Bijlage 1 - Jaarrekening 2023 gemeente Sint-Michielsgestel - Def
Tekst van het document
Jaarrekening 2023
Inhoudsopgave Algemeen .............................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................. 3 Leeswijzer.......................................................................................................................... 5 Financiële positie ............................................................................................................... 7 Kerngegevens, trends en ontwikkelingen ...........................................................................
9 Programma's ........................................................................................................................10 Duurzaamheid ..................................................................................................................10 Sociaal Domein.................................................................................................................29 Leefomgeving ...................................................................................................................56 Verkeersmaatregelen........................................................................................................78 Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ............................................................87 Ruimtegevend bestuur ....................................................................................................107 Paragrafen .........................................................................................................................123 Lokale heffingen .............................................................................................................123 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................131 Kapitaalgoederen ............................................................................................................139
Financiering ....................................................................................................................144 Bedrijfsvoering ................................................................................................................148 Verbonden partijen .........................................................................................................156 Grondbeleid ....................................................................................................................173 Jaarrekening ......................................................................................................................176 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening............................................................176 Resultaat en resultaatbestemming (mutatie reserves) ....................................................180 Toelichting resultaat en resultaatbestemmingen .............................................................182 Incidentele baten en lasten .............................................................................................186 Overzicht van gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen ..............................................190 Investeringen ..................................................................................................................191 Reserves
........................................................................................................................192 Voorzieningen .................................................................................................................194 Begrotingsrechtmatigheid ...............................................................................................195 Uitgangspunten en grondslagen .....................................................................................201 Financiële activa en passiva ...........................................................................................201 Balans per 31 december 2023 ........................................................................................202 Grondslagen van waardering balans en resultaatbestemming ........................................204 Toelichting op de balans .................................................................................................212 WNT-verantwoording ......................................................................................................224 Overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..............................................226 Overige gegevens, gebeurtenissen na balansdatum.......................................................228 De bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen
............................229 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .........................................................235 Bijlagen ..............................................................................................................................236 Kostenverdeling en toerekening MijnGemeenteDichtbij ..................................................236 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................238 Overzicht reserves en voorzieningen, inclusief omschrijvingen .......................................245 Overzicht belastingen en heffingen .................................................................................248 Personeel en salarissen en sociale lasten ......................................................................249 Overzicht begrotingswijzigingen ......................................................................................250 Grondexploitatie..............................................................................................................252 Subsidiestaat welzijnsactiviteiten ....................................................................................255
2 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Algemeen
Inleiding Voor u ligt de jaarrekening van de gemeente Sint-Michielsgestel, het laatste document uit de planning & control cyclus van 2023. In dit document laten we zien wat we hebben gedaan met het door de gemeenteraad van Sint-Michielsgestel beschikbaar gestelde geld. Als we kijken naar de jaarrekening van onze gemeente valt een aantal ontwikkelingen op. Daar gaan we graag kort op in. In het afgelopen jaar is stevig ingezet op een aantal ambities van het college vanuit het Bestuursakkoord. Die vonden plaats op tal van terreinen: van woningbouw en infrastructuur, tot duurzaamheid, groenbeheer, zorg, onderwijshuisvesting en maatschappelijke voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid van onze dorpen. Hoewel er om die ambities te realiseren best een groot investeringsbudget beschikbaar was, is een aanzienlijk deel daarvan overgeheveld omdat nog niet tot uitvoering overgegaan kon worden. Dit heeft onder meer te maken met de tijd die de planvorming kost, met wettelijke procedures en met aanbesteding van de werkzaamheden. Tegelijkertijd is er ambtelijk gezien wel extra werk verzet in die voorbereidingsfase. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt konden de werkzaamheden niet altijd met eigen medewerkers uitgevoerd worden, ondanks de succesvolle extra inspanning om vacatures op te vullen met vaste krachten.
De inhuur van personeel is samen met de loonkostenstijging door de nieuwe CAO en de extra kosten voor ICT in verband met de invoering van de Omgevingswet, reden voor de extra bijdrage van € 533.000 die we moeten doen aan onze ambtelijke organisatie MijnGemeenteDichtbij. Hiervan komt € 352.000 uit de egalisatiereserves loonkosten en ICT. Per saldo moet onze gemeente daardoor nog een bedrag van € 181.000 bijbetalen aan MijnGemeenteDichtbij. 3 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
In het Sociaal Domein kregen we afgelopen jaar vanuit de regionale reserve beschermd wonen onvoorzien een bedrag van € 660.000. Het gaat om een incidentele verrekening. Verder is er € 328.000 minder uitgegeven aan huishoudelijke hulp dan vooraf begroot. Dat is een ontwikkeling die financieel technisch misschien gunstig lijkt, maar het college niet tot tevredenheid stemt. Er is weliswaar minder geld uitgegeven aan huishoudelijke hulp, maar de zorgvraag uit onze gemeente is niet minder geworden. Door een gebrek aan personeel bij de zorgaanbieders kon niet alle huishoudelijke hulp ook daadwerkelijk geleverd worden. Dit baart het college zorgen en is onderwerp van gesprek met de aanbieders. Tot slot hadden we nog een onvoorziene meevaller aan de inkomstenkant. Nadat er jarenlang sprake was van geen of nauwelijks rente-inkomsten, is de spaarrente in 2023 weer gestegen. Dat betekent dat we over de gelden op ons banksaldo weer rente kregen bijgeschreven. In totaal leverde dat een plus op van bijna € 400.000 aan onvoorziene inkomsten. Al met al kijkt het college terug op een jaar waarin door de hele portefeuille heen stappen zijn gezet in het verwezenlijken van de ambities uit het bestuursakkoord en waarin ook is gewerkt aan nieuwe maatschappelijke opgaven waarvoor we als overheidsorganisatie aan de lat kwamen te staan. Dat deden we voor nu, voor later en voor elkaar.
Sint-Michielsgestel, 14 mei 2024 Het college van Burgemeester en Wethouders
4 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Leeswijzer Opzet jaarstukken 2023 De jaarstukken 2023 bestaan uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk Algemeen Dit hoofdstuk bevat een korte samenvatting van het jaar 2022 en het behaalde resultaat. • Hoofdstuk Programma's Dit hoofdstuk beschrijft per programma de realisatie van de voorgenomen beleidsdoelstellingen en de inzet van financiële middelen per programma. • Hoofdstuk Paragrafen In dit hoofdstuk zijn de 7 voorgeschreven paragrafen opgenomen. De onderwerpen van de paragrafen zijn belangrijk voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. De paragrafen zijn eigenlijk dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s. • Hoofdstuk Jaarrekening De jaarrekening bestaat naast een aantal voorgeschreven onderdelen met name uit een verantwoording van het financiële resultaat, de balans en toelichting hierop en een overzicht van baten en lasten. • Hoofdstuk Bijlagen In dit hoofdstuk is een aantal samenvattende overzichten opgenomen. Onderdeel Planning en Controlcyclus De jaarrekening is het sluitstuk van de totale planning & control cyclus. Eerdere documenten, die invloed hebben gehad op de inhoudelijke en financiële verantwoording zijn: • Begroting 2023 (raad 3 november 2022); • Tweede bestuursrapportage 2022 (raad 3 november 2022); • Bestuursnota 2023-2027 (raad 6 juli 2023); • Najaarsnota 2023 (raad 2 november 2023).
Programmaverantwoording De jaarrekening 2023 kent vijf programma’s met daaronder 33 beleidsproducten, net als de begroting 2023. De programma's zijn: 1. Duurzaamheid 2. Sociaal Domein 3. Leefomgeving 4. Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport 5. Ruimtegevend bestuur. De opbouw van een programma ziet er als volgt uit: • Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel • Dit was het doel • Dit viel eronder • Dit kostte het • Tabel bijdrage van het programma in relatie tot de jaarrekening • Producten • Projecten.
5 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Voor alle producten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Verantwoordelijke portefeuillehouder(s) • Dit hebben we dit jaar gedaan • Zo hebben we dit meetbaar gemaakt • Dit kostte het • Financiële toelichting. Het autorisatieniveau is op basis van de financiële verordening bepaald op het niveau van beleidsproducten. Informatie over indicatoren en kengetallen is onder het kopje 'Zo hebben we dit meetbaar gemaakt' alleen opgenomen voor producten waarvoor dit toegevoegde waarde heeft. Verder is vanaf 2017 wettelijk voorgeschreven dat elke gemeente een basisset van een aantal beleidsindicatoren in elke begroting en jaarverslag opneemt. In dit jaarverslag zijn deze indicatoren te vinden in de bijlagen. Voor alle projecten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Dit was het doel • Dit hebben we dit jaar gedaan.
6 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Financiële positie De financiële positie van de gemeente beschrijven we in drie onderdelen: • Het resultaat vóór bestemming De gerealiseerde exploitatie-inkomsten (baten) en -uitgaven (lasten). • De resultaatbestemming De wijzigingen in het eigen vermogen. Baten kunnen op voorhand in het eigen vermogen gestort worden (storting in reserves), of het eigen vermogen kan gebruikt worden om lasten te dekken (onttrekken aan reserves). • Het resultaat ná bestemming Het bedrag dat overblijft nadat alle lasten gedekt zijn door inkomsten of eigen vermogen.
Het resultaat Jaarresultaat 2023 De jaarrekening 2023 is afgesloten met een nadelig resultaat van € 1.151,00. Dit betreft het resultaat na bestemming, dus nadat er mutaties van en naar diverse reserves zijn verantwoord op basis van eerdere besluitvorming door de gemeenteraad. Samenvattend kan hier het volgende overzicht van worden gegeven: Resultaat (x € 1.000) Resultaat voor bestemming Resultaatbestemming
2023 2.309,8 -2.311,0
Resultaat na bestemming
-1,2
Met de Najaarsnota 2023 hebben we een negatief begrotingssaldo voorzien van € 118.300, waarmee het werkelijke resultaat van negatief € 1.200 feitelijk € 117.100 voordeliger is. Toelichting resultaat 2023 Bij elk product is onder het kopje ‘dit kostte het’ een financiële toelichting opgenomen waarbij wordt ingegaan op de verschillen tussen de begrote en gerealiseerde bedragen. Een samenvattende toelichting op het gerealiseerde resultaat is opgenomen in het hoofdstuk ‘Toelichting resultaat en resultaatbestemmingen’. Bestemming jaarresultaat Via vaststelling van deze jaarrekening wordt de gemeenteraad voorgesteld het resultaat na bestemming als volgt te bestemmen: Bestemming resultaat (x € 1.000) Resultaat na bestemming voorstel bestemming resultaat: - Overhevelingen - Inzet Besteding Sociaal domein (jeugd) - Inzet Egalisatie Opvang doelgroepen - Netto effect (Algemene risico reserve) Totaal bestemd resultaat
2023 -1,2 393,1 -197,2 -197,2 0,0 -1,2
7 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
De vergelijkende cijfers Ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging is een nadelig exploitatieresultaat gerealiseerd van afgerond € 1.000,00. In vergelijk met de werkelijke cijfers 2022 en de begrote cijfers 2023 kan hier het volgende beeld van worden gegeven. (bedragen x € 1.000) resultaat na bestemming
werkelijk
begroot 2023 begroot 2023
2022 voor wijziging
werkelijk
resultaat
na wijziging
2023
2023
Totaal baten exploitatie
77.052
72.643
85.831
82.162
-3.669
Totaal lasten exploitatie
71.785
72.483
86.964
79.641
7.324
Resultaat voor bestemming
5.267
160
-1.134
2.521
3.655
Onttrekking aan reserves
6.600
1.484
7.522
6.155
-1.367
Storting in reserves
9.897
1.644
6.388
8.677
-2.289
Resultaatbestemming
-3.297
-160
1.134
-2.522
-3.656
Resultaat na bestemming
1.970
0
0
-1
-1
Bij de begroting na wijziging was vóór mutaties met de reserves een nadelig resultaat voorzien van € 1.134.000. Om een sluitende begroting te realiseren is voor ditzelfde bedrag een onttrekking aan de reserves begroot. Uiteindelijk is er een voordelig resultaat voor bestemming gerealiseerd van € 2.521.000 en is per saldo € 2.522.000 in de reserves gestort. Hierdoor is het werkelijke resultaat na bestemming € 1.000 nadeliger dan voorzien bij de begroting na wijziging.
8 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Onderstaand overzicht geeft op hoofdlijnen inzicht in een aantal kerngegevens, belastingen en rechten en het verloop van de vermogenspositie per einde van het boekjaar van onze gemeente. Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Jaarrekening
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Aantal inwoners per 31-12
28.991
29.208
29.502
29.731
30.148
30.086
Woonruimten (statline BAG/CBS) per 31-12
12.101
12.183
12.274
12.438
12.568
12.674
Aantal inwoners/woonruimte
2,40
2,40
2,40
2,39
2,40
2,37
Bijstandsontvangers per 31-12
241
223
227
215
217
201
1.561,3
472,2
2.522,1
1.708,6
1.970,2
-1,2
basisbedrag
68,04
80,04
169,96
162,24
189,12
195,60
lediging van 60 liter restafval
1,84
2,12
2,15
2,48
3,74
4,50
lediging van 140 liter restafval
4,28
4,91
5,02
5,79
8,73
10,00
lediging van 240 liter restafval
7,34
8,44
8,60
9,92
14,97
18,00
lediging van 60 liter groen
0,94
0,99
1,06
1,23
0,00
0,00
lediging van 140 liter groen
2,19
2,30
2,48
2,86
0,00
0,00
appartementencomplex
90,00
105,60
195,75
192,00
234,12
276,00
opbrengsten afvalverwijdering (x € 1.000)
1.521,4
1.829,3
2.909,8
2.953,5
3.177,2
3.453,0
dekkingspercentage
76,39%
78,27%
93,05%
112,75%
121,87%
114,25%
0,0
372,5
0,0
480,6
1.203,8
1.694,0
117,84
120,24
120,24
107,88
109,32
112,92
0,34
0,36
0,36
0,34
0,34
0,35
opbrengsten rioolrecht (x € 1.000)
1.917,9
2.121,2
2.059,1
1.873,7
1.902,1
1.977,8
dekkingspercentage
130,04%
121,87%
156,79%
131,64%
131,32%
104,43%
Stand van de voorziening (x € 1.000)
7.372,7
8.210,5
8.965,4
9.421,5
9.924,7
9.935,4
tarief gebruiker niet-woningen
0,1547%
0,1624%
0,1621%
0,1871%
0,1934%
0,1951%
tarief eigenaar woningen
0,1395%
0,1315%
0,1276%
0,1317%
0,1275%
0,1132%
tarief eigenaar niet-woningen
0,2370%
0,2402%
0,2497%
0,2899%
0,2975%
0,3027%
Opbrengst OZB (x € 1.000)
6.115,6
6.170,1
6.414,3
7.097,3
7.622,6
8.025,6
Eigen vermogen (x € 1.000)
22.273,4
16.589,0
19.257,6
22.097,9
27.364,9
29.886,1
Voorzieningen (x € 1.000)
12.411,0
14.521,2
15.331,1
13.764,0
15.260,8
16.043,1
Vaste schulden (x € 1.000)
5.107,5
3.851,1
2.705,2
2.056,2
1.653,8
1.248,0
Resultaat na bestemming
Afvalstoffenheffing (in €)
Stand van de voorziening (x € 1.000)
Rioolrecht (in €) basisbedrag bedrag per m3 waterverbruik
Onroerende-zaakbelastingen als percentage van de WOZ-waarde
Vermogenspositie
9 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma's Duurzaamheid
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Het geven van ruimte is een rol die Sint-Michielsgestel wil invullen in de relatie met haar inwoners. Er is fysieke ruimte in de vorm van weidse velden, talrijke bossen, parken, rivieren en het kanaal. Volop ruimte om te fietsen, wandelen, varen of juist tot rust te komen. Maar we willen onze inwoners ook de ruimte geven om initiatief te nemen in het verbeteren van de leefomgeving. De ruimte bieden en stimuleren om mee te denken én te doen op het gebied van duurzaamheid. Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart. We moeten nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat geldt voor de gemeente, maar ook inwoners en (maatschappelijke) ondernemers kunnen en moeten hun steentje bijdragen. De duurzaamheidsvisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma stellen we samen met inwoners, politiek en bedrijfsleven op. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel Klimaatneutraal in 2040 Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart in onze gemeente. In 2040 willen we klimaatneutraal zijn. Hiervoor moeten we nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat gaan we ook doen. Leefbaarheid in het buitengebied Leefbaarheid houdt niet op bij onze dorpen. Ook ons buitengebied krijgt in deze bestuursperiode extra aandacht. Duurzaamheid, natuur en milieu spelen daarin een rol. Zodat ons buitengebied een nog betere plek wordt om samen te werken, te wonen en te recreëren. 10 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Meer aandacht voor duurzaamheid Duurzaamheid is niet zozeer een zelfstandig ‘thema’, maar een integrale manier van werken en denken die in alle beleidsvelden tot uiting komt. Duurzaamheid loopt daarmee dwars door de andere begrotingsprogramma’s heen. De duurzaamheidsgedachte heeft zich door de jaren heen steeds breder ontwikkeld tot een belangrijk speerpunt van deze tijd. De opgaven die wij krijgen vanuit het klimaatakkoord (klimaatadaptatie en energietransitie) vragen de komende jaren steeds meer aandacht. Het algemene uitgangspunt van duurzaamheid is dat in de samenleving people-planet-prosperity met elkaar in evenwicht moeten zijn. De samenhang met andere opgaven is groot. Dat vraagt om een integrale aanpak die zorgt voor duurzame bedrijfsontwikkeling, innovatie en verbetering van het woon-, werk- en leefklimaat. De integrale aanpak baseren we op de door de Verenigde Naties opgestelde "Global Goals". We werken deze integrale aanpak verder uit in de duurzaamheidsvisie 2040. Deze is in september 2019 vastgesteld door de raad en wordt nu verder inhoud gegeven. Duurzaamheid verdient een krachtige impuls als verbinder van ecologie, sociaal en economie. Samen moeten we zoeken naar nieuwe mogelijkheden en innovatieve concepten op bijvoorbeeld het gebied van energie.
Dit was het doel Klimaatneutraal in 2040 Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart in onze gemeente. In 2040 willen we klimaatneutraal zijn. Hiervoor moeten we nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat gaan we ook doen. We kiezen er voor geen windturbines te plaatsen deze bestuursperiode vanwege de impact op natuur en omgeving. Leefbaarheid in het buitengebied Leefbaarheid houdt niet op bij onze dorpen. Ook ons buitengebied krijgt in deze bestuursperiode extra aandacht. Duurzaamheid, natuur en milieu spelen daarin een rol. Zodat ons buitengebied een nog betere plek wordt om samen te werken, te wonen en te recreëren. Meer aandacht voor duurzaamheid Duurzaamheid is niet zozeer een zelfstandig ‘thema’, maar een integrale manier van werken en denken die in alle beleidsvelden tot uiting komt. Duurzaamheid loopt daarmee dwars door de andere begrotingsprogramma’s heen. De duurzaamheidsgedachte heeft zich door de jaren heen steeds breder ontwikkeld tot een belangrijk speerpunt van deze tijd. De opgaven die wij krijgen vanuit het klimaatakkoord (klimaatadaptatie en energietransitie) vragen de komende jaren steeds meer aandacht. Het algemene uitgangspunt van duurzaamheid is dat in de samenleving people-planet-prosperity met elkaar in evenwicht moeten zijn. De samenhang met andere opgaven is groot.
Dat vraagt om een integrale aanpak die zorgt voor duurzame bedrijfsontwikkeling, innovatie en verbetering van het woon-, werk- en leefklimaat. De integrale aanpak baseren we op de door de Verenigde Naties opgestelde "Global Goals". We werken deze integrale aanpak verder uit in de duurzaamheidsvisie 2040. Deze moeten we nog maken. Duurzaamheid verdient een krachtige impuls als verbinder van ecologie, sociaal en economie. Samen moeten we zoeken naar nieuwe mogelijkheden en innovatieve concepten op bijvoorbeeld het gebied van energie.
11 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Duurzaamheid: • Klimaatadaptatie en energietransitie • Plattelandsvernieuwing • Afval • Riolering • Milieu
Dit kostte het Duurzaamheid
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Baten Klimaatadaptatie en energietransitie
103
0
891
387
-504
Plattelandsvernieuwing
221
0
1.660
48
-1.612
Afval
3.900
3.830
3.809
4.007
198
Riolering
1.934
1.985
2.019
2.048
29
Milieu
-42
2
261
97
-164
6.116
5.816
8.639
6.587
-2.053
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Totaal Baten Duurzaamheid
Lasten Klimaatadaptatie en energietransitie
-392
-279
-1.529
-734
794
Plattelandsvernieuwing
-486
-155
-2.374
-619
1.755
Afval
-3.900
-3.830
-3.809
-4.007
-198
Riolering
-1.934
-1.985
-2.019
-2.048
-29
Milieu
-751
-954
-1.290
-1.047
243
Totaal Lasten
-7.462
-7.202
-11.020
-8.455
2.052
Resultaat voor bestemming
-1.346
-1.386
-2.381
-1.869
512
Onttrekking aan reserves
260
39
492
237
-254
Storting in reserves
176
0
0
159
-159
Saldo resultaatbestemming
84
39
492
78
-413
-1.262
-1.347
-1.889
-1.790
99
Resultaatbestemming
Resultaat na bestemming
12 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
13 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Klimaatadaptatie en energietransitie
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Bestuursakkoord • Om klimaatneutraal te zijn in 2040 stimuleren we energiebesparing en de opwek van hernieuwbare energie. Hiervoor is in 2023 het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie vastgesteld. Daarnaast werkten we binnen de Regionale Energietransitie NoordoostBrabant met andere gemeenten samen aan de doelen voor energieopwek en energiebesparing. • Om de RES opgave in 2030 te realiseren hebben we in 2022 een tender voor zonneparken uitgezet en hebben we 24 hectare aan zonneparken uit deze tender geselecteerd, waarvoor de omgevingsdialogen in gang worden gezet en de vergunningen worden verleend. Daarnaast stimuleerden we ook in 2023 grootschalig zon op dak. • We zijn begonnen met de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma warmtetransitie. Voor huishoudens die recht hebben op de eenmalige energietoeslag startte de Energiehulp, die deze huishoudens helpt eenvoudige energiebesparende maatregelen door te voeren. • In een driemaandelijkse nieuwsbrief en in het Klimaatfestival Groener Gras in november communiceerden we actief over duurzaamheidsonderwerpen.
14 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
• • •
In september stelden we de Strategie klimaatadapatie vast, die we verder uitwerkten in een Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. We zijn gestart met de uitvoering. We willen circulair bouwen vormgeven door in 2030 50% van de einddoelstelling te realiseren en door afspraken met ontwikkelaars en woningcorporaties te maken. Door capaciteitsgebrek en prioritering zijn we hier nog niet mee gestart. Vanuit onze voorbeeldfunctie verduurzamen we gemeentelijk vastgoed. In 2023 zijn we gestart met het opstellen van beleid waarin we in de meerjarenonderhoudsplannen geld reserveren voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed of waarin we vastgoedbeheerders stimuleren en faciliteren om dit vastgoed te verduurzamen.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal energiebesparing aardgas elektriciteit energieopwek
Realisatie 2021
Begroot 2023
Realisatie 2023
13% -2% 20%
12% 2% 30%
NB* NB* NB
Toelichting: *:energiebesparing volgens CBS Klimaatmonitor. De realisatie van het voorgaande jaar is nog niet door het CBS bekend gemaakt. De energieopwek betreft het percentage van RESdoel van 0,04 TWh opwek in 2030
Dit kostte het Klimaatadaptatie en energietransitie
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
103
0
891
387
-504
Lasten
392
279
1.529
734
794
Saldo voor bestemming
-288
-279
-638
-347
290
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
159
-159
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
-159
-159
-288
-279
-638
-506
132
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Klimaatadaptatie en energietransitie
Begroting 2023 -638
Rekening 2023 -506
15 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil 132
Op dit product is een financieel voordeel ontstaan van € 132.000. De redenen hiervoor zijn: • We hebben voor 2023 de volgende specifieke uitkeringen van het Rijk ontvangen: CDOKE voor ambtelijke capaciteit en inhuur gericht op CO2-reductie € 493.000, Lokale Aanpak Isolatie € 682.000 en Middelen aanpak energiearmoede € 134.000. Deze middelen moeten tijdig aan de daarvoor bepaalde doelen besteed worden, anders moeten ze terugbetaald worden. Daarom is hier prioriteit aan gegeven boven de besteding van de eigen middelen, omdat ze bijdragen aan het doel uit het Bestuursakkoord om zo snel mogelijk energieneutraal te zijn. • In 2023 is hard gewerkt om de benodigde capaciteit voor de doelen uit het Bestuursakkoord en Duurzaamheidsagenda op peil te krijgen en te houden. Daardoor is het niet gelukt om alle middelen te besteden. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen. .
16 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Plattelandsvernieuwing
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens en Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • We volgden maatschappelijke ontwikkelingen en speelden daarop in met nieuw beleid. We zijn gestart met het opstellen van het beleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB-beleid) en het Programma Natuur, Landschap & Biodiversiteit. Beide zullen naar verwachting in 2024 ter besluitvorming worden aangeboden. • We faciliteerden initiatieven die een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied van Sint-Michielsgestel. Voorbeelden hiervan zijn stoppende agrarische bedrijven en bedrijven in de transitie naar een duurzame agrarische bedrijfsvoering. • We werkten mee aan diverse ontwikkelingen die een positieve bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van het recreatieve potentieel van de gemeente SintMichielsgestel in nauwe samenhang met een versterking van de landschappelijke- en natuurwaarden. • We zetten voortdurend in op het behoud en de ontwikkeling van (nieuwe) natuur en het verhogen van biodiversiteit. Zowel in de ecologische verbindingszones of aansluitend op het Natuurnetwerk Brabant. In samenwerking met het Waterschap Aa en Maas is gestart met de inrichting van de ecologische verbindingszone Schijndelse loop. Maar er is ook aandacht besteed aan de dorpskernen en het agrarisch landschap.
• We namen actief deel aan landelijke, provinciale en regionale werkgroepen op het gebied van landbouw en gezondheid, natuur en landschap en aanverwante thema's. Zo hebben we een bijdrage geleverd in de regio Noordoost Brabant, Van Gogh Nationaal Park en Het Groene Woud. 17 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
We leverden een bijdrage aan de Omgevingsvisie voor de thema's plattelandsvernieuwing en natuur en landschap.
Bestuursakkoord • We ondersteunden (burger)initiatieven door onze deelname aan Stichting Het Groene Woud en door de bijdrage aan het LEADER-programma, nadat Het Groene Woud eind 2023 aangewezen is als LEADER-gebied. • Door deelname aan zowel de Stimuleringsregeling Landschap als het project ErvenPlus ondersteunden we initiatieven voor het realiseren en behoud van landschapselementen als mede het verhogen van de biodiversiteit in het buitengebied. • In de regio Noordoost Brabant is de in 2022 vastgestelde Startnotitie voor Natuur en Landschap verder uitgewerkt naar een groenblauwe structurenkaart en een Plan van Aanpak naar regionaal beleid voor natuur en landschap, dat in 2024 wordt geformuleerd. • Op verschillende locaties is gewerkt aan de sanering van intensieve veehouderijen. Op de locaties Laar/Nieuw Laar, Hezelaar en Halderse Akkers zijn of worden ruimte voor ruimte projecten gerealiseerd. De inkomsten uit deze projecten worden ingezet voor kwaliteitsverbetering van het buitengebied door o.a. het realiseren van nieuwe natuur en/of ecologische verbindingszones. • In het kader van de herinrichting van de openbare ruimte in het centrum van SintMichielsgestel wordt ook de ecologische verbindingszone langs de Dommel ingericht. In 2023 is het inrichtingsplan uitgewerkt en uitvoering wordt in 2024 opgepakt.
Dit kostte het Plattelandsvernieuwing
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
221
0
1.660
48
-1.612
Lasten
486
155
2.374
619
1.755
Saldo voor bestemming
-265
-155
-714
-572
142
Onttrekking aan reserves
260
39
492
237
-254
Storting in reserves
176
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
84
39
492
237
-254
-181
-116
-222
-334
-112
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Plattelandsvernieuwing
Begroting 2023 -222
Rekening 2023 -334
18 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil -112
Op dit product is een financieel nadeel ontstaan van € 112.000. De redenen hiervoor zijn: • De juridische kosten behorende bij het vaststellen van het bestemmingsplan LaarNieuw Laar heeft € 160.000 meer gekost. Deze kosten waren niet voorzien. • Het opstellen van het VAB-beleid is opgestart en wordt in 2024 opgeleverd. Dit betekent dat we de € 50.000 die hiervoor gereserveerd was dit verslagjaar niet hebben uitgegeven. We hevelen het bedrag over naar 2024. • Door een lopende juridische procedure bij het project Oude Aadal is het budget niet volledig benut. Het restantbedrag van € 43.000 wordt overgeheveld naar 2024. • De aankoop en inrichting van een perceel in gebied Westakkers is vertraagd vanwege juridische procedure. Het restantbedrag van € 82.000 wordt overgeheveld naar 2024. • Vanwege de grondaankoop Laar Nieuw Laar heeft de gemeenteraad eind 2023 besloten om een verliesvoorziening te treffen en deze te dekken uit de Algemene Reserve. Vanwege gewijzigd inzicht is uiteindelijk het opnemen van deze verliesvoorziening niet nodig gebleken en is de aangekochte grond à € 255.000 tegen de aankoopwaarde verantwoord. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
19 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Afval
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden We hebben doorlopend aandacht gehad voor de basis: • de inzameling van afval bij inwoners en bedrijven, inclusief containerbeheer en klantenservice • de inzameling van afval via brengvoorzieningen, inclusief reiniging en onderhoud • communicatie en voorlichting • contractbeheer, administratie en registratie, afstemmen met P&C-cyclus • het schoon houden van de openbare ruimte rondom inzamelvoorzieningen • het ondersteunen en stimuleren van zwerfafval opruim acties en ZwerfAfvalPakkers(ZAP’ers) • adviseren en ondersteunen bij woningbouw en inrichtingsplannen en -projecten Bestuursakkoord Wat hebben we bereikt? De resultaten van 2023 zijn: Eenheid Minder restafval kilogram per inwoner per jaar Meer afvalscheiding % gescheiden ingezameld Meer hergebruik % hergebruik grondstoffen
2023 95 kg 77,6% -
2030 < 30 kg > 90% > 60%
20 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Deze resultaten zijn iets beter dan verwacht. We hebben per inwoner ruim 8 kilo restafval minder opgehaald dan in 2022. In totaal hebben we 77,6% van al het afval gescheiden ingezameld. Hiermee houden we uitzicht op het behalen van de doelstellingen in 2030. Wat hebben we daarvoor gedaan? Algemeen In 2023 is de Beleidsnotitie Afval & Grondstoffen 2023-2030 vastgesteld. In de notitie staan de nieuwe doelstellingen voor 2030 en de kaders voor het afvalbeleid en de uitvoering van de inzameling van het huishoudelijk afval. We zijn gestart met een optimalisatie van de administratieve processen binnen het product afval. Op die manier willen we komen tot betere ramingen en onderbouwingen van de tarieven. We verwachten deze optimalisatie in 2024 af te ronden. College uitvoeringsprogramma / beleidsnotitie Afval en Grondstoffen Om de doelstellingen te behalen hebben we in 2023: • Een nieuwe contractperiode gestart voor de inzameling van oud-papier en karton. Deze overgang is zonder noemenswaardige problemen verlopen. • De zomerinzameling van GFT beëindigd. We hebben hierdoor echter niet minder GFT opgehaald.
• Voorbereidingen getroffen voor: Een nieuw inzamelsysteem bij hoogbouw- en verzamellocaties Vervanging van de bestaande containervoorraad inclusief container management systeem (CMS) Optimalisatie van de inzamelsystemen op wijkniveau (Glas, Textiel, Luiers/Incontinentiemateriaal) Voormalige stortplaats Vlagheide Nazorg Stortplaats: De overdracht aan de Provincie is uitgesteld tot minimaal 2025, mogelijk zelfs tot 2030. Tot die tijd is het voormalig Stadsgewest verantwoordelijk voor de nazorg. • De jaarlijkse bijdrage voor het aandeel van Sint-Michielsgestel in de exploitatielasten van het Stadsgewest bedroeg in 2023 € 1,04 per inwoner.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal minder restafval [ kg/inwoner*jaar] meer afvalscheiding [% gescheiden ingezameld afval]
Realisatie 2022 104,2 75,4
Begroot 2023 < 100 >75
21 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Realisatie 2023 95 77,6
Dit kostte het Afval
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
3.900
3.830
3.809
4.007
198
Lasten
3.900
3.830
3.809
4.007
-198
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
Saldo na bestemming (x €1.000)
0
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Afval
Begroting 2023 0
Rekening 2023 0
Verschil 0
Op dit product is een financieel saldo ontstaan van € 0. De redenen hiervoor zijn: • In 2023 zagen we voordelen door nieuwe contracten en door minder aanbod van restafval. • Enkele projecten zijn vertraagd en zorgen daarmee voor onderbesteding. Aan de andere kant zagen we stijgende lasten voor energie en personeel. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen. Het uiteindelijke resultaat is een storting in de voorziening van € 490.200, terwijl een onttrekking voorzien was van € 10.900; derhalve € 501.100 voordeliger. De stand van de voorziening stijgt hierdoor van € 1,2 miljoen per 1 januari 2023 tot bijna € 1,7 miljoen eind 2023. Bij de bepaling van het tarief afvalstoffenheffing 2025 beoordelen in welke omvang de voorziening hiervoor kan worden ingezet.
22 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Riolering
Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden Planmatig beheer • Het rioolstelsel, pompgemalen en alle hierin opgenomen voorzieningen zijn beheerd, geïnspecteerd en onderhouden waardoor we de functionele werking hebben gegarandeerd. • Het rioolreinigings- en inspectieprogramma is uitgevoerd. • Om wateroverlast te voorkomen is de hydraulische werking gemonitord. • We hebben werkzaamheden uitgevoerd die voortkomen uit de uitvoeringsplanning van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan waaronder de gefaseerde renovatie van drukrioolgemalen in het buitengebied van Sint-Michielsgestel en Gemonde. Ook zijn de renovaties aan hoofdgemalen en overstorten uitgevoerd volgens planning zoals in het vGRP zijn opgenomen. • Klachten en meldingen over rioolverstoppingen en plaatselijk wateroverlast zijn binnen 24 uur afgehandeld. Projecten • In het vastgestelde Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) zijn per 2020 en verder grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool op wijkniveau planmatig en financieel voorzien. De uitvoering geschiedt op basis van jaarschijven. De 4e 23 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
jaarschijf (zuid-oostelijk deel waaronder de Zandstraat in Middelrode) is in uitvoering. Voorbereidingen voor Sint Lambertusweg in Gemonde en de grootschalige vervangingen Theereheide zijn gestart.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal Lengte vrijvervalriool in km Aantal klachten/meldingen van storingen drukriool, rioolverstoppingen/wateroverlast controle functioneren drukriool door opsporen illegale hemelwater aansluitingen
Realisatie 2022 157 231
Begroot 2023 160 230
Realisatie 2023 163 245
20
25
41
Dit kostte het Riolering
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
1.934
1.985
2.019
2.048
29
Lasten
1.934
1.985
2.019
2.048
-29
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
Saldo na bestemming (x €1.000)
0
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Riolering
Begroting 2023 0
Rekening 2023 0
24 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil 0
Op dit product is een financieel saldo ontstaan van € 0. De redenen hiervoor zijn: • Binnen het product riolering zijn onder- en overschrijdingen geweest, maar per saldo nagenoeg in evenwicht. Aangezien het product 100% kostendekkend is, betekent dit uiteindelijk een storting in de voorziening riolering van € 11.000. • het onderzoek verwerking van het retentiebassin Beekkant is niet uitgevoerd. Dit betekent dat het incidenteel budget van € 25.000 die hiervoor gereserveerd was, niet benodigd is gebleken en is nog beschikbaar in de voorziening Riolering. • het opstellen van het vGRP wordt opgesteld in 2024. Dit betekent dat we de € 40.000 die hiervoor gereserveerd was dit verslagjaar niet hebben uitgegeven. We hevelen het bedrag over naar 2023. • Per saldo kan een resultaat van € 90.300 worden toegevoegd aan de voorziening. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
25 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Milieu
Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Het principe van water en bodem sturend is vastgelegd in de ontwerpomgevingsvisie ‘Water en bodem sturend’ wil zeggen dat het bodem-watersysteem een doorslaggevende rol speelt bij de inrichting van Nederland. Daardoor is ons land beter bestand tegen klimaatverandering en voorkomen we nog meer druk op de biodiversiteit. Om te kunnen sturen is het registreren en beheren van relevante informatie, zoals bodemkwaliteit en grondwaterstanden, van belang. Dit pakken we in 2024 verder op. • Overdracht van bodemtaken onder de Omgevingswet De provincie deelde met ons de lijst van locaties waar wij voortaan bevoegd zijn om te beslissen over ernstige gevallen van bodemverontreiniging. De daadwerkelijke dossieroverdracht door de provincie moet nog wel plaatsvinden. De aanvullende bodemtaken, zoals het beoordelen van bodemonderzoeken en toezicht op bodemsaneringen, zijn ondergebracht bij de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). • Ondersteuning en verduurzaming van de agrarische sector We verwachten geen aanmeldingen van bedrijven voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties piekbelasters (Lbv-plus). Vooralsnog kunnen piekbelasters zich tot 5 april 2024 aanmelden. Het kabinet wil de regeling verlengen tot eind 2024.
26 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
•
•
•
•
•
De Lbv-regeling voor bedrijven met een lagere overschrijding van de drempelwaarde op Natura 2000 gebieden liep tot 1 december 2023. Voor zover bekend zijn er geen aanmeldingen vanuit onze gemeente. De verwachting vanuit de sector is dat meerdere bedrijven wel gaan stoppen met als belangrijke reden dat er geen bedrijfsopvolging is. Om een meer actieve rol in te kunnen nemen, is gestart met het opstellen van een visie op het buitengebied inclusief beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). Het VAB beleid verwachten we in het derde kwartaal van 2024 gereed te hebben. Hiermee willen we een kwaliteitsverbetering in het buitengebied realiseren. De ambities uit de omgevingsvisie zijn hiervoor leidend. De regionale koersnotitie Transitie landbouw op dreef dient mede als basis. Daarnaast dient de capaciteit en de middelen om de integrale projectaanpak transitie landelijk gebied door te voeren te zijn geborgd. Hiermee gaan we komend jaar verder aan de slag. We toetsten 25 ruimtelijke ontwikkelingen op milieuaspecten Wanneer we constateerden dat er een negatieve impact was op het woon- en leefklimaat deden we suggesties voor aanpassingen. Op die manier probeerden we de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Geluidsaneringsprojecten Er lopen 3 geluidsaneringsprojecten voor woningen gelegen langs drukke gemeentelijke wegen.
Van de 106 onderzochte woningen binnen het geluidsaneringsproject Maaskantje – Hoogstraat zijn uiteindelijk bij 27 woningen geluidmaatregelen getroffen. Bij 1 woning dient nog aanvullend onderzoek te worden verricht. Voor het geluidsaneringsproject Theerestraat – Schijndelseweg zijn 64 woningen onderzocht. Maximaal 27 woningen komen in aanmerking voor geluidmaatregelen. Voor 15 woningen heeft de gunning plaatsgevonden en zijn de werkzaamheden gestart. Voor 232 woningen aan de doorgaande route Berlicum-Middelrode is de geluidbelasting op de buitengevel berekend en vastgesteld. Op basis hiervan wordt in 2024 bij het Rijk subsidie aangevraagd voor onderzoek naar en de realisatie van noodzakelijke geluidwerende maatregelen aan de gevels voor een acceptabel geluidniveau in de woningen. Tevens is subsidie bij het Rijk aangevraagd en verkregen voor een laatste veegactie. Hierin zijn 41 woningen opgenomen die nog in aanmerking kunnen komen voor geluidmaatregelen. Aandacht voor schone lucht gericht op houtstook en landbouw Via onze website en publicaties hebben we meerdere malen aandacht besteed aan het zoveel mogelijk voorkomen van overlast door houtstook. Binnen de grote ontwikkelingen, zoals klimaatadaptatie en vitaal landelijk gebied, worden waar mogelijk maatregelen die bijdragen aan het Schone Lucht Akkoord meegenomen.
Door de grote opgave is vanuit de provincie en de regio de focus in 2023 meer komen te liggen op de gezamenlijke gemeentegrensoverschrijdende samenwerking. Dit heeft in 2023 nog niet geleid tot uitvoering van concrete projecten. De bestemmingsplannen Laar – Nieuw Laar waar 2 veehouderijen maatregelen gaan treffen om de uitstoot te verminderen en Hezelaar waar op termijn een pluimveehouderij wordt gesaneerd, zijn door de raad vastgesteld.
27 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Milieu
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
-42
2
261
97
-164
Lasten
751
954
1.290
1.047
243
Saldo voor bestemming
-793
-952
-1.029
-950
80
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
-793
-952
-1.029
-950
80
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Milieu
Begroting 2023 -1.029
Rekening 2023 -950
Verschil 80
Op dit product is een financieel voordeel ontstaan van € 80.000. De redenen hiervoor zijn: • De bijdrage aan de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) heeft € 80.000 minder gekost dan dat we hadden begroot. Dit komt doordat er achterstand in uitvoering is opgelopen bij de ODBN. Hierdoor zijn minder uren doorberekend. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
28 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Sociaal Domein
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Onze dorpen kennen een goede sociale samenhang. Veel inwoners, verenigingen en initiatiefnemers zijn bereid iets voor de ander te doen. We sluiten met onze inzet aan op deze maatschappelijke betrokkenheid en ondersteunen deze. We werken samen met initiatiefnemers, zowel vrijwilligers(organisaties) als onze primaire partners in het sociaal domein. Samen met inwoners kijken we hoe we hun directe leefomgeving verder kunnen versterken. Inwoners die zich met een hulpvraag melden ondersteunen we waar nodig, waarbij we ook de inzet van het sociaal netwerk van de hulpvrager betrekken. Volgens de principes van positieve gezondheid kijken we daarbij ook naar het vermogen van mensen om zelf bij de dragen aan hun kwaliteit van leven en om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Op die manier geven we iedereen de kans om mee te doen. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel De vergrijzing neemt de komende jaren toe in onze gemeente en dat heeft invloed op de vraag naar zorg en op de woonbehoefte. Samenwerking met de professionele en vrijwilligers organisaties is nodig om te zorgen dat er voor de groeiende groep ouderen adequate huisvesting is, maar ook om te zorgen dat de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft. Ook in onze gemeente is de huisvesting van statushouders actueel. We halen in samenwerking met de corporaties jaarlijks onze taakstelling, maar dit blijft een uitdaging vanwege het relatief lage aantal beschikbare huurwoningen. Hier bovenop komt de vraag om vluchtelingen op te vangen, op dit moment voornamelijk uit Oekraïne. De zorg voor onze jeugd staat onder druk. Er is zowel een gebrek aan geld als aan personeel in de jeugdzorg. Dat terwijl goede en tijdige inzet van zorg erger kan voorkomen. 29 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Het wordt de uitdaging om de komende jaren nog meer de verbinding met het voorliggend veld te realiseren en tegelijk goed te sturen op de inzet en inkoop van zorg. Nu het economisch tij onzeker is, wordt de situatie er voor mensen met een kleiner inkomen en/of schulden niet eenvoudiger op. Een betere invulling aan de regierol van de gemeente helpt om armoede eerder op het spoor te komen en grote schuldenproblematieken te voorkomen. Daar is extra inzet voor nodig. De voorbije coronajaren hebben het belang van een goede gezondheid al te meer duidelijk gemaakt. Er wordt een groeiend belang gelegd bij de fysieke en mentale gezondheid. Samen met partners in het veld willen we hier extra werk van maken. Denk aan het versterken en verbreden van de aanpak tegen eenzaamheid en het stimuleren van een goede gezondheid en een goede levensstijl bij onze inwoners.
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Maatschappelijke Ontwikkeling: • Maatschappelijk werk • Minderheden (vluchtelingen/statushouders) • Jeugdzorg • Wmo • Inkomensvoorziening • Participatie • Volksgezondheid • Onderwijs
Dit kostte het Sociaal Domein
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Baten Maatschappelijk werk Minderheden Jeugdzorg WMO Inkomensvoorziening Participatie Volksgezondheid Onderwijs Totaal Baten Sociaal Domein
28
395
446
478
33
2.094
179
5.627
4.030
-1.597
4
4
7
7
0
186
175
299
1.145
847
3.848
3.865
3.783
4.030
246
222
0
219
27
-192
0
0
7
7
0
914
536
703
637
-66
7.296
5.153
11.091
10.360
-731
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Lasten Maatschappelijk werk
-1.288
-1.127
-2.264
-1.892
372
Minderheden
-1.859
-484
-4.546
-2.403
2.143
Jeugdzorg
-6.716
-6.717
-8.271
-7.869
402
30 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
WMO
-8.103
-9.308
-9.452
-9.215
237
Inkomensvoorziening
-7.193
-6.042
-7.457
-7.820
-363
Participatie
-4.646
-4.239
-4.960
-4.939
21
Volksgezondheid
-1.113
-1.135
-1.154
-1.138
17
Onderwijs
-4.302
-3.551
-5.360
-4.261
1.099
Totaal Lasten
-35.221
-32.603
-43.464
-39.536
3.928
Resultaat voor bestemming
-27.925
-27.449
-32.373
-29.176
3.197
Onttrekking aan reserves
2.113
694
2.563
1.269
-1.294
Storting in reserves
2.420
1.333
1.470
3.379
-1.910
Saldo resultaatbestemming
-307
-639
1.093
-2.110
-3.203
Resultaat na bestemming
-28.233
-28.089
-31.280
-31.286
-6
Resultaatbestemming
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
31 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Maatschappelijk werk
Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Op basis van een behoeftepeiling hebben de primaire partners concrete acties uitgevoerd ter ondersteuning van vrijwilligers. Enkele voorbeelden van acties gericht op ondersteuning en begeleiding vrijwilligers zijn: MEE en Farent zijn alert op de mogelijkheid om inwoners te matchen met vrijwilligerswerk en focussen hierbij op inwoners met een beperking of een afstand tot de arbeidsmarkt. Een van de sociaal werkers van BINT is de vaste contactpersoon voor vrijwilligers en zorgt voor de jaarlijkse vrijwilligerswaardering. BINT organiseert de vrijwilligersacademie en zorgt voor zowel een fysiek als online cursusaanbod. • Ter ondersteuning van mantelzorgers heeft het steunpunt mantelzorg zeven mantelzorgcafés georganiseerd. Dit was voornamelijk bedoeld voor lotgenotencontact. Op de dag van de mantelzorg zijn als waardering kleine attenties uitgereikt. Ook was er een interactieve voorstelling over mantelzorg. Daarnaast is een groep van ongeveer 25 jonge mantelzorgers naar Burgers Zoo geweest en een groep van ongeveer 25 jonge mantelzorgers naar Bobbejaanland. • We ondersteunden verschillende initiatieven van BINT, de seniorenverenigingen en de Zonnebloem, die gericht zijn op gezond en vitaal ouder worden en op de bestrijding van eenzaamheid.
• We investeerden ook in 2023 in de samenwerking tussen wijkteams, primaire partners en ketenpartners. Er zijn wekelijkse casusoverleggen en op de werklocaties De Meander en Den Durpsherd zoekt men elkaar actief op. • De primaire gesubsidieerde partners hebben hun gezamenlijk uitvoeringsplan 2023 geactualiseerd en doorontwikkeld. Primaire partners GGD en WSD zijn actief betrokken 32 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
in het uitvoeringsplan. Dit krijgt een vervolg in 2024. Het uiteindelijke doel is om te komen tot een integraal uitvoeringsplan. Hierbij zal de nog op te stellen integrale visie en het integrale uitvoeringsprogramma van gemeente Sint-Michielsgestel als basis dienen. In 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten, dat is gericht op het verbeteren van de gezondheid en versterken van de sociale basis. Voor de uitvoering daarvan in onze gemeente stelden we een plan van aanpak vast, op basis waarvan we projecten die bijdragen aan het doel van het GALA uitvoeren. Voor de financiering ervan ontvingen we een specifieke uitkering van het rijk.
Bestuursakkoord • We hebben in 2023 de inzet van welzijn op recept (WoR) uitgebreid. WoR houdt in dat patiënten door huisartsen/ praktijkondersteuners verwezen worden naar het voorliggend veld. Hierbij schrijft de huisarts een recept uit voor een welzijnscoach wanneer er geen medische oorzaak is voor bepaalde klachten maar sprake is van (onderliggende) sociaal maatschappelijke of psychosociale problemen. In 2023 zijn 18 nieuwe inwoners succesvol begeleid naar een welzijnstraject/activiteit. Er is in 2023 samengewerkt met drie huisartsenpraktijken in de kern Sint-Michielsgestel, eind 2023 is daar een huisartsenpraktijk uit Gemonde bij gekomen. In 2024 breiden we Welzijn op Recept uit naar alle kernen. • We hebben een plan ontwikkeld om buurtnetwerken op te zetten, waarin inwoners elkaar ondersteunen bij eenvoudige hulpvragen. In 2024 starten we met dit project dat de naam Buurters krijgt. • We hebben in 2023 geïnvesteerd in meer inzet van het informele netwerk door onder meer de doorontwikkeling van het wijkgericht werken met als doel het versterken van de ketensamenwerking in de wijken. Hierdoor kunnen sneller en meer gericht voorzieningen en ondersteuning vanuit de 0e 1e lijn worden ingezet of naar worden doorverwezen. • De strategische vergrijzingstafel is een samenwerking tussen onze gemeente, Vivent, Zorggroep Elde Maasduinen, Bint, Woonmeij en seniorenverenigingen.
De opdracht van de vergrijzingstafel is om een beweging op gang te brengen waarbij inwoners eerder anticiperen op ouder worden in de eigen woning. Op 3 mei werd een convenant ondertekend en het document ‘Samen wonen, Samen leven, Samen Zorgen – Gezond ouder worden in Sint-Michielsgestel’ opgeleverd. Hierin zit ook een uitvoeringsprogramma waar we met verschillende ketenpartners aan werken. Het project Langer Zelfstandig Thuis is hier onderdeel vanuit gaan maken. Op basis van het convenant worden diverse projecten uitgevoerd, zoals Buurters en bewustwording onder ouderen (door de seniorenverenigingen). De ouderenzorg-organisaties stemmen hun werkzaamheden in de wijk steeds meer af. • In het kader van volwaardig meedoen heeft de dementievriendelijke gemeenschap de spreekuren voor inwoners verder uitgewerkt, waarbij VR brillen (virtual reality) worden ingezet om dementie te ervaren vanuit de zorgvrager. Het Alzheimer café wordt sinds 2023 lokaal georganiseerd. Voorheen was dit een regionaal initiatief waar weinig inwoners van Sint-Michielsgestel op af kwamen. In 2023 zijn er 3 edities geweest van het geheugencafé met verschillende thema’s, in verschillende kernen. • In het programma wonen, zorg en welzijn, dat is vastgesteld door de raad, is de koppeling vanuit wonen met de andere beleidsvelden gelegd.
33 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Maatschappelijk werk
Rekening Begroting Begroting 2022 2023 voor 2023 na wijziging wijziging
Rekening 2023
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
28
395
446
478
33
Lasten
1.288
1.127
2.264
1.892
372
Saldo voor bestemming
-1.260
-732
-1.818
-1.414
404
1.051
331
859
422
-436
Storting in reserves
422
577
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
629
-246
859
422
-436
Saldo na bestemming (x €1.000)
-631
-978
-960
-992
-32
Resultaatbestemming Onttrekking aan reserves
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Maatschappelijk werk
Begroting 2023 -960
Rekening 2023 -992
Verschil -32
Op dit product is een financieel nadeel ontstaan van € 32.000. De redenen hiervoor zijn: • Omdat diverse kosten onder SPUK GALA zijn verantwoord is € 16.000 over het werkbudget voor Volwaardig Meedoen. • De kosten van indexering van de Meander waren niet in de begroting van 2023 opgenomen. Daarom is er € 24.000 meer uitgegeven dan begroot. • Het budget voor subsidies van de subsidiestaat laat een restant van € 133.000 zien omdat het subsidieonderdeel BRC is verantwoord onder SPUK GALA. Het overige verschil bestaat uit de doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij, kapitaallasten en administratieve boekingen.
34 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Sint-Michielsgestel
Minderheden
Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers en Erik Ronnes
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Als gevolg van de oorlog in Oekraïne hebben alle gemeenten in 2022 de opdracht gekregen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen. Boxtel en Sint-Michielsgestel hebben deze opdracht gezamenlijk opgepakt en opgedragen aan MijnGemeenteDichtbij. Per 31 december 2023 zijn door MijnGemeenteDichtbij in totaal 239 opvangplekken gerealiseerd, hoofdzakelijk in de gemeente Boxtel. Het Rijk heeft de opdracht voor het aantal plekken verhoogd tot 368 in totaal voor beide gemeenten samen. Het vinden van geschikte locaties kost veel tijd en inzet. Het is daarom niet eenvoudig om aan deze opdracht te voldoen’. Per gerealiseerde opvangplek werd door het Rijk € 83 per nacht per opvangplek vergoed. Dit bedrag is per oktober bijgesteld naar € 64. • In 2023 hebben we 49 statushouders gehuisvest met de wooncorporaties. We moesten in totaal 47 statushouders huisvesten. Hiermee hebben we dus voldaan aan de opdracht. De extra gehuisveste personen in 2023 tellen mee voor de taakstelling van 2024. • Samen met onze partners versterkten we de dienstverlening aan migranten. We bieden een beter passend aanbod voor openbaar vervoer. Ook bieden we fietslessen aan en extra informatie over zorg en gezondheid. Daarnaast verbeterden we de onderlinge samenwerking en hebben we de werkafspraken aangescherpt.