Bijlage 1 - Jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Tekst van het document
Jaarrekening 2024
Inhoudsopgave Algemeen .............................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................. 3 Leeswijzer.......................................................................................................................... 4 Financiële positie ............................................................................................................... 5 Kerngegevens, trends en ontwikkelingen ........................................................................... 7 Programma's ......................................................................................................................... 8 Duurzaamheid ...................................................................................................................
8 Meedoen...........................................................................................................................28 Leefomgeving ...................................................................................................................57 Verkeersmaatregelen........................................................................................................78 Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ............................................................87 Ruimtegevend bestuur ..................................................................................................106 Paragrafen .........................................................................................................................122 Lokale heffingen .............................................................................................................122 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................130 Kapitaalgoederen ............................................................................................................138 Financiering ....................................................................................................................143 Bedrijfsvoering ................................................................................................................146
Verbonden partijen .........................................................................................................157 Grondbeleid ....................................................................................................................175 Jaarrekening ......................................................................................................................178 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening............................................................178 Resultaat en resultaatbestemming (mutatie reserves) ....................................................183 Incidentele baten en lasten .............................................................................................195 Overzicht van gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen ..............................................198 Investeringen ..................................................................................................................200 Reserves ........................................................................................................................202 Voorzieningen .................................................................................................................203 Rechtmatigheid ...............................................................................................................204 Uitgangspunten en grondslagen
.....................................................................................206 Financiële activa en passiva ...........................................................................................206 Balans per 31 december 2024 ........................................................................................207 Grondslagen van waardering balans en resultaatbestemming ........................................209 Toelichting op de balans .................................................................................................217 WNT-verantwoording ......................................................................................................226 Overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..............................................229 Overige gegevens, gebeurtenissen na balansdatum.......................................................232 De bijlage verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen...................................233 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .........................................................238 Bijlagen ..............................................................................................................................239 Kostenverdeling- en toerekening MijnGemeenteDichtbij .................................................239 Verplichte BBV indicatoren
.............................................................................................241 Overzicht reserves en voorzieningen, inclusief omschrijvingen .......................................249 Overzicht belastingen en heffingen .................................................................................252 Personeel en salarissen en sociale lasten ......................................................................253 Overzicht begrotingswijzigingen ......................................................................................254 Grondexploitatie..............................................................................................................255 Subsidiestaat welzijnsactiviteiten ....................................................................................258
2 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Algemeen
Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening van 2024. Met deze jaarrekening legt de gemeente Sint-Michielsgestel verantwoording af over gemeenschapsgeld dat in het boekjaar 2024 is uitgegeven. Ook geven we aan wat er van de beleidsvoornemens is gerealiseerd. Het resultaat bedraagt ruim € 2,2 miljoen positief. De grootste onderdelen hiervan zijn: energiekosten (€ 0,3 miljoen), beleid in uitvoering waarvoor resterende budgetten worden overgeheveld (€ 0,4 miljoen), algemene uitkering, inclusief decembercirculaire (0,4 miljoen), teruggave BTW (€ 0,4 miljoen) en bijdrage MGD (€ 0,4 miljoen). Daarnaast zijn er op diverse budgetten incidentele resultaten ontstaan. In het jaarverslag gaan we in op de financieel-inhoudelijke oorzaken van dit resultaat. Ook in 2024 is het gelukt om te voldoen aan de doelstelling van het Bestuursakkoord om onze gemeente financieel gezond te maken en te houden. De jaarrekening laat een positief resultaat zien en de vermogenspositie is verder verbeterd. Toch staan de uitvoering van wettelijke taken en grote maatschappelijke opgaven onder druk door de financiële vooruitzichten. Het Rijk geeft tot en met 2025 extra middelen, maar vanaf 2026 zijn deze bijdragen aanzienlijk minder. Dit vraagt om een maatregelenpakket om daarmee een structureel sluitende begroting tot en met 2029 te realiseren.
Voorstellen hiervoor nemen we op in de Voorjaarsnota 2025-2029.
3 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Leeswijzer Opzet jaarstukken 2024 De jaarstukken 2024 bestaan uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk Algemeen Dit hoofdstuk bevat een korte samenvatting van het jaar 2024 en het behaalde resultaat. • Hoofdstuk Programma's Dit hoofdstuk beschrijft per programma de realisatie van de voorgenomen beleidsdoelstellingen en de inzet van financiële middelen per programma. • Hoofdstuk Paragrafen In dit hoofdstuk zijn de 7 voorgeschreven paragrafen opgenomen. De onderwerpen van de paragrafen zijn belangrijk voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. De paragrafen zijn eigenlijk dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s. • Hoofdstuk Jaarrekening De jaarrekening bestaat naast een aantal voorgeschreven onderdelen met name uit een verantwoording van het financiële resultaat, de balans en toelichting hierop en een overzicht van baten en lasten. • Hoofdstuk Bijlagen In dit hoofdstuk is een aantal samenvattende overzichten opgenomen. Onderdeel Planning en Controlcyclus De jaarrekening is het sluitstuk van de totale planning & control cyclus. Eerdere documenten, die invloed hebben gehad op de inhoudelijke en financiële verantwoording zijn: • Begroting 2024 (raad 2 november 2023); • Najaarsnota 2023 (raad 2 november 2023); • Voorjaarsnota 2024-2028 (raad 4 juli 2024); • Najaarsnota 2024 (raad 7 november 2024).
Programmaverantwoording De jaarrekening 2024 kent vijf programma’s met daaronder 33 beleidsproducten, net als de begroting 2024. De programma's zijn: 1. Duurzaamheid 2. Meedoen 3. Leefomgeving 4. Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport 5. Ruimtegevend bestuur. Het jaar 2024 is het laatste jaar waarbij het autorisatieniveau is bepaald op het niveau van beleidsproduct. De opbouw van een programma ziet er als volgt uit: • Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel • Dit was het doel • Dit viel eronder • Dit kostte het • Tabel bijdrage van het programma in relatie tot de jaarrekening • Producten • Projecten. Voor alle producten die onder een programma vallen, is opgenomen: 4 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
• • • • •
Verantwoordelijke portefeuillehouder(s) Dit hebben we dit jaar gedaan Zo hebben we dit meetbaar gemaakt Dit kostte het Financiële toelichting.
Het autorisatieniveau is op basis van de financiële verordening bepaald op het niveau van beleidsproducten. Informatie over indicatoren en kengetallen is onder het kopje 'Zo hebben we dit meetbaar gemaakt' alleen opgenomen voor producten waarvoor dit toegevoegde waarde heeft. Verder is vanaf 2017 wettelijk voorgeschreven dat elke gemeente een basisset van een aantal beleidsindicatoren in elke begroting en jaarverslag opneemt. In dit jaarverslag zijn deze indicatoren te vinden in de bijlagen. Voor alle projecten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Dit was het doel • Dit hebben we dit jaar gedaan.
Financiële positie De financiële positie van de gemeente beschrijven we in drie onderdelen: • Het resultaat vóór bestemming De gerealiseerde exploitatie-inkomsten (baten) en -uitgaven (lasten). • De resultaatbestemming De wijzigingen in het eigen vermogen. Baten kunnen op voorhand in het eigen vermogen gestort worden (storting in reserves), of het eigen vermogen kan gebruikt worden om lasten te dekken (onttrekken aan reserves). • Het resultaat ná bestemming Het bedrag dat overblijft nadat alle lasten gedekt zijn door inkomsten of eigen vermogen.
Het resultaat Jaarresultaat 2024 De jaarrekening 2024 is afgesloten met een positief resultaat van € 2.236.000. Dit betreft het resultaat na bestemming, dus nadat er mutaties van en naar diverse reserves zijn verantwoord op basis van eerdere besluitvorming door de gemeenteraad. Samenvattend kan hier het volgende overzicht van worden gegeven: Resultaat (x € 1.000)
2024
Resultaat voor bestemming
3.977,1
Resultaatbestemming
-1.741,1
Resultaat na bestemming
2.236,0
Toelichting resultaat 2024 Bij elk product is onder het kopje ‘dit kostte het’ een financiële toelichting opgenomen waarbij wordt ingegaan op de verschillen tussen de begrote en gerealiseerde bedragen. Een samenvattende toelichting op het gerealiseerde resultaat is opgenomen in het hoofdstuk Jaarrekening (Toelichting resultaat).
5 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Bestemming jaarresultaat Via vaststelling van deze jaarrekening wordt de gemeenteraad voorgesteld het resultaat na bestemming als volgt te bestemmen: Bestemming resultaat (x € 1.000)
2024
Resultaat na bestemming
2.236,0
voorstel bestemming resultaat: - Overhevelingen
355,4
- Decembercirculaire
60,3
- Netto effect (Algemene risico reserve)
1.820,3
Totaal bestemd resultaat
2.236,0
De vergelijkende cijfers Ten opzichte van de begroting 2024 na wijziging is een voordelig exploitatieresultaat gerealiseerd van afgerond € 2,2 miljoen. In vergelijk met de werkelijke cijfers 2023 en de begrote cijfers 2024 kan hier het volgende beeld van worden gegeven. (bedragen x € 1.000) resultaat na bestemming
werkelijk begroot 2024 begroot 2024 2023 voor wijziging
werkelijk
resultaat
na wijziging
2024
2024
Totaal baten exploitatie
82.162
81.508
90.856
90.015
-841
Totaal lasten exploitatie
79.641
78.485
91.765
86.038
5.727
Resultaat voor bestemming
2.521
3.023
-909
3.977
4.886
Onttrekking aan reserves
6.155
1.634
4.456
3.901
-555
Storting in reserves
8.677
4.657
3.547
5.642
-2.095
Resultaatbestemming
-2.522
-3.023
909
-1.741
-2.650
-1
0
0
2.236
2.236
Resultaat na bestemming
Bij de begroting na wijziging was vóór mutaties met de reserves een nadelig resultaat voorzien van € 909.000. Om een sluitende begroting te realiseren is per sado voor ditzelfde bedrag een netto onttrekking aan de reserves begroot. Uiteindelijk is er een voordelig resultaat voor bestemming gerealiseerd van € 3.977.000 en is per saldo € 1.741.000 in de reserves gestort. Hierdoor is het werkelijke resultaat na bestemming € 2.236.000 gunstiger dan voorzien bij de begroting na wijziging.
6 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Onderstaand overzicht geeft op hoofdlijnen inzicht in een aantal kerngegevens, belastingen en rechten en het verloop van de vermogenspositie per einde van het boekjaar van onze gemeente. Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Jaarrekening
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Aantal inwoners per 31-12
29.208
29.502
29.731
30.148
30.094
30.176
Woonruimten (statline BAG/CBS) per 31-12
12.183
12.274
12.438
12.568
12.674
12.684
Aantal inwoners/woonruimte
2,40
2,40
2,39
2,40
2,37
2,38
Bijstandsontvangers per 31-12
223
227
215
217
201
208
472,2
2.522,1
1.708,6
1.970,2
-1,2
2.236,0
basisbedrag
80,04
169,96
162,24
189,12
195,60
192,00
lediging van 60 liter restafval
2,12
2,15
2,48
3,74
4,50
4,00
lediging van 140 liter restafval
4,91
5,02
5,79
8,73
10,00
10,00
lediging van 240 liter restafval
8,44
8,60
9,92
14,97
18,00
18,00
lediging van 60 liter groen
0,99
1,06
1,23
0,00
0,00
0,00
lediging van 140 liter groen
2,30
2,48
2,86
0,00
0,00
0,00
appartementencomplex
105,60
195,75
192,00
234,12
276,00
252,00
opbrengsten afvalverwijdering (x € 1.000)
1.829,3
2.909,8
2.953,5
3.177,2
3.453,0
3.399,1
dekkingspercentage
78,27%
93,05%
112,75%
121,87%
114,25%
105,44%
372,5
0,0
480,6
1.203,8
1.694,0
2.001,2
120,24
120,24
107,88
109,32
112,92
116,64
0,36
0,36
0,34
0,34
0,35
0,36
opbrengsten rioolrecht (x € 1.000)
2.121,2
2.059,1
1.873,7
1.902,1
1.977,8
2.035,0
dekkingspercentage
121,87%
156,79%
131,64%
131,32%
104,43%
109,52%
Stand van de voorziening (x € 1.000)
8.210,5
8.965,4
9.421,5
9.924,7
9.935,4
9.723,7
tarief gebruiker niet-woningen
0,1624%
0,1621%
0,1871%
0,1934%
0,1951%
0,2011%
tarief eigenaar woningen
0,1315%
0,1276%
0,1317%
0,1275%
0,1132%
0,1182%
tarief eigenaar niet-woningen
0,2402%
0,2497%
0,2899%
0,2975%
0,3027%
0,3166%
Opbrengst OZB (x € 1.000)
6.170,1
6.414,3
7.097,3
7.622,6
8.025,6
8.490,7
Eigen vermogen (x € 1.000)
16.589,0
19.257,6
22.097,9
27.364,9
29.886,1
33.863,2
Voorzieningen (x € 1.000)
14.521,2
15.331,1
13.764,0
15.260,8
16.043,1
16.415,4
Vaste schulden (x € 1.000)
3.851,1
2.705,2
2.056,2
1.653,8
1.248,0
857,1
Resultaat na bestemming
Afvalstoffenheffing (in € )
Stand van de voorziening (x € 1.000)
Rioolrecht (in €) basisbedrag bedrag per m3 waterverbruik
Onroerende-zaakbelastingen als percentage van de WOZ-waarde
Vermogenspositie
7 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma's Duurzaamheid
8 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Het geven van ruimte is een rol die Sint-Michielsgestel wil invullen in de relatie met haar inwoners. Er is fysieke ruimte in de vorm van weidse velden, talrijke bossen, parken, rivieren en het kanaal. Volop ruimte om te fietsen, wandelen, varen of juist tot rust te komen. Maar we willen onze inwoners ook de ruimte geven om initiatief te nemen in het verbeteren van de leefomgeving. De ruimte bieden en stimuleren om mee te denken én te doen op het gebied van duurzaamheid. Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart. We moeten nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat geldt voor de gemeente, maar ook inwoners en (maatschappelijke) ondernemers kunnen en moeten hun steentje bijdragen. De duurzaamheidsvisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma stellen we samen met inwoners, politiek en bedrijfsleven op. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel Klimaatneutraal in 2040 Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart in onze gemeente. In 2040 willen we klimaatneutraal zijn. Hiervoor moeten we nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat gaan we ook doen. We kiezen er voor geen windturbines te plaatsen deze bestuursperiode vanwege de impact op natuur en omgeving. Leefbaarheid in het buitengebied Leefbaarheid houdt niet op bij onze dorpen. Ook ons buitengebied krijgt in deze bestuursperiode extra aandacht. Duurzaamheid, natuur en milieu spelen daarin een rol. Zodat ons buitengebied een nog betere plek wordt om samen te werken, te wonen en te recreëren. Meer aandacht voor duurzaamheid Duurzaamheid is niet zozeer een zelfstandig ‘thema’, maar een integrale manier van werken en denken die in alle beleidsvelden tot uiting komt. Duurzaamheid loopt daarmee dwars door de andere begrotingsprogramma’s heen. De duurzaamheidsgedachte heeft zich door de jaren heen steeds breder ontwikkeld tot een belangrijk speerpunt van deze tijd. De opgaven die wij krijgen vanuit het klimaatakkoord (klimaatadaptatie en energietransitie) vragen de komende jaren steeds meer aandacht. Het algemene uitgangspunt van duurzaamheid is dat in de samenleving people-planet-prosperity met elkaar in evenwicht moeten zijn. De samenhang met andere opgaven is groot.
Dat vraagt om een integrale aanpak die zorgt voor duurzame bedrijfsontwikkeling, innovatie en verbetering van het woon-, werk- en leefklimaat. De integrale aanpak baseren we op de door de Verenigde Naties opgestelde "Global Goals". We werken deze integrale aanpak verder uit in de duurzaamheidsvisie 2040. Deze moeten we nog maken. Duurzaamheid verdient een krachtige impuls als verbinder van ecologie, sociaal en economie. Samen moeten we zoeken naar nieuwe mogelijkheden en innovatieve concepten op bijvoorbeeld het gebied van energie.
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Duurzaamheid: • Klimaatadaptatie en energietransitie • Plattelandsvernieuwing • Afval • Riolering • Milieu 9 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Duurzaamheid
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Baten Klimaatadaptatie en energietransitie
387
765
2.133
604
-1.528
Plattelandsvernieuwing
48
35
2.390
253
-2.137
Afval
4.007
3.920
4.166
3.908
-258
Riolering
2.048
2.243
2.485
2.320
-166
97
2
167
186
20
6.587
6.965
11.340
7.271
-4.069
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Milieu Totaal Baten Duurzaamheid
Lasten Klimaatadaptatie en energietransitie
-734
-1.253
-2.889
-1.080
1.809
Plattelandsvernieuwing
-619
-251
-2.869
-568
2.301
Afval
-4.007
-3.920
-4.166
-3.908
258
Riolering
-2.048
-2.243
-2.485
-2.320
166
Milieu
-1.047
-1.047
-1.365
-1.392
-27
Totaal Lasten
-8.455
-8.713
-13.775
-9.268
4.507
Resultaat voor bestemming
-1.869
-1.748
-2.434
-1.996
438
Onttrekking aan reserves
237
39
336
309
-27
Storting in reserves
159
0
168
389
-221
Saldo resultaatbestemming
79
39
168
-79
-247
-1.790
-1.709
-2.266
-2.075
191
Resultaatbestemming
Resultaat na bestemming
10 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
11 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Klimaatadaptatie en energietransitie
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden Er is gewerkt aan de vaste werkzaamheden. Onder de kop bestuursakkoord is opgesomd wat die werkzaamheden inhouden. Bestuursakkoord Er is gewerkt aan de vaste werkzaamheden. Onder de kop bestuursakkoord is opgesomd wat die werkzaamheden inhouden. 1. Klimaatneutraal in 2040 Om hiervoor voldoende capaciteit te realiseren hebben wij vanaf 2023 een subsidie ontvangen vanuit de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Voor 2024 hebben we €585.000 ontvangen. Samen met de subsidie voor Boxtel heeft MGD hiervoor personeel in dienst of ingehuurd, die zich bezighouden met klimaatbeleid en natuurontwikkeling. 2. Opwek hernieuwbare energie Voor de uitvoering van het opwekdoel van de RES hebben wij in 2024 gewerkt aan de voorbereiding van de vergunningverlening van de tender zonneparken. In twee fasen zijn hiervoor de omgevingsdialogen gevoerd door de initiatiefnemers en is de gemeenteraad geïnformeerd over evaluatie van de dialogen in de eerste fase. In 2024 is voor zonneparken 12 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
op landbouwgrond overgangsrecht vastgesteld, waarmee in 2025 vergunningen verleend kunnen worden. Hiervoor zijn in 2024 €60.138 kosten gemaakt voor de inhuur van projectleiders, die gedekt worden uit de CDOKE en de bijdragen die worden gevraagd van de aanvragers. 3. RES-opgave Daarnaast is samengewerkt in de RES aan onder ander een energiesysteemverkenning, die inzicht moet geven aan de knelpunten en kansen die het energiesysteem in de regio biedt. Die moet inzicht geven in de opwekopgave voor de periode 2030-2050. Omdat daar geen inzicht in is, is niet beoordeeld of een herijking in een RES NOB 1.0 nodig is. 4. Warmtetransitie naar aardgasvrij De middelen uit de CDOKE zijn ook gebruikt voor de uitvoering van de warmtetransitie. Ter vergroting van de participatie en de versnelling van de warmtetransitie naar aardgasvrij hebben wij voor het project Energiebespaarcoalitie Buurkracht van het ministerie Bzk een subsidie ontvangen en zijn we succesvol geweest in het opstarten van een groot aantal buurtteams, die in de kernen van de gemeente aan de slag gaan om de warmte transitie van onderop tot uitvoering te krijgen. Daarnaast hebben we subsidies ontvangen voor het Nationale Isolatie Programma en voor de bestrijding van energiearmoede en zijn middelen beschikbaar voor bepaalde doelgroepen, die anders mogelijk niet in staat zijn hun woning te verduurzamen.
Daarvoor is ook gewerkt aan een aanbesteding en uitvoering van een soortenmanagementplan, waarmee we natuurvriendelijk kunnen isoleren. 5. Communicatie en participatie • Gemeente Sint-Michielsgestel werkt de komende 3 jaar samen met stichting Buurkracht. In 6 wijken in de gemeente Sint-Michielsgestel zijn we aan de slag gegaan om duurzame acties van inwoners te stimuleren. Denk hierbij aan het samen isoleren van de huizen, het vergroenen van de tuinen of een collectieve glasactie. Eind 2024 zijn er 6 buurtteams samengesteld onder enthousiaste inwoners, die de acties samen met hun buren gaan opzetten. • Warmtecafe's georganiseerd in het kader van de versnelling in de uitvoeringsagenda van de warmtetransitie. Het onderliggende doel van de Warmtecafé’s is om aanwezigen te informeren en vooral enthousiasmeren, en daarnaast informatie op te halen uit de buurt. Ook is het Warmtecafé een eerste stap in de klantreis voor mensen richting energiebesparing/opwek. • Verder zijn onze inwoners en belangengroepen driemaandelijks geïnformeerd door onze driemaandelijkse nieuwsbrief duurzaamheid. 6. Klimaatadaptatie Het volgen van de vastgestelde Strategie Klimaatadaptatie en het uitvoeren van de maatregelen voortvloeiende uit de vastgestelde Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Voor de uitvoering van maatregelen heeft Waterschap de Dommel cofinanciering ter beschikking gesteld.
Waterschap Aa en Maas stelt subsidies ter beschikking, waar inwoners zelf een beroep op kunnen doen. 7. Circulair bouwen In oktober is een adviseur aangetrokken, die vorm gaat geven aan de landelijke doelstelling op het gebied van circulariteit. 8. Duurzaam vervoer in en tussen onze dorpen Hieraan is uitvoering gegeven door team IVR. 9. Duurzamere landbouw Onder regie van de provincie is de transitie van de landbouw uitgevoerd. 10. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed De volgende acties zijn op dit gebied dit jaar uitgevoerd: Voor al het gemeentelijk vastgoed is een portefeuilleroutekaart opgesteld voor de verduurzaming van de verschillende panden en is er een DUMAVA-subsidie aangevraagd voor sporthal De Run. 13 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
11. Natuur Zie 1.6.2 Plattelandsvernieuwing. 12. Afval Zie 1.6.3 Afval.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal energiebesparing tov 2017 aardgas elektriciteit energieopwek:
Realisatie 2023*
Begroot 2024
Realisatie 2024*
7% 3% 15%
15% 2% 30%
17% 2% 34%
Toelichting: * :energiebesparing volgens CBS Klimaatmonitor. De realisatie van het voorgaande jaar is nog niet door het CBS bekend gemaakt. De energieopwek betreft het percentage van RESdoel van 0,04 TWh opwek in 2030 In de RES NOB 1.0 zijn lokale resultaatverplichtingen voor energiebesparing en de hernieuwbare opwek van elektriciteit en warmte in 2030 opgenomen. Uit de monitoring RES NOB blijkt dat door de elektrificatie (m.n. warmtepompen en elektrisch vervoer) de besparingsopgave voor elektriciteit niet wordt behaald ten gunste van de besparingsopgave voor aardgas. Omgerekend in eenheden energie wordt de totale besparingsopgave van 11% in 2030 naar verwachting wel behaald.
Dit kostte het Klimaatadaptatie en energietransitie
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
387
765
2.133
604
-1.528
Lasten
734
1.253
2.889
1.080
1.809
Saldo voor bestemming
-347
-487
-757
-476
281
0
0
0
0
0
Storting in reserves
159
0
0
135
-135
Saldo resultaatbestemming
-159
0
0
-135
-135
Saldo na bestemming (x €1.000)
-506
-487
-757
-611
146
Resultaatbestemming Onttrekking aan reserves
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Klimaatadaptatie en energietransitie
Begroting 2024 -757
Rekening 2024 -611
14 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil 146
Op dit product is een financieel voordeel ontstaan van € 146.000. De redenen hiervoor zijn: • Het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2024-2027 is begin 2024 vastgesteld. Het opstarten van dit uitvoeringsprogramma vergde meer tijd dan voorzien. Het restantbudget van € 144.000 hevelen we over naar 2027. • Ook in 2024 zijn diverse specifieke uitkeringen van het Rijk ontvangen (CDOKE, energiearmoede, isolatieprogramma). Om terugbetaling van deze middelen te voorkomen is prioriteit gegeven aan deze regelingen en niet aan de besteding van de eigen middelen. Het voordeel op het werkbudget van € 135.000 is gestort in de reserve Duurzaamheid. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten, administratieve boekingen en kleine verschillen.
15 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Plattelandsvernieuwing
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens en Theo Geldens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • We ondersteunden initiatieven die de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied van Sint-Michielsgestel verbeterden, zoals stoppende agrarische bedrijven en duurzame transities. • We droegen bij aan de ontwikkeling van het recreatieve potentieel van SintMichielsgestel en versterkten de landschappelijke en natuurwaarden. • We namen actief deel aan werkgroepen over landbouw, gezondheid, natuur en landschap in regio Noordoost Brabant, Van Gogh Nationaal Park en Het Groene Woud. • We droegen bij aan de Omgevingsvisie voor plattelandsvernieuwing en natuur en landschap. Bestuursakkoord • In 2024 stelden we nieuw beleid op voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB). • Samen met partners werkten we aan een concept Programma Natuur, Landschap & Biodiversiteit, dat in 2025 ter besluitvorming wordt aangeboden. • We ondersteunden (burger)initiatieven door deelname aan Stichting Het Groene Woud en bij te dragen aan het LEADER-programma. • Samen met Waterschap Aa en Maas realiseerden we de ecologische verbindingszone Schijndelse Loop, wat het Natuurnetwerk Brabant versterkte. • Door deelname aan de Stimuleringsregeling Landschap en ErvenPlus ondersteunden we het realiseren en behouden van landschapselementen en het verhogen van de biodiversiteit in het buitengebied.
16 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
• •
•
In Noordoost Brabant werkten we de Startnotitie voor Natuur en Landschap en de Groenblauwe structurenkaart uit tot een Regionale Uitvoeringsagenda Natuur & Landschap. Op verschillende locaties saneerden we intensieve veehouderijen. In Laar/Nieuw Laar, Hezelaar en Halderse Akkers realiseerden we ruimte-voor-ruimte projecten. De inkomsten hiervan gebruiken we voor de kwaliteitsverbetering van het buitengebied door nieuwe natuur en ecologische verbindingszones te creëren. Bij de herinrichting van de openbare ruimte in het centrum van Sint-Michielsgestel richtten we ook de ecologische verbindingszone langs de Dommel in. In 2024 werkten we het inrichtingsplan uit en vroegen vergunningen aan. De uitvoering start in 2025.
Financiën • Inrichting Dommelzone: door vertraging vergunningverlening is uitvoering vertraagd. Restantbedrag van € 73.000 is gereserveerd als bijdrage voor de groene inrichting van EVZ Dommelzone aan de centrumzijde in Sint-Michielsgestel. • Oude Aa-dal: € 30.000 overgeheveld naar 2025
Dit kostte het Plattelandsvernieuwing
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
48
35
2.390
253
-2.137
Lasten
619
251
2.869
568
2.301
Saldo voor bestemming
-572
-216
-480
-315
164
237
39
336
309
-27
0
0
168
253
-85
Saldo resultaatbestemming
237
39
168
56
-112
Saldo na bestemming (x €1.000)
-334
-177
-312
-259
53
Resultaatbestemming Onttrekking aan reserves Storting in reserves
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Plattelandsvernieuwing
Begroting 2024 -312
Rekening 2024 -259
17 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil 53
Op dit product is een financieel voordeel ontstaan van € 53.000. De redenen hiervoor zijn: • De aanleg van de EVZ Schijndelse Loop heeft € 12.000 minder gekost dan begroot. De uitvoering is goedkoper geweest dan bij aanvang verwacht. • Het opstellen van het VAB-beleid is in 2024 afgerond. Het opstellen heeft € 30.000 minder gekost dan verwacht. • De juridische kosten behorende bij het vaststellen van het bestemmingsplan LaarNieuw Laar zijn € 75.000 meer dan begroot. Deze kosten waren niet voorzien. • Het project Westakkers is volledig afgerond. De inrichting van het gebied heeft voor 2024 € 78.000 minder gekost dan begroot. Dit voordeel is gestort in de reserve. • Door een lopende juridische procedure bij het project Oude Aadal is het budget niet volledig benut. Het restantbedrag van € 30.000 wordt overgeheveld naar 2025. • De vergunning voor de herinrichting van de openbare ruimte in het centrum van SintMichielsgestel is aangevraagd. De uitvoering van het inrichtingsplan wordt in 2025 opgepakt. Het restantbudget van € 73.000 hevelen we over naar 2025. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten, administratieve boekingen en kleine verschillen.
18 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Afval
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden We hebben doorlopend aandacht gehad voor de basis: • de inzameling van afval bij inwoners en bedrijven, inclusief containerbeheer en klantenservice • de inzameling van afval via brengvoorzieningen, inclusief reiniging en onderhoud • communicatie en voorlichting • contractbeheer, administratie en registratie, afstemmen met P&C-cyclus • het schoon houden van de openbare ruimte rondom inzamelvoorzieningen • het ondersteunen en stimuleren van zwerfafval opruim acties en ZwerfAfvalPakkers(ZAP’ers) • adviseren en ondersteunen bij woningbouw en inrichtingsplannen en -projecten Bestuursakkoord We werkten aan het behalen van de doelstellingen voor 2030. Hoog Goede service bieden aan iedereen, voor alle afvalstromen serviceniveau Goede, geschikte, bereikbare voorzieningen Goede, begrijpelijke en bereikbare informatie Afvalstoffenheffing We verdelen de kosten eerlijk 19 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
De vervuiler betaalt – minder restafval aanbieden moet lonen Regelingen voor mensen die niet mee kunnen doen Regelingen voor mensen met lage inkomens We willen de kosten voor burgers en gemeenten zo laag mogelijk houden Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2024 is de Beleidsnotitie Afval & Grondstoffen 2023-2030 in werking getreden en het bijhorende uitvoeringsplan opgesteld. In de notitie staan de doelstellingen voor 2030 en de kaders voor het afvalbeleid en de uitvoering van de inzameling van het huishoudelijk afval. We zijn verder gegaan met een optimalisatie van de administratieve processen binnen het product afval. Op die manier willen we komen tot betere ramingen en onderbouwingen van de tarieven. We hebben dit met goed gevolg afgerond en gaan verder met het realiseren van de uitvoeringsplannen. Om de doelstellingen te behalen hebben we in 2024 de volgende projecten uitgevoerd: • Het uitwerken voor een nieuw inzamelsysteem bij hoogbouw- en verzamellocaties Ondergrondse containers voor restafval, PMD en oud-papier Bovengrondse cocons voor GFT De zoekgebieden voor locaties zijn in beeld gebracht en de levering van de containers is geregeld. • Het optimaliseren van inzamelsystemen op wijkniveau (Glas, Textiel, Luiers/Incontinentiemateriaal) Beoordelen locaties, aantallen en soort containers, zo hebben we op verschillende locaties luiercontainers neergezet.
Voormalige stortplaats Vlagheide Nazorg Stortplaats: De overdracht aan de Provincie is uitgesteld tot minimaal 2025, mogelijk zelfs tot 2030. Tot de provincie de stortplaats over gedragen krijgt (mogelijk pas 2030) is het voormalig Stadsgewest verantwoordelijk voor de nazorg, daarom is de regeling voor het Stadsgewest aangepast naar de nieuwe wetgeving.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal minder restafval [ kg/inwoner*jaar] meer afvalscheiding [ % gescheiden ingezameld afval]
Realisatie 2023 102 kg 75,3%
Begroot 2024 85 kg +/- 80 %
Realisatie 2024 97kg 74,8%
Toelichting: Deze resultaten zijn minder dan verwacht. We hebben per inwoner ruim 5 kilo restafval minder opgehaald dan in 2023. In totaal hebben we bijna 75% van al het afval gescheiden ingezameld. Om de doelspelingen van 2030 te behalen zullen we extra inspanningen moeten leveren.
20 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Afval
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
4.007
3.920
4.166
3.908
-258
Lasten
4.007
3.920
4.166
3.908
258
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
Saldo na bestemming (x €1.000)
0
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Afval
Begroting 2024 0
Rekening 2024 0
Verschil 0
Op het product Afval wordt per definitie een nihil-resultaat behaald. Reden hiervan is dat we de kosten hiervan 100% kostendekkend doorbelasten. Eventuele overschotten of tekorten die in enig jaar ontstaan verrekenen we met de voorziening afval. Afhankelijk van de stand van de voorziening passen we in een volgend jaar de tarieven voor afval aan. Het uiteindelijke resultaat is een storting in de voorziening van € 307.200, terwijl een storting voorzien was van € 89.300. De stand van de voorziening stijgt hierdoor van € 1,7 miljoen per 1 januari 2024 tot iets meer dan € 2 miljoen eind 2024. Bij de bepaling van het tarief afvalstoffenheffing 2026 beoordelen in welke omvang de voorziening hiervoor kan worden ingezet. In 2025 kennen we al een begrote onttrekking van € 428.100. De redenen hiervoor zijn: • het effect BTW/BCF op het product afval is € 114.000 lager dan begroot. • meer baten afvalstoffenheffing € 38.000, minder kwijtscheldingen € 10.000 en overige kosten € 58.000 Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
21 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Riolering
Verantwoordelijke(n): Theo Geldens en Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Het rioolstelsel, pompgemalen en alle hierin opgenomen voorzieningen zijn het hele jaar beheerd, geïnspecteerd en onderhouden volgens de wettelijke eisen. Hierdoor bleef de functionele werking gegarandeerd. • Om wateroverlast te voorkomen hebben we continu de hydraulische werking in de gaten gehouden. Noodzakelijke verbeteringen zijn zo snel mogelijk doorgevoerd. • We hebben werkzaamheden uit die voortkomen uit de beleidsvisie en uitvoeringsplanning van het vastgestelde verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP6 2020- 2024) uitgevoerd en de looptijd van dit plan met een jaar verlengd. • Klachten en meldingen over rioolverstoppingen en wateroverlast zijn zo snel mogelijk maar uiterlijk binnen 24 uur afgehandeld. Projecten De looptijd van het vGRP is met één jaar verlengd en gestart is met het financieel en inhoudelijk herzien voor de periode 2025-2029. Daarvoor zijn berekeningen uitgevoerd, dit nieuwe plan wordt door de raad in 2025 vastgesteld. • Overeenkomstig de planning van het vigerend verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP6) zijn vanaf 2020 en verder de grootschalige vervangingen van het 22 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
• •
vrijvervalriool op wijkniveau in uitvoering. In 2020 zijn we met de eerste jaarschijf gestart in Middelrode. Dit project is afgerond. In 2024 is de voorbereiding gestart voor de wijk Theereheide in Sint-Michielsgestel. Binnen deze meerjarige aanpak nemen we klimaat-adaptieve maatregelen mee, koppelen we zoveel mogelijk panden af van de riolering waarbij we tevens beperkt bestaande knelpunten in de bestrating met betrekking tot toegankelijkheid mindervaliden en groen op integrale wijze oplossen en verbeteren we de verkeerssituatie. In die synergie worden ook de aanwezige lichtmasten omgebouwd naar LED. In 2024 hebben we verschillende hoofdgemalen en drukriool gemalen gerenoveerd. De ontwerptechnische voorbereidingen voor de vervanging van de riolering in een deel van de Sint- Lambertusweg te Gemonde met daaraan gekoppeld een optimalisatie van de bovenliggende verhardingen, groenvoorziening en verkeerssituatie, is afgerond. Ook de nutsbedrijven participeren in dit project met betrekking tot hun belangen.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal Lengte vrijvervalriool in km Aantal klachten/meldingen van storingen drukriool, rioolverstoppingen/wateroverlast controle functioneren drukriool door opsporen illegale hemelwater aansluitingen
Realisatie 2023 160 150
Begroot 2024 165 150
Realisatie 2024 165 140
45
150
150
Dit kostte het Riolering
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
2.048
2.243
2.485
2.320
-166
Lasten
2.048
2.243
2.485
2.320
166
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
Saldo na bestemming (x €1.000)
0
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
23 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Riolering
Begroting 2024 0
Rekening 2024 0
Verschil 0
Op het product Riolering wordt per definitie een nihil-resultaat behaald. Reden hiervan is dat we de kosten hiervan 100% kostendekkend doorbelasten. Eventuele overschotten of tekorten die in enig jaar ontstaan verrekenen we met de voorziening riolering. Afhankelijk van de stand van de voorziening passen we in een volgend jaar de tarieven voor riool aan. Het product is 100% kostendekkend, dus het saldo van het product wordt gemuteerd met de voorziening riolering. Voor 2024 is dat een onttrekking van in totaal € 211.800 terwijl € 432.700 begroot was De reden hiervoor zijn: • Budget voor afkoppelen hemelwaterafvoer is ingezet in 2024, ook zijn inkomsten ontvangen van het waterschap die ten gunste van de riolering zijn gebracht. Dit betekent dat het begrote budget € 108.000 valt het binnen het resultaat dat aan de voorziening riolering wordt toegekend. De begrote doorbelasting aan product duurzaamheid was onterecht begroot wat een positief saldo geeft van € 100.000 • De energielasten voor de riolering zijn € 171.000 lager dan begroot. De bijraming in de Voorjaarsnota 2024 op basis van de nieuwe aanbesteding zijn te hoog ingeschat. • Overige verschillen worden door meer onderhoud en hoger effect BTW-BCF Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten, overige kleinere afwijkingen en administratieve boekingen.
24 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Milieu
Verantwoordelijke(n): Theo Geldens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Voorbereiding vijfde tranche Basisregistratie Ondergrond (BRO) In 2024 zijn we gestart met de voorbereiding van de vijfde tranche (Milieukwaliteit) van de BRO. We zijn begonnen met het verzamelen en eenduidig digitaal registreren van alle milieuhygiënische bodemonderzoeken in het Bodemkundig Informatiesysteem (BIS). Vanuit het BIS kunnen de bodemonderzoeken beschikbaar worden gesteld in het BRO. In 2025 zullen we dit verder oppakken om ervoor te zorgen dat het proces loopt en klaar is voor de formele start van de vijfde tranche op 1 juli 2025. Dankzij de BRO zijn steeds meer gegevens over de bodem en ondergrond, zoals bodemkwaliteit en grondwaterstanden, voor iedereen vrij beschikbaar. Hierdoor wordt het mogelijk om het bodem-watersysteem een meer doorslaggevende rol in de inrichting van de publieke ruimte te laten spelen. Daardoor is ons land beter bestand tegen klimaatverandering en voorkomen we nog meer druk op de biodiversiteit. Zo zorgen we samen voor duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond. • Overdracht van bodemtaken onder de Omgevingswet De provincie deelde met ons de lijst van locaties waar wij voortaan bevoegd zijn om te beslissen over ernstige gevallen van bodemverontreiniging. De daadwerkelijke dossieroverdracht door de provincie heeft in 2024 nog niet plaatsgevonden.
De aanvullende bodemtaken, zoals het beoordelen van bodemonderzoeken en toezicht op bodemsaneringen, zijn ondergebracht bij de Omgevingsdienst Brabant Noord 25 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
(ODBN). • Ondersteuning en verduurzaming van de agrarische sector In 2024 hebben 2 Gestelse veehouders zich aangemeld voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (LBV). Beide veehouders moeten nog een keus maken of ze daadwerkelijk gaan deelnemen. • We toetsten ruim 40 ruimtelijke ontwikkelingen op milieuaspecten Wanneer we constateerden dat er een negatieve impact was op het woon- en leefklimaat deden we suggesties voor aanpassingen. Op die manier probeerden we de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. • Geluidsaneringsprojecten We hadden in 2024 3 geluidsaneringsprojecten voor woningen gelegen langs drukke gemeentelijke wegen. Dat zijn: • Maaskantje – Hoogstraat, o bij 27 woningen geluidsisolerende maatregelen getroffen, nog 1 woning te doen. • Theerestraat – Schijndelseweg o bij 19 van de 27 woningen die voor geluidsisolerende maatregelen in aanmerking kwamen zijn de maatregelen getroffen. Met 2 eigenaren zijn we nog in overleg. De overige eigenaren hebben afgezien van deelname aan dit project. • Doorgaande route Berlicum – Middelrode o 219 woningen zijn onderzocht. 137 woningen kwamen in aanmerking voor een nader onderzoek. 75 eigenaren hebben hierop positief gereageerd. 73 woningen hiervan zijn nader onderzocht, de resterende 2 onderzoeken we in 2025. De uitkomsten en het vervolg hierop volgen in 2025.
1 woning is reeds voorzien van geluidmaatregelen. In 2023 is subsidie bij het Rijk aangevraagd en verkregen voor een laatste veegactie. Hierin zijn 41 woningen opgenomen die nog in aanmerking kunnen komen voor geluidmaatregelen. Dit project is nog niet gestart. • Aandacht voor schone lucht gericht op houtstook en landbouw Via lokale (sociale media) kanalen hebben we de campagne ‘Eerlijk over houtstook’ gevoerd om de inwoners van Sint-Michielsgestel meer bewust te maken van de negatieve gezondheidseffecten van houtstook.
26 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Milieu
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
97
2
167
186
20
Lasten
1.047
1.047
1.365
1.392
-27
Saldo voor bestemming
-950
-1.045
-1.198
-1.205
-7
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
-950
-1.045
-1.198
-1.205
-7
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Milieu
Begroting 2024 -1.198
Rekening 2024 -1.205
Op dit product is een financieel nadeel ontstaan van € 7.000. Het bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
27 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil -7
Meedoen
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Onze dorpen kennen een goede sociale samenhang. Veel inwoners, verenigingen en initiatiefnemers zijn bereid iets voor de ander te doen. We sluiten aan bij de kracht van de samenleving en versterken en ondersteunen waar nodig. Samen met inwoners kijken we hoe we hun directe leefomgeving verder kunnen versterken. Hoe we inwoners meer hun eigen kracht kunnen laten pakken en hoe we ze de ruimte kunnen geven om hun mogelijkheden goed te gebruiken. Is dit onvoldoende mogelijk? Dan proberen we ondersteuning te bieden via maatwerkoplossingen. Op die manier geven we iedereen de kans om mee te doen. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel De vergrijzing neemt de komende jaren toe in onze gemeente en dat heeft invloed op de vraag naar zorg en op de woonbehoefte. Samenwerking met de professionele en vrijwilligers organisaties is nodig om te zorgen dat er voor de groeiende groep ouderen adequate huisvesting is, maar ook om te zorgen dat de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft. Ook in onze gemeente is de huisvesting van statushouders actueel. We halen in samenwerking met de corporaties jaarlijks onze taakstelling, maar dit blijft een uitdaging vanwege het relatief lage aantal beschikbare huurwoningen. Hier bovenop komt de vraag om vluchtelingen op te vangen, op dit moment voornamelijk uit Oekraïne. De zorg voor onze jeugd staat onder druk. Er is zowel een gebrek aan geld als aan personeel in de jeugdzorg. Dat terwijl goede en tijdige inzet van zorg erger kan voorkomen. Het wordt de uitdaging om de komende jaren nog meer de verbinding met het voorliggend veld te realiseren en tegelijk goed te sturen op de inzet en inkoop van zorg. Nu het economisch tij onzeker is, wordt de situatie er voor mensen met een kleiner inkomen en/of schulden niet eenvoudiger op. Een betere invulling aan de regierol van de gemeente 28 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
helpt om armoede eerder op het spoor te komen en grote schuldenproblematieken te voorkomen. Daar is extra inzet voor nodig. De voorbije coronajaren hebben het belang van een goede gezondheid al te meer duidelijk gemaakt. Er wordt een groeiend belang gelegd bij de fysieke en mentale gezondheid. Samen met partners in het veld willen we hier extra werk van maken. Denk aan het versterken en verbreden van de aanpak tegen eenzaamheid en het stimuleren van een goede gezondheid en een goede levensstijl bij onze inwoners.
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Maatschappelijke Ontwikkeling: • Maatschappelijk werk • Minderheden (vluchtelingen/statushouders) • Jeugdzorg • Wmo • Inkomensvoorziening • Participatie • Volksgezondheid • Onderwijs
29 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Meedoen
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Baten Maatschappelijk werk
478
0
559
695
136
4.030
305
3.962
4.079
117
7
4
7
5
-2
WMO
1.145
277
906
1.073
167
Inkomensvoorziening
4.030
3.822
3.849
5.037
1.188
Participatie
27
0
98
131
33
Volksgezondheid
7
0
0
0
0
637
561
422
757
335
10.360
4.968
9.803
11.777
1.975
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Minderheden Jeugdzorg
Onderwijs Totaal Baten Meedoen
Lasten Maatschappelijk werk
-1.892
-1.575
-2.383
-2.564
-181
Minderheden
-2.403
-675
-4.112
-3.312
800
Jeugdzorg
-7.869
-7.803
-9.283
-9.357
-74
WMO
-9.215
-9.897
-8.440
-8.642
-202
Inkomensvoorziening
-7.820
-6.462
-5.640
-6.099
-459
Participatie
-4.939
-4.460
-6.067
-5.951
116
Volksgezondheid
-1.138
-1.305
-1.602
-1.590
12
Onderwijs
-4.261
-3.867
-4.859
-5.161
-302
Totaal Lasten
-39.536
-36.044
-42.385
-42.676
-291
Resultaat voor bestemming
-29.176
-31.076
-32.583
-30.899
1.683
Onttrekking aan reserves
1.269
677
2.625
2.486
-139
Storting in reserves
3.379
305
1.204
2.795
-1.591
Saldo resultaatbestemming
-2.110
373
1.421
-310
-1.731
Resultaat na bestemming
-31.286
-30.703
-31.162
-31.209
-47
Resultaatbestemming
30 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
31 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Maatschappelijk werk
Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Binnen de samenwerking van BINT, Farent, MEE en andere partners worden inwoners doorverwezen naar BINT om te kijken of er mogelijkheden zijn voor het doen van vrijwilligerswerk. Inwoners maken op die manier een stap in meedoen en dagstructuur aanbrengen. In 2024 heeft Bint verschillende vormen van deskundigheidsbevordering georganiseerd voor vrijwilligers, zowel gericht op specifieke groepen vrijwilligers als aanbod voor alle vrijwilligers. In 2025 onderzoeken we of deze vormen nog voldoende voorzien in de behoefte of dat andere vormen meer passend zijn. • Ter ondersteuning van mantelzorgers heeft Bint verschillende mantelzorgcafés georganiseerd. Dit was voornamelijk bedoeld voor lotgenotencontact. Op de dag van de mantelzorg zijn als waardering kleine attenties uitgereikt en een moment om elkaar te ontmoeten onder het genot van een kopje koffie/thee met wat lekkers. • We ondersteunden verschillende initiatieven van BINT, de seniorenverenigingen en de Zonnebloem, die gericht zijn op gezond en vitaal ouder worden en op de bestrijding van eenzaamheid. • We investeerden ook in 2024 in de samenwerking tussen wijkteams, primaire partners en ketenpartners. Er zijn wekelijkse casusoverleggen en op de werklocaties De Meander en Den Durpsherd zoekt men elkaar actief op. • De primaire partners, GGD en WSD werken nauw samen.
Het uiteindelijke doel is om te komen tot een integraal uitvoeringsplan. • In 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten, dat is gericht op het verbeteren van de gezondheid en versterken van de sociale basis. Hiervoor zijn ook 32 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
middelen beschikbaar gesteld voor valpreventie. In 2024 hebben twee fysiotherapeuten en de buurtsportcoach van Bint een aantal valpreventietrainingen gegeven. Daarnaast is de buurtsportcoach bij verschillende beweeggroepen voor senioren geweest met de Smartfloor en zijn er verschillende vitaliteitsdagen georganiseerd. Bestuursakkoord • In 2024 hebben we een start gemaakt met het opstellen van de integrale visie sociaal domein met als doel om uiteindelijk te komen tot een integraal aanbod aan gezamenlijke voorzieningen en ondersteuning in het voorliggend veld. Dit doen we door middel van externe sessies in afstemming met onze maatschappelijk partners. Naar verwachting wordt de visie in 2025 vastgesteld. We werken de visie uit in een uitvoeringsprogramma en opdracht aan onze primaire partners • We hebben in 2024 de inzet van welzijn op recept (WoR) uitgebreid naar alle kernen. WoR houdt in dat patiënten van huisartsen een recept krijgen voor een welzijnscoach wanneer er geen medische oorzaak is voor bepaalde klachten maar sprake is van (onderliggende) sociaal maatschappelijke of psychosociale problemen. In 2024 zijn 33 nieuwe verwijzingen opgepakt door de welzijnscoach van BINT en inwoners succesvol begeleid naar een welzijnstraject/activiteit.
• In 2024 zijn we gestart met het project Buurters, om buurtnetwerken op te zetten, waarin inwoners elkaar ondersteunen bij eenvoudige hulpvragen. • In 2024 hebben we de doorontwikkeling van het wijkgericht werken uitgewerkt in het ontwikkelkader wijkgericht werken. Het doel van de doorontwikkeling is het versterken van de ketensamenwerking in de wijken. Hierdoor kunnen sneller en meer gericht voorzieningen en ondersteuning vanuit de 0e en 1e lijn worden ingezet of naar worden doorverwezen. • De strategische vergrijzingstafel is een samenwerking tussen onze gemeente, Vivent, Zorggroep Elde Maasduinen, Bint, Woonmeij en seniorenverenigingen. De opdracht van de vergrijzingstafel is om een beweging op gang te brengen waarbij inwoners eerder anticiperen op ouder worden in de eigen woning. Hieraan zit ook een uitvoeringsprogramma gekoppeld waar we met verschillende ketenpartners aan werken. Op basis van het convenant worden diverse projecten uitgevoerd, zoals Buurters en bewustwording onder ouderen (door de seniorenverenigingen). De ouderenzorgorganisaties stemmen hun werkzaamheden in de wijk steeds meer af. • De seniorenverenigingen hebben dit jaar meerdere bijeenkomsten in de kernen Berlicum/Middelrode, Den Dungen en Sint-Michielsgestel/Gemonde georganiseerd. Dit ging over bewustwording over het ouder worden in relatie tot wonen, zorg en sociaal netwerk.
• Dementievriendelijke gemeenschap heeft de spreekuren voor inwoners verder uitgewerkt, waarbij VR brillen (virtual reality) worden ingezet om dementie te ervaren vanuit de zorgvrager. Tevens zijn zij initiator voor de Zomerweken. Daar is onder leiding van Bint een mooie samenwerking ontstaan tussen verschillende organisaties en verenigingen. Zij hebben een divers activiteitenprogramma opgesteld in iedere kern om te zorgen dat er ook in de zomer iets te doen is, wanneer er dan juist vaak activiteiten stil komen te zetten. • We hebben een seniorenkrant uitgebracht met informatie over ouder worden, aanbod binnen de gemeente en mooie diepte interviews met inwoners en professionals die zich inzetten voor de senioren.
33 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Maatschappelijk werk
Rekening Begroting Begroting 2023 2024 voor 2024 na wijziging wijziging
Rekening 2024
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
478
0
559
695
136
Lasten
1.892
1.575
2.383
2.564
-181
Saldo voor bestemming
-1.414
-1.575
-1.824
-1.869
-45
422
347
1.651
1.548
-103
0
0
0
729
-729
Saldo resultaatbestemming
422
347
1.651
819
-832
Saldo na bestemming (x €1.000)
-992
-1.229
-174
-1.050
-876
Resultaatbestemming Onttrekking aan reserves Storting in reserves
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Maatschappelijk werk
Begroting 2024 -174
Rekening 2024 -1.050
Verschil -876
Op dit product is een financieel nadeel ontstaan van € 876.000. De redenen hiervoor zijn: • Door het toerekenen van reguliere (subsidie)budgetten aan de specifieke uitkeringen Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA) is er een incidenteel voordeel ontstaan van € 44.000. • Op de beleidsproducten Jeugdzorg, Wmo, Inkomensvoorziening en Participatie is een voordelig resultaat gerealiseerd van € 729.000. Conform het beleid is dit bedrag gedoteerd aan de egalisatiereserve sociaal domein. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
34 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
Minderheden
Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers en Eiko Smid
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • De huisvestingstaakstelling voor statushouders, die gemeenten 2 keer per jaar krijgen, is de laatste paar jaren op een hoog niveau. De taakstelling bedroeg 59 statushouders, inclusief een voorstand van 2 personen uit 2023. In 2024 hebben we 43 statushouders gehuisvest in samenwerking met de wooncorporaties. De hierdoor ontstane achterstand van 16 personen, wordt opgeteld bij de nieuwe taakstelling voor 2025. • Oorzaken van de achterstand zijn onder meer de verhoogde taakstelling, de geringe mutatiegraad bij de woningcorporaties en het relatief beperkte aantal passende sociale huurwoningen. We hebben relatief veel eengezinswoningen, wat niet aansluit bij de huisvestingsvraag voor veelal alleenstaande statushouders. Taakstelling huisvesting statushouders Sint-Michielsgestel 2024 Voorstand uit 2023
Nieuwe opdracht Opdracht 2024 incl. Gerealiseerde Achterstand op voor 2024 achterstand 2023 huisvesting 31-12-2024
-2
61
59
43
16
35 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2024 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
•
•
•
We hebben de inburgeringsplichtige inwoners alle wettelijke voorzieningen aangeboden, zoals de Wet inburgering vraagt. Dit zijn ondersteuning bij: vestiging in de gemeente, praktisch wegwijs worden, het leren van de Nederlandse taal en actief meedoen in de samenleving. Aandachtspunt is afwezigheid van inburgeraars bij taallessen en de extra kosten die hieruit voortvloeien. Dit is een landelijk probleem. We hebben al maatregelen getroffen met de inburgeringsaanbieder om dit tegen te gaan. Door diverse partners in het Taalhuis (bibliotheek Huis'73, Bint Welzijn) zijn laagdrempelige activiteiten georganiseerd, waardoor inwoners met een migratieachtergrond beter leren spreken, lezen, schrijven en kunnen meedoen in de digitale samenleving. We merken dat zij het Taalhuis steeds beter weten te vinden. Ook zijn we eind 2024 gestart met een audit-onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het Taalhuis. Het resultaat horen we in 2025. We hebben in 2024 met alle WSD-gemeenten onderzocht hoe we de opzet en werkwijze van inburgeringstraject Z-route verder kunnen verbeteren. Deze route betreft een intensief traject gericht op taal, activering en participatie.