Bijlage 3 - CONCEPT Reactie op gevraagd advies ASD Sint Michielsgestel

Onderwerp: Reactie advies op het Regionale Beleidsprogramma Jeugd 2024-2028 Geacht meneer Beelen, Bijzondere dank voor uw genomen tijd. Graag behandelen wij uw ingebrachte punten.

Wij waarderen uw expertise en bijdrage. Ambtelijk gaan wij graag in gesprek over de inhoud van uw notitie. Inmiddels is een gesprek met u gepland op 11 april 2024. Hieronder zullen wij alvast ingaan op uw ingebrachte opmerkingen. Gelet op uw opmerking uit de inleiding van uw advies, waarin u aangeeft dat adviezen en aanbevelingen zoals u die verwoord heeft in een te laat stadium gemaakt konden worden en daardoor mogelijk niet tot wijzingen in het programma leiden, kan ik u het volgende meegeven: ▪

Binnen de regio wordt geen eenduidige werkwijze gehanteerd om de betrokken (advies)raden op de hoogte te stellen van de inhoud van het Regionaal Beleidsprogramma. U bent in een later stadium van de beleidsontwikkeling op de hoogte gesteld, daar er in dit stadium pas een totaaloverzicht kon worden gegeven van wat het Beleidsprogramma zou kunnen omvatten. U is om reactie gevraagd welke ter overweging is meegenomen door de betrokken beleidsambtenaar. Het merendeel van uw opmerkingen toen en nu zullen in een later stadium, bij de totstandkoming van het Regionale Uitvoeringsprogramma 2024-2028, aanbod komen.

▪

Betreffende het Uitvoeringsprogramma, streven wij ernaar u in een zo vroeg mogelijk stadium op de hoogte te stellen aangaande de beleidsontwikkeling en voortgang. Hierbij opgemerkt dat we zullen proberen om in eenheid met de andere gemeenten uit de regio op te trekken en onze informatievoorziening zoveel mogelijk gelijktijdig zullen doen.

Gelezen uw reactie onder Algemeen waarin staat beschreven: De ASD mist in het conceptbeleidsplan Jeugd een daadwerkelijke inhoudelijke koppeling met de veranderopgave zoals deze in het regioplan IZA en de bijbehorende Raadsinformatiebrief worden beschreven. Ook zien we in het beleidsplan Jeugd onvoldoende urgentie, strakheid, en concrete doelen met beschreven resultaten en tijdspaden. om de noodzakelijke veranderingen door te voeren, terug. ▪

Wij nemen uw reactie mee voor een verdere invulling van het Regionale Uitvoeringsprogramma 2024-2028. Het Uitvoeringsprogramma betreft een uitwerking van het Regionale Beleidsprogramma 2024-2028 op uitvoeringsniveau. Hierin zullen de strategische en operationele doelen uit het Beleidsprogramma daar waar mogelijk, worden teruggebracht naar concrete doelen met beschreven resultaten en tijdspaden. Ook zal in dit Uitvoeringsprogramma naar een inhoudelijke koppeling worden gezocht met verschillende veranderopgaven, waaronder het regioplan IZA. Hierbij dient aangetekend te worden dat het IZA zich richt op het voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg. Dit is breder dan alleen de Jeugdhulp en richt zich vooral (maar niet uitsluitend) op de volwassenenzorg. Voor de verbetering van de jeugdzorg is de hervormingsagenda jeugd vastgesteld. Het regionaal beleidsprogramma jeugd sluit daarop aan. Het IZA en de hervormingsagenda worden in samenhang bezien.

Pagina 1 van 5

1.

Gelezen uw advies bij 1 onder Algemeen waarin staat beschreven: Toets het beleidsprogramma Jeugd op de ontwikkelingen en doelstellingen die in het Regioplan IZA en de bijbehorende raadsinformatiebrief worden beschreven. Toets ook of de gekozen beleidswijzigingen in het Jeugdbeleidsplan afdoende zijn op urgentie, concreetheid en financiële (inzet aantal professionele medewerkers) resultaten. Pas het beleidsprogramma hierop aan en zie het als de eerste deelstap voor de uitvoering van het regioplan IZA. Indien het risico bestaat dat, gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, vergrijzing en bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid de doelstellingen in het beleidsprogramma Jeugd niet worden gehaald, hetgeen reëel is als we naar het recente verleden kijken om een plan B op te stellen. Een dergelijke exercitie maakt tevens de risico’s en de consequenties inzichtelijk om er alles aan te doen om het onderhavige programma te realiseren. Wij hebben dit punt in een eerder stadium overwogen en zien het Regionaal Beleidsprogramma Jeugd 2024-2028 als een overkoepelend programma om verschillende (lopende) regionale jeugdprogramma’s en actielijnen onder te brengen. Zo ook (onderdelen uit) het regioplan IZA. Een concretisering hiervan volgt in een later stadium, in het Uitvoeringsprogramma. Hierin zal ook gekeken worden naar de onderlinge verbanden tussen (lopende) programma’s en actielijnen.

Ten behoeve van afstemming en de mogelijkheid tot (bij)sturing zullen zaken in geval van overlap, (dichter)bij elkaar worden gebracht. Deze manier van werken sluit aan bij het programmatisch werken waar de Regio na de evaluatie van de Centrumregeling in 2022 voor heeft gekozen. Het stelt ons in staat bijtijds bij te sturen en in te spelen op ontwikkelingen in het zorglandschap.

2.

Gelezen uw advies bij 2 advies onder Algemeen waarin staat beschreven: De ASD adviseert dat vanuit de gemeente doorzettingsmacht dient te komen om er voor te zorgen dat de hulp adequaat, de juiste hulp in de juiste volgorde wordt ingezet en de regie op de resultaten van de hulpverlening wordt gevoerd. Dit alles om te voorkomen dat we over een aantal jaren wederom moeten constateren dat het nog steeds onvoldoende is. Het verwijzen naar VIA is naar de mening van de ASD hierin een zwakte bod. (De veranderagenda zoals deze door het Rijk is vastgesteld bevat wederom een voorkeur voor deze aanpak. Nu onder de noemer van een context gerichte aanpak!) De lokale Toegangsteams van de gemeenten zijn de toegang tot specialistische jeugdhulp, dus zij bepalen, in overleg met ouders en jeugdigen en zo nodig met aanbieders, welke hulp het beste kan worden ingezet. De genoemde passage inzake het Toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming doelt echter op situaties waarin sprake is van ernstige veiligheidsrisico’s. In die casuïstiek zijn over het algemeen behalve de lokale Toegang ook organisaties als Veilig Thuis, de Raad voor de kinderbescherming en Gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming betrokken. De taken en bevoegdheden van die beschermings-organisaties zijn wettelijk vastgelegd.

Dat geldt ook voor de regierol, welke in deze casuïstiek wettelijk niet bij het lokale toegangsteam ligt. Het Toekomstscenario is erop gericht op de samenwerking tussen die betrokken instanties te verbeteren en kritisch te kijken naar doel en rol van die instanties. En waar nodig zullen daarbij ook de wettelijke taken en bevoegdheden worden (her)overwogen. In alle beleidsplannen benadrukken wij een adequate casusregie gecombineerd met heldere afspraken met netwerkpartners.

3.

Gelezen uw advies bij 3 onder Algemeen waarin staat beschreven: Een ander belangrijk uitgangspunt in 2015 was dat er meer in de nulde-de lijn en de lichte zorg zou worden geïnvesteerd waardoor de zwaardere hulp wordt verminderd. Uit de cijfers blijkt echter het tegendeel. De druk op de zware zorg is niet kleiner geworden. De cijfers geven wel een lichte daling weer maar in combinatie met lange wachtlijsten lijkt de daling eerder te worden veroorzaakt door de beperking

Pagina 2 van 5

van de instroom in plaats van de effectiviteit van het voorliggende veld. Als voorbeeld hiervan is de Jeugdbescherming Brabant. Als gevolg van personeelsgebrek wordt aan de kinderen geen voogd toegekend en een opname stop gehanteerd. Het betreft hier kinderen die ernstig in de knel zitten en lang moeten wachten op hulp of niet de juiste hulp ontvangen. De ASD adviseert om een probleemanalyse van de ‘verstopte’ (zware en/of specialistische Jeugdzorg keten te maken en na te gaan wat de oorzaken zijn en hoe de effectiviteit van de zwaardere jeugdzorg kan worden verhoogd. Gelet op uw reactie verduidelijken we graag wat Jeugdbescherming Brabant (JBB) doet. JBB is geen hulpverleningsorganisatie en verleent dus geen “zware zorg”. JJB voert jeugdbeschermingsmaatregelen uit en daarover is de laatste twee jaar veel te doen geweest, er waren forse problemen. Inmiddels is er veel verbeterd in die sector en ook bij JBB. Onder meer zijn onlangs landelijk vastgestelde tarieven ingevoerd waardoor jeugdbeschermers meer tijd en ruimte hebben voor hun contacten met gezinnen en kinderen. Er is geen opnamestop meer. Jeugdbeschermers hadden inderdaad problemen met beperkte beschikbaarheid van “zware” zorg waardoor hun cliënten te lang moesten wachten op passende hulp.

Inmiddels is het aantal jeugdigen vanuit de Jeugdbescherming dat langer dan drie maanden wacht op hulp met de inzet van de zogenaamde “doorbraakaanpak” significant verminderd. Het werken aan en het krijgen van meer zicht op de effectiviteit van de zorg die we inzetten en het zo nodig verbeteren van die effectiviteit is één van de strategische doelen van het nieuwe beleidsprogramma. 4.

Gelezen uw advies bij 4 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Pas de doelstelling aan naar “inrichten leerstructuur”. En vervolgens in hoofdlijnen aan te geven hoe je dat doet welk resultaat dat oplevert. Wij hebben in een eerder stadium gekozen om in de doelstelling “In de regio verbetert de kwaliteit en effectiviteit van de specialistische jeugdhulp” de woorden ‘kwaliteit en effectiviteit’ te behouden. Een reden hiervoor is dat dit ruimte laat om in het Uitvoeringsprogramma samen met betrokken stakeholders tot operationalisering en prioritering te komen.

5.

Gelezen uw advies bij 5 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Pas de titel aan naar “effectiviteitsmonitoring inrichten en onderzoek hoe en in welke mate deze gebruikt kunnen worden bij de zorginkoop”. De onder 4. en 5. door u voorgesteld aanpassingen in de doelstellingen zijn procesgericht. Deze zijn nodig om het uiteindelijke doel - verbetering van de kwaliteit en effectiviteit van de hulp – te bereiken. Kwaliteitsverbetering kan immers alleen ontstaan als we leren van hetgeen we doen. Dit doen we samen met stakeholders. Verbetering van de effectiviteit kan ook niet zonder monitoring ervan en consequenties te trekken uit de analyse van deze monitoring; indien nodig ook voor wat betreft de inkoop.

6.

Gelezen uw advies bij 6 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: De ASD lijkt dit een onhaalbare doelstelling. (…) Analyseer met deskundigheid wat er dan nodig is, goed luisteren, goed analyseren en een aanpak kiezen met een zo hoog mogelijk effect. Het wijkteam met ondersteuning van betreffende expertise moet daartoe in staat zijn, gefinancierd en gesteund door de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan een team “complexe gevallen” die goed kan vragen, luisteren en analyseren om samen met kind en gezin tot een oplossingen inzet van hulp te komen. Hierbij dient waar maar enigszins mogelijk is, de sociale kring geactiveerd

Pagina 3 van 5

te worden om mee te denken / mee te werken aan oplossingen. Zie ook ons advies met betrekking tot de multiproblem aanpak. De juiste Zorg in de juiste volgorde met draagvlak van het gezin en draagkracht vanuit de omgeving. Met de doelstelling “Voor kwetsbare jeugdigen en gezinnen is passende specialistische jeugdhulp altijd direct beschikbaar” is het uitgangspunt de ‘kwetsbare jeugdige’. Invulling van dit begrip zal mede bepaald worden door de inperking van de reikwijdte Jeugdhulp, wat tot een andere prioritering van toegang tot jeugdhulp kan leiden. Voor de (meest) kwetsbare jeugdigen willen we de benodigde specialistische hulp direct beschikbaar laten zijn. Wij achten dat met de doelgroep en de type zorg die wij hiervoor beschikbaar (kunnen) hebben haalbaar om te realiseren. Uw andere opmerkingen zullen worden meegenomen in het Uitvoeringsprogramma. 7.

Gelezen uw advies bij 7 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Maak een keuze voor welke problematiek de gemeente een oplossing moet leveren en wat we als samenleving (zullen moeten) accepteren waar de zorg niet voor wordt geboden. De doelstelling “Bij (gezins-)problematiek is hulp aan jeugdigen en gezin dichtbij, integraal en gezinsgericht.” zal in het Uitvoeringsprogramma worden geconcretiseerd. In dat kader zal in samenwerking met de betrokken stakeholders ook worden bepaald waar de komende periode prioriteit naar uitgaat. Gelezen uw advies bij 7 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Deze doelstelling verdient een smartere uitwerking. Ook door te beschrijven wat je doet als dat niet lukt. De tekst “Uitzonderingen op het zo dichtbij mogelijk organiseren van hulp moeten gemaakt kunnen worden”. Aan welke uitzonderingen wordt dan gedacht? Is dat al helder? Anders opnemen dat dat onderzocht of verkend moet worden. De operationele doelstelling “In geval van specialistische jeugdhulp wordt deze, zoveel mogelijk, in de directe leefomgeving van de jeugdige georganiseerd.“ zal in het Uitvoeringsprogramma geconcretiseerd worden. Hierop vooruitlopend is in het Regionaal Beleidsprogramma al wel genoemd dat uitzonderingen op het ‘zo dichtbij mogelijk organiseren van hulp’ gemaakt moet kunnen worden.

Dit om de veiligheid van jeugdigen te kunnen garanderen. In het geval jeugdigen bedreiging ervaren in hun directe leefomgeving of via hun netwerk (loverboyproblematiek, gevaar door ontvoering), dan is het dichtbij organiseren van jeugdhulp geen goede oplossing. Gelezen uw advies bij 7 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: In gezamenlijkheid met partijen na denken over een betere oplossingen. Bijvoorbeeld alleen een gezinsplan waar dit kan werken en een alternatieve aanpak als een gezinsplan niet functioneel is. Niet het plan maar het effect voor kind en gezin uitgangspunt laten zijn. Wij delen uw mening dat niet het plan, maar het kind en gezin het uitgangspunt zijn. Dit neemt niet weg dat het gebruik van het gezinsplan een belangrijk uitgangspunt (ook na verwijzing jeugdhulp) is en opgenomen blijft als speerpunt in het Regionaal Beleidsprogramma. Hoewel dit nog niet (overal) gerealiseerd is, blijft dit van belang voor een effectieve inzet van hulp. Toepassing van het gezinsplan draagt namelijk bij aan een ‘brede’ blik. Na een toewijzing naar een zorgorganisatie is het van belang dat de informatie waarin het gezin als geheel is meegenomen, niet verloren gaat door de focus op bijvoorbeeld één gezinslid en één probleem.

Pagina 4 van 5

(De inhoud van) het gezinsplan is een middel om dit te voorkomen en het individu niet los te zien van zijn of haar omgeving. 8.

Gelezen uw advies bij 8 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Het is passender om de doelstelling te veranderen in “Jeugdigen en gezinnen in onveilige situaties krijgen zo veel als mogelijk passende, integrale hulp om de veiligheid duurzaam te herstellen.” Daar waar dat niet mogelijk is, wordt er voor gezorgd dat in ieder geval gedurende de wachtlijst-periode op een andere wijze ondersteuning wordt geboden die de veiligheid van het kind borgt.

De doelstelling “Jeugdigen en gezinnen in onveilige situaties krijgen passende, integrale hulp om de veiligheid duurzaam te herstellen.” is op deze manier geformuleerd, omdat het onze prioriteit heeft jeugdigen en gezinnen in onveilige situaties niet (langer) te laten wachten. Veiligheid voor het kind en het gezin is voor ons essentieel. Dit doel vraagt uiteraard om een nadere uitwerking en is wat we integraal willen oppakken met onze partners, als onderdeel van het Uitvoeringsprogramma. 9.

Gelezen uw advies bij 10 onder Specifieke adviezen gerelateerd aan de tekstdelen waarin staat beschreven: Advies is om ook deze doelstelling meer smart te maken. “De huidige lokale teams zullen moeten voldoen aan het ‘convenant stevige lokale teams’ gericht op Jeugd als WMO. “ Zie ook eerdere opmerkingen over de wijkteams in het kader van de meervoudige en complexe gezinsaanpak.

Dit doel vraagt uiteraard om een nadere uitwerking en is wat we integraal willen oppakken met onze partners, als onderdeel van het Uitvoeringsprogramma.

Hopende u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben,

Pagina 5 van 5