Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2025-2029 Gemeente Sint-Michielsgestel

Voorjaarsnota 2025-2029 Gemeente Sint-Michielsgestel

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ............................................................................................................................. 5 Financiële doorkijk................................................................................................................. 6 Ravijnstrategie ................................................................................................................... 6 Ontwikkeling begrotingssaldo ............................................................................................

9 Programma Duurzaamheid...................................................................................................10 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................10 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .......................................................12 Financiële gevolgen ..........................................................................................................16 Programma Meedoen ...........................................................................................................17 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................17 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .......................................................20 Financiële gevolgen ..........................................................................................................27 Programma Leefomgeving ...................................................................................................28 Autonome ontwikkeling .....................................................................................................28 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .......................................................31 Financiële gevolgen

..........................................................................................................35 Programma Ontspanning en Economie ................................................................................36 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................36 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .......................................................37 Financiële gevolgen ..........................................................................................................41 Programma Ruimtegevend bestuur ......................................................................................42 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................42 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .......................................................47 Financiële gevolgen ..........................................................................................................50 Uitwerking financiële gevolgen .............................................................................................51 Investeringen ........................................................................................................................54 Kaders financiële uitgangspunten

.........................................................................................55 Bijlage 1: Circulaire gemeentefonds .....................................................................................56

2 Voorjaarsnota 2025-2029

Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2025-2029 van Sint-Michielsgestel. Deze nota vormt de basis voor het laatste jaar van de huidige bestuursperiode én voor de laatste begroting van het huidige college. De samenstelling ervan was nog niet zo eenvoudig. Met deze Voorjaarsnota willen wij namelijk ook een eerste antwoord bieden op de financiële uitdaging waar wij voor gesteld staan de komende jaren. Die uitdaging die gelukkig iets minder groot gebleken dan we begin dit jaar nog dachten. In de meicirculaire 2025 is aangegeven dat een deel van de eerder vermelde korting op het Gemeentefonds niet doorgaat. Bovendien compenseert het Rijk de gemeenten in 2026 en 2027 gedeeltelijk voor de gestegen kosten voor jeugdzorg. Ook krijgen we als gemeenten compensatie voor de gestegen prijzen. Toch blijft de uitdaging aanzienlijk. Dit komt onder andere omdat de uitkering uit het Gemeentefonds zeker op termijn nog steeds flink daalt. Daarnaast bestaat voor onze gemeente ook nog steeds het risico dat de zogenaamde tweede tranche herverdeling gemeentefonds op enig moment zal worden doorgezet. Ook op het gebied van de jeugdzorg voorzien we financieel roerige tijden. Die ontstaan door landelijke ontwikkelingen en stijgende kosten. Tegelijkertijd vonden we het belangrijk, om ondanks het aangekondigde ravijnjaar, aan het eind van de bestuursperiode een financieel gezonde gemeente achter te laten.

We hebben dit in ons bestuursakkoord in 2022 ook expliciet benoemd: “Daarom blijven we behoedzaam en verantwoord met gemeenschapsgeld omgaan. We zorgen voor een duurzaam financieel evenwicht.” Die belofte is aanleiding geweest voor de keuzes die aan u zijn voorgelegd en in deze Voorjaarsnota zijn verwerkt. Beeld en maatregelen Het begrotingssaldo na vaststelling van de Najaarsnota 2024 gaf voor alle begrotingsjaren een negatief begrotingsbeeld. Daarbij gaven wij aan dat er ook nog budget nodig is voor aangekondigde majeure ontwikkelingen en voor overige autonome ontwikkelingen. Om te voorkomen dat we hierdoor structureel rode cijfers blijven schrijven, waarbij we onder financieel toezicht van de provincie zouden komen te staan, hebben we samen met uw raad de mouwen opgestroopt. Op een constructieve wijze heeft u in de afgelopen maanden met ons gewerkt aan een ravijnstrategie met de bijbehorende maatregelen. Wij hebben in onze afweging uw inbreng meegenomen en op basis hiervan presenteren wij in deze Voorjaarsnota een aantal bezuinigings- en ombuigingsmaatregelen. Daarnaast hebben we als college gemeend op sommige vlakken onze ambities bij te moeten stellen. Dat zijn pijnlijke, maar onontkoombare keuzes als we financieel gezond willen blijven. We denken daarin met deze Voorjaarsnota een belangrijke stap te hebben gezet.

3 Voorjaarsnota 2025-2029

Tot slot Via deze Voorjaarsnota wordt eens te meer inzichtelijk wat de verminderde rijksbijdragen betekenen voor de inwoners van onze gemeente. Maar ook voor onze ondernemers, verenigingen en maatschappelijke instellingen. Dat is geen beeld waar we met een goed gevoel naar kijken. We blijven ons daarom, samen met collega gemeenten, via de VNG inspannen om de financiële gevolgen van het rijksbeleid onder de aandacht te brengen. Waar het kan voor nu. Maar in elk geval voor later. En voor elkaar.

Sint-Michielsgestel, 10 juni 2025 Het college van Burgemeester en Wethouders

4 Voorjaarsnota 2025-2029

Leeswijzer Opbouw Voorjaarsnota De Voorjaarsnota bestaat uit de volgende onderdelen, te weten • autonome ontwikkelingen, • rapportage van de voortgang van beleid, • kaders voor de nieuwe begrotingsperiode 2026-2029, • voortgang van de uitwerking van het bestuursakkoord, • nieuwe ontwikkelingen, • gevolgen van de meicirculaire 2025 en • dekkingsmaatregelen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. In het eerste hoofdstuk (Financiële doorkijk) gaan we allereerst in op de doorlopen ravijnstrategie en de gevolgen daarvan voor het begrotingsbeeld. In dit hoofdstuk is vervolgens een financiële samenvatting opgenomen van de nu voorgestelde begrotingsmutaties met een toelichting op de voortgang van de in de Najaarsnota 2024 genoemde majeure ontwikkelingen. In de daaropvolgende hoofdstukken komen de 5 programma’s aan bod die u ook terugvindt in de begroting. Per programma geven we een overzicht van de autonome ontwikkelingen en gaan we in op de stand van zaken van het uitvoeringsprogramma en welke ontwikkelingen daarmee samenhangen. In het onderdeel ‘Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma’ zijn per programma de voorgestelde maatregelen inhoudelijk toegelicht.

De stand van zaken van het uitvoeringsprogramma is uitgedrukt in een kleur, te weten: • blauw = afgerond; • groen = loopt volgens planning; • oranje = loopt met een beperkte vertraging; • rood = nog niet gestart of loopt met een grote vertraging. Indien de planning is aangepast, heeft het kruisje in de tabel een rode kleur. De samenvattende financiële ontwikkelingen staan in tabellen aan het eind van ieder hoofdstuk. Het totaal financieel overzicht, inclusief de gevolgen hiervan voor het begrotingsbeeld en de reservepositie staan in het hoofdstuk Uitwerking financiële gevolgen. In het hoofdstuk Kaders financiële uitgangspunten is een overzicht opgenomen van de belangrijkste financiële kaders voor de nieuwe begroting 2026-2029. Ten slotte vindt u in deze Voorjaarsnota een toelichting op de meicirculaire 2025. De gevolgen hiervan zijn verwerkt in deze nota. Na vaststelling van deze Voorjaarsnota gaan we aan de slag om de begroting 2026-2029 samen te stellen. De behandeling van de begroting 2026 is gepland op 6 november 2025. De financiële gevolgen van deze Voorjaarsnota verwerken we met de 8e wijziging van de meerjarenbegroting 2025-2029.

5 Voorjaarsnota 2025-2029

Financiële doorkijk Ravijnstrategie Met inbreng van uw raad hebben we de afgelopen maanden een ravijnstrategie doorlopen met als doel een structureel sluitende meerjarenbegroting. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • We streven naar een structureel sluitende begroting 2029 om een financieel gezonde gemeente te blijven. • Voor 2029 streven we naar een minimaal positief resultaat van € 0,2 miljoen; dit geeft een (minimale) buffer voor het opvangen van kleine tegenvallers. • De extra stijging van de onroerendzaakbelasting (OZB) bedraagt maximaal 7,5%, waarbij we de stijging proberen te beperken tot 4%. Op basis hiervan is een maatregelenpakket samengesteld en deze maatregelen zijn te verdelen in drie soorten maatregelen. 1. Technisch/administratieve maatregelen, zoals het op voorhand meenemen van de jaarlijkse terugbetaling uit het BTW-compensatiefonds. 2. Structureel aanspreken van de reserves. 3. Expliciete keuzes om inkomsten te verhogen, bepaalde ambities te verlagen of te investeren in preventie om op termijn de (zorg)kosten te verminderen. Het met uw raad doorlopen proces bestond uit de volgende stappen. • 12 maart, scrumsessie ombuigingsmaatregelen; • 8 mei, bespreking voorlopig maatregelenpakket. Op 12 maart hebben we in groepen de potentiële maatregelen geprioriteerd.

Vervolgens is hier een voorlopig maatregelenpakket van gemaakt, die we op 8 mei met uw raad hebben besproken, waarbij u een aantal moties en inhoudelijke opmerkingen heeft inbracht. We zijn hiermee vervolgens aan de slag gegaan. Het resultaat hiervan is verwerkt in deze Voorjaarsnota. Hierbij zijn op onderdelen ook cijfers geactualiseerd en waar we eerder met aannames gerekend hebben zijn deze gedurende dit proces verder concreet gemaakt. Voordat we ingaan op het begrotingsbeeld van deze Voorjaarsnota inclusief maatregelenpakket gaan we allereerst in op het begrotingsbeeld zoals we u dat hebben voorgelegd in mei (zie raadsvoorstel Voorlopig maatregelenpakket 8 mei 2025). Ontwikkeling begrotingssaldo (maatregelenpakket) x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting begroting 2026 2027

begroting begroting 2028 2029

Begrotingssaldo, inclusief nieuwe ontwikkelingen 2024 • autonome ontwikkelingen • overige ontwikkelingen, exclusief positief begrotingssaldo 2029 Verwacht Begrotingssaldo op weg naar de Voorjaarsnota

-979 -2.334 250 -3.063

-76 -2.010 227 -1.859

-205 -2.145 229 -2.121

-346 -1.911 -404 -2.661

Voorlopig maatregelenpakket (raad 8 mei 2025) Verwacht Begrotingssaldo na Voorjaarsnota

2.015 -1.048

2.206 347

2.506 385

2.899 238

Zoals in de hierna volgende paragraaf is toegelicht (Ontwikkeling begrotingssaldo) komen we nu uit op het volgende begrotingssaldo en dat laat een verschil zien in het resultaat zoals dat eerder aan u voorgelegd is.

6 Voorjaarsnota 2025-2029

Ontwikkeling begrotingssaldo Voorjaarsnota 2025-2029 x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel Nu voorgesteld begrotingssaldo na Voorjaarsnota

begroting begroting 2026 2027

Verschil ten opzichte van doorrekening 8 mei

begroting begroting 2028 2029

636

1.827

614

535

1.684

1.480

229

297

Conclusie is dat we met name voor de jaren 2026 en 2027 aanzienlijk voordeliger uitkomen dan eerder voorzien. Ook de jaren vanaf 2028 geven een verbeterd begrotingsbeeld. De vraag is waar de verschillen uit bestaan. Hiertoe hebben we navolgend overzicht opgesteld waarbij we in hoofdlijnen ingaan op de verschillen: Verschil begrotingssaldo naar Voorjaarsnota x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting begroting 2026 2027

Dit verschil bestaat uit: Nieuwe mutaties op begrotingssaldo t/m 8 mei Maatregelenpakket: • Niet meegenomen maatregelen: o taakstelling accommodatiebeleid (motie) o verlagen werkbudget kunst en cultuur (motie) o privatisering kermissen (motie) o subsidies vrijwilligersorganisaties (motie) o verzoektaken Omgevingsdienst (ODBN) (zo niet uitvoerbaar maar wel kritisch zijn op afnemen verzoektaken) o afschrijvingstermijnen onderwijshuisvesting (nu niet haalbaar) • Inzet maatregelenpakket aangepast: o inzet surplus Algemene reserve o diverse kleinere afwijkingen • Gerichter inzetten CDOKE middelen niet meegenomen (niet meegenomen omdat deze budgetten zijn ingezet voor personele kosten) Resultaat meicirculaire 2025 Autonome ontwikkelingen: • Uitstel Herinvoering eigen bijdrage 2027 Wmo (zie pagina 19 en 27) • Restitutie leges Raadskamer (zie pagina 29 en 35) • Overige aanvullende Autonome ontwikkelingen Nieuw beleid: • Bijstelling structurele claim jeugdzorg (zie pagina 20 en 27) • Wegenbeheerplan (zie pagina 31 en 35) • Wortelopdruk in verharding (zie pagina 32 en 35) • Uitvoering motie Litserborg (zie pagina 37 en 41) • Bestuurssecretariaat – formatie (zie pagina 47en 50) Totaal verschil

begroting begroting 2028 2029

-115

-61

-69

-64

-5 -50 -40

-5 -50 -40

-15 -50 -40

-100 -15 -50 -40

-25

-25

-25

-25

-49

-83

-145 -21

-342 4

22 4

43 4

-88 2.759

-88 2.630

-88 1.213

-88 1.393

-274 -63 -89

-42

-12

-15

Pm -100 -21 -39

-340 Pm -100 -21 -40

-500 Pm -100 -21 -41

-500 Pm -100 -21 -43

1.684

1.480

229

297

Conclusie is dat met name het resultaat vanuit de meicirculaire 2025 het begrotingsbeeld in positieve zin beïnvloedt. Andere grotere afwijkingen zien we op de onderdelen kosten voor jeugdzorg en inzet surplus Algemene reserve. • Resultaat meicirculaire 2025 In de eerste jaren tot en met 2027 krijgen we extra compensatie voor de gestegen kosten voor jeugdzorg en in structurele zin zien we extra inkomsten komen voor compensatie voor de indexering kosten voor lonen en overige budgetten. Tenslotte is ten dele ook het ravijnjaar structureel gedempt. • Jeugdzorgkosten Zoals in deze Voorjaarsnota is toegelicht constateren we dat naar verwachting een groot deel van de gestegen kosten voor jeugdzorg een structureel karakter heeft. Dit maakt dat 7 Voorjaarsnota 2025-2029

•

we, mede gelet op het eenmalig afromen van het niet beklemde deel van de egalisatiereserve Sociaal domein (ten gunste van de Algemene reserve), deze extra last voorzichtigheidshalve structureel ophogen tot € 1 miljoen. Inzet surplus Algemene reserve Zoals is toegelicht in deze Voorjaarsnota (zie pagina 48 en 50) mogen we voortaan maximaal 10% van het surplus op de Algemene reserve inzetten als structureel dekkingsmiddel. De jaren 2026, 2028 en 2029 zijn doorgerekend op basis van de begrote reservestanden na verwerking van de mutaties in deze Voorjaarsnota. Deze geven een ander maximaal bedrag aan dan eerder mee is gerekend. Verder is besloten om voor het jaar 2027 geen gebruik van deze maatregel te maken omdat het begrotingssaldo voor dit jaar hier geen aanleiding voor geeft.

Besluiten Voorjaarsnota Afgezien van deze mutaties zijn er in dit kader de volgende besluiten opgenomen in deze Voorjaarsnota: 1. Voor het realiseren van de maatregel inzet Surplus Algemene reserve zetten we per direct de nog niet beklemde delen in vanuit de reserves: a. Egalisatie Plattelandsvernieuwing, € 173.500 b. Egalisatie Sociaal domein, € 1.010.200 c. Egalisatie Duurzaamheid, € 294.100 Het gaat hierbij om een eenmalige onttrekking van het niet beklemde deel. Deze egalisatiereserves handhaven we voor het doel waarvoor ze zijn ingesteld. Het al dan niet handhaven van deze reserves nemen we als afweging mee bij de eerstkomende herziening van de nota Reserves en Voorzieningen. 2. Boventrendmatige verhoging OZB is 4% per 2026, waarmee de stijging inclusief trendmatig stijging en exclusief uitbreiding areaal uitkomt op 6,9%. 3. Negatief begrotingssaldo jaar 2025 moet naar minimaal nul worden aangevuld met een eenmalige bijdrage van € 1,17 miljoen uit de Algemene reserve 4. Maatregelen programma Meedoen kosten een aanvullende preventieve inzet vanuit MGD (€ 527.000 in 2026, aflopend naar € 439.000 in 2029), zoals is toegelicht onder het kopje Maatregelenpakket in dit programma. Deze waren reeds opgenomen in de beschrijving van de verschillende maatregelen. Omwille van de transparantie zijn de geclaimde bedragen hier cumulatief weergegeven.

Wegenbeheerprogramma Zoals gemeld zijn diverse nieuwe en majeure ontwikkelingen opgenomen in deze Voorjaarsnota. Een ontwikkeling, waarvan we nu nog niet de financiële impact van kennen betreft de actualisatie van het wegenbeheerplan. De effecten van de financiële actualisatie zijn (deels) meegenomen. De effecten van areaaluitbreiding en de actuele staat van onderhoud nog niet. Naar alle waarschijnlijkheid leidt dit tot extra uitgaven. De omvang daarvan zal mogelijk meerdere tonnen per jaar omvatten. Een deel hiervan kan mogelijk via vervangingsinvesteringen lopen, zodat het effect op de exploitatiekosten momenteel nog niet goed is in te schatten. Met de actualisatie van het wegenbeheerplan dat in het najaar naar de raad moet, zal een separate begrotingswijziging worden aangeboden. Er is wel een Pm post opgenomen (zie pagina 31 en 35). Nadat hier concreet een bedrag voor bekend is willen we voorstellen dit te dekken uit het nu resterende begrotingssaldo. 8 Voorjaarsnota 2025-2029

Ontwikkeling begrotingssaldo Als startpunt voor de bepaling van de financiële positie van onze gemeente gaan we uit van het begrotingssaldo na verwerking van de begrotingsmutaties vanuit de Najaarsnota 2024 en begrotingswijzigingen die nadien zijn voorgelegd met gevolgen voor het begrotingssaldo. Op basis van de voorgestelde begrotingsmutaties vanuit deze Voorjaarsnota inclusief de gevolgen van de meicirculaire gemeentefonds en het maatregelenpakket zien we de volgende ontwikkeling van het begrotingssaldo. Ontwikkeling begrotingssaldo x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting begroting begroting 2025 2026 2027

Begrotingssaldo, als startpunt Voorgestelde autonome begrotingsmutaties • Autonome ontwikkelingen • Meicirculaire 2025 (Gemeentefonds) • Begrotingssaldo 2025 aanvullen tot saldo 0 Begrotingssaldo, na autonome begrotingsmutaties Voorgestelde begrotingsmutaties uitvoeringsprogramma • Maatregelenpakket, inzet MGD • Maatregelenpakket, bruto resultaat • Majeure ontwikkelingen en nieuw beleid • Autonome ontwikkelingen Begrotingssaldo na mutaties uitvoeringsprogramma

begroting begroting 2028 2029

-934,9

-1.094,0

-137,3

-274,2

-410,4

-1.183,4 947,6 1.170,7

-1.524,7 2.758,6

-1.256,6 2.629,6

-1.522,2 1.213,2

-1.290,4 1.392,8

0,0

139,9

1.235,7

-583,2

-308,0

-527,0 2.255,8 -132,7 -1.100,0

-507,0 2.255,1 -156,9 -1.000,0

-487,0 2.840,2 -156,1 -1.000,0

-439,0 3.072,0 -790,5 -1.000,0

0,0

636,0

1.826,9

613,9

534,5

overschot

overschot

overschot

overschot

In deze Voorjaarsnota is voor een oplopend bedrag van netto € 2,6 miljoen aan maatregelen voorgesteld. Deze maatregelen maken het mogelijk om voor een bedrag van oplopend € 1,8 miljoen nieuw beleid te realiseren. Omdat het jaar 2025 zou uitkomen op een incidenteel tekort stellen we voor om het tekort voor dit jaar af te dekken vanuit de Algemene reserve. Dit betreft een bedrag van € 1,17 miljoen. Alle autonome ontwikkelingen in combinatie met de ontwikkelingen vanuit het uitvoeringsprogramma, inclusief maatregelenpakket leiden ertoe dat we in structurele zin een sluitende meerjarenbegroting presenteren.

9 Voorjaarsnota 2025-2029

Programma Duurzaamheid Autonome ontwikkelingen Thema 1 Sint-Michielsgestel wordt klimaat neutraal Energietransitie: stimulering van zon op dak en zonneparken Stimuleren van zon op dak is door beperkte capaciteit en prioriteit op zonneparken nog niet opgepakt, dit betekent dat een stimulering vanuit gemeente niet is opgepakt (push). Aan de vraagkant vanuit bewoners (pull) werkt Buurkracht. De door hen opgestarte buurteams gaan hier op termijn een bijdrage in leveren, afhankelijk van de wens van de buurt. Door het uitstellen van de vergunningsaanvragen loopt de realisatie van de zonneparken vertraging op. We verwachten dat de voorbereiding extra kosten met zich meebrengt. In de Najaarsnota wordt hier duidelijkheid over gegeven. Uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie Voor isolatie en van het gas af geldt dat voortschrijdend inzicht ertoe heeft geleid dat landelijk extra voorwaarden zijn gesteld alvorens grootschalig isoleren mogelijk wordt (onder andere Soorten Management Plan (SMP) om vleermuizen et cetera in spouwmuren te beschermen). Daarmee is extra voorbereidend werk nodig. Dit maakt dat de uitvoering van isolatie en van het gas af uitgesteld is en de focus nu ligt op de voorbereidende activiteiten als SMP. Extra voorbereiding dus, alvorens uitvoering kan volgen.

Regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Aanvullend op de mutatie in de Najaarsnota stellen we voor om € 110.000 vanuit de CDOKE bijdrage beschikbaar te stellen aan MGD. In januari zijn extra CDOKE-middelen vanuit Rijk ontvangen. Dit gaat om een bedrag van € 375.000. Hieruit zal onder andere het Soorten Management Plan worden betaald. Thema 2 Sint-Michielsgestel wordt klimaatbestendig Programma Vitaal Landelijk Gebied De opstart is vertraagd. Uitvoeren van maatregelen uit de Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie In Sint-Michielsgestel zie je het effect van het inschakelen van bewoners bij verduurzaming. Het afkoppelen van regenwater is bijvoorbeeld een groot succes, mede dankzij de inzet van Met Elkaar Voor Mekaar. Het opzetten van buurtteams van bewoners via Buurkracht gaat hier een verdere versnelling aan geven. Het opstellen van het hittestressplan verloopt volgens plan. Thema 3 Sint-Michelsgestel wordt meer circulair Circulariteit Circulariteit is in opbouw. We richten ons nu op circulair bouwen, met ‘Het Nieuwe Normaal’ als richtlijn. Doel: 50% circulair in 2030, volledig in 2050. Focus is nodig gezien de beperkte capaciteit.

10 Voorjaarsnota 2025-2029

In Q4 2024 is een specialist Circulariteit gestart. Beleid zal in de loop van 2025 worden uitgewerkt. Afval en Grondstoffen Om onze doelstellingen te behalen is het nodig om te zorgen voor kwalitatief hoogwaardige en zuivere stromen en het verminderen van het restafval. Hiermee zetten wij voorzichtige stappen richting een volledig circulaire economie. Middelen daarvoor zijn het omwisselen van de minicontainers (voor gft en restafval) en het plaatsen van ondergrondse containers (voor gft, rest, papier en PMD). Het omwisselen van minicontainers heeft vertraging opgelopen maar is gestart. Met het plaatsen van de ondergrondse containers moet nog worden gestart. De precieze investeringen die nodig zijn worden in de loop van het jaar aan de raad aangeboden. Riolering Op basis van de geactualiseerde uitvoeringsplanning voor rioleringen wordt een deel van de begrote investeringen voor 2025 doorgeschoven naar 2026. Investeringen Theerestraat-Esscheweg en Sint Lambertusweg De voorbereidingstrajecten voor de herinrichting van de Sint Lambertusweg en de herinrichting van het kruispunt Theerestraat/Esscheweg zijn afgerond. Gestart wordt met de realisatie na instemming College op basis van de definitieve ontwerpen, inclusief de bijbehorende ramingen. De komende jaren zijn middelen beschikbaar binnen de riolering bestemd voor de aanpak van de herinrichting van de Theereheide.

De aanpak van de riolering in de Lambertusweg is van groot belang. De uitvoering van de laatstgenoemde werkzaamheden worden nu ten aanzien van de uitgangspunten binnen het VGRP naar voren gehaald. Als gevolg van de fasering binnen de werkzaamheden bieden de aanwezige financiële middelen binnen de begroting 2024 tot en met 2026 ruimte voor een parallelle aanpak van beide projecten. Bij een eerstvolgend nieuw op te stellen kostendekkingsplan zal deze gewijzigde uitvoering worden meegenomen waarbij de eventuele consequenties voor de voorziening riolering in beeld gebracht worden. De voorgenomen investering verkeer en mobiliteit ter grootte van € 308.500 wordt van 2028 naar voren gehaald (2026). De inzet van deze middelen is Theerestraat-Esscheweg (€ 150.000) en de Lambertusweg (€ 158.500). De voorgenomen investering ‘Wegaanpassing bij vervanging riolering als investering (2028)’ wordt ten behoeve van de werkzaamheden Lambertusweg naar voren gehaald van 2028 naar 2026. Het eerder aanwenden van deze voorgenomen investeringsbudgetten heeft consequenties voor de ingangsdatum van de hieraan verbonden structurele kapitaallasten, daar deze twee jaar eerder ingaan. Plattelandsvernieuwing In samenwerking met Brabants Landschap, gemeente Vught en landgoedeigenaren wordt een voetveer over de Dommel gerealiseerd tussen Oud-Herlaer en kasteel Maurick.

De cofinanciering voor de realisatie van het voetveer van € 35.000 worden onttrokken aan de Ruimte voor Ruimte-gelden en middels deze Voorjaarsnota verwerkt in de begroting.

11 Voorjaarsnota 2025-2029

Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ALGEMEEN Duurzaamheid kent vier pijlers: energieopwek, warmtetransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Hieronder per pijler de stand van zaken – beknopt en concreet. Energieopwek Het dossier zonneparken kent ondanks grote uitdagingen nog altijd vooruitgang. Wel bezinnen we ons op aanvullende mogelijkheden voor lokale opwek. We blijven inzetten op lokaal eigendom, zodat we ook zelf de vruchten plukken van de zonneparken. Warmtetransitie Met het Warmteprogramma actualiseren we de plannen per dorp en zoeken we samen met bewoners en partners naar passende alternatieven voor aardgas. Daarnaast benutten we de landelijke regeling Natuurvriendelijk Isoleren om door te gaan met het Nationaal Isolatie Programma (NIP) en verduurzaming van woningen. Klimaatadaptatie Via de Strategie Klimaatadaptatie werken we aan vergroening van tuinen, daken en openbare ruimte, met extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen. Ook zetten we in op waterrobuuste inrichting en bewustwording. Alle acties zijn gericht op toekomstige schade en kosten te beperken. De samenwerking met bewoners komt tot bloei, met Met Elkaar Voor Mekaar als een krachtig voorbeeld. Circulariteit Circulariteit is in opbouw. We richten ons nu op circulair bouwen, met ‘Het Nieuwe Normaal’ als richtlijn. Doel: 50% circulair in 2030, volledig in 2050.

Focus is nodig gezien de beperkte capaciteit. Samenwerking We zetten in op samenwerking met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Deze strategische keuze draagt aantoonbaar bij aan beter resultaat via groeiend vertrouwen. MAJEURE ONTWIKKELINGEN / NIEUW BELEID Geen nieuw beleid. MAATREGELENPAKKET Budget duurzaamheid verlagen Naast budgetten voor specifieke duurzaamheidsmaatregelen zoals klimaatadaptatie, warmtetransitie, zonneparken en isolatieprogramma’s is er momenteel een apart werkbudget van € 120.500 voor duurzaamheidsinitiatieven. De afgelopen jaren is dit aparte budget niet in volle omvang aangesproken. Wij achten het daarom verantwoord om € 75.000 in mindering te brengen op dit werkbudget, te meer omdat er vanuit het Rijk extra middelen ter beschikking zijn gesteld voor klimaatadaptatie en energietransitie, die voornamelijk zijn bedoeld voor extra personele inzet, maar die ook deels ingezet kunnen worden voor out-ofpocket-kosten. De korting op het budget betekent uiteraard wel dat er minder ruimte ontstaat voor nieuwe initiatieven op het gebied van duurzaamheid. 12 Voorjaarsnota 2025-2029

Stand van zaken uitvoeringsprogramma Hierna volgt een tabel waarin per activiteit uit het uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht. Portefeuille- Actie houder

2022

2023

2024

2025

2026

Stand van zaken 28 mei 2025

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Klimaatadaptatie en energietransitie Goossens Goossens Goossens Goossens

1e tender 10 hectare zonneparken Bekendmaking uitvoeringsplan warmtetransitie, start uitvoering Uitvoeren van een energiescan van de gemeentelijke gebouwen Vaststelling voorkeursvolgorde en evaluatie 1e tender zonneparken

X X X

X X

X

X

X

X

X

X

X

X

Goossens Goossens

Voortgangs-rapportage RES 1.0 Onderzoeken mogelijkheden beleid circulair bouwen

X X

Goossens

In Omgevingsvisie instrumenten bepalen die voor verduurzaming in Omgevingsplan worden opgenomen Plan van aanpak verduurzaming maatschappelijk vastgoed

X

Goossens Goossens Goossens

2e tender zonneparken op basis van taakstelling evaluatie Vaststelling voorkeursvolgorde 2e tender

X

X

X

X

X

Dit gaat er een opdracht voor de Scan's uit. Volgorde is eind 2023 vastgesteld conform planning. De evaluatie is van dit onderwerp nog openstaand. Realistisch gezien moet dit in augustus zeker haalbaar zijn.

X

Start vertraagd doordat we pas in oktober 2024 een geschikte medewerker vonden. Die maakt goede vorderingen, alle reden tot optimisme!

X

In SMG blijft deze maatregel overeind.

X X

13 ___________________________________________________________________________________ Voorjaarsnota 2025-2029

s.v.z.

Portefeuille- Actie houder Goossens

Goossens Goossens

2022

Omgevingsdialogen en vergunningverlening zonneparken

Gehele RES-opgave vergund Afspraken met verenigingen en maatsch. org. over financiering verduurzaming vastgoed Plattelandsvernieuwing Geldens Opstellen en vaststellen projectplan verduurzaming (agrarische sector)

2023

2024

2025

2026

Stand van zaken 28 mei 2025

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 X X De omgevingsdialogen zijn gevoerd, vergunning is om meerdere oorzaken vertraagd (met name voortvloeiend uit onzekerheid rondom interpretatie brieven voormalige ministers Jetten en De Jonge (juli en oktober 2023) over netcongestie en mogelijk stoppen met/terugdringen van parken op landbouwgrond. Uiteindelijk besloot provincie om (uiteindelijk) tot juli 2025 ruimte voor zon op landbouwgrond toe te staan. Vergunningverlening was daarom beoogd voor eind juni 2025, maar inmiddels uitstel gevraagd aan provincie en verkregen tot eind 2025. Logischerwijs daarom planning ook aanpassen naar afronding eind 2025 (of zoveel eerder als lukt). X X X X Hangt samen met opstellen accommodatiebeleid.

X

X

Het plan is een doorstart met dit onderwerp te maken. Vanuit de omgevingsvisie kijken of en op welke wijze dit te monitoren, er is daarin een

14 ___________________________________________________________________________________ Voorjaarsnota 2025-2029

s.v.z.

Portefeuille- Actie houder

2022

2023

2024

2025

2026

Stand van zaken 28 mei 2025

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 "programma" vitaal landelijk gebied waar het logisch onder valt. In samenspraak met trekker van dit deel vaststellen wie hierin voortouw neemt c.q. hoe te rapporteren. Geldens Geldens Afval Goossens Goossens Goossens Goossens Goossens

Riolering Goossens

Start opstellen VAB-Beleid VAB-Beleid gereed Optimaliseren Doelstellingen, Beleidsnotitie en Uitvoeringsplan Extra communicatie Evaluatie restafval Afval (ondergrondse) containers voor hoogbouw-verzamellocaties Uitvoering grondstoffeninzameling en verminderen huishoudelijk restafval per inwoner

X

X

X

X X

X X

X X

X

X

X

X X

Cofinanciering voor klimaatadaptieve inrichting openbaar gebied.

X

X

15 ___________________________________________________________________________________ Voorjaarsnota 2025-2029

s.v.z.

Financiële gevolgen Autonome ontwikkelingen Afgezien van de voorgestelde budgetneutrale begrotingsmutaties hebben de volgende mutaties vanuit dit programma gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties (x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel)

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2025

2026

2027

2028

2029

0,0

0,0

0,0

0,0

Duurzaamheid Autonome en overige ontwikkelingen: •

Mutaties minder dan € 10.000

1,5

Totaal Programma Duurzaamheid

1,5

Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben voor dit programma de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2025

2026

2027

2028

2029

75,0

75,0

75,0

75,0

75,0

75,0

75,0

75,0

Duurzaamheid Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma: Majeure ontwikkelingen / Nieuw beleid Maatregelenpakket •

Budget Duurzaamheid verlagen

Totaal Programma Duurzaamheid

0,0

16 Voorjaarsnota 2025-2029

Programma Meedoen Autonome ontwikkelingen Thema 4: Stevige sociale basisvoorzieningen Integrale visie sociaal domein Voor de gemeente Sint-Michielsgestel stellen we op dit moment een integrale visie voor het sociaal domein op, met een horizon tot 2040. Hiervoor wordt conform eerdere afspraken € 25.000 beschikbaar gesteld vanuit de bestedingsreserve Sociaal domein. BINT – huur Meander BINT welzijn is met ingang van 1 juli 2019 verhuisd van de Beekvlietboerderij naar de Meander. Er is met BINT afgesproken dat de aanvullende huurlasten voor de Meander jaarlijks apart vergoed worden door de gemeente Sint-Michielsgestel. Daarnaast is afgesproken dat de jaarlijkse huurindexering van de Meander apart vergoed wordt aan BINT. De indexering wordt vergoed vanuit de stelpost indexering. Indexering primaire partners Onze maatschappelijk welzijnspartners zijn gebonden aan CAO-afspraken. De indexering van de loonkosten waren nog niet bekend bij de subsidieaanvraag. We hebben vanwege de indexering besloten extra subsidie toe te kennen. De kosten hiervoor ad € 112.000 worden gedekt vanuit het restant indexeringsbudget subsidies (€ 40.000) en stelpost indexering (€ 72.000). Taakstelling huisvesting statushouders In de 2e helft van 2024 hebben we de taakstelling niet behaald, waardoor er een achterstand is ontstaan van 16 mensen.

De nieuwe taakstelling voor de eerste helft van 2025 bedraagt 30, zodat de totale taakstelling voor deze periode uitkomt op 46. Voor de realisatie hiervan zijn we in gesprek met de woningcorporaties en met de provinciale toezichthouder, die ons heeft gevraagd een plan van aanpak te maken. Thema 5: Wijkgerichte ondersteuning op maat Verhoging minimaregelingen Naar aanleiding van het amendement op de begroting 2025 is de inkomensgrens voor minimaregelingen verhoogd van 120% naar 130% van het bijstandsniveau. We intensiveren onze communicatie richting de doelgroep hierover, om het gebruik van de regelingen te stimuleren. Participatiewet in balans In de begroting is vermeld dat deze wet naar verwachting per 1 juli 2025 in zou gaan. De behandeling daarvan is echter vertraagd, waardoor deze op zijn vroegst per 1 januari 2026 in zal gaan. Statushouders in de zorg Het opleidingstraject voor vrouwelijke statushouders in de zorg, dat we met WSD, Koning Willem 1 College en Wmo-partners hebben ontwikkeld, gaat niet van start. Er zijn te weinig geschikte deelnemers om een opleidingsgroep te kunnen starten. 17 Voorjaarsnota 2025-2029

Jeugdzorg Het gebruik van jeugdzorg blijft hoog. De kosten nemen fors toe. Er is hierdoor voor 2025 € 485.000 extra budget zorg in natura nodig. De structurele bijstelling van dit budget is in deze Voorjaarsnota opgenomen in het hierna volgende hoofdstuk ‘Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma’. De stijging is te verklaren door de gemiddelde kostenstijging per cliënt en een lichte stijging in de cliëntaantallen en duur van de zorgtrajecten. De stijging zet zich al enige jaren door waardoor we niet meer van incidentele stijging kunnen spreken maar het een structureel karakter krijgt. Uit de analyse over 2024 blijkt dat de hoogste uitgaven zijn op de zorgcategorieën: jeugdhulp ambulant, verblijf, dagbehandeling en maatwerkarrangementen. Daarnaast stijgen jeugdhulp crisissen en jeugdreclassering sterk. Afnames zijn er ook op de landelijke transitiearrangementen, het justitieel kader en een minimale daling op jeugd-ggz. Verder zien we een verschuiving van maatwerktrajecten met verblijf en daghulp naar meer respijtzorg, gezinsgerichte zorg, pleegzorg en crisissen. Deze kanteling is positief, omdat we minder kinderen in verblijf plaatsen echter de kosten die gepaard gaan met crisissen zijn helaas nog erg hoog. Er is hierdoor voor 2025 € 265.000 extra budget maatwerk nodig.

Opvang vluchtelingen Oekraïne De opvang van Oekraïense vluchtelingen is een opgave die we krijgen van het Rijk en die in regionaal verband wordt afgestemd. De gemaakte afspraken zijn vastgelegd in het Regioplan Migratie Brabant Noordoost. Sint-Michielsgestel vangt in dat kader 70 mensen op in gebouw De Schakel op het terrein van Kentalis. Om tegemoet te komen aan de grote vraag vanuit het Rijk voor meer opvangplekken, zullen we op korte termijn het aantal opvangplekken uitbreiden naar maximaal 90. Na verkregen vergunning kunnen we dit realiseren door middel van een interne verbouwing. Het normbedrag per gerealiseerde opvangplek per dag is vanaf 1 januari 2025 verlaagd van € 61 naar € 44. Aangezien we eventuele tekorten op de exploitatie kunnen declareren bij het Ministerie, loopt de gemeente hier geen financieel risico. Programma Asiel en migratie Het college heeft besloten te stoppen met het proces om te komen tot een opvanglocatie voor vluchtelingen. Gelijktijdig heeft het college besloten om in eerste instantie in te zetten op herstel en nazorg. Sint Michielsgelstel is nog steeds gehouden aan het realiseren van opvang voor vluchtelingen. Het college erkent de noodzaak om bij een nieuw initiatief de inwoners meer en beter te betrekken. Op korte termijn verwacht het college een projectvoorstel vast te kunnen stellen om hieraan ook daadwerkelijk invulling te kunnen geven.

Het is de verwachting dat hiervoor ook in 2025 nog middelen ingezet dienen te worden. Voor de kosten hiervoor in 2025 zal een beroep worden gedaan op de reserve Opvang doelgroepen. De kosten zijn ingeschat op € 150.000. Het eventueel benodigde budget voor 2026 zal worden meegenomen in de begroting van 2026 waarbij eveneens een beroep zal worden gedaan op de eerder genoemde reserve. Als vanzelfsprekend zal het college u periodiek op de hoogte houden van verdere ontwikkelingen.

18 Voorjaarsnota 2025-2029

Borging ‘basishulp dichtbij’ De afgelopen jaren hebben we als pilot ambulante jeugdhulpverlening direct vanuit de wijkteams aangeboden. Deze pilot is succesvol gebleken. Daarbij komt dat in het kader van de hervormingsagenda jeugdhulp gemeenten stevig lokale teams moeten inrichten, van waaruit ook hulpverlening wordt geboden. We gaan dit dan ook structureel inzetten. Borging van de basishulpverlening ‘jeugdhulp dichtbij’ wordt hiermee een duurzaam onderdeel van onze dienstverlening aan jeugdigen en gezinnen in Sint-Michielsgestel. De kosten voor 2025 bedragen € 63.000 en vanaf 2026 structureel € 76.000. Deze kosten worden gedekt uit het jeugdzorgbudget. Pilot sociale netwerkversterking Uit de evaluatie van de basishulp komt naar voren dat bij de meeste gezinnen die op een sterk sociaal netwerk kunnen rekenen de problematieken minder zijn opgelopen in tegenstelling tot de gezinnen waar weinig tot geen actief netwerk is. Dit blijkt ook uit reguliere casuïstiek. Daarom zetten we via een pilot van 2 jaar extra in op sociale netwerkversterking. De kosten voor 2025 en 2026 bedragen jaarlijks € 76.000. Deze kosten worden gedekt uit de tweede overheveling Beschermd Wonen. Wmo Algemeen We zien de kosten van Wmo in algemene zin toenemen. De hoogte van de stijging is nog onzeker. Mogelijk dat een deel van de kostenstijging binnen het programma kan worden opgevangen.

In de Najaarsnota 2025 komen we hier op terug. Wmo begeleiding individueel De kosten voor begeleiding individueel nemen toe als gevolg van indexering en autonome stijging. Voor 2025 gaat dit om een bedrag van € 160.000. De stijging wordt opgevangen door de stelpost indexering. Uitstel eigen bijdragen Wmo De wettelijke aanpassing van de eigen bijdragen Wmo is uitgesteld naar 1-1-2027. De voorbereidingen en de daarmee samenhangende kosten schuiven daarom ook een jaar op. Vervoershulpmiddelen Wmo In de begroting is ten onrechte geen bedrag opgenomen voor vervoershulpmiddelen die via PGB verstrekt worden. Hiermee is een bedrag van € 35.000 gemoeid. Thema 6: Stimuleren van ontwikkeling Verordening en beleidsregels leerlingenvervoer In de begroting is opgenomen dat met ingang van het schooljaar 2025/2026 een nieuwe verordening en beleidsregels voor leerlingenvervoer zouden gelden. Dit is uitgesteld omdat meer voorbereidingstijd nodig is. De nieuwe beoogde ingangsdatum is het schooljaar 2026/2027. Kosten leerlingenvervoer We verwachten dat de kosten voor leerlingenvervoer in 2025 € 60.000 hoger zijn dan geraamd, als gevolg van het toegenomen aantal kinderen dat hiervan gebruik maakt. De inzet blijft erop gericht om het aantal vervoersritten te verminderen door het stimuleren van het gebruik van OV-vergoedingen, fiets of het toekennen van kilometervergoedingen.

19 Voorjaarsnota 2025-2029

Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ALGEMEEN Het programma Meedoen bestaat uit 3 thema’s: het ontwikkelen van stevige sociale basisvoorzieningen, het bieden van wijkgerichte ondersteuning op maat en het stimuleren van ontwikkeling. Met het opstellen van visie sociaal domein, die in juni ter besluitvorming voorligt, starten we de beweging om de basisvoorzieningen en ontwikkeling te versterken. Dit wordt gesteund door het maatregelenpakket, waarin we investeren in preventie om de wijkgerichte ondersteuning ook in de toekomst houdbaar te houden. Dit doen we als gemeente niet alleen; we werken nauw samen met onze maatschappelijk partners en stimuleren ook onderlinge samenwerking tussen deze partners. In de tussentijd blijft de winkel open en zetten we ons ervoor in de dienstverlening op peil te houden. In het tweede kwartaal van 2025 ronden de we evaluatie van onze wijkteams af. Onze grootste zorg zit op dit moment bij de oplopende kosten in de jeugdzorg. Hiervoor nemen we een aantal maatregelen, om hierop bij te sturen. MAJEURE ONTWIKKELINGEN / NIEUW BELEID Structurele bijraming Jeugdzorg P*Q en maatwerk problematiek (autonoom) Zoals hiervoor onder autonome ontwikkelingen is toegelicht is gebleken dat er aanzienlijke knelpunten zijn binnen de jeugdzorg, vooral op het gebied van maatwerk en ondersteuning van jongeren met complexe problematiek.

Om deze knelpunten aan te pakken, is een structurele bijraming voor Jeugd P*Q noodzakelijk. Deze middelen zullen worden ingezet voor de versterking van bovenregionale expertisecentra en het verbeteren van samenwerking tussen zorgaanbieders. Dit is essentieel om de kwaliteit en toegankelijkheid van de jeugdzorg te waarborgen. MAATREGELENPAKKET Maatregelenpakket, inzet MGD Voor programma Meedoen zijn diverse maatregelen opgenomen waarbij het beoogde resultaat mede kan worden gerealiseerd door een aanvullende inzet vanuit MGD. In structurele zin gaat het hierbij om een bedrag van € 439.000. Voor welke maatregelen aanvullende inzet vanuit MGD nodig is, is te lezen in de tabel op pagina 20 en 27. Monitoren realisatie maatregelenpakket In het maatregelenpakket zijn diverse ombuigingen in programma Meedoen opgenomen. Deze pakken we in samenhang projectmatig op. Na de zomervakantie informeren wij uw raad hier verder over. Thema 4: Stevige sociale basisvoorzieningen Voorzorgcirkels Voorzorgcirkels (in onze gemeente noemen we dit 'Buurters') zijn netwerken waar buurtgenoten elkaar op verschillende manieren laagdrempelig ondersteunen. Denk daarbij aan bijvoorbeeld boodschappen doen, hond uitlaten, even op de kinderen passen, iemand ergens naartoe brengen of elkaar gezelschap houden. De cirkel is van de inwoners zelf.

Iedere cirkel kan bij complexe vragen of zorgen terugvallen op een welzijnswerker van 20 Voorjaarsnota 2025-2029

Bint. Voorzorgcirkels leiden tot uitstel van professionele zorg en dagbesteding, meer sociale cohesie, vermindering van eenzaamheidsproblematiek et cetera. In de regio Noordoost Brabant is het een beproefd concept. We zijn in onze gemeente al gestart en breiden dit de komende jaren verder uit. Uitbreiding indicatieloze dagbesteding Bint en Vivent werken sinds 1 oktober 2024 samen met betrekking tot de dagbesteding in Den Dungen, waar inwoners beschikkingsvrij mee kunnen doen aan dagbesteding. Door bovenstaande initiatieven kunnen inwoners laagdrempelig en in de eigen kern een invulling van hun dag krijgen. Hierdoor krijgen mantelzorgers een adempauze waardoor zij langer het mantelzorgen kunnen volhouden, nemen eenzaamheidsproblematieken af, neemt het netwerk van de deelnemers toe en wordt de sociale cohesie in de buurt versterkt. Uitbreiden van deze pilot naar andere kernen zal leiden tot een vermindering van het aantal indicaties en daarmee tot een reductie van de kosten. Thema 5: Wijkgerichte ondersteuning op maat Combinatietraject inburgering B1 en betaald werk Zo'n 55% van de inburgeringsplichtige statushouders doet de B1-leerroute. Dit is een inburgeringstraject voor taal en (vrijwilligers)werk. Inburgeringsplichtigen spreken en schrijven binnen maximaal 3 jaar de Nederlandse taal op niveau B1.

We realiseren betere randvoorwaarden, zodat inburgeraars in de B1-leerroute hun taallessen kunnen combineren met betaald werk. Ook zetten we actief in op het vinden van deeltijdbanen, die met de inburgering gecombineerd kunnen worden. We verwachten dat deze maatregel zorgt voor versnelling van taalverwerving, het opdoen van sociale contacten en dat statushouders zich eerder onderdeel voelen van de Nederlandse samenleving. Hierdoor hoeven we minder uitkering te verstrekken. Vroege start inburgering in AZC We benutten de wachttijd in het AZC door statushouders die nog wachten op huisvesting al te laten starten met inburgeren. De wachttijd op een woning neemt toe (in onze gemeente ca. 6-14 maanden). Dit leidt tot ‘de-activatie’ van de statushouder. Als iemand al in het AZC met inburgeren kan starten, beheerst hij de taal beter als hij uiteindelijk een woning krijgt. Ook is er eerder ruimte in de persoonlijke situatie om te gaan werken, waardoor we minder uitkeringen hoeven te verstrekken. Het gaat hierbij om de huidige doelgroep statushouders die nu in een AZC verblijven. Versterken vroegsignalering schulden We voorkomen dat schuldenproblematiek te groot wordt, door nog actiever inwoners te benaderen en vroegtijdig schuldenproblematiek te (h)erkennen. Dit doen we in samenwerking met onze partners in het armoedenetwerk.

We willen dat inwoners in groepsverband kunnen werken aan hun financiële vaardigheden. Conform de motie van uw raad zijn we in gesprek met schuldhulpmaatje, of zij dit, eventueel samen met onze andere partners, uit kunnen voeren. Om de effectiviteit van onze schulddienstverlening te vergroten, zullen we zowel verplichte als vrijwillige trainingen aanbieden. We willen meer vrijwilligers inzetten die inwoners met hun administratie helpen (schuldhulpmaatje) en zetten nog meer in op voorlichting en vroegsignalering, bijvoorbeeld op scholen. Deze maatregelen leveren uiteindelijk een besparing op in de schuldhulpverlening. 21 Voorjaarsnota 2025-2029

Door vroegtijdig hulp te bieden, kunnen kosten van budgetbeheer en bewindvoering worden voorkomen. Vroegsignalering van schulden voorkomt ernstige financiële problemen en bespaart kosten voor zowel individuen als de samenleving. Het helpt mensen hun financiële zelfredzaamheid te behouden en vermindert de druk op maatschappelijke voorzieningen. Bovendien leidt het tot snellere betalingen aan schuldeisers en voorkomt het psychische problemen. Vroegsignalering verbetert de algehele financiële gezondheid van burgers en draagt bij aan een stabielere samenleving. Stopzetten VIR De landelijke verwijsindex risicojongeren (VIR) brengt risicosignalen van hulpverleners over jongeren in beeld. Wij gebruiken de VIR niet, omdat wij de structuren goed in beeld hebben en de meldcode huiselijk geweld gebruiken. We spreken onder meer hulpverleners en scholen; we consulteren VeiligThuis en gaan eventueel naar de Raad van de Kinderbescherming. Bij een melding in de Verwijsindex moeten bovendien de jongere en de ouder(s) geïnformeerd worden wat een drempel opwerpt. Overlegtafel met zorgaanbieders We starten een lokale overlegtafel met zorgaanbieders (La Salle, Herlaerhof, 3O, Haans Kajo, GROEN). Hierin wordt complexe casuïstiek gezamenlijk besproken en bij gecontracteerde aanbieders geplaatst waardoor er minder niet gecontracteerd maatwerk nodig zal zijn.

Deze maatregel leidt tot verbetering van de dienstverlening. Problemen worden sneller opgelost. Minder crises door Erop Af Team We vormen binnen Wegwijs een Erop Af Team met daarin experts op gebied van zorg, overlast en veiligheid. Dit team biedt ondersteuning aan medewerkers die deze casuïstiek lastig vinden. Het Erop Af Team kan deze complexe zaken effectiever afhandelen, waardoor escalatie voorkomen wordt. Ook ontstaat er bij andere consulenten meer ruimte om meer regulier werk op te pakken. De maatregel leidt tot betere dienstverlening door onze wijkteams. Inbesteding lichte ambulante hulpverlening jeugd en Wmo Zoals is toegelicht onder autonome ontwikkelingen breiden we de ambulante hulpverlening door onze wijkteams voor jeugd en Wmo uit. Hierdoor kopen we minder hulpverlening en ondersteuning in bij onze gecontracteerde aanbieders. We kunnen de hulp effectief, sneller en dichtbij leveren, waardoor de tevredenheid bij onze inwoners ook zal toenemen. Verhogen instaptarief regiotaxi Het huidige tarief voor de Wmo Regiotaxi is € 1,12 (instaptarief) en € 0,194 per kilometer. In vergelijking met de regiotaxi van het openbaar vervoer is dat laag (€ 4,03 en 0,61). Voorgesteld wordt om het tarief te verhogen naar hoger bedrag. Hierbij geldt een uitzondering voor inwoners met een inkomen onder de 130% van de minimanorm, zij worden vrijgesteld.

Deze maatregel heeft instemming nodig van de andere gemeenten in de regio. Dit voorstel is nog niet aan deze gemeenten gedaan. Naast deze tariefsverhoging wordt binnen de regio sinds kort ingezet op de ‘voor elkaar pas’, dit om pashouders van de regiotaxi te verleiden om meer gebruik te laten maken van het OV, ervaring uit andere regio's is dat hier een inverdieneffect bij ontstaat. 22 Voorjaarsnota 2025-2029

Verplichten van WLZ-aanvraag bij begeleiding Bij inwoners die zich bij ons melden voor een Wmo-voorziening (of een herindicatie) voor begeleiding bestaat soms het vermoeden dat zij in aanmerking kunnen komen voor een WLZ-indicatie. We gaan in deze situaties de mensen verplichten om hiervoor een aanvraag te doen. De aanvraag voor WLZ en Wmo lopen hierbij samen op. Pas na ontvangst van de WLZ-afwijzing kan de aanvraag om begeleiding beschikt worden en kan een langdurige beschikking worden afgegeven. Als de WLZ-aanvraag onredelijk lang duurt, wordt een kortdurende beschikking afgegeven. Een toekenning vanuit de WLZ betekent dat zorg vanuit de WLZ beter aansluit bij de behoeften van de inwoner dan de inzet vanuit de Wmo, ook al geeft dit soms een hogere eigen bijdrage voor de inwoner. Uiteraard blijven we in die gevallen waarin het nodig is, de ondersteuning (als overbrugging) bieden. Deelmobiliteit inzetten en aanbieden cadeaubonnen individuele voorzieningen We gaan meer inzetten op deelmobiliteit, in plaats van het verstrekken van individuele scootmobielen. Inwoners die behoefte hebben aan een scootmobiel, krijgen op een toegankelijke en flexibele manier de beschikking over een deel-scootmobiel; indien de omstandigheden dit toelaten.

Met seniorenverenigingen doen we dit al enige tijd op kleinere schaal (met hoofdzakelijk rolstoelen) - er lopen al gesprekken om dit collectieve aanbod te verbreden. Inwoners die een “eigen” scootmobiel hebben maar deze mogelijk niet veel gebruiken zullen via een cadeaubonnenactie worden verleid om hun scootmobiel in te leveren en ook over te stappen naar deel-scootmobielen. Strengere spelregels voor woonvoorzieningen Bij woonvoorzieningen in het kader van de Wmo kan het zowel om grote woningaanpassingen gaan, als om het plaatsen van kleinere woonvoorzieningen. We stellen een samenhangend pakket aan aanpassingen van de regelingen voor. Hierbij gaat het om het invoeren van een drempelbedrag van € 15.000, waarboven we een verhuizing verplicht stellen, in plaats van een woningaanpassing te doen. Ten tweede vorderen we de overwaarde bij woningaanpassingen terug, als de woning binnen 10 jaar wordt verkocht. Daarnaast verklaren we voorzieningen sneller als algemeen gebruikelijk, waardoor ze niet langer onder de Wmo-verstrekkingen vallen. Steeds meer zorgproducten zijn namelijk eenvoudig verkrijgbaar. Tenslotte wijzen we inwoners actief op bestaande leningen, zoals de blijverslening die hen kunnen helpen om langer thuis te blijven wonen.

In combinatie met de hogere wettelijke eigen bijdrage die het rijk vanaf 2027 naar verwachting weer invoert, kan dit ertoe leiden dat mensen voorzieningen zelf bekostigen. Meer inzetten op groepsbegeleiding We stellen een normenkader voor de indicatiestelling bij begeleiding op. Op basis van dit normenkader verwijzen we meer cliënten naar groepsbegeleiding in plaats van individuele begeleiding. Door het verbinden van mensen bij wie er behoefte is aan het leren nemen van besluiten en het onderhouden van sociale contacten, kan er een emancipatorisch effect (mensen bedenken zelf oplossingen) ontstaan. Dit verhoogt de zelfredzaamheid en weerbaarheid en verkleint langdurig de afhankelijkheid van hulpverlening. Bij een succesvolle uitrol nemen de kosten af, terwijl de cliënten meer zelfredzaam worden en bovendien meer deel gaan uitmaken van een netwerk.

23 Voorjaarsnota 2025-2029

Thema 6: Stimuleren van ontwikkeling Extra inzet op preventiemaatregelen Jeugd Preventieve maatregelen helpen kinderen om gezond en veilig op te groeien. Door vroegtijdig preventie in te zetten kunnen problemen zoals schoolverzuim en depressie worden voorkomen of verminderd. Effectieve preventieve maatregelen kunnen tot een besparing leiden. Een samenhangend en doelgerichte preventieve aanpak vergroot de effectiviteit van de maatregelen en zorgt voor betere resultaten op de lange termijn. Hier wordt al een eerste start meegemaakt door preventie op te nemen als een leidend principe in de visie sociaal domein. Het uitvoeringsprogramma, dat hieruit voortvloeit, is dus gestoeld op onder andere preventie en zorgt voor een samenhangende aanpak. Deze maatregel voorkomt (verergering van) problemen, verkleint gezondheidsverschillen en zorgt voor het beheersen van de zorgkosten. Het versterken van de sociale en pedagogische basis speelt hierin een grote rol. Bij het berekenen van de benodigde inzet en het te verwachten effect bij deze maatregel is gebruik gemaakt van ervaringscijfers uit andere gemeenten en onderzoeken.

24 Voorjaarsnota 2025-2029

Stand van zaken uitvoeringsprogramma Hierna volgt een tabel waarin per activiteit uit het uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht. Portefeuille- Actie houder

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken 28 mei 2025 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4

Maatschappelijk werk Raaijmakers Evaluatie wijkteams (intern) Raaijmakers Evaluatie wijkteams met externe partners Minderheden (vluchtelingen /statushouders) Smid Woonruimte vluchtelingen Oekraïne Smid

Smid Jeugdzorg Raaijmakers Raaijmakers Raaijmakers Wmo Raaijmakers

Onderzoek en besluitvorming woonruimte statushouders Onderzoek opvang vluchtelingen

X

X

X

X

X

X

Afgerond, het onderwerp blijft echter actueel Afgerond, het onderwerp blijft echter actueel

X

Projectplan Langer zelfstandig thuis wonen Raaijmakers Notitie vergrijzing Inkomensvoorziening Raaijmakers Nieuw armoedebeleid waaronder werkende armen Onderwijs Raaijmakers Voorbereiding De Bolster

X

Strategie onderwijshuisvesting

staat nu gepland voor Q2 2025 staat nu gepland voor Q2 2025

X

Evaluatie Jeugdhulp Dichtbij Pilot vechtscheidingen Subsidie-afspraken

Raaijmakers

X X

X

X X

X X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Voorbereiding verloopt volgens planning, we zijn afhankelijk van de overall planning gebiedsontwikkeling Heidelust

X

25 ___________________________________________________________________________________ Voorjaarsnota 2025-2029

s.v.z.

Portefeuille- Actie houder Raaijmakers

Opstellen IHP

Raaijmakers

Start en oplevering uitbreiding de Fonkel

Raaijmakers

Start en oplevering nieuwbouw Elde-college

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken 28 mei 2025 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 X X X X X X X X X Opstellen van het IHP is in behandeling. Verwachting Q4 2025 aanbieden aan de raad. X X X X X

X

X

26 ___________________________________________________________________________________ Voorjaarsnota 2025-2029

s.v.z.

Financiële gevolgen Autonome ontwikkelingen Afgezien van de voorgestelde budgetneutrale begrotingsmutaties hebben de volgende mutaties vanuit dit programma gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties (x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel)

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2025

2026

2027

2028

2029

Meedoen Autonome en overige ontwikkelingen: •

•

Jeugdzorg, budget zorg in natura (PxQ) incidenteel Jeugdzorg, budget maatwerk incidenteel Uitstel Herinvoering eigen bijdrage 2027 Wmo Kosten individuele vervoersmiddelen Wmo

•

Minimaondersteuning

15,8

•

Leerlingenvervoer

-60,0

•

Mutaties minder dan € 10.000

• •

Totaal Programma Meedoen

-485,0 -265,0 247,1

-273,8

-35,0

-35,0

-35,0

-35,0

-35,0

0,5

5,0

-1,5

0,5

0,5

-581,6

-303,8

-36,5

-34,5

-34,5

Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben voor dit programma de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2025

2026

2027

2028

2029

-1.100,0

-1.000,0

-1.000,0

-1.000,0

Meedoen Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma: Majeure ontwikkelingen / Nieuw beleid •

Structurele bijraming Jeugdzorg P*Q en maatwerk problematiek (autonoom)

Maatregelenpakket •

Investeren in preventie (inzet MGD)

-527,0

-507,0

-487,0

-439,0

•

Bezuinigingen bestaand beleid

924,0

1.234,0

1.519,0

1.785,0

•

Extra inkomsten

17,0

17,0

17,0

17,0

-686,0

-256,0

49,0

363,0

Totaal Programma Meedoen

0,0

27 Voorjaarsnota 2025-2029

Programma Leefomgeving Autonome ontwikkeling Thema 7: Sint-Michielsgestel werkt aan een passend woningaanbod Uitbreiding ambtelijke capaciteit voor woningbouwplannen In 2024 is budget beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van de formatie zodat woningbouwplannen sneller kunnen worden beoordeeld. Op dit moment zijn binnen MijnGemeenteDichtbij vier van de vijf vacatures ingevuld. Evaluatie Toetsingskader De evaluatie van het Toetsingskader woningbouwplannen en het doelgroepenbeleid zal eind Q2 worden opgeleverd, wat iets later is dan gepland. Flexwoningen Venkant Voor de tijdelijke woningen aan Venkant in Sint-Michielsgestel is subsidie aangevraagd uit de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT). Deze aanvraag is nog in behandeling en de beslissing verwachten we in de loop van het tweede kwartaal. Het maximaal uit te keren bedrag bedraagt per flexwoning € 14.000, dus voor 12 flexwoningen € 168.000. Planvoorbereiding van tijdelijke woningen Heidelust De gemeenteraad heeft op 21 december 2023 de ontwikkelvisie Theereheide voor de locaties Heidelust en Ericastraat bijgesteld naar aanleiding van ontwikkelingen in actuele maatschappelijke opgaven. Het aanleggen van ca. 50 tijdelijke woningen (30 jaar) in een landschapspark op Heidelust is een deelproject van de gebiedsontwikkeling Heidelust (deelgebied B).