Bijlage 2.18 - Historisch vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten

Collectie JARIC en ACIU berustend bij Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland/National Collection of Aerial Photography te Edinburgh Wageningen UR te Wageningen Kadaster te Zwolle

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 59 van 77 Uit de geïnventariseerde luchtopnamen worden de meest geschikte luchtfoto’s geselecteerd. Een uitgebreide uitleg over de selectie van luchtfoto’s staat in Paragraaf 4.2.14 beschreven. Krantenberichten | Ten behoeve van het onderzoek naar contra-indicaties in de vorm van explosievenopruiming over de periode 1940-1972 wordt in ieder geval gezocht naar krantenberichten via de online zoekmachine Delpher, en via de verzameling krantenknipsels uit het archief van de Hulpverleningsdienst (Nationaal Archief met toegang 2.04.110). Kadaster | Ten behoeve van het mogelijke contra-indicatieonderzoek dient de organisatie in ieder geval naoorlogs kaartmateriaal uit het archief van het kadaster te raadplegen met als doel het inventariseren van naoorlogse ruimtelijke ontwikkelingen. Toelichting aanvullende bronnen Certificatieschema Nederlands Instituut voor Militair Historie (NIMH) | De collectie Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940 met collectienummer 409 van het NIMH dient ten minste te worden geraadpleegd indien uit het indicatieonderzoek van de verplichte bronnen blijkt dat er indicaties zijn van grondgevechten en/of dat artilleriebeschietingen hebben plaatsgevonden in mei 1940.

The National Archives te Londen | Archiefstukken uit The National Archives gelden als aanvullende bronnen met betrekking tot onderzoek naar geallieerde artilleriebeschietingen in de periode vanaf september 1944. Wanneer uit overige bronnen indicaties zijn aangetroffen dat het onderzoeksgebied in deze periode is geteisterd door geallieerde artilleriebeschietingen, dienen de War Diaries van de relevante geallieerde eenheden te worden geraadpleegd om specifieke informatie van deze beschietingen te verzamelen. The National Archives and Record Administration (NARA II) te College Park (VS) | Er dient aanvullend bronnenonderzoek plaats te vinden in het NARA wanneer er duidelijke indicaties zijn dat het onderzoeksgebied is getroffen door luchtaanvallen met afwerpmunitie uitgevoerd door de United States Army Air Force. Het onderzoek bevat daarbij in elk geval inzage van de collectie Mission Reports (World War II Combat Operations Reports 1941-1946, Record Group 18, MLR Number NM6 7A). Getuigenverklaringen | In overleg met de opdrachtgever wordt bepaald of getuigen worden gehoord mits mogelijk. Dit wordt gerapporteerd. Wanneer getuigen worden gehoord, dient een schriftelijke getuigenverklaring te worden opgesteld en getekend door de getuige en/of door een vertegenwoordiger van de opdrachtgever die bij het horen van de getuige aanwezig is.

De getuigenverklaring wordt opgenomen als bijlage bij het rapport.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 60 van 77

Bijlage 6.

Overzicht geraadpleegd bronnenmateriaal

Literatuur Auteur:

Titel:

Plaats en datum:

Amersfoort, H., en P. Kamphuis

Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied

Den Haag, 2005

Bishop, S.D., J.A. Hey, G. Franken en M. Cillessen

Losses of the US 8th and 9th Air Forces Volume 5 ETO Area October 1944 - December 1944

Cambridge, 2016

Blankenstein, E.

Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939-1945)

Zeist, 2006

Blankenstein, E. van

Bruggen in Nederland 1940-1950, vernieling en herstel

Zutphen, 2009

Boiten, T., en R.J. Mackenzie

The Nachtjagd War Diaries: an operational history of the German night fighter force in the West, volume 1

Walton on Thames, 2008

Boiten, T., en R.J. Mackenzie

The Nachtjagd War Diaries: an operational history of the German night fighter force in the West, volume 2

Walton on Thames, 2008

Eversteijn, T.

Bombardementen, raketbeschietingen, neergekomen Vwapens en militaire vliegtuigverliezen in de periode 10 mei. 1940 – 5 mei 1945

z.p., 2011

Fleischer, W.

Feldbefestigungen des deutschen Heeres 1939-1945

Grimm, P., E. van Loo en R. de Winter

Vliegvelden in oorlogstijd. Nederlandse vliegvelden tijdens bezetting en bevrijding 1940 – 1945

Boom, 2009

Heijden, W.

Dagboek rond de bevrijding van Berlicum, sept.-okt. 1944

Berlicum, 1985

Huurman, C.

Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd, 1939-1945

Eindhoven, 2001

Klep, C., en B. Schoenmaker

De bevrijding van Nederland 1944-1945, Oorlog op de flank

Den Haag, 1995

Korthals-Altes, A.

Luchtgevaar. Luchtaanvallen op Nederland 1940-1945

Amsterdam, 1984

Molenaar, F.J.

De luchtverdediging in de meidagen 1940

Den Haag, 1970

Verschillende titels

Den Haag, verschillende jaartallen

Rümke, S., J. Kamp, S. Legene en M. van Rossum

Geschiedenis schrijven! Wegwijzer voor historici

Amsterdam, 2016

Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO)

Bulletin Air War 2003-2014

z.p., 2003-2014

Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO)

Verliesregister 1939-1945. Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog

z.p., 2008

Veenstra, S.L.

In de schaduw van de glorie. Overzicht van vliegtuigbergingen in Nederland 1960-1977

Zutphen, 1992

Woensel, J. van

Vrij van explosieven. De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers, 1944-2004

Amsterdam, 2004

Zwanenburg, G.J.

En nooit was het stil... Kroniek van een luchtoorlog

Den Haag, 1990

Nierstrasz, V.E.

Tabel 7: Literatuurlijst met relevante en standaardboeken.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 61 van 77 Website: www.bulletpicker.net www.delpher.nl www.dotkadata.nl www.echodelta.net www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ www.library.wur.nl www.nationalarchives.gov.uk www.ncap.org.uk www.nigelef.tripod.com www.oorlogsbronnen.nl www.ra39-45.co.uk www.royalartilleryunitsnetherlands1944-1945.com www.studiegroepluchtoorlog.nl/verliesregister www.topotijdreis.nl www.vergeltungswaffen.nl Tabel 8: Overzicht met geraadpleegde websites.

Gemeentelijke en Provinciale archieven Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Voor het indicatieonderzoek heeft een controle plaatsgevonden op de site van het BHIC naar mogelijk relevante documenten. Er zijn geen aanvullende bruikbare archiefstukken op de site gevonden voor deze bureaustudie. 1472 Gemeentebestuur Berlicum, 1934-1994 Inventarisnr.:

Beschrijving:

3247

Ruiming van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, 1968-1990

3369

Opruimen van mijnen en munitie, 1944-1966

3383

Benoeming en ontslag van politieambtenaren 1944-1946, dagrapporten november 1936 tot en met februari 1939 en maandrapporten februari 1942 tot en met juni 1946, 1936-1946

3596

Rijksbijdragen voor de wederopbouwkosten in verband met het herstel van oorlogsschade, deel III, 1944-1959

Tabel 9: Geraadpleegde archiefstukken uit het Gemeentebestuur van Berlicum. 127 Militair Gezag in Brabant Inventarisnr.:

Beschrijving:

307

Mijnen en andere explosieven, 1944-1945.

Tabel 10: Geraadpleegde archiefstukken uit het Militair Gezag van Brabant.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 62 van 77

Nationale archieven | Nationaal Archief (NA) te Den Haag Het Nationaal Archief (NA) te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. 2.04.53.15 Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen Inventarisnr.: 19-47

69-79

Beschrijving: Ingekomen en minuten van uitgegane brieven en aan diverse overheidsinstellingen, 1940-1941 37

Commissaris der Koningin in de provincie Noord-Brabant, nrs. 17.32.1 - 17.32.11

Meldingen en processen-verbaal ontvangen van gemeenten over Geallieerde luchtactiviteiten, 19401941 78

Noord-Brabant

Tabel 11: Geraadpleegde archiefstukken uit Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen.

2.04.110 Archief Korps Hulpverleningsdienst van het Ministerie Binnenlandse Zaken, 1945-1974 Inventarisnr.:

Beschrijving: Registers met krantenknipsels inzake explosieven, 1945-1959

20-22

20

z.d.

21

1945-1947

22

1957-1959

27

Registers met krantenknipsels inzake ongevallen met oorlogstuig, 1965-1970

28

Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst, 1947-1970

47

Bewaken van munitiedumps, 1947

49

Stukken betreffende onderzoeken naar explosieven die in handen van burgers zijn gekomen, 19471960

68

Dumpen van munitie in zee 1960-1971

74

Ruimen van explosieven in de kuststrook 1970

Tabel 12: Algemene archiefstukken betreffende de vondst van explosieven.

2.13.25 Archief van het Militair Gezag, (1939) 1943-1946 (1956) Inventarisnr.:

Beschrijving:

1542

Rapporten en verslagen [4.04.00, 4.19.00], 1944-1945

1563

Rapporten betreffende bom- en granaatinslagen en de organisatie van Luchtbeschermingsdiensten in gemeenten in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg

1567

Stukken betreffende opsporing en ruiming van mijnen en andere explosieven [4.75.00], 1944-1945

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 63 van 77 1568

Rapporten van de Censuurdienst van de Sectie PTT inzake brieven waarin melding gemaakt wordt van bombardementen, afschriften [4.06.00], 1944-1945

2808

Rapporten over militaire werken, vernielingen en inundaties in het nog niet bevrijde deel van Nederland, 1944-1945

2809

Stukken betreffende de organisatie van de mijnopruimingsdienst en het opsporen en ruimen van mijnen die de uitvoering van bepaalde openbare werken verhinderen, 1945

Tabel 13: Berichtgeving van het nationaal Militair Gezag.

2.13.71 Archieven van het Ministerie van Defensie te Londen 1940-1941 – Ministerie van Oorlog te Londen [19411945]; Departement van Oorlog: Bureau Londen [1945-1947], (1933) 1940-1947 (1974) Inventarisnr.:

Beschrijving:

368

Stukken betreffende luchtbombardementen in Nederland, 1941, 1944-1945

412

Rapporten inzake de interpretatie van bombardementen op Westkapelle, Veere en Vlissingen. 1944

477

Stukken betreffende dodelijke vliegtuigongevallen, de vermissing van en de bevrijding van krijgsgevangen piloten. 1941-1945

576

Stukken betreffende luchtaanvallen op en inundaties van Nederland. 1940-1943

1253

Luchtfoto’s van het gebied tussen Tilburg en ’s-Hertogenbosch gemaakt door 400 Squadron RAF op 289-1944, tbv de komende geallieerde operaties in dit gebied. 1944

1264

Oorlogsdagboek 1e gevechtsgroep, december 1944 – 1945. Met bijlagen. 1944-1945

1265

Ingekomen en minuten van uitgane stukken van 1e gevechtsgroep. 1945

1266

Oorlogsdagboeken 2e gevechtsgroep, december. Met bijlagen. 1944

1267

Oorlogsdagboeken 3e gevechtsgroep, december 1944 – januari 1945. Met bijlagen. 1944-1945

1269

Oorlogsdagboek batterij artillerie, december 1944. 1944

1270

Oorlogsdagboek verkenningsafdeling (RECCE), december 1944. 1944

1787

Stukken betreffende bombardementen en beschietingen, voornamelijk van en op Nederland. 19411945

2259

Stukken betreffende de oorlogsschade in Nederland

2276

Stukken betreffende plattegronden en werktekeningen van bunkers

2282

Stukken betreffende gegevens inzake Duitse troepensterkte en troepenverplaatsingen

2294

Stukken betreffende de opstelling, lancering en waarneming van V-1 en V-2 raketten. 1943-1945

2298

Stukken betreffende gegevens van kazernes, legerplaatsen en kampementen in Nederland, 1944

2309

Stukken betreffende de locatie van munitiedepots in Nederland, 1944-1945

Tabel 14: Berichtgeving van het Ministerie van Oorlog.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 64 van 77 2.13.210 Ministerie van Defensie: Commissie van Proefneming Inventarisnr.:

Beschrijving:

23

Staten houdende opgaven van plaatsen waar mogelijk onontplofte projectielen zijn gevonden, die wel of niet geruimd zijn, 1940 Ingekomen en minuten van uitgaande stukken inzake aanvragen tot het ruimen van onont-plofte (water)mijnen en personeelsaangelegenheden, 1940-1941

25-26

25

1940

26

1941

Tabel 15: Geraadpleegde archiefstukken uit de Commissie van Proefneming.

Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) te Den Haag Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Voor het indicatieonderzoek heeft een controle plaatsgevonden op de site www.archieven.nl naar mogelijk relevante documenten. 447 Bevrijding van Nederland Inventarisnr.:

Beschrijving:

18

Oorlogsdagboek van de gevechtscommandant van ’s-Hertogenbosch, Oberst Dewald

Tabel 16: Archiefstukken betreffende de bevrijding van Nederland.

Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) te Amsterdam Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) te Amsterdam is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Voor het indicatieonderzoek heeft een controle plaatsgevonden op de site www.archieven.nl naar mogelijk relevante documenten. Er zijn geen aanvullende bruikbare archiefstukken op de site gevonden voor het onderzoeksgebied. 077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS-und Polizeiführer Nord-West) Inventarisnr.:

Beschrijving:

1328

Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen, 1940-1941

1332

Stukken betreffende vijandelijke luchtaanvallen, landingen van vijandelijke vliegeniers, het vinden van versperringsballons, het werpen van springstoffen en het gebruik van sabotagematerialen, 1940-1943

1759

Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943

Tabel 17: Berichtgeving richting de Generalkommissariat.

216k Departement van Justitie Inventarisnr.:

Beschrijving:

150

Circulaires inzake de beschadiging van Duitse verkeersborden, het dansverbod en de melding van bominslagen en andere oorlogshandelingen, 25 september - 24 december 1940

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 65 van 77

180

Hoofdinspectie LBD: Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 - 28 april 1944 Hoofdinspectie LBD: Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten

181-185

186

181

Aalsmeer-Apeldoorn

182

Arcen-Arnhem

183

Baarn-Burgh

184

Capelle a/d IJssel-Dwingeloo

185

Echt-Zwolle

Hoofdinspectie LBD: Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen

Tabel 18: Archiefstukken van de hoofdinspectie luchtbeschermingsdienst.

Semi-statische archiefdiensten Ministerie van Defensie te Den Haag Het Semi-statische archiefdiensten Ministerie van Defensie te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Collectie van de Mijn- en Munitieopruimingsdienst MMOD, 1945-1947 Doos nr.:

Beschrijving:

Doos 43

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 43 A t/m B

Doos 44

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 44 B t/m E

Doos 45

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 45 E t/m G

Doos 46

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 46 G t/m H

Doos 47

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 47 H t/m K

Doos 48

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 48 K t/m L

Doos 49

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 49 M t/m N

Doos 50

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 50 N t/m O

Doos 51

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 51 P t/m S

Doos 52

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 52 S t/m U

Doos 53

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 53 V t/m W

Doos 54

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 54 W

Doos 55

Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 55 W t/m Z

Tabel 19: Ruimingsgegevens per gemeente.

Internationale archieven | Bundesarchiv-Militärarchiv (BAMA) te Freiburg

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 66 van 77 Het Bundesarchiv-Militärarchiv (BAMA) te Freiburg is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. RL 2-II Generalstab der Luftwaffe/Luftwaffenführungsstab Inventarisnr.:

Beschrijving:

205

Nr. 248 – nr. 258, 10 mei 1940 – 21 mei 1940

206

Nr. 259 – nr. 264, 22 mei 1940 – 26 mei 1940

207

Nr. 265 – nr. 270, 26 mei 1940 – 2 juni 1940

208

Nr. 271 – nr. 276, 3 juni 1940 – 8 juni 1940

209

Nr. 277 – nr. 282, 9 juni 1940 – 14 juni 1940

210

Nr. 283 – nr. 290, 15 juni 1940 – 22 juni 1940

211

Nr. 292 – nr. 298, 23 juni 1940 – 30 juni 1940

212

Nr. 305 – nr. 317, 6 juni 1940 – 19 juli 1940

213

Nr. 319 – nr. 330, 20 juli 1940 – 1 augustus 1940

214

Nr. 375 – nr. 382, 15 september 1940 – 22 september 1940

215

Nr. 383 – nr. 391, 23 september 1940 – 1 oktober 1940

216

Nr. 393 – nr. 403, 3 oktober 1940 – 13 oktober 1940

217

Nr. 404 – nr. 414, 14 oktober 1940 – 24 oktober 1940

218

Nr. 415 – nr. 425, 25 oktober 1940 – 4 november 1940

219

Nr. 426 – nr. 434, 5 november 1940 – 13 november 1940

220

Nr. 435 – nr. 440, 14 november 1940 – 19 november 1940

221

Nr. 441 – nr. 447, 20 november 1940 – 26 november 1940

222

Nr. 448 – nr. 454, 27 november 1940 – 3 december 1940

223

Nr. 455 – nr. 463, 4 december 1940 – 12 december 1940

224

Nr. 464 – nr. 471, 13 december 1940 – 21 december 1940

225

Nr. 472 – nr. 479, 22 december 1940 – 31 december 1940

226

Nr. 480 – nr. 488, 1 januari 1941 – 9 januari 1941

227

Nr. 489 – nr. 497, 10 januari 1941 – 18 januari 1941

228

Nr. 498 – nr. 510, 19 januari 1941 – 31 januari 1941

229

Nr. 511 – nr. 519, 1 februari 1941 – 9 februari 1941

230

Nr. 520 – nr. 528, 10 februari 1941 – 18 februari 1941

231

Nr. 529 – nr. 538, 19 februari 1941 – 28 februari 1941

232

Nr. 539 – nr. 546, 1 maart 1941 – 8 maart 1941

233

Nr. 547 – nr. 554, 9 maart 1941 – 16 maart 1941

234

Nr. 555 – nr. 559, 17 maart 1941 – 21 maart 1941

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 67 van 77 235

Nr. 560 – nr. 562, 22 maart 1941 – 24 maart 1941

236

Nr. 563 – nr. 569, 25 maart 1941 – 31 maart 1941

237

Nr. 570 – nr. 575, 1 april 1941 – 6 april 1941

238

Nr. 577 – nr. 583, 8 april 1941 – 14 april 1941

239

Nr. 584 – nr. 591, 15 april 1941 – 22 april 1941

240

Nr. 592 – nr. 599, 23 april 1941 – 30 april 1941

241

Nr. 600 – nr. 605, 1 mei 1941 – 6 mei 1941

242

Nr. 606 – nr. 613, 7 mei 1941 – 14 mei 1941

243

Nr. 614 – nr. 625, 15 mei 1941 – 26 mei 1941

244

Nr. 626 – nr. 637, 27 mei 1941 – 7 juni 1941

245

Nr. 638 – nr. 645, 8 juni 1941 – 15 juni 1941

246

Nr. 646 – nr. 655, 16 juni 1941 – 25 juni 1941

247

Nr. 656 – nr. 660, 26 juni 1941 – 30 juni 1941

248

Nr. 661 – nr. 666, 1 juli 1941 – 6 juli 1941

249

Nr. 667 – nr. 672, 7 juli 1941 – 12 juli 1941

250

Nr. 673 – nr. 678, 13 juli 1941 – 18 juli 1941

251

Nr. 679 – nr. 684, 19 juli 1941 – 24 juli 1941

252

Nr. 685 – nr. 691, 25 juli 1941 – 31 juli 1941

253

Nr. 692 – nr. 700, 1 augustus 1941 – 9 augustus 1941

254

Nr. 701 – nr. 707, 10 augustus 1941 – 16 augustus 1941

255

Nr. 708 – nr. 713, 17 augustus 1941 – 22 augustus 1941

256

Nr. 714 – nr. 719, 23 augustus 1941 – 28 augustus 1941

257

Nr. 720 – nr. 725, 29 augustus 1941 – 3 september 1941

258

Nr. 726 – nr. 730, 4 september 1941 – 8 september 1941

259

Nr. 731 – nr. 736, 9 september 1941 – 14 september 1941

260

Nr. 737 – nr. 742, 15 september 1941 – 20 september 1941

261

Nr. 743 – nr. 748, 21 september 1941 – 26 september 1941

262

Nr. 749 – nr. 754, 27 september 1941 – 2 oktober 1941

263

Nr. 755 – nr. 760, 3 oktober 1941 – 9 oktober 1941

264

Nr. 761 – nr. 765, 10 oktober 1941 – 14 oktober 1941

265

Nr. 766 – nr. 769, 15 oktober 1941 – 18 oktober 1941

266

Nr. 770 – nr. 774, 19 oktober 1941 – 23 oktober 1941

267

Nr. 775 – nr. 778, 24 oktober 1941 – 28 oktober 1941

268

Nr. 779 – nr. 785, 28 oktober 1941 – 3 november 1941

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 68 van 77 269

Nr. 786 – nr. 791, 4 november 1941 – 9 november 1941

Tabel 20: Geraadpleegde Lageberichte.

RM-7 Seekriegsleitung der Kriegsmarine Inventarisnr.:

Beschrijving:

344

1-14 augustus 1940

345

15-23 augustus 1940

346

24-31 augustus 1940

347

1-8 september 1940

348

9-21 september 1940

349

22-30 september 1940

350

1-10 oktober 1940

351

11-20 oktober 1940

352

21-31 oktober 1940

353

1-10 november 1940

Tabel 21: Geraadpleegde Lageberichte uit de Kriegsmarine.

The National Archives (TNA) te Londen The National Archives (TNA) te Londen is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Voor het indicatieonderzoek heeft een controle plaatsgevonden op de site van het TNA naar mogelijk relevante documenten. Er zijn geen aanvullende bruikbare archiefstukken op de site gevonden voor deze bureaustudie. AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports Inventarisnr.:

Beschrijving:

714

2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: July-August 1944

715

2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Sept.-Oct.1944

716

2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Nov.-Dec. 1944

717

2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Jan.-Feb. 1945

718

2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: March-May 1945

Tabel 22: Dagelijkse berichtgeving van de Second Tactical Air Force..

WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Dia-ries, Second World War Inventarisnr.:

Beschrijving:

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 69 van 77 447

R.A. (7th Armoured Division)

843

8th King’s Royal Irish Hussars

1009

3rd Regiment Royal Horse Artillery

1014

5th Regiment Royal Horse Artillery

1366

1/5th Queen’s Royal Regiment (West Surrey)

1368

1/7th Queen’s Royal Regiment (West Surrey)

Tabel 23: Dagelijkse berichtgeving van de War Office van de Allied Expeditionary Force.

Uitvoeringsopdrachten EODD UO nr.:

Datum:

Object:

Locatie:

19710102

19-1-1971

1x Mortiergranaat

Zandstraat 47, Middelrode

19721577

11-7-1972

1x Granaat

Zandstraat 30, Middelrode

16-10-1975 1x Brisantgranaat van 2 inch mortier

Zandstraat/hoek Driezeeg, Middelrode

19761298

6-5-1976

1x Mortierstaart van 3 inch

Wilhelminastraat 7, Middelrode

19763238

29-9-1976

1x Granaat

Zandstraat 31, Middelrode

19763971

19-11-1976 1x Mortiergranaat 8 cm

Haffertsestraat 27, Middelrode

19770816

26-3-1977

1x 25 ponder

Dreef 6, Middelrode

19772730

12-8-1977

1x Restant rookbuis; 1x 25 ponder rook (leeg)

Haffertsestraat, Middelrode

19772743

15-8-1977

1x Rookgranaat 25 ponder (leeg)

Driezeeg, Middelrode

19772917

30-8-1977

1x Staart mortiergranaat 12 cm

Haffertsestraat, Middelrode

19793268

12-11-1979 1x Scherfhandgranaat Mills 36 zonder ontsteker

Driezeeg 35, Middelrode

16-4-1980

1x Raketmotor van 8,8 cm raket (gevuld, panzerschreck)

Achterweg 7, Berlicum (op het bouwland)

19820484

5-3-1982

1x Brisantgranaat van 7,5 cm

Christinastraat 4, Middelrode

19820911

2-4-1982

1x Mortier start 12 cm (D)

Haffertsestraat, Middelrode

19831731

13-6-1983

1x Brisantgranaat 7,5 cm

Haffertsestraat 21, Middelrode

19833320

15-10-1983 1x 25 ponder rook leeg

Zandstraat 17, Middelrode

19841190

18-4-1984

1x Brisantgranaat 15 cm

Dreef 6, Middelrode

19841316

24-4-1984

1x Mortiergranaat 2 inch

Zandstraat/Zandvang, Middelrode

25-3-1985

1x Rookpot van 25 ponder

Pastoor Verlindenstraat 9, Middelrode

19851545

20-5-1985

1x Pantserfaust klein model (compleet)

Driezeeg 33, Middelrode

19862792

21-8-1986

1x Mortierstaart van 3 inch

Oud Laar 10, Middelrode

19870542

25-3-1987

1x 25 ponder

Haffertsestraat, Middelrode

19870698

8-4-1987

1x 25 ponder rook

Haffertsestraat, Middelrode

19903164

19-11-1990 1x Staartstuk mortiergranaat 8 cm

Haffertsestraat 27, Middelrode

19752651

19801157

19850642

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 70 van 77 19911076

6-5-1991

1x Handgranaat nr 37 (Duits, niet gegooid)

Irenestraat 10, Middelrode

19911183

15-5-1991

1x Brisantgranaat van 3.7 inch

Haffertsestraat, Middelrode

19960099

18-1-1996

1x Staartstuk van 3 inch mortier

Oud Laar 10, Middelrode

19960375

12-3-1996

1x Panzerfaust 30 m klein model (niet verschoten), 2x Lichaam met explosieve stof van steelhandgranaat nr. 24

Christinastraat 4A, Middelrode

19960500

25-3-1996

1x Antitankbrisantgranaat van 10,5 cm zonder ontsteker (Duits, verschoten)

Zandstraat 51, Middelrode

20010265

1-3-2001

1x Pantserschreck

Oud Laar 23, Middelrode

20070572

11-4-2007

1x Gevechtskop van Panzerfaust, 1x klein kaliber munitie, 1x beschermkap van de schokbuis nr 151/161, 2x restant schokbuis nr 119

Oud Laar 17, Middelrode

20140487

10-3-2014

1x Rookgranaat; 25 pdr met tijdschokbuis No 221 serie (verschoten), 1x Staartstuk; 4.2 inch mortiergranaat (UK)

Brugstraat, Middelrode

20141548

7-8-2014

1x Brisantgranaatpatroon; 7,5 cm DTCA model 36 (Frans)

Het Gewat 4, Middelrode

20180660

28-3-2018

1x Brisantgranaat van 8 cm mortier met restant schokbuis WGRZ 38 (verschoten)

Zandstraat 37, Middelrode

20192680

Niet gegeven

1x Brisantgranaat 3 inch met restant ontsteker (verschoten)

Achterweg 10-17/Milrooijseweg 105, Middelrode

Tabel 24: UO’S/MORA’s in (de omgeving van) het onderzoeksgebied.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 71 van 77 Mijnenveldregister Veldnaam:

Locatie:

Datum leggen:

Leg detachement:

Aantal/type gelegd:

Datum ruiming:

16-101945 (nogmaals 5e compagnie genie, Fallschirm nagezocht pionier battalion 6. op 4-61946)

11 S.W./31

E399431

Niet bekend

Niet bekend

50 Riegelmijnen, 20 Tellermijnen, 9 Engelse antitank mijnen

11 S.W./32

E405434

Niet bekend

Niet bekend

2 Amerikaanse 25-10mijnen, onbekend 1945 aantal Riegelmijnen

Ruimingsdetachement:

5e compagnie genie, Fallschirm pionier battalion 6.

Aantal/type geruimd:

Relevantie:

21 Riegelmijnen, 2 Engelse antitank mijnen

Dertig kraters zichtbaar, vermoedelijk restant Riegelmijnen al gesprongen. Terrein meerdere keren afgezocht en niks meer gevonden.

Niets

Veld is afgezocht, niks gevonden.

Tabel 25: Geanalyseerde mijnenvelden (ruim- en legrapporten) binnen het onderzoeksgebied.

Selectie luchtfoto’s Datum:

Sortie nr.:

Schaal (1:x):

Foto nr.:

Kwaliteit:

Motivatie:

Archief:

Aantal:

28-3-1944

J/738

10.800

4163/4164

Goed

Van voor de conflictperiode en dekt het complete gebied af. Laat duidelijk de situatie van voor de conflictperiode zien.

Kadaster

2

13-9-1944

106G/2866

7.600

3311/3312

Goed

Kort voor de conflictperiode. Dekt een deel van het onderzoeksgebied af. Laat goed het verschil zien tussen voor en na.

Kadaster

2

2-10-1944

4/959

16.800

4057/4058

Redelijk

Genomen tijdens de conflictperiode. Deels bewolkt. Laat de gevolgen van de eerste schermutselingen in en rond het onderzoeksgebied zien.

Kadaster

2

15-10-1944 4/1082

10.800

3208/3209

Goed

Genomen tijdens de conflictperiode. Deels bewolkt. Laatst beschikbare foto van het onderzoeksgebied tijdens conflictperiode. Geen foto beschikbaar van kort na de bevrijding. Duidelijk schades te

NCAP

2

Totaal: Tabel 26: Overzicht van de gehanteerde luchtopnamen bij de luchtfotoanalyse.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

8

Pagina 72 van 77

Bijlage 7.

Protocol Toevalstreffer OO

Een toeval vondst houdt in dat er een OO (Ontplofbaar oorlogsrest) wordt aangetroffen op een locatie en/of tijdstip dat niet in de risicobeoordeling is voorzien. Een toeval vondst kan plaatsvinden in gebieden die als “onverdacht op OO” zijn aangemerkt, maar ook binnen gebieden die als “verdacht op OO” zijn aangemerkt maar waar op dat moment geen geplande grondroerende en/of opsporingswerkzaamheden plaatsvinden of wanneer alleen in reeds aantoonbaar geroerde grond gewerkt zal gaan worden. Stappenplan bij aantreffen “vermoedelijk” OO  Het mogelijk OO nooit beroeren, verplaatsen, weggooien, schoonkloppen of schoonvegen;  Zet de vindplaats/ locatie af en markeer deze. Informeer de omgeving/derden;  Ter plaatse de werkzaamheden staken en de projectleiding informeren;  Informeer de politie (evt. via projectleiding) via 0900 8844;  De politie stuurt waarschijnlijk een explosievenverkenner om de situatie en het mogelijke OO te beoordelen;  De politie geeft de melding door aan de EODD en zal de urgentie voor eventuele ruiming van de aangetroffen OO bepalen;  De ruimploeg van de EODD komt ter plaatse om het OO onschadelijk te maken / te vernietigen;  Indien dit noodzakelijk wordt geacht zal het gebied afgebakend worden als zijnde “verdacht” gebied. Wanneer het geen OO betreft kunnen de werkzaamheden regulier worden hervat.

Wanneer een OO onschadelijk moet worden gemaakt waarbij er een risico voor de openbare orde en veiligheid kan ontstaan, informeert de politie de burgemeester en Ambtenaar openbare Orde en Veiligheid. Indien voor de ruiming van het OO een (woon)gebied moet worden ontruimd, dan zal de burgemeester in combinatie met de veiligheidsregio en de EODD de benodigde maatregelen treffen. Enkele voorbeelden van OO welke veelvuldig in de Nederlandse bodem worden aangetroffen:

Klein kaliber munitie (KKM)

Mortiergranaat (5 cm Duits)

Artilleriegranaat (25 lbs. UK)

Geweergranaat (Sprenggranate 30 Duits)

Anti-tankmijnen (Tellermine 42 Duits)

Vliegtuigbom (500 lbs. UK)

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 73 van 77

Bijlage 8.

Hoofdgroepen van Ontplofbare Oorlogsresten

In totaal worden er zestien hoofdgroepen OO onderscheiden. Hieronder zijn de meest voorkomende soorten benoemd welke regelmatig voorkomen tijdens een Historisch vooronderzoek OO. Klein kaliber munitie (KKM) | Klein Kaliber munitie is een verzamelnaam voor alle munitie van handvuurwapens zoals revolvers, pistolen, geweren, hulzen en slaghoedjes. Het kaliber moet kleiner zijn dan twintig millimeter.

Klein Kaliber Munitie (KKM), kaliber .303

Een Luger P08 met een kaliber van 9 millimeter

Geschutmunitie | Munitie voor zogenoemde vuurmonden, ook wel schietbuis, met een kaliber van twintig millimeter of groter. Geschutmunitie is een verzamelnaam voor brisantgranaten, mortiergranaten, terugstootloze vuurmonden en kanonnen of houwitsers.

Duitse brisantgranaat van 10,5 cm

Geallieerde mortiergranaat van 3 inch

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 74 van 77 Handgranaten | Een lichaam al of niet voorzien van springstof en voorzien van een ontsteker bedoeld om met de hand te werpen. Een handgranaat bestaat bijvoorbeeld uit een lichaam, meestal vuistgrootte, vaak voorzien van een beugel en veiligheidspin, dat al of niet is gevuld met een spring-, chemische-, pyrotechnische- of kruitlading. Een handgranaat is voorzien van een ontsteker met het doel te detoneren, brand te stichten of een rookgordijn te leggen. De uitkomst is afhankelijk van de soort handgranaat en haar vulling.

Britse Mills No. 36 handgranaat

Amerikaanse MKII handgranaat

Duitse Stielhandgranate 24

Geweergranaten | Dit zijn granaten welke bedoeld zijn om met behulp van een geweer te verschieten. Vaak zijn deze geweergranaten betrekkelijk klein en voorzien van een staartstuk. De opbouw en gevechtslading van zo een geweergranaat is in het algemeen te vergelijken met de opbouw van die van handgranaten, echter is het bereik groter.

Duitse geweergranaten

Het verschieten van een geweergranaat

Munitie voor granaatwerpers | Dit soort munitie wordt middels een speciaal wapensysteem verschoten, gelanceerd of weggeslingerd. In tegenstelling tot geweergranaten, heeft dit soort munitie het www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 75 van 77 bovengenoemde wapensysteem nodig om verschoten of gelanceerd te worden. Daarnaast is de desbetreffende munitie groter dan voorgaande hoofdsoorten.

Britse PIAT

Duitse Panzerfaust

Raketten (munitie voor raketwerpers) | Deze munitieartikelen worden na afvuring tijdens de vlucht voortgestuwd door een raketmotor. Raketten zijn te herkennen aan een gelijknamige motor met daarin een venturi (uitstroomopening). Na de lancering was dit soort munitie niet langer bestuurbaar.

Amerikaanse bazooka

Duitse Panzerschreck

Afwerpmunitie | Dit soort munitieartikelen zijn bedoelt om van een vliegtuig te worden losgelaten, uitgestoten of geworpen. Afwerpmunitie komen voor in allerlei vormen maten. De meeste bommen hebben een cilindrisch of sigaarvormig lichaam, waarbij brisantbommen een springstoflading bevatten en fosforbommen juist een chemische of pyrotechnische lading bevatten. Daarnaast kon de afgeworpen munitie op verschillende momenten tot uitwerking komen, namelijk in de lucht, bij inslag (direct of na vooringestelde tijd) of na het indringen van de (water)bodem. Met behulp van een verscheidenheid aan ontstekingsmechanismen kon een beoogde uitwerking verkregen worden. De meest voorkomende zijn de direct werkende of de (lange) vertraging ontstekers.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Pagina 76 van 77

Opslag 500lbs bommen

In de grond aangetroffen 500lbs bom in Cadzand

Onderwatermunitie | Ontplofbare Oorlogsresten bedoeld om onder water te gebruiken. Hieronder vallen onder andere drijvende mijnen, grondmijnen, toerpedo’s, dieptebommen en invloedsmijnen.

Een Duitse U-Boot Abwehrmine

Mijnen(velden) | Een mijn is een hoeveelheid springstof, al dan niet in een omhulsel, voorzien van een ontsteker, in of op een terrein of gebied aangebracht om te hinderen, schade toe te brengen of buiten gevecht te stellen en dat door het te treffen doel wordt geactiveerd. Er zijn vaak twee soort landmijnen te onderscheiden, een antipersoneel (AP) mijn en een antitank (AT) mijn. AP mijnen konden zo groot zijn als een schoenpoetsdoosje, terwijl AT mijnen zo groot konden zijn als een wiel. Mijnen uit de Tweede Wereldoorlog waren vaak voorzien van een drukontsteker.

Duitse anti-tank mijnen: Tellermine 42

Duitse anti-tank mijn: Riegelmine 43

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Middelrode Christinastraat

Your safety is our concern