervaren ecoloog.2 Econsultancy is lid van de branchevereniging Netwerk Groene Bureaus en werkt volgens de door het Netwerk opgestelde gedragscode en protocollen.

2 Alle ecologen van

Econsultancy hebben op HBO, dan wel universitair niveau een opleiding genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie en/of • Zijn als ecoloog werkzaam voor een ecologisch adviesbureau dat is aangesloten bij het netwerk Groene Bureaus en/of • Zetten zich aantoonbaar actief in op het gebied van soortenbescherming bij de daarvoor in Nederland bestaande organisaties.

16921. 016 versie D1

4 / 28

3

VERSPREIDING VAN BESCHERMDE SOORTEN OP DE LOCATIE

3. 1

Quickscan wet natuurbescherming

Door Econsultancy is in september 2021 bij de Venstraat 1 en in januari 2023 bij de Venstraat 2 een quickscan natuurwaarden voor de locatie opgesteld. De quickscans zijn uitgevoerd aan de hand van een bureaustudie en een veldbezoek. Het veldbezoek voor de Venstraat 1 is afgelegd op 1 september 2021 (rapport 16921. 003, versie D1, d. d. 15 september 2021). Het veldbezoek voor de Venstraat 2 is afgelegd op 30 november 2022 (rapport 16921. 012, versie D2, d. d. 17 januari 2023). Tijdens deze veldbezoeken zijn de gehele onderzoekslocatie, alsmede de omliggende percelen onderzocht. Gedurende het veldbezoek is gelet op de mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten op basis van het aanwezige habitat. Quickscan Venstraat 1 Uit de quickscan is gebleken dat de leegstaande woning (3 in fig. 2. 2) op de onderzoekslocatie in potentie verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen bevat, die door de voorgenomen ingreep verloren zullen gaan. Nader onderzoek dient uitgevoerd te worden om de daadwerkelijke functie van de leegstaande woning voor de soortgroep vleermuis te bepalen. De bomenrij langs de Venstraat kan functioneren als vliegroute. De bosschage bij de veldschuur kan gebruikt worden door in de omgeving verblijvende vleermuizen om te foerageren.

Verstoring kan op voorhand voorkomen worden door het gebruiken van vleermuisvriendelijke verlichting rondom de woning, bomenrij en de bosschage. Het woonhuis (2 in fig. 2. 2) is potentieel in gebruik door de huismus als broedlocatie. Indien de heggen behouden blijven en de verstoring rond het woonhuis beperkt wordt is er geen reden om aan te nemen dat deze nesten aangetast worden door de voorgenomen ingreep. Het groen en incidenteel de bebouwing kan als nestlocatie van algemene vogelsoorten fungeren. Aanbevolen wordt om buiten het broedseizoen (buiten maart tot september) te kappen en slopen, zodat broedgevallen niet aanwezig zijn. De complete resultaten zijn te vinden in de quickscan rapportage 15 september 2021).

16921. 016 versie D1

van

Venstraat 1 (16921. 003, versie D1, d. d.

5 / 28

Quickscan Venstraat 2 Op basis van de uitgevoerde quickscan Wet natuurbescherming dient voor de uitvoering van de plannen middels aanvullend onderzoek meer duidelijkheid te worden verkregen omtrent de aan- of afwezigheid van nestlocaties van de huismus. Om vast te stellen of er broedgevallen van de huismus op de onderzoekslocatie aanwezig zijn dient een nader onderzoek uitgevoerd te worden tijdens het broedseizoen van de soort. Op basis van de huidige plannen van de opdrachtgever dient er nader onderzoek huismus te worden uitgevoerd bij de schuur (opstal 7 in fig. 2. 2) en het te slopen gedeelte van opstal 9 (zoals in figuur 2. 2). Indien er onverhoopt toch (renovatie)werkzaamheden gaan plaatsvinden bij opstal 8 en/of het oude gedeelte van opstal 9 en/of opstal 10 (zoals in figuur 2. 2), dienen deze opstallen meegenomen te worden tijdens het nader onderzoek. Op basis van de uitgevoerde quickscan Wet natuurbescherming dient voor de uitvoering van de plannen middels aanvullend onderzoek meer duidelijkheid te worden verkregen omtrent het gebruik van de onderzoekslocatie (de voormalige varkensstal behorende bij opstal 9) door de steenuil en de kerkuil.

Voor de boomvalk, buizerd, havik, ransuil, sperwer en wespendief geldt dat er nader onderzoek dient te worden uitgevoerd om te kunnen vaststellen dan wel uitsluiten dat een van deze soorten gebruik maakt van het kraaiennest op de onderzoekslocatie. Voor de algemene broedvogelsoorten die op de onderzoekslocatie zijn te verwachten geldt dat, indien de werkzaamheden buiten het broedseizoen (globaal kan voor het broedseizoen maart tot september worden aangehouden) worden uitgevoerd, er geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot deze soorten. De opdrachtgever heeft aangegeven dat het groen op de onderzoekslocatie behouden blijft. Wanneer de aanwezige beplanting onverhoopt toch gesnoeid of verwijderd dient te worden en buiten het broedseizoen wordt gesnoeid of verwijderd, wordt geadviseerd om ook het snoeiafval buiten het broedseizoen te verwijderen om broedgevallen hierin te voorkomen. Eventueel aanwezige nesten in het groen mogen worden weggenomen wanneer deze op dat moment niet in gebruik zijn. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen. Indien er gedurende het broedseizoen gewerkt wordt, dient er eveneens rekening gehouden te worden met eventueel in de omgeving broedende soorten.

Op basis van de uitgevoerde quickscan Wet natuurbescherming dient voor de uitvoering van de voorgenomen ingrepen middels aanvullend onderzoek tevens meer duidelijkheid te worden verkregen omtrent de aan- of afwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen. Geadviseerd wordt nader onderzoek uit te laten voeren naar de functies zomer-, kraam-, individueel winter- en paarverblijfplaats van de onderzoekslocatie voor de vleermuissoorten gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, meervleermuis en laatvlieger. Op basis van de huidige plannen van de opdrachtgever dient er nader onderzoek vleermuis te worden uitgevoerd bij de schuur (opstal 7 in fig. 2. 1) en het te slopen gedeelte van opstal 9. Indien er onverhoopt toch (renovatie)werkzaamheden gaan plaatsvinden bij opstal 8 en/of het oude gedeelte van opstal 9 en/of opstal 10 (zoals in fig. 2. 1), dienen deze opstallen mee genomen te worden tijdens het nader onderzoek. Ten aanzien van mogelijk in de omgeving verblijvende vleermuizen, vliegroutes en foerageergebieden wordt geadviseerd om verlichtingsarmaturen te gebruiken die naar beneden schijnen en daarmee zo min mogelijk strooilicht veroorzaken, of andere vleermuisvriendelijke verlichting (amberkleurig) toe te passen.

16921. 016 versie D1

6 / 28

Voor de kleine marterachtigen (bunzing, hermelijn en wezel) en de steenmarter geldt dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is volgens de Handreiking Kleine Marterachtigen (2017) om de daadwerkelijke functie van de onderzoekslocatie voor marterachtigen te kunnen vaststellen. Deze informatie is benodigd om te kunnen bepalen of overtredingen van de Wet natuurbescherming aan de orde zijn bij de voorgenomen plannen. Het wordt geadviseerd om materiaalopslag (ook takken- en steenhopen) eventueel te verwijderen nadat het marteronderzoek is afgerond. Verder dient met betrekking tot algemene grondgebonden zoogdieren en amfibieën rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht, waarbij al het redelijkerwijs mogelijke gedaan dient te worden om het beschadigen van individuen te voorkomen. De complete resultaten zijn te vinden in de quickscan rapportage 17 januari 2023).

3. 2

van

Venstraat 2 (16921. 012, versie D2, d. d.

Onderzoeksmethode

Voor het volledige nader onderzoek ecologie wordt verwezen naar het rapport dat door Econsultancy is opgesteld (rapport 16921. 014, D1, d. d. 18 oktober 2023). Naast nader onderzoek naar vleermuizen en huismussen, is tevens nader onderzoek naar uilen, roofvogels en marterachtigen uitgevoerd. Aangezien er geen beschermde functies van de desbetreffende soorten zijn aangetroffen zullen deze niet worden meegenomen in dit activiteitenplan. In het aanvullend onderzoek naar de huismus zijn tussen 1 april en 15 mei twee veldbezoeken uitgevoerd, gedurende de ochtend. Tijdens de veldbezoeken is gezocht naar roepende huismussen. Mannetjes huismussen roepen met name in het voorjaar (’s ochtends) vaak vanaf de dakranden/goten waar hun nesten zich bevinden. Bij het aantreffen van roepende mannetjes is aangenomen dat zich onder het betreffende dak één of meerdere nesten bevinden. Tevens was gedurende de rondes in de ochtend gelet op huismussen die (met nestmateriaal) onder dakpannen of andere nestlocaties verdwijnen. Behalve op de onderzoekslocatie, wordt ook de directe omgeving onderzocht op de aanwezigheid of geschiktheid van de bebouwing voor huismus. De onderzoeksopzet is conform hetgeen is voorgeschreven in het kennisdocument voor de huismus (BIJ12, versie juni 2022).

Voor het aanvullend onderzoek naar gebouwbewonende vleermuizen zijn in de periode half mei tot oktober 2023 in totaal vijf veldbezoeken uitgevoerd. De veldbezoeken werden in de avonduren en/of ochtenduren uitgevoerd. De inventarisatiemethode is conform het protocol voor vleermuisonderzoek (versie januari 2021), dat is opgesteld door het vleermuisvakberaad van het Netwerk Groene Bureaus. De onderzoeksinspanning is gebaseerd op de functies zomerverblijfplaats, kraamverblijf, individueel winterverblijf en paarverblijf/baltsplaats voor de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, meervleermuis en laatvlieger. Het protocol heeft tot doel het belang van de functies van onderzoekslocaties voor soorten vleermuizen effectief en efficiënt vast te stellen dan wel uit te sluiten. Doordat vleermuizen iedere (verblijfs)functie slechts een beperkte periode van het jaar gebruiken, is onderzoek naar alle op de onderzoekslocatie mogelijke functies noodzakelijk. Iedere (verblijfs)functie afzonderlijk geniet een jaarronde bescherming.

16921. 016 versie D1

7 / 28

Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van professionele batdetectors met opnamemogelijkheid (Pettersson M500-384). Een batdetector zet het voor het menselijk gehoor niet hoorbare ultrasone geluid van vleermuizen om naar frequenties die wel hoorbaar zijn. Op basis van de geluidsfrequenties en ritmes kunnen verschillende soorten vleermuizen worden onderscheiden. De opnamemogelijkheid is belangrijk omdat de geluidsopnames kunnen worden gebruikt voor het determineren van soorten die op basis van hun geluid moeilijk zijn te onderscheiden (met name Myotis-soorten) en waarbij het sonogram uitsluitsel kan geven. Hierbij wordt gebruik gemaakt van analyseprogramma Batsound. 3. 1. 1. Onderzoeksinspanning In totaal zijn er twee veldbezoeken voor huismus uitgevoerd, met één waarnemer per veldronde. Het totaal aantal veldbezoeken voor vleermuizen is vastgesteld op basis van de omvang en complexiteit van de bebouwing en het plangebied, met twee tot vier waarnemers per veldronde. Met de vijf veldbezoeken, is voldoende zekerheid verkregen over de functie van de onderzoekslocatie voor vleermuizen. april vleermuizen

huismus

tijdstip

mei

-

juni

juli

2 x avond***, 1 x ochtend****

augustus -

september 2 x avond**

datum

15 mei (a), 15 juni (o) en 19 juni (a) 2023

23 augustus (a) en 13 september (a) 2023

functie

zomer-/kraamverblijf

paar/baltsverblijf

tijdstip

2 x overdag*

datum

17 april en 1 mei 2023

functie

nestlocaties

-

-

* het veldwerk wordt door één persoon uitgevoerd. ** het veldwerk wordt door twee personen uitgevoerd. *** het veldwerk wordt door drie personen uitgevoerd. **** het veldwerk wordt door vier personen uitgevoerd.

16921. 016 versie D1

8 / 28

3. 3

Conclusie nader onderzoek huismus en vleermuizen

Huismus Tijdens de ochtendbezoeken (17 april en 1 mei 2023) zijn acht nestlocaties van de huismus aangetoond binnen de onderzoekslocatie. Tijdens dit onderzoek zijn eveneens kwetterplekken van huismussen waargenomen op de onderzoekslocatie. Kwetterplekken vormen een onderdeel van het functionele leefgebied van de huismus, dit is de omgeving van nesten en/of rustplaatsen die nodig is om ze als zodanig te laten functioneren. De aangetroffen huismusnesten bevinden zich in de geitenstal en in het woonhuis bij Venstraat 1. Door de voorgenomen werkzaamheden worden de vier broedlocaties van de huismussen in de geitenstal vernietigd.

Figuur 3. 1 Verspreiding van de huismus op basis van inventarisatie in het seizoen 2023.

16921. 016 versie D1

9 / 28

Vleermuizen Tijdens de vleermuisrondes in de kraam/zomerperiode (15 mei, 15 juni en 19 juni 2023) is binnen de onderzoekslocatie gebouwgebonden gedrag waargenomen van vleermuizen. Tijdens de ochtendronde van 15 juni tikte een gewone dwergvleermuis aan op de nokvorst midden op het dak van de schuur aan de Venstraat 2 (7 in figuur 2. 1). Tijdens de tweede avondronde van 19 juni is op dezelfde locatie ook een gewone dwergvleermuis uitvliegend waargenomen. Hierdoor kan worden vastgesteld dat op de onderzoekslocatie één zomerverblijfplaats van gewone dwergvleermuis aanwezig is. De zomerverblijfplaats kan in principe ook dienst doen als individuele winterverblijfplaats. Door de voorgenomen werkzaamheden zal deze verblijfplaats van de gewone dwergvleermuis verstoord en/of vernietigd worden.

Figuur 3. 2 Verspreiding van vleermuissoorten op basis van inventarisatie in het seizoen 2023.

16921. 016 versie D1

10 / 28

4

VOORGENOMEN INGREEP OP DE LOCATIE EN ONDERBOUWING

4. 1

Voorgenomen activiteiten en manier van uitvoering

Het terrein aan de Venstraat 1 en 2 krijgt een metamorfose. De initiatiefnemer is voornemens de geitenschuur te slopen en verschillende bebouwing te transformeren tot woningen. In de eindsituatie zullen er acht woningen zijn. De door de Marggraaf Stichting opgerichte Vennootschap Marrobel heeft het initiatief genomen om de monumentale boerderij Venstraat 2 en de bijbehorende schuur met monumentale balkenconstructie te restaureren en beide geschikt te maken voor bewoning. Daarnaast is de wens om in het bestaande bosje aan de noordzijde van de Wolfsdreef de bestaande schuur te slopen en daarvoor in de plaats een nieuwe schuurwoning te realiseren. Aan de oostzijde van de Venstraat is de geitenboerderij Venstraat 1 gelegen. Achter het pand Venstraat 1 is het pand Venstraat 1a gelegen, wat op dit moment niet als woning, maar als schuur in gebruik is. De eigenaar van de boerderij heeft geen opvolger en wenst het boerenbedrijf te beëindigen. Via de Ruimte voor Ruimte regeling kan het schurencomplex afgebroken worden. Het streven is om in plaats van het schurencomplex 2 nieuwe schuurwoningen te realiseren, het pand Venstraat 1 te splitsen in twee woningen en het pand Venstraat 1a op te waarderen tot volwaardige woning. Met de beëindiging van de geitenboerderij vervalt de belemmering voor wonen op Venstraat 2. In figuur 4. 1 is een situatieschets te vinden van het plangebied.

Figuur 4. 1 Situatieschets van de te realiseren woningen met parkeergelegenheid (Gebiedsvisie, 2024).

16921. 016 versie D1

11 / 28

De werkzaamheden omvatten de sloop van agrarische bedrijfsgebouwen, restauratie en verbouw woning Venstraat 2, verbouw tot woning schuur Venstraat 2 en de nieuwbouw van woningen. Er zijn in de eindsituatie 8 woningen (gezinswoningen) waarvan één twee-onder-een kap (te splitsen woonboerderij aan de Venstraat 1, voormalige bedrijfswoning geitenbedrijf). Daarnaast zullen er verschillende parkeervakken worden gerealiseerd ten behoeve van de woningen. De planning is om binnen 6 maanden na de vaststelling van het onherroepelijk bestemmingsplan (verwacht in september 2024) de geitenstal te slopen en de landschappelijke inpassing te realiseren. De inrichting van het plangebied met groen, conform gebiedsvisie zal vermoedelijk tussen het najaar 2024 en voorjaar 2025 gereed zijn. De werkzaamheden worden opgestart na onherroepelijk worden bestemmingsplan, de verwachting hiervan is het najaar 2024. De bouwwerkzaamheden voor de nieuwe kavels zal pas opgestart worden na verkoop, verkoopprocedure zal ook pas najaar 2024 worden opgepakt.

4. 2

Doel en belang van de activiteiten

Vogelrichtlijn De te slopen geitenstal is vergunningsplichtig doordat er vier huismusbroedlocaties aanwezig zijn. De omgevingsvergunning van verbodsbepaling uit Omgevingswet (artikel 11. 37, lid 2 (Bal)) ten aanzien van de huismus zal worden aangevraagd onder het volgende wettelijke belang (Omgevingswet (BKL), hoofdstuk 8, paragraaf 8. 6. 2, artikel 8. 74k, lid 1b 3°): “in het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid” Sloop geitenschuur De geitenschuur werd in het verleden gebruikt, hierop was een vergunde NH-3 emissie 1. 010,3 kg. Aangezien de geitenstal niet meer in gebruik is deze emissie weggevallen. Doordat de geitenschuur gesloopt zal worden en de bestemming van agrarisch gebruik wordt vervangen door wonen zal er ook in de toekomst geen emissie meer zijn van NH.3 Ammoniak (NH)3 draagt bij aan de stikstofdepositie. De gemiddelde concentratie ammoniak in de buitenlucht heeft waarschijnlijk geen effect op de Nederlandse volksgezondheid te verwachten. Ammoniak kan echter via een tussenstap schade aan de gezondheid toebrengen. Zo kan het reageren tot ammoniumverbindingen, die een bestanddeel van fijn stof vormen, een belangrijke schadelijke component van luchtverontreiniging (Grahame & Schlesinger, 2010; Knol et al. 2009). Dit laatste kan bij inademing schade toebrengen aan de luchtwegen en het stelsel van hart en bloedvaten (WHO Air quality guidelines, 2005).

Hoeveel gezondheidsschade ammoniak op deze wijze veroorzaakt, is tot op heden onduidelijk, omdat luchtverontreiniging een complex mengsel is met een variërende samenstelling en de gezondheidseffecten onvoldoende uit te splitsen zijn naar de verschillende bestanddelen. ,

Visie van de commissie vanuit de gezondheidsraad 2012 (Obertop, 2012): “Reactief stikstof is direct en indirect van invloed op de volksgezondheid. Te veel reactief stikstof brengt schade toe aan het milieu en ook via die weg aan de volksgezondheid in ons land. ”

16921. 016 versie D1

12 / 28

Al met al draagt het sluiten van de geitenhouderij en hierna de sloop van de geitenschuur er aan bij dat de emissie van ammoniak wordt teruggedrongen. Het aangedragen wettelijk belang heeft dus inbegrip van de volksgezondheid. Tevens heeft een geitenhouderij het risico op verspreiding van Q-koorts. Q-koorts is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie. De meeste mensen krijgen Q-koorts door het inademen van lucht waar de bacterie inzit. Als geiten, schapen of koeien besmet zijn met Q-koorts, kan de bacterie vrijkomen tijdens de geboorte van lammetjes of kalfjes. Als een patiënt overlijdt aan Q-koorts is dat meestal door chronische Qkoorts. Artsen hoeven patiënten met chronische Q-koorts niet te melden bij de GGD(Gemeentelijke Gezondheidsdienst) Gemeentelijke Gezondheidsdienst Bij het RIVM is daarom geen landelijk overzicht van het aantal mensen met chronische Q-koorts. En ook niet van het aantal sterfgevallen door chronische Q-koorts. Een schatting van het aantal sterfgevallen was tijdelijk beschikbaar vanuit een landelijke database. Deze werd beheerd door onderzoekers vanuit het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU(Universitair Medisch Centrum Utrecht) Universitair Medisch Centrum Utrecht ), het Radboudumc(Radboud University Medical Centre) (Radboud universitair medisch centrum), en het Jeroen Bosch ziekenhuis.

Q-koorts-deskundigen van die ziekenhuizen hebben op basis van de database vastgesteld dat sinds 2007 116 patiënten zeker of waarschijnlijk aan Q-koorts zijn overleden (RIVM, 2017). .

Rond pluimveehouderijen en geitenhouderijen komen iets vaker longontstekingen voor. Dit is ook na de Qkoortsepidemie zichtbaar. Gemiddeld zijn er in het onderzoeksgebied elk jaar 1650 mensen met een longontsteking per 100. 000 inwoners. Daarvan worden ruim 200 longontstekingen in verband gebracht met het wonen in de buurt van een pluimveehouderij of geitenhouderij (RIVM, 2021). Al met al draagt het sluiten van de geitenhouderij er aan bij dat de kans op verspreiding van Q-koorts wordt teruggedrongen. Het aangedragen wettelijk belang heeft dus inbegrip van de volksgezondheid. Habitatrichtlijn De te restaureren schuur van Venstraat 2 is vergunningsplichtig doordat er één gewone dwergvleermuis zomerverblijf aanwezig is. De omgevingsvergunning van verbodsbepaling uit Omgevingswet ((BAL), hoofdstuk 11, paragraaf 11. 2. 3, artikel 11. 46, lid 1b en d) ten aanzien van de gewone dwergvleermuis zal worden aangevraagd onder het volgende wettelijke belang (Omgevingswet (BKL), hoofdstuk 8, paragraaf 8. 6. 2, artikel 8.

74k, lid 1b 3°): “in het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten” Woningbehoefte De grote woningkrapte en de bijbehorende noodzaak om in woningbouw te voorzien zorgt voor een belang in het kader van dwingende reden van groot openbaar belang. Het hebben van een goede, veilige woning is een primaire levensbehoefte van de mens. In artikel 22 van de Nederlandse Grondwet is het thema Volksgezondheid dan ook samen met Woongelegenheid opgenomen. De relatie tussen huisvesting en gezondheid is breed onderzocht en in kaart gebracht, waaruit blijkt dat het hebben van een goede woning bijdraagt aan de

16921. 016 versie D1

13 / 28

fysieke en mentale gezondheid van mensen (Cattaneo et al. 2009; Fertig & Reingold, 2007; Fuller-Thomson et al. 2000; Gurney, 2020; Shaw, 2004). De gevolgen van het gebrek aan woningen is goed aantoonbaar. ,

,

Ook in Noord-Brabant is de woningkrapte een groot actueel probleem. Hierom is in 2023 het programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg opgesteld. Volgens de gemeente is er een woningbehoefte van circa 1. 100 woningen tussen 2022 en 2030. De Federatie Opvang meldt zelfs dat de woningnood ondertussen zo groot is, dat ook steeds meer mensen met een baan dakloos raken, met de nodige psychische en fysieke gevolgen voor de gezondheid (ten Teije, 2019). In de huidige landelijke woningnood zijn de negatieve effecten van het niet hebben of kunnen vinden van een woning daarnaast nog zichtbaarder geworden en zien we dat de woningnood leidt tot mentale problemen als (financiële) stress, depressie, somberte en eenzaamheid bij jong en oud (Obbink, 2020; van Egmond, 2021). Deze effecten zijn misschien minder goed zichtbaar of moeilijk te meten, maar het ‘dominoeffect’ van het gebrek aan woningen wordt steeds duidelijker. Wanneer mensen niet kunnen verhuizen voor een nieuwe baan of de huidige huur te hoog is om nog te betalen, leidt dit tot financiële stress en vele mensen melden dan ook problemen met het betalen van zorg, de energierekening of kinderopvang. Dit leidt op zijn beurt natuurlijk weer tot nieuwe problemen, zoals fysieke gezondheidsklachten en werkloosheid (De Monitor, 2018). Het aangedragen wettelijk belang heeft dus inbegrip van redenen van sociaaleconomische aard.

Milieubewuste herinrichting plangebied Het verwijderen van verharding en schurencomplex van Venstraat 1 maakt ruimte voor het planten van nieuwe bomen: aan de Venstraat worden nieuwe Zomereiken toegevoegd waardoor de laanbeplanting wordt gecompleteerd. Ook de gaten op de Pleinse dijk aan de Wolfsdreef worden aangevuld met Zomereiken. Daarnaast worden op de erven boerderijbomen toegevoegd zoals Walnoot, Kers, Tamme Kastanje en Linden. Op het achterveld van Venstraat 1 worden de houtwallen die op oude topografische kaarten zichtbaar zijn herstelt. Niet als een gesloten singels, maar in landschappelijke groepjes waardoor zichtlijnen naar het achterland mogelijk blijven. Het achterveld blijft open. Dit veld krijgt een agrarische functie of kan worden gebruikt als paardenweide. Dat geldt ook voor de weide aan de westzijde van Venstraat 2. Ook op de erven zelf worden nieuwe houtwallen ingeplant met inheemse struiken. Op deze manier ontstaan op een ongedwongen wijze verschillende buitenruimtes die als tuinen voor de verschillende woningen gebruikt kunnen worden. Verschillende erven aan de Venstraat, ook bij Venstraat 2, zijn aan de voorzijde afgezoomd met hagen. Aan de wegen wordt dit landelijke beeld doorgezet door nieuwe hagen te planten van Beuk en van Haagbeuk. Op de noordelijke achtererfgrens bij Venstraat 1 wordt de bestaande haag doorgetrokken met een gemengde boerenhaag.

Bij Venstraat 2 en de Wolfsdreef wordt het gebouwde oppervlak iets kleiner en zal het oppervlak van de verharding iets stijgen in vergelijk met de huidige situatie (zie figuur 4. 2). Per saldo zal het totale verharde oppervlak verharde oppervlak hier ongeveer gelijk blijven. Bij Venstraat 1 vermindert het totale verharde oppervlak aanzienlijk door afbraak van de stallen en opbreken van de huidige verhardingen. Het uitgangspunt bij de ontwikkelingen is dat het hemelwater op het eigen terrein in de bodem kan inzijgen. Voor de verschillende gebieden worden hier verschillende oplossingen gerelateerd aan de specifieke situatie ingezet. Venstraat 1 is laaggelegen. Hier wordt tussen het bebouwde gebied en de lege achterkavel een nieuwe sloot gegraven met ver-

16921. 016 versie D1

14 / 28

bredingen in de tuin. De sloot is niet gekoppeld aan de bestaande sloten. De sloot wordt met natuurvriendelijke oevers aangelegd. Tezamen met de nieuwe inheemse beplanting ontstaat hier een interessant ecologisch biotoop. Venstraat 2 is hooggelegen en heeft veel beplanting. Sloten zijn hier minder passend. Op het veld wordt een verlaging gemaakt, die als wadi fungeert. Afhankelijk van de diepte van het grondwater kan dit ook een poel worden die verwijst naar een brandput. Ook hier wordt ecologische betekenis toegevoegd. Bij de Wolfsdreef staat veel beplanting en er is geen ruimte voor wadi’s of waterpartijen. De retentie wordt hier in kratten onder de nieuwe verharding opgelost. Ook alle nieuwe houtwallen dragen bij aan het vergroten van de ecologische betekenis. De twee velden worden uitgevoerd met een ecologisch waardevol kruidenrijk mengsel. Het aangedragen wettelijk belang heeft dus inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Zie de bijlage Gebiedsvisie april 2024 voor de gehele rapportage.

Figuur 4. 2 Bouwoppervlak toekomstige situatie (Gebiedsvisie, 2024).

16921. 016 versie D1

15 / 28

4. 3

Alternatieven

Alternatieve locatie De geplande werkzaamheden zijn locatie gebonden en eenmalig van aard. De geitenschuur moet vanuit de gemeente Sint-Michielsgesel gesloopt worden als onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Daarvoor in de plaats heeft de gemeente toestemming gegeven om woningen te bouwen. Het is dan ook voordehand liggend om deze locatie te gebruiken om extra woningen te realiseren in een regio waar de woningnood groot is. Alternatieve inrichting Bij de voorgenomen werkzaamheden kan de bebouwing op de onderzoekslocatie, met de zomerverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis en de vier huismusnestplaatsen, niet behouden worden. De te slopen geitenschuur kan niet dusdanig worden gerenoveerd om woningen te realiseren. Daarnaast is het dak van het gebouw waar de zomerverblijfplaats in dusdanige slechte staat dat ook deze niet zonder renovatie tot woning in gebruik kan worden genomen. Hiernaast is het geen optie om geen werkzaamheden te doen aan de bebouwing, aangezien de bebouwing verder in verval zal raken. Om aan de woningvraag te voldoen is duurzame bebouwing van grotere omvang ten opzichte van de huidige bebouwingscontouren nodig. De oplossing voor de grote vraag naar woningen is duurzame nieuwbouw met inbegrip van groen. Bij de voorgenomen plannen blijven alle aanwezigen bomen behouden, daarnaast wordt het overige groen minimaal aangetast.

De aangetroffen kwetterplekken zullen eveneens behouden blijven. Daarnaast zal de woonboerderij van Venstraat 1 enkel intern gerenoveerd worden, hierdoor zullen de aangetroffen huismusbroedlocaties hier niet verstoord worden. Er is een ruimtelijke analyse gemaakt om de kwaliteiten en knelpunten van het plangebied in kaart te brengen, om zo de meest gunstige situatie te realiseren (zie figuur 4. 3 en 4. 4). Het voornemen is om de boerderij van Venstraat 2 en de bijbehorende schuur te restaureren en geschikt te maken voor bewoning en de stalling aan de noordzijde van de Wolfsdreef te vervangen door een schuurwoning. Met het saneren van de geitenboerderij van Venstraat 1 wordt milieuwinst gemaakt en kan het landschap verbeterd worden. Met het omvormen van het bedrijf naar wonen in het landschap kan deze transitie bekostigd worden. Het streven is uiteraard dat het landschap van deze transitie profijt heeft door het versterken van de karakteristeken die bij dit landschap behoren. Venstraat 2 heeft al zeer grote landschappelijke kwaliteiten. Hier gaat het vooral om het behoud door restauratie van de monumenten, de transitie van de bouwvallige schuur in het bosje aan de Wolfsdreef naar een schuurwoning.

Maar ook om het verwijderen van landschapsvreemde beplanting zoals de uitgeschoten coniferenrij en vervolgens het terugbrengen van landschappelijke beplanting plus gericht onderhoud van het waardevolle bomenbestand. Een oude laanstructuur kan weer zichtbaar gemaakt worden. Verder het aanhelen van verdwenen stukjes van de Pleinse dijk en het versterken/verjongen van het bosje aan de Wolfsdreef. De landschappelijke kwaliteit van Venstraat 1 is in de huidige situatie zeer beperkt door het schurencomplex en de grote hoeveelheid verhard oppervlak. Hier valt veel landschappelijke winst te behalen door het verwijderen van schuur en verharding, maar ook door ruimte op de achterkavel te maken waardoor zichtrelaties met het achterland herstelt worden en door het toevoegen van landschappelijk passende erfbeplantingen. Bij Venstraat 1 wordt door de afbraak van het schurencomplex tezamen met het open houden van de achterzijde van de huidige kavel veel landschappelijke ruimte gewonnen en worden zichtlijnen herstelt.

16921. 016 versie D1

16 / 28

Figuur 4. 3 Kwaliteiten van het plangebied vanuit de ruimtelijk analyse (Gebiedsvisie, 2024).

Figuur 4. 4 Knelpunten van het plangebied vanuit de ruimtelijk analyse (Gebiedsvisie, 2024).

16921. 016 versie D1

17 / 28

Al met al is er een weloverwogen besluit genomen aan de voorgenomen inrichting van het plangebied, waarbij een alternatief enkel minder gunstig zal zijn of ten kosten zal gaan van andere kwaliteiten. Alternatieve werkwijze en planning Een alternatief voor de herontwikkeling is het terrein laten zoals het is, maar gezien de (boven)regionale vraag naar woningen is het niet wenselijk om af te zien van de voorgenomen sloop en nieuwbouw ontwikkeling. Wanneer de huidige bebouwing in stand wordt gehouden, zal een groter tekort in woningvoorraad ontstaan. De huidige bebouwing is namelijk ongeschikt als woningen. Bij de werkwijze worden er maatregelen genomen om doden, verwonden en onnodige verstoring te voorkomen. De gekozen werkwijzen brengen de gunstige staat van instandhouding niet in het geding en beperken de verstoring tot een minimum zodat de functionaliteit behouden blijft. De voorgestelde maatregelen zorgen voor het voldoen aan de zorgplicht.

16921. 016 versie D1

18 / 28

5

EFFECTEN VAN DE INGREEP OP FLORA EN FAUNA

5. 1

Effecten op korte termijn op beschermde soorten

Huismus Ooit was de huismus de meest algemene broedvogel van Nederland. De soort is de laatste decennia om onbekende redenen in aantal vrij hard achteruit gegaan. Begin jaren tachtig van de 20e eeuw begon de afname, die in de beginjaren negentig versnelde. Dit heeft geresulteerd in een landelijke afname van meer dan 50% van het aantal broedparen. Vermoedelijk is één van de oorzaken de afname van broedgelegenheid, onder andere door renovatie en isolatie van oude woningen, en dit in combinatie met een afgenomen voedselaanbod, minder dekking en een toename aan predatie. Ondanks dat de oppervlakte stedelijk gebied en het aantal huizen groter geworden is in Nederland, is de huismus in aantal afgenomen. Zonder het treffen van maatregelen, gaan door sloopwerkzaamheden de nestlocaties van de huismus verloren. Tijdelijke compensatie voor het verlies van deze nestlocaties is nodig. Omdat de huismus jaarrond gebruik maakt van het nest is compensatie ook nodig als er buiten het broedseizoen wordt gewerkt. Huismussen zijn het gehele jaar in de omgeving van hun nestlocatie te vinden, waarbij de nesten incidenteel gebruikt worden om te slapen. De nesten worden meerdere jaren gebruikt, maar huismussen bouwen het gehele broedseizoen aan de nesten.

Voor het compenseren van de nesten worden er tijdelijk acht huismusvoorzieningen gerealiseerd als compensatie/ mitigatie voor het verlies van de functionaliteit van de nestlocaties. Deze kasten worden uiterlijk drie maanden voor de aanvang van de werkzaamheden binnen een straal van 200 meter van de onderzoekslocatie gerealiseerd. De vier dubbele kasten zullen type HMT2 of vergelijkbaar zijn (producent Unitura). De plaatsing van de kasten wordt uitgevoerd conform de eisen gesteld in het kennisdocument van de huismus (BIJ12). Na realisatie van deze tijdelijke kasten wordt een briefrapportage opgesteld met beeldmateriaal en de exacte locaties van de kasten die (te zijner tijd) wordt toegestuurd naar de omgevingsdienst NoordBrabant. Door de werkzaamheden is er geen risico op het verwonden of doden van dieren. Voorafgaand aan de werkzaamheden en buiten het broedseizoen van de huismus wordt de projectlocatie ongeschikt gemaakt voor de huismus, waarbij de huismussen uit zichzelf kunnen wegvliegen door het oplichten van dakpannen. Het ongeschikt maken zal plaatsvinden door het aanbrengen van spouwborstels. Deze borstels worden strak onder de eerste rij dakpannen aangebracht aan weerszijden van alle woonblokken. Wanneer het ongeschikt maken in het najaar plaatsvindt is het redelijkerwijs uitgesloten dat er nog eieren of jongen in de nesten aanwezig zijn.

Bij het ongeschikt maken voor de huismus, wordt tevens rekening gehouden met alle aangetroffen beschermde functies van andere soorten en de zorgplicht. Vlak voor de aanvang van de verstorende werkzaamheden zal een controle uitgevoerd worden door een ter zake kundige ecoloog om te verzekeren dat het ongeschikt maken is gelukt en er geen huismussen meer aanwezig zijn op de projectlocatie. Bovengenoemde maatregelen worden voldoende geacht om negatieve korte termijn effecten op de staat van instandhouding van de lokale populatie huismussen te voorkomen dan wel tot een minimum te beperken. Het kan om bovenstaande redenen redelijkerwijs worden gesteld dat de verduurzamingswerkzaamheden niet leiden tot een verslechtering van de staat van instandhouding van de huismus.

16921. 016 versie D1

19 / 28

Deze kasten zullen voor 1 juni 2024 geplaatst worden. Wanneer de plaatsing afgerond is zal een memo naar de omgevingsdienst gestuurd worden waarin de locaties zijn opgenomen in een kaart en met fotomateriaal. Maatregel: Met een gewenningsperiode van minimaal 3 maanden voorafgaand aan de werkzaamheden vier tijdelijke dubbele huismusnestkasten in de omliggende en geschikte functionele leefomgeving plaatsen (binnen straal van 200 meter rond het oorspronkelijke nest). Het aanbrengen van de kasten wordt uitgevoerd conform de eisen gesteld in het kennisdocument huismus (BIJ12, 2023); Maatregel: Ongeschikt maken van de originele nestlocaties buiten het broedseizoen lopend van begin maart tot eind augustus. Gevolgd door een controleronde vóór de aanvang van de voorgenomen werkzaamheden; Maatregel: Er dient zorgvuldig te worden gehandeld tijdens de ontheffing plichtige werkzaamheden (ongeschikt maken en werkzaamheden), conform de richtlijnen opgenomen in een ecologisch werkprotocol en onder begeleiding van een ter zake kundige ecoloog. Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuizen leven in netwerken van meerdere (lokale) populaties. De lokale populatie wordt gevormd door één of meerdere kraamkolonies, enkele niet-voortplantende groepen vrouwtjes en de mannetjes.

Een kolonie gewone dwergvleermuizen bestaat uit de vrouwtjes die meerdere kraamverblijven gebruiken die elk enkele tientallen tot honderden vrouwtjes bevat. De netwerken van kraamgroepen zijn via de massawinterverblijfplaatsen aan elkaar verbonden. Het aantal dieren in een gebied is sterk afhankelijk van het voedselaanbod. Omdat de gewone dwergvleermuis een trage voortplanter is verloopt uitbreiding of herstel van een populatie niet snel. Zonder het treffen van maatregelen kan niet worden uitgesloten dat door de voorgenomen werkzaamheden de aangetroffen zomerverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis met potentiële extra functie als individuele winterverblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis, verstoord worden of verloren gaan. Gewone dwergvleermuizen bewonen een netwerk aan verblijfplaatsen. Een bepaalde verblijfplaats binnen dit netwerk kan afhankelijk van de eigenschappen van de verblijfplaats voor één of meer functies worden gebruikt. De gewone dwergvleermuis gebruikt binnen het netwerk meerdere verblijfplaatsen en elke verblijfplaats kan één of meerdere functies vervullen. Hierdoor kunnen verblijfplaatsen tijdelijk niet bewoond zijn of op verschillende momenten door verschillende aantallen worden bewoond. De vleermuizen moeten in staat zijn om zich van de ene naar de andere verblijfplaats te verplaatsen.

Door de sloop en herinrichting van de onderzoekslocatie zal de paarverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis binnen de locatie verdwijnen. De soort zal moeten uitwijken naar een alternatieve verblijfplaats. Omdat vleermuizen gebruik maken van een netwerk van verblijfplaatsen, is een tijdelijk verlies van één zomerverblijfplaatss van vleermuizen over het algemeen in ecologisch opzicht daarom geen groot probleem. Om geen risico’s te nemen ten aanzien van de planning van de werkzaamheden worden voor het zomerverblijfplaats alternatieve verblijfplaatsen aangeboden. Door het aanbieden van tijdelijke kasten wordt op elk moment gewaarborgd dat er alternatieve verblijven aanwezig zijn, en wordt de functionaliteit behouden. Voorafgaand aan de werkzaamheden worden tijdelijke alternatieve verblijfplaatsen gerealiseerd in de vorm van vier kasten aan

16921. 016 versie D1

20 / 28

bomen en twee vleermuiskatpalen binnen en een straal van 100 meter van de huidige verblijfplaatsen. Het aanbrengen van de kasten wordt uitgevoerd conform de eisen gesteld in het kennisdocument gewone dwergvleermuis (BIJ12, 2024). Aangezien er geen bebouwing beschikbaar is om kasten aan op te hangen is ter compensatie gekozen voor acht (twee paalkasten FFZPV en vier VMT1a kasten in bomen) in plaats van vier tijdelijke kasten om de acceptatiekans te vergroten. Bij het plaatsen van de tijdelijke verblijfplaatsen zal geprobeerd worden om deze verschillende kwaliteiten te laten bevatten door ze op verschillende locaties, verschillende windrichtingen en op verschillende locaties te hangen. Op deze manier heeft de mitigatie een zo groot mogelijke kans van slagen. De kasten zullen van het type VMT1a en FFZPV of vergelijkbaar zijn (producent Unitura). Deze kasten zullen voor 1 juni 2024 geplaatst worden. Wanneer de plaatsing afgerond is zal een memo naar de omgevingsdienst gestuurd worden waarin de locaties zijn opgenomen in een kaart en met fotomateriaal. Maatregel: met een gewenningsperiode van minimaal 3 maanden voorafgaand aan de werkzaamheden zes alternatieve verblijfplaatsen voor de zomerverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis aanbieden. Waarvan vier vleermuiskasten aan bomen en twee vleermuiskastpalen.

Het aanbrengen van de kasten wordt uitgevoerd conform de eisen gesteld in het kennisdocument gewone dwergvleermuis (BIJ12, 2024); Maatregel: Het ongeschikt maken van de bebouwing uitvoeren in het actieve seizoen van de gewone dwergvleermuis. Voor de gewone dwergvleermuis geldt dat de kraam- en winterperiode de meest kwetsbare periode is om in te werken. Dat wil zeggen dat de bebouwing tussen begin april en half mei, of tussen begin september en eind oktober ongeschikt gemaakt zal worden; Maatregel: Er dient zorgvuldig te worden gehandeld tijdens de ontheffing plichtige werkzaamheden (ongeschikt maken en werkzaamheden), conform de richtlijnen opgenomen in een ecologisch werkprotocol en onder begeleiding van een ter zake kundige ecoloog. Zie tabel 5. 1 voor een overzicht van het aantal te realiseren voorzieningen per soort en per functie. Tabel 5. 2. Overzicht benodigde tijdelijke compensatie

Soort

Functie

Aantal aangetroffen verblijfplaatsen

Benodigde compensatie aan verblijfplaatsen

Gewenningsperiode en plaatsing

Huismus

Nestlocatie

4

8

Voorzieningen dienen drie maanden voorafgaand aan de werkzaamheden binnen een straal van 100- 200 meter aanwezig te zijn.

Gewone dwerg-

Zomerverblijfplaats

1

4

Voorzieningen dienen drie maanden voorafgaand aan de werkzaamheden binnen een straal van 100-200 meter aanwezig te zijn in het actieve seizoen lopend van april tot en met oktober. Overcompensatie van zes VTM1a kasten in bomen en twee FFZPV paalkasten.

vleermuis

16921. 016 versie D1

21 / 28

5. 2

Effecten lange termijn op gunstige staat van instandhouding

Huismus De locatie waar de vier huismusnesten aanwezig zijn worden gesloopt waarna er nieuwe bebouwing voor in de plaats komt. Vaak zullen nieuwe dakpannen strak aansluiten en daardoor niet toegankelijk zijn voor huismussen. Veelal wordt vogelschroot toegepast, zodat er geen toegang is vanaf de dakrand. Om de groei van de lokale huismuspopulatie te stimuleren op lange termijn, wordt na afronding van de werkzaamheden permanente duurzame voorzieningen gecreëerd voor de huismus met een compensatiefactor van twee. Deze inmetselstenen worden aangebracht zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke nestlocaties. Daarnaast wordt gewaarborgd dat de tijdelijke alternatieve huismuskasten pas worden verwijderd nadat de permanente nestvoorzieningen zijn gerealiseerd en een ‘na-gewenningsperiode’ is behaald van minimaal 3 maanden. In deze situatie zijn de permanente voorzieningen functioneel en zijn de tijdelijk aangebrachte huismuskasten reeds aanwezig. Na deze periode mogen deze tijdelijke kasten, na controle, worden verwijderd. Bovengenoemde maatregelen worden voldoende geacht om negatieve lange termijn effecten te voorkomen dan wel tot een minimum te beperken. Het kan daarom redelijkerwijs worden gesteld dat de verduurzamingswerkzaamheden niet leiden tot een verslechtering van de staat van instandhouding van de huismus op lange termijn.

Maatregel: Het realiseren van acht permanente voorzieningen caties.

zo dicht mogelijk

bij de oorspronkelijke nestlo-

Maatregel: Tijdelijke voorzieningen blijven minimaal 3 maanden na afronding van de werkzaamheden aanwezig in het kader van een ‘na-gewenningsperiode’. Na deze periode mogen de tijdelijke kasten worden verwijderd na controle door een deskundig ecoloog. Gewone dwergvleermuis Met de voorgenomen ingreep gaat mogelijk een zomerverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis permanent verloren. Uit verspreidingsgegevens van de NDFF blijkt dat de gewone dwergvleermuis een algemene vleermuissoort is met verspreiding over heel Nederland (Broekhuizen et al. 2016). De trend van de populatieaantallen voor deze soort van de afgelopen 40 jaar is beoordeeld als matig toenemend (CBS, 2020). Voor de toekomst geldt dat, indien voldoende mitigerende maatregelen getroffen worden, het perspectief gunstig is. Er zijn voor Noord-Brabant geen aanwijzingen dat de trend afwijkt van de landelijke. Daarnaast worden tijdens de werkzaamheden voldoende maatregelen genomen in de vorm van tijdelijke kasten, wat gunstig is voor de stand van instandhouding van de lokale populatie. ,

Om te voorkomen dat de voorgenomen ingrepen leiden tot een negatief effect op de lokale instandhouding van de gewone dwergvleermuis, zijn maatregelen getroffen door voorafgaand aan de ingrepen zes tijdelijke vleermuiskasten te realiseren aan naastgelegen bomen en twee vleermuiskaspalen. Deze kasten worden enkel verwijderd wanneer de gewenningsperiodes van de oorspronkelijke verblijfplaatsen voldragen zijn. Daarbij worden ter compensatie van de verblijfplaatsen die verloren gaan werkzaamheden minimaal vier permanente vleermuisvoorzieningen aangebracht. Deze voorzieningen worden tevens conform de eisen zoals gesteld in de kennisdocumenten van de gewone dwergvleermuis (BIJ12) ingemetseld in bebouwing. De permanente com-

16921. 016 versie D1

22 / 28

pensatie wordt uitgevoerd als stenen inmetselkasten welke aan de eisen van het kennisdocument gewone dwergvleermuis voldoen (BIJ12, 2024). De precieze locaties van de permanente compensatie zijn in dit stadium nog niet bekend. De bebouwing op de onderzoekslocatie zal voorafgaand aan de werkzaamheden, buiten de kraamperiode, ongeschikt worden gemaakt. Hiermee wordt gewaarborgd dat er gedurende de werkzaamheden geen verblijfplaatsen van vleermuizen meer in gebruik zijn. Gedurende de werkzaamheden worden permanente voorzieningen getroffen. Omdat een achtvoud aan tijdelijke en minimaal een viervoud aan permanente voorzieningen worden gerealiseerd en de huidige verblijfplaatsen ongeschikt worden gemaakt, zijn te allen tijde voldoende verblijfsmogelijkheden aanwezig. Al met al kan geconcludeerd worden dat de werkzaamheden geen negatief effect hebben op de lokale en landelijke populatie gewone dwergvleermuizen. De zomerverblijfplaats wordt ongeschikt gemaakt in de minst kwetsbare periode, in de actieve periode buiten de kraamperiode. Daarnaast zijn de oorspronkelijke verblijfplaatsen na afloop van de werkzaamheden gecompenseerd met duurzame permanente verblijfsvoorzieningen. De gunstige staat van instandhouding van de soort zal door deze maatregelen niet in het geding komen.

Maatregel: Inmetselen van minimaal vier inmetselkasten ten aanzien van de zomerverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis in de te realiseren bebouwing. De uitvoering van de inbouwstenen en de plaatsing zal uitgevoerd worden conform de eisen gesteld in het kennisdocument gewone dwergvleermuis (BIJ12). Maatregel: Tijdelijke compenserende vleermuiskasten pas verwijderen na gewenningsperiode permanente compensatie, en enkel wanneer is aangetoond door een deskundig ecoloog dat er op het moment van verwijdering geen vleermuizen in de kast aanwezig zijn

16921. 016 versie D1

23 / 28

5. 3

Schadelijke handelingen Omgevingswet

Huismus De huismus valt onder het beschermingsregime van de Vogelrichtlijn ondergebracht in paragraaf 11. 2. 2 (Bal). Het is verboden de voortplantings- en rustplaatsen te beschadigen of te vernielen en de nesten mogen niet worden weggenomen. Bij de sloop van de bebouwing zijn er maatregelen nodig om de functionaliteit voor de soort te behouden. Hiermee wordt voorkomen dat de staat van instandhouding van de lokale populatie wordt aangetast. Omdat de nesten in principe het hele jaar gebruikt worden is er een omgevingsvergunning van artikel 11. 37, lid 2 (Bal) benodigd voor het tijdelijke verlies van functionaliteit. Gewone dwergvleermuis Alle vleermuissoorten vallen onder het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn en de conventie van Bonn, in de Omgevingswet ondergebracht in paragraaf 11. 2. 3 (Bal). De schadelijke handelingen die van toepassing zijn op de vleermuizen betreffen het opzettelijk verstoren, doden of vangen van de dieren en het beschadigen of vernielen van de rust- en voortplantingsplaatsen. Bij de sloop van de bebouwing is het niet te voorkomen dat wegnemen, vernielen of beschadigen optreedt, waardoor artikel 11. 46, lid 4 (Bal) wordt overtreden. Door het treffen van maatregelen kan de functionaliteit voor de soort behouden blijven. Hiermee wordt overtreding van de Omgevingswet echter niet voorkomen en is een omgevingsvergunning noodzakelijk.

16921. 016 versie D1

24 / 28

6

TE TREFFEN MAATREGELEN

6. 1

Inleiding

De te nemen maatregelen zijn in te delen in de volgende vier stappen: a. alternatieve verblijfplaatsen aanbieden als tijdelijke opvang van het verlies van de potentiële verblijfplaatsen voor de periode tussen de ingreep en de realisatie van de nieuwe situatie; b. onderzoekslocatie voor de ingreep ongeschikt maken voor beschermde soorten; controleronde(s) om afwezigheid beschermde soorten op moment van ingreep aan te tonen; c. d. in de nieuwe situatie duurzame verblijfsmogelijkheden voor beschermde soorten creëren.